Талип ИБРАИМОВ: Новая элита нужна Кыргызстану как воздух

Талип ИБРАИМОВдун орус тилиндеги макаласы. Издревле кыргызы жили, любили и умирали среди гор. Горы, оставляя для обзора лишь небо, закрывали горизонты. Вероятно, это способствовало возвышенному строю мысли, и поэтому неудивительно, что самый объемный в мире эпос был создан кыргызами. Свыше миллиона поэтических строк, больше полугода в поте лица сказывает их манасчы, если, разумеется, позволит здоровье. Естественно, что при такой великой любви народа к поэзии ему было недосуг размышлять о таких прозаических вещах, как экономика, разумное устройство жизни и т.д. и […]

Мээнет менен табылган акы

Адыгей жомогу Байгер жашаган адам болуптур, анын уулу жеткен жалкоо, жеткен ашкулу болуп чыгат. Колдоюп ишке жөндөмү болбоптур: даяр кийимге, даяр ашка гана тап берип, ысырапкорчулугу да чектен ашат. Атасы аны эмгекке үйрөтүп, сарамжалдуулукка тарбиялоо үчүн алыскы айылдагы кабардин улутундагы бирөөнө жумушчу кылып берет. Жыл өткөн соң акысына бир тоголок алтын төлөнмөк болот. Бала байдын эркеталтаңы экенин билген кожоюн бирок аны оор жумушка деле мажбурлабаптыр, жакшы ичинтип, жакшы кийинтет. Бир жыл өтөт. Балага бир тоголок алтын берип жөнөтөт. Бала өз […]

Өзүбек АБДЫКАЛЫКОВ: «Эки бит»

АҢГЕМЕ Күнүгө эки маал, айрым күндөрү үч-төрт маал ишке өтчү ичке жолдун оң жээгиндеги элүү тогузунчу, алтымышынчы жылдарда эскиче салынган чакан ак тамдын алдынан бүгүн да өтүп баратып, бала кездеги бир окуя эмнегедир эсиме түштү. Турмушта качаңкы өткөн окуялар эсиңе түшчү кезеги болот көрүнбөйбү. А бүгүн эмнегедир күнүгө өтүп жүргөн жолумдагы  бул  тамды  кайта-кайта  карап,  бир  чети  кайрылып  өмүр жолуңдан бир саат, бир минута да алдыңдан чыгып жолукпаган балалыгым кадимки кинодогудай көз алдымдан тизмектешип өтүп жатты… Анда мектепке кирелек кезим. […]

Сынакка: «Журналист болууну самайм»

Мен ким болгум келет? «Туулган жердин топурагы алтын» дегендей, мен дагы кышы ызгаар, жайы салкын, тоолорунун мөнгүсү күнгө жалтыраган, жайлоосу жашыл көлдөлөң Нарын облусунун Ак-Талаа районундагы Баетов айылында 2002-жылы 17-декабрда жарык дүйнөгө келгем. Азыр районубуздагы Ш.Бейшеналиев орто мектебинде 8-б класста окуйм. «Уядан эмнени көрсөң, учканда ошону аласың» дегендей, келечекте ким болоорумду азыртадан ойлонуп, ар убак толгонуп жүргөн мезгилим. Кичине кезимден эле теле алып баруучу, журналист, кабарчы болуу менин жан дүйнөмө жакын. Азыр толугу менен ушул кесипке берилип, кыргыз жана англис […]

Жек ЛОНДОН: «Ак Азуу»

Жек Лондон – америкалык жазуучу, журналист жана коомдук активист. Ал Сан-Франциско шаарында, жарды фермердин үй-бүлөсүндө туулган. Жазуучунун балалык чагы жакырчылыкта өткөн. Жазуучулук даражага жеткенге чейин ал ар түрдүү кесипти башынан өткөргөн. Ал 11 жашында көчө кыдырып газета саткан, андан соң балык уулап, консерва заводунда, кендир ийрүүчү фабрикада жана кир жуучу жайда жумушчу болуп иштеген, матрос болуп Япония менен Арктиканын жээктерине чейин сүзүп барган жана репортёрлук кызматты аткарган. Англис тилинен которгон Таалайбек АБДИЕВ I БӨЛҮМ I бап. Куугун Муз тоңгон  дайранын  […]

