ОСТРОГРАДСКИЙ

БИЛГЕНДЕН БИЛЕЛЕГИҢ КӨП Орус математиги Михаил Васильевич Остроградский 1801-жылы 24-сентябрда Полтава шаарында анча бай эмес помещиктин үй-бүлөсүндө туулган. Ал кичирээк кезинде эле абдан сезимтал болгон. Оюнчуктардын жана башка нерселердин өлчөмдөрүн, аңгек жана чуңкурлардын тереңдигин ченегенди жакшы көргөн экен. Ушул максатта анын чөнтөгүндө ар дайым жип болучу дешет. Жиптин жардамы менен ар түрдүү буюмдарды өлчөй турган. Остроградский үчүн эң эле кызыктуу нерсе тегирмен болуптур. Тегирмендин таштарынын тегерениши, барасынын айланышы, барага суунун урунушу аны өтө кызыктырат. Ата-энеси уулунун бул өзгөчөлүгүн байкап, аны […]

Рум падыша менен Турум падыша

Кыргыз жомогу Илгери, илгери бир Турум деген падышанын баласы куш салып кечинде үйүнө кайра келатса, ак тайлак минген бир кыз алдынан чыгат. Бала сайт: — Кайдан келатасың, атың ким? Кыз жооп кайтарат: — Мен Рум падышанын Каракөз айым деген кызы боломун, мени издеп таап ал,- деп ак тайлакка камчы салып жөнөйт. — Кара кашка аргымагым куусам жетет, кармап эле алайын -дейт да бала кызды кууйт. Бирок ал жерден чаң бурк этип, бул жерден чаң бурк этип, бала жетпей калат. Турум […]

Мырзабек ЧОКОТЕГИН: Кыргыз жылкысы

Борбордук Азиянын аймагында өмүр кечиришкен байыркы бабаларыбыз б.з.ч. III миң жылдыктын ортосунда ааламда эң алгач жылкыны колго үйрөтүп, жашоо-тиричилигинде урунган калк болгон. Бул жөнүндө бүт өмүрүн кыргыз тарыхына арнаган атактуу окумуштуу Анвар Байтур өзүнүн эмгегинде (Кыргыз тарыхынын лекциялары, I китеп. – Б., 1992, 16-бет) Ван Жылайдын ханзуча жазылган (Орто Азия тарыхы, 1980, 9–10-беттер) эмгегине таянып: «Энесай дарыясынын баш агымында жана Алтай тоолорунун этектеринде жашаган ата-бабаларыбыз дүйнө тарыхында жылкыны эң тунгуч ирет пайдаланган адамдардын бир бөлүгү болуп эсептелет, жылкыны колго үйрөтүү […]

Жылкычы ЖАПИЕВ: Бакалуу саз, таш үстүндөгү куш

«Жан-жаныбарлар жашаш үчүн тамак жешеби же тамак жеш үчүн жашашабы?»  Философдордун суроосу АҢГЕМЕ Кыш аяктады. Жерге күндүн жылуу нуру жетип, тоң эриди. Бак-дарактардын бүчүрлөрү торсоюп, күн бузулбай турса бир жуманын аркы-берки жагында жалбырак ачып, анан гүлдѳп калат. Эски үйлөрдүн астанасындагы тирөөчтөрү, эшик-терезелери, жыгач устундары тике тийген күн нуруна ысып, бетиңди тийгизсең жыпжылуу болуп, бир жакшы маанай жаратат. Аңыздарда кылайган кар калбай, жер тоборсуп, буу көтөрүлүп, адыр-кырлардагы куураган эски чөп-чардын арасынан көк башын кылтыйтып, жаратылыш кайра жаӊырып атканын айгинелейт. Тоого уланган […]

Ралф Уолдо ЭМЕРСОН: Тарыхта эң улуу адамдар кедей болуп өткөн

(1803-1882), америкалык жазуучу  Менин кечки меймандарым саатка карабаса да, сааттын канча болгонун кабак-кашымдан сезүүгө тийиш. * * * Жаратылыш бир нерсе жаратарда генийди жаратат. * * * Тарыхта эң улуу адамдар кедей болуп өткөн. * * * Биз укум-тукумдагыларыбызга караганда замандаштарыбыздын кыялын көбүрөк тартабыз. * * * Коом – бул айыкпагандардын ооруканасы. * * * Жакшы билимдин шоораты – терең ойлорду да жөнөкөй тил менен жеткирүү. * * * Мектепте, университетте эмнени окусак, – ал билим эмес, тек, билимге болгон […]