Чыңгыз АЙТМАТОВ: Дүйнө бүтүн болушу мүмкүнбү же Ислам неликтен өзгөчө токонаалатка учурады?

Үстүбүздөгү  кылымдагы канды булоон каргаша,  кашайгыр, кайдан,  космос мейкиндерин технологиялык жана антропологиялык жактан  өздөштүрүүгө  көчкөн  береги  цивилизациянын кайсы көрүнөн чыкты,  чар тарабыбызда  эл аралык террорчулук деген  аталыштагы   ашынган  карамүртөздүк менен зордук-зомбулук эмне үчүн   чайлап-коолап  баратат?   Террорчулук  кадимки  казават  согуштардын  сөөктөн  өтүп, чучукту көзөгөн  азаптуу  сабактарынын  алгылыктуу  натыйжасында  жаралган  улуттардын бейпил  да,  прогрессивдүү  да  жанаша   күн кечирүүгө   умтулуусун астыртан, аста-секин  жексендөөчү   калк  ара  диверсиялык уруш  болуп  жүрбөсүн? Баякы кырды бычак сабаштардын  залакасы  жетишсизби?  Анда   неге террорчулук окуясы  эң оболу  жана  дүңүнөн […]

Айтматовдун армандуу тагдырынан

“…Шекер кыштагы анчалык чоң эмес кыргыз кыштактарынын бири. Мени менен “Кыргызстан маданияты” газетасынан барган жолдошум азыр кыштакта курулмакчы болгон жаңы клуб, китепкана жөнүндө айтты. Алар Шекер үчүн абдан керек, себеби, бул Кыргызстандын түндүк-батышында жайгашкан кичине кыштак бүткүл дүйнөлүк адабиятка таанымал эмеспи… Шекерде китепкананын бар экендиги бардыгыбызга белгилүү. Биз ал жерге барганда, китепканада шайлоо участогу орношуптур, себеби, жергиликтүү советке шайлоо болмок экен. Ал кичине китепкана Аманбаев атындагы селолук советтин китепканасынын филиалы… Бул жерде дайыма эл көп болот экен. Алар, Чыңгыз Айтматовдун […]

Интернеттен алынган дил азык: Жашооңо бакыт тартуулоочу негизги үч эреже!

Кээде жакындарыбыз менен бири-бирибизди жактырбай уруша кеткен күндөрүбүз болот. Мүмкүн абыдан чарчагангандыктан чыгар: жакындарыбыз болбогон жерден атайылап ызалантып, капалантып, таарынткылары келгендей туюлат. Ал кезде көңүлүң чөгүп, өзүңдү эч кимге керексиздей сезесиң. Эмнеликтен бул акыбалга жеткениңди билесиңби? Көрсө, бизге келген бардык бактысыздык, оору-сыркоо, кайгы, өз абалыңа канаттанбай жинденүү, өзүңдү жаман сезүүнүн себеби – өз ойлоруңдун жана аракеттериңдин натыйжасы экен. Биз көбүнчө эң маанилүү нерсени майда-барат көр оокатка алмаштырып алабыз да, негизги нерсе, өзүң менен өзүң гармонияда жашоо экенин унутуп коёбуз. Бир […]

Түгөлбай СЫДЫКБЕКОВ: Коштошуу

АҢГЕМЕ Касен Батийге кынала олтурду да: — Батиш,— деди кыздын жоодураган акылдуу көзүнө кадала,— алдыңа койгон сунушумду кабыл ал? Дарак жалбырактарын аралап күлүң-күлүң серпилген ай нуру кыздын бетине түшүп турду. Кыз ойлуу, үнсүз олтуруп тынымча убакытты өткөрдү. Жүрөгү дикилдей түштү. Назик мүчөлөрүн майда калтырак аралады. — Кабыл алышка тийишсиң, Батиш-жан? — деди Касен. Батий ооз ачып унчукса эле, өз үнү өзүнө каргылданып, мукактанып жат чыкчудай, башкага угулбачудай сезилди. Анан акырын: — Сиз да…— деди кыз. Бирок анын үнү өзү болжогондой […]