Олжобай ШАКИР: «Кеп анда деле эмес»

АҢГЕМЕ Эки сөзүнүн бири ушул. Кебинин кызыгына кулак түрүп баштагандале, «кеп анда деле эмес» деп кайталай бермейи бар. «Кеп анда деле эмес» дегенге басым койгондо, кепти башка жакка бурабы десең, баягыле кептин уландысы. Бирок «кеп анда деле эмес» дегенин кабат-кабат айта бергенинен жадабайсың деле. Аңгемелешкенди билсең болду, кайта так ошентип айтып-айталекте кеби мурдагыдан кызыйт. Адамдар кеп угуп отургансыганы менен укпайт эмеспи. Муну Токон сүйлөп атып сезип турабы, башкалар кебимди кулагынын сыртынан кетирбесин дегениби, «кеп анда деле эмес» дегенди күчөтүп айтканында […]

Төлгөчү кемпир менен токой ээси

Цыган жомогу Көчмөн цыгандардын тобу жол жүрүп бараткан жерден кооздугу укмуштай токойго токтойт. Айлана толо шалбаа. Чөбү чабылып, көк кыртышы кайрадан кылайган жерге жеткенде топ башы үн катты: – И-и, ромалэ[1], шул жерге токтойлу. Аттарды арабадан чыгарып, бир азга чалдырып[2] алалы. Кыштакка жетүүгө көп бар, бирак бу жерге түнөбөйбүз. Болгону дене бой жазып дем алгыла! Аттарды арабадан бошотуп, көк шиберге откозушту да өздөрү от тутантып, самоорго чай коюп өзөк жалгамак. Цыгандардын бирөөсүнүн барып турган сулуу кызы болуптур. Ал кыз алыс […]

Чөнтөк телефондон окуй албай жаткандарга

Жаңы сайтты чөнтөк телефондон окуй албай жатабыз деген билдирүүлөр болууда. Биз бул билдирүүлөр менен таанышып, бардык себептерди караштырдык. Анын бир гана себеби мынабул болушу мүмкүн деген тыянакка келдик: Сайтты чөнтөк телефондон ачканда солдон өйдө РУБРИКАларды ача турган үч таякчадан турган кичи белги турат. Төмөндөгү сүрөттө ал жашыл жебече менен көрсөтүлүү. Аны бассаңар, бүт экранды жаап кала турган рубрикалардын тизмеги көрсөтүлгөн кара түстөгү терезече ачылат. Көрсөтүлгөн рубрикалардан сизге керектүүсүн басасыз же рубрикаларды тандагыңыз келбесе, анда ошол терезеченин оңдон өйдө жагындагы крестти […]

Жулия АЛЬВАРЕС: «Арбактар кайда кетишет?»

Ким бирөөлөр өлгөндө, Жан кайда учат – бир арман? Сураштырсам мен муну Чыгар бекен билерман? Шамал менен кошо куушуп кетеби? Шамал жеткен жерге алар жетеби? Арбактар да тамчы болуп себелеп, Жаным ачып мен ыйласам чыңырып: Көктөн жааган ак жамгырдан калышпай, Шорголойбу көз жаш менен сыгылып? Булут болуп кубулуп Алар мүнөт, сагатта: Турна, Мышык, Бийчи, Гүлгө Айланабы заматта? Дарыяга бой таштап, кошулабы деңизге? Таманымды бүлкүлдөп Кытыгылап толкундар ойготобу күрпүлдөп? Алар эрип оболу, Жуурулушуп кар менен Муңдуу, муздак болобу? Арбактар да ак […]

