АҢГЕМЕ

Шашмабекке курбусу Дакен телефон чалды:

– Бүгүн Бурманын (Шашмабектин аялы) туулган күнүн куттуктап силердин үйгө барганы жатабыз, түшкө жакын барып калабыз.

Шашмабек аялынын туулган күнүн куттуктап, бетинен өпкөнү болбосо белек-бечкек да бере элек. Ал өз ичинен: «Бүгүн Бурманы куттуктап эч ким келбесе экен» – деп Кудайдан тилеген эле, моминтип «Өлгөндүн үстүнө көмгөн» болуп, аялына кантип белек берерин билбей башы катып турганда теңтуштары да келмек болуп жатышат. Анын үстүнө бир-эки күндөн кийин ижара, свет акысын да төлөө керек. Айласы кеткен Шашмабек беш миң сом карыз сурап коңшусуна кирди:

Коңшусу:

– Болгону бир эле миң сомдук кагаз турат, миң сом бере албайм, беш жүз сом берип турайын, беш жүзүн кайра алып келип бергин, – деп миң сомду колуна карматты. Айла канча, бул коңшусунан бөлөк карызга акча алчу жери да жок. Беш жүз сомдун табылганына да шүгүр деп, колуна сумкасын көтөрүнүп базарды көздөй жөнөдү. Жолдо катар эмнелерди алуу жөнүндө ойлонуп келатты. Чындыгында аялына белек үчүн эч нерсе албайт, үйдө нан түгүл шекер да жок. Ал өз ичинен эт, май, сабиз, нан, шекер, таттуу-маттуу, алма алууну пландап келатты. Бирок ичкиликке да жетчүдөй эмес. Ал базарга жетип калган кезде анын оюн:

– Ой, жигит, – деген бир доош бузуп жиберди. Үн чыккан жакка жалт караса, жолдон окчун отурган улгайып калган аял экен, алдында теспе, китеп жана арбайган-сарбайган жыгачтын тамырлары турат. Аял ага үн катты:

– Бери кел, сенин бутуң ооруйт тура, – деди. Чынында эле анын буту ооруйт. Көзү ачык аялды көздөй басты. Анан галстугун оңдоп:

– Сиз менин бутумдун ооруганын кайдан, кантип билдиңиз? – деп сурады.

Аял:

– Кайдан билгенимди сурап эмне кыласың, тез дарылабасаң кийин бутуң баспай калат, оболу жолун кыл, андан кийин мен сага дарысын айтып беремин, – деди. Шашмабектин жанында болгону миң сомдон башка 15 сом эле акчасы бар болчу, он сомду жолго калтырды да, беш сом берди. Аял беш сомду лып эттире ала коюп:

– Сен мага базардан бир нерсе ала турган акчаңды бересиң, мен ага дуба окуп берем, эгер мен дуба окуп берген акчага азык-түлүк алып жесең ого бетер жакшы, бир жумага калбай бутуңдун ооруганы сен көр, мен көр жоголот, – деди. Аялдын айтканына Шашмабек ишенди. Ал өз ичинен «Жакшы болбодубу, биринчиден, аялымдын туулган күнүнө келгендерди коноктосом, экинчиден, бутумдун оорусу да айыгат экен» – деп сүйүндү.

Анан миң сомду чөнтөгүнөн чыгарып, аялга узатты. Аял акчаны ала коюп:

– Бери жакын кел, отур, – деди. Шашмабек отурары менен маңдайынан бир тал чачын жулуп алды да, жанакы алган миң сомду алаасына салып жиберди. Анан:

– Болду жигит, эми кете бергин, эгер алаама асылсаң абийириң айрандай төгүлөт, экинчиден, мобу чачты көрдүңбү, азыр бир дуба окусам жыпжылаңач болуп көчөдө чуркап каласың, эгер тынч, уу-чуу чыгарбай кетсең чачыңды ыргытып жиберем, эч кандай балээ болбойт, – деп кесе сүйлөдү.

Шашмабектин заманасы куурулуп, көзү караңгылана түштү. Эмне кыларын билбей делдейип калды. Айласы алты кеткенде чынын айта баштады. Аял аны укчудай эмес, ар бир сөзү буйрук.

– Тетиги милицияны көрдүңбү, азыр чакырамын, акча бер деп мени коркутуп жатат, коркконумдан акчаны алаама салып жибердим деп айтамын, жок жеринен соттолуп кетесиң.

Шашмабектин чекесинен муздак тер чыгып кетти. Эми эмне кылуу керек? Айласы алты кетти. Үйгө кантип куру барат, аялына эмне деп айтат? Ары басты, бери басты, өзү билген тааныштарына барып акча сурады, баары тең эле акча жок дегенден башка жооп айтышпайт. Ошентип, саат эки да болуп кетти.

Бурул улам эле эшикке чыгып карайт, Шашмабектин карааны да көрүнбөйт. Дасторкон жайдак. Келген коноктор бир чыныдан сары суудан ичишкен болду. Бурма уялганынан анда-санда:

– Чай ичкиле, – деп коёт. Айла канча. Саат жебеси чыкылдап бешти көрсөттү. Келген теңтуштарынын курсактары ачып, ооздоруна сары суу келди. Аялдары ичтеринен чыйпылдап бирин-бири тиктешет. Канча күтүшсө да Шашмабек келер эмес. Ал келип тамак жасап, ал бышып жегичекти түн кирип, үйлөрүнө кете албай калышат.

Ошентип, келген коноктор ачка кетишип, курсактарын үйлөрүнө барып тойгузушту. Бурма ызага чыдабай намысынан күчүн көз жашынан чыгарды.

Шашмабек түн жарымда шелпейип үйгө кирип келди. Аялынын жаагын таянып ыйлап отурганын көрүп, башын жерге сала заманасы куурулуп, кепке келбей түз эле төшөгүнө жөнөдү…

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *