Эрнис КЫЯЗОВ: Кыргыз кыялга бай, кыялга мас…

Жаңы жыл майрамында бир жылда бир кийчү “бетман”, “чэлэүэк павук”, “супэрмэн” сыяктуу балаты-кийимдерге кошулуп көптөн бери сандыкта жаткан же той-ашка, жамандык-жакшылыкка гана кийилчү ак калпактын багы ар жылы 5-мартта ачылат. Бүгүн кыргыздын көбү жабырап калпак кийди. Эртеси калпактын майрамдык миссиясы тып бүтөт… Ара-чолодо айылдан борборго келген жашамал адамдар же каны-жаны менен кыргызга күйүп жүргөн саналуу кишилер эле кийбесе, калпак кийүү кайра баягыдай өөн өнөкөткө айланат. Бир күндүк калпак майрамы калпак саткан базардын соодасын кыйла кызытаары, бир күн да болсо телевизордон […]

Сынакка: Өй, камчың каякта, Камчыбек?

№13 Доорлордун бир доорлорунда айтканынан кайтпаган, ар кайсы элди түрдүү айла-амал менен басып алган амалкөй, анан да мыкаачы падыша болгон делет рываяттарда. Ошол кан жуткан хан бир күнүөзүнүн эң ишенген мыкты тыңчыларын эки элге бир карап, байкап келгиле, эмики багытыбыз, басар элибиз ушулар болот деп жиберет. Тыңчылар түн жамына көздөн кайым болушат… Бир жылбы, эки жылбы айтор, арадан анча убакыт өткөн соң, баягы элчилер хандын алдында пайда болушат. Биринчиси: — Оо улуу урматтуум. Мен сиз жиберген элди аябай кезип келдим. […]

Илбирс жана налим балык

Бурят жомогу Бир замандарда илбирс көлдөрдүн жээгинде же дайралардын боюнда жашачу экен. Анткени ал балыкты жакшы көрчү тура. Таң үрүл-бүрүлдө жээкке келип ары-бери ойногон же толкун кыргакка түртүп таштаган балыктарды шап илип кетчү да, курсагын кампайтчу. Килтейген илбирс ушул майда балыкка тоюп калмак беле, анан кечке аңдып жата бермей да. Дагы бир мертебе жаш илбирс ошентип келбейби. Келсе, суудан бир нерсе эле муну карайт. Башы ушунчалык чоң. Көзү кичинекей болуп бары-жогу билинбейт, бакалоорунун атарабынан узун муруту чыгып, анысы камыштай чубалат. […]

КАНТОРОВИЧ

БИЛГЕНДЕН БИЛЕЛЕГИҢ КӨП Орус математиги Леонид Витальевич Канторович 1912-жылдын 19-январында Санкт-Петербургда туулган. Атасы врач болгон. Математикага болгон жөндөмү өтө эрте байкалган. 9 жашында тамырдан чыгаруу ыкмасын ачкан, 14 жашында Ленинград университетинин математика бөлүмүнө кабыл алынган. Студент кезинде эле функцияларды класска бөлүү боюнча бир катар натыйжаларды алып, 10 макаласы журналдарга жарыяланган (анын теңи чет өлкөлүк журналдарга). 1930-жылы 18 жашында университетти бүтүп, ал жерде иштеп калган. Эки жылдан кийин профессор наамын алган. 1935-жылы өкмөт илимий наамдарды бекиткенден кийин ага диссертациясыз эле физика-математика […]

Сынакка: Үй-бүлө төңкөрүшүнүн себеби неде?

№ 12 Сен кимсиң, аялзат? Бул суроого жооп берээрден мурун, “Мен киммин?” деген суроонун тегерегинде ой жүгүртүүнү туура көрдүм… Ооба, мен киммин? Жаратылыш мыйзамы ар бир жандууну эркек-ургаачы кылып жаратканы — тукум улансын, өлүм менен өмүрдүн баркын билишсин дегени го…  Болбосо баарын бир жыныста жаратып, өлбөй тургандай кылып коёт беле? Адам баласын эркек-аял кылып бөлүп, ар бирине ар кандай жөндөм, ар кандай келбет, бири-бирине дегеле окшошпогон мүнөздү ыроологону – бири-бириңди толуктап, жөлөк-таяк болгула дегениби же өмүр бою бири-бириңди түшүнө албай, […]

Сынакка: «Тең укуктуулуктун» күңгөй-тескейи

№11 «Аялдар мурда эмчектери менен ымыркайларды тойгузса, азыр кинопродюсерлерди тойгузушат» Жан КОКТО Эшик суук болгондуктан бир аз жылына турайын деп кафеге кирип отура кеттим. Алгач байкаган деле эмесмин, жанымдагы эле столдо 3-4 келин отуруптур. Чынын айтканда алардын келин экенин деле билгеним жок. Баары эле чыкыйган кыздар. Азыр эми кыздан келинди айырмалаш кыйын болуп калбадыбы. Сүйлөшүп отурган кебинен гана билдим келин экенин. Ооба, күйөөлөрү, бала-чакасы, турмушу тууралуу кобурашып отурушту. Күткөн адамым жок, зеригип тургандыктан айла жок кулагыма өзүнөн-өзү кирип аткан сөздөрдү […]

Ибрагим БАЛТАБАЕВ: Баатыр

АҢГЕМЕ Биздин каарман баатыр бабаларындай кылыч кармап, жаа тартып, найза көтөрүп жашабады. Же аскердик атайын кийим кийип даярдыктан да өтпөгөн. Чолпонбайдай өзүн ДЗОТко да таштабаган. Кадимки карапайым турмуш кечирди. Алдынан ким чыкса да озунуп «Ассалому алейкум!» деп салам берчү. Өмүрүндө «Алейкум ассалом» деп алик алган кези аз эле болсо керек, себеби айтпадыкпы, дайыма озунуп салам берчү. Непадам көчөдөн бирөөнүн оор жүк көтөрүп баратканын көрсө, шыпылдап барып жардам берише койчу. Машинеге жүгүн салышып же жетчү жерине чейин көтөрүшүп барчу. Мектептеги сабак […]

Сынакка: Учурда эмне себептен энелер арасында өлүм саны көп?

№10 Баарына өмүр тартуулап, зор түйшүктү мойнуна алып чоң жоопкерчилик менен бала тарбиялап, улуулукту, сулуулукту даңазалаган, үйдүн куту, түндүктүн түркүгү аял заты. ..Учурда энелердин өлүмүнүн күн санап өсүп жатканы, өзгөчө Кыргызстанда мындай көрүнүш ондогон жылдардан бери алдынкы орунда экени өкүндүрөт. Энелердин өлүмү боюнча дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун маалыматына таянсак, Борбор Азия жана Чыгыш Европага салыштырмалуу Кыргызстанда көрсөткүч эң жогорку деңгээлде, Африка өлкөлөрүнөн кийинки орунда, башкача айтканда КМШда биринчи орунда. Демек, өлкөбүздө энелердин өлүмүнүн күн санап өсүүсүнүн себеби эмнеде? Кантип токтоотуга […]