Абалардан акыл мөөр

ТОЛУБАЙ (XIV к.), сынчы-көсөм Журт – мазар, Журттан чыккан азар. * * * Чаң созулат тамандан, Жакшылык келбейт жамандан. * * * Кактабагын жетимди, Какпа, сокпо жесирди. * * * Өткөн өмүр – аккан суу, Калган көңүл – чыккан жан. АСАНКАЙГЫ (XIV-XV), көсөм Атадан каргыш алган оңбойт. * * * Жакшынын өзү өлсө да, сөзү өлбөйт. * * * Зордун түбү кор болот. * * * Жакшылык иш – адамдан, жамандык иш – айбандан. Калыгул БАЙ уулу (1785-1855), акын жана […]

Касым КАИМОВ: «Күтүлбөгөн жолугушуу»

АҢГЕМЕ Түш чен. Аксакалдын тыныгуу убагы. Ал тыныкпай эле оокаттанып отурган. Жумуш күнү ортосундагы бир саат убакытты өзөк жалгоого жана аны менен бир учурда дем алууга пайдалануу көнүмүшкө айланганы үчүн гана тыныгуу убагы деген жалпы түшүнүктөн чыга албай жүрөбүз. Бул туура эмес, оокаттануу жана тыныгуу эки башка нерсе. Оокаттануунун өзү жумуш. Ыгын билбеген киши тамактануу учурунда эле чарчайт. Көп жесе кеселге чалдыгат, аз жесе ачка калат. Ал эми шашып-бушуп тамактанып, ошо бойдон карбаластап жумушка кирген киши жинигүүгө мүмкүн. Аксакал кызматчы, […]

Аким КОЖОЕВ: «Хоспистин тургундары»

АҢГЕМЕ Ал бул сөздү айтуудан мурда менин кагаздарыма көпкө чейин үңүлүп, кайта-кайта окуп чыгып, анан оор күрсүнүп бир топко чейин унчукпай калды. Кабагы чытыла түшкөндө иштин жаман экенин дароо түшүндүм. — Эми мындай байке… буга чейин көп дарыгерлерге кайрылыпсыз. Бирок бирөө да ачык айткан эмес окшойт. Муну жашырганда эмне, баары бир билесиз да… — Эмне, ра-к-пы?! Жашы бир кыйла кичүү дарыгер менин оорума өзү күнөөлүүдөй акырын башын ийкеди. Көптөн берки түкшүмөлүм туура чыкканда, денем «дүр-р» дей түштү да, ушул азыр […]

Нуралы КАПАРОВ: «Жибек аял»

Кыш эле кычыраган, бороон эле. Күз эле күтүрөгөн, шамал эле. Оо ал бир орой эле, орой эле, оо анда көптөр чыны чабал эле. Жалтанып койгон эмес бычагыңан, мылтыктан, чокморуңан, ушагыңан. Туткунун жеңип далай көр турмуштун, кебелбей чыккан азап тузагынан. Төкмөнү төкчү кээде нөшөрлөтүп, кара сөз жазчу кээде өчөңдөтүп, бир чыгаан болот эле бул ойронуң талантты бербегенде кечеңдетип. Ырдаса ыры мукам үнү булбул, иштесе оозу дудук, жаны дулдул. Ичкенде булбул да жок, дулдул да жок, бука баш айбан болуп калчу кургур. […]

Акындын тагдырында — Ысык-Көл

«Кыялымда көл турбаса шарпылдап, Ырларымда анда кандай касиет…» Кыргыз бермети Ысык-Көлсүз Кыргызстандын табиятынын толук сулуулугун элестетүүгө мүмкүн болбогондой эле, акындардын алпы Алыкулсуз кыргыз поэзиясы жөнүндө сөз кылуу мүмкүн эмес. Бул эки көрүнүш, бул эки кубулуш бири поэзияда, экинчиси табият дүйнөсүндө биринин тереңдигине экинчиси, биринин бийиктигине экинчиси далма-дал келген, теңме-тең келген, илимдин тили менен айтканда бири-бирине конгениалдуу көрүнүштөр, конгениалдуу кубулуштар. Эң кызыгы, бул эки көрүнүш эриш-аркак айкалышып бирин-бири толуктап, бирин-бири ачып, бирин-бири жаратып, рухий жактан бир бүтүндүккө айлангандыгында. Эгер Ысык-Көл болбогондо, […]