Алтан-Шагай-мэргэн жана анын уулу киши жегичтерди кантип жеңгендиги тууралуу

Бурят жомогу Илгери өткөн замандардын биринде сары талаанын ортосунда, Сары деңизге жакын аймактардын биринде, үч тоонун этегинде аска сымал күмүш сарай болуп, анын капкалары да күмүш, сепил-чеби да, курчаган курчоолору да бүт баары күмүштөн экен. Хан сарайдын түндүк жагында жүз миң ар кыл мал жайылып, түштүк жагында түмөн үйүр түрдүү жандык, дүбүртү айга угулар арбын жылкы оттоп жүрчү. Бул сансыз малдын ээси жаш жигит Алтан-Шагай-мэргэн болуптур. Анын жанагынча байлыгы менен бирге эле куйрук-жалы жанып турган, канаттуу дулдул аты бар экен. […]

Чжуан-цзы: Какылдап-какшаган миң ооз кебиң желге сиңет, а ооз ачпай жүрүп айткан бир ооз кебиң элге сиңет

ДИЛАЗЫК Баарын билгиси келген адам эле даанышман болуп чыкпайт. * * * Кыйшык темирди түз темир менен урсаң, түз темирди да майыштырасың. Эгер далилденген ишти далилсиз жүйө менен далилдейм десең, экөөнүн тең ишбалдасы чыгат. Билимсиз кара күчкө салат, а билимдүү дайыма ар нерсенин өзөгү менен тамырын табат. * * * Билими терең – токтоо, салмактуу. А билими чала кайда барып мурдумду тыксам деп убара. * * * Биздин өмүр чектелүү, а билимдин чеги жок. Чама-чаркың чектелүү туруп, чексиздиктин артынан кууган […]

Назым ХИКМЕТ: Бурхан жана даанышман карыя жөнүндө жомок

Менин уулума экинчи жомок Балам, качандыр бир мезгилде, кайсы бир падышалыкта, кайсы бир мамлекетте ак сакалдуу киши жашаптыр. Ал эң боорукерлердин эң акылманы, эң акылмандардын эң эле боорукери болот. Бул ак сакалдуу даанышман жашаган өлкөнүн эң чоң шаарындагы эл агымы көп аянтта асыл таштардан жасалган көзү оттой жалтылдаган, чачы таза күмүш, тулку бою таза алтын жана кишинин боюнан миң эсе бийик бурхан орнотулат. Бул эң боорукерлердин эң акылманы, эң акылмандардын эң боорукери болгон сакалы куудай ак данышман кишинин эли өз […]

Александр ПУШКИН: Полтава

ПОЭМА Которгон Алым ТОКТОМУШЕВ Биринчи кайрык Байлыгы бар, даңкы бар, Бак даарыган Кочубей; Шалбаасы кең чалкыган, Сан жылкысы күтүрөйт. Полтаванын жан жагы; Хуторлору, чарбагы. Ачык, жабык катылган Арбын дүйнө бар дагы. Күркүрөбөйт күнүндө ал; Күлүктөргө күмүш жал, Крым ордо тартуулап Турган кызыл алтынга. Кымбат эмес ага түк, Муңбас мурас, турак-жай; Бүт бактына жарашып, Турса кызы чырактай. А да жөндүү: ага тең Полтавада жан жоктур. Бардыр аруу жан эчен, Бирок андай болбостур. Элик өңдүү элпек көрк, Турна моюн, шыңга бой, Киевдеги […]

Майкл ФАРАДЕЙ

БИЛГЕНДЕН БИЛЕЛЕГИҢ КӨП Англис физиги жана химик Майкл Фарадей 1791-жылы 22-сентябрда Лондондо туулган. Атасы темир уста болгон. Ата-энеси кедей болгондуктан Майкл башталгыч мектепти гана бүтүрүп, кийин өз алдынча окуп билим алган. 13 жашында китеп мукабалоочунун ишин үйрөнүүгө жиберишкен. Адегенда ал үйлөргө гезит таратып, андан кийин гана мукабалоочунун ишин үйрөнгөн. Ошентип китеп менен иштеп жүрүп көп окуган. Анын физикага жана химияга кызыгуусу ушул жерден башталган. 1812-жылы окуусун бүтүп, Королдук институтка лабораториялык идиштерди жууй турган лаборант катары эмгек жолун баштаган. 1825-жылы Королдук […]

Алым ТОКТОМУШЕВ: Миң канаттуу талант

Маркум устат Салижан Жигитовдун чыгармачылыгына пикир айткандар ага сөзсүз бир илдет илээр эле. Достору да, кастары да. Көзү тирүүсүндө да, көзү өткөндөн кийин да. Ал болжол менен мындай: С.Жигитов адабияттын ар кандай жанрына чарпыла берип, чачылып, чабылып кетти. Бирөөнү кармаса катырмак. Ошентип кастарынын айтымында, «ара жолдо калды». Досторунун айтымында, «мындан да мыкты чыгармаларды жаратмак». Анда акыйкат үлүшү канча экендигин билбейм, билгеним бир жанрга жанын бергендер деле кыргыз адабиятын жарытып ийген жок, ал жаатынан»тийип—качкан» Жигитовдун деңгээлине жетмек түгүл, жакындагандар сейрек. Пушкин […]