Каныбек ОСМОНАЛИЕВ: Пьер жана Мария Кюрилер & Радиация кубулуштары

1903-жылкы физика боюнча Нобель сыйлыгынын тең жарымын Анри Беккерель, ал эми экинчи жарымын жубайлар Пьер Кюри менен Мария Склодовская-Кюрилер алышкан. Биз азыр кеп кыла турган каармандарыбыз, жубайлар болгондуктан, алардын өмүр баяндарын, илимий иштерин чогуу-аралаш эле баяндоону туура көрдүк. Окурманга деле бул сунуш ыңгайлуу болот деген ойдобуз.  Нобель Комитетинин токтому боюнча лауреаттарга сыйлык: “Профессор Анри Беккерель ачкан радиация кубулушун биргелеш изилдеп, илимге көрсөткөн эң баалуу кызматтарын таануу максатында”, — деген пикир менен ыйгарылган. Алгач, Пьер Кюри жөнүндө сөз кылалы. Окумуштуу 1859-жылдын […]

О` ГЕНРИ: Ал эмнеге арсар болду?

АҢГЕМЕ Терең кайгы менен азаптардын издери көрүнгөн чарчаңкы, арык жүздүү киши “Техас почтосунун” редакциясына алып баруучу тепкичтер менен толкундана чуркап баратты. Адабий бөлүмдүн редактору бурчтагы ордунда жалгыз олтурган, кирип келген адам редактордун жанындагы жумшак отургучка өзүн таштап, божурап кирди: — Кайгымды таңуулаганым үчүн кечирим сураймын, сэр, бирок ичимдегини ким бирөөгө төкпөсөм болбойт. Мен эң бактысыз адаммын. Мындан эки ай мурун чыгыш Техастын чакан бир тынч шаарында алпейим жана бакубат турмушта бир үй-бүлө жашады. Бул үйдүн кожоюну Хезекия Скиннер өзүн ал […]

Лев Толстой: Үч аюу (жомок)

Бир кыз үйүнөн токойго жөнөйт. Токойдо адашып, үйгө кетчү жолду издеп жүрүп бир үйгө туш келет. Эшиги ачык болгондуктан, үйдүн ичин карайт. Караса, эч ким жок.  Акырын үйгө кирет. Бул үйдө үч аюу жашачу. Саксагай чоң аюу — Михайло Иваныч, андан бою бир аз кичинеси, эне аюу — Настасья Петровна жана алардын уулу Мишутка. Аюулар токойго кетишкен болот. Үй эки бөлмөлүү, бириси ашкана, экинчисинде болсо аюулар укташчу. Кыз ашканага кирип, үстөлдө тамак куюлган үч кесени көрөт. Кеселердин эң чоңу — […]

Айгүл Узакова: Сиз жана күз

* * * Оюңузга салды бекен дүрбөлөң, Ошондогу жашылданбай чечилүүм. Эңсөө дагы болбой калып аралжы, Эки келбес өмүрдөгү кечигүүм. Сизге болгон көңүлдөгү урматтоом Калар дегем жакшы сырдай жабылуу. Алаксуу да болбой калып аралжы, Болот тура кээде минтип жабыгуу. Булуттуу көч берсе күздүн кабарын, Өткөндөргө токтолуу жок жалдырап, Калып калар сагынычты эскертип Дарактагы саргайган бир жалбырак. Деңиздеги бушаймандуу толкундар Кайра жанып өткөн көңүл кушундай. Айбыгуу да — коркунучу жыргалдын, Сизде дагы болсо керек ушундай. Каректерде ойноп өткөн шаттуулук, Кете койбос токтоолукту […]

Людмила МОЛДАЛИЕВА: О театральном сезоне 2017 года

Интерес и любовь к театру были всегда. Как писал В.Г.Белинский в «Литературных мечтаниях» в 1834 году, люди идут в театр, где они могут жить «не своей жизнью, страдать не своими скорбями, радоваться не своим блаженством, трепетать не за свою опасность». Просмотрев поставленные за год спектакли  в театрах республики, видишь, что хоть они и  различные по своим творческим результатам, но в равной мере говорят о развитии кыргызского театра. Самая яркая постановка ушедшего года – это, безусловно, спектакль «Томирис» Б. Калчабевой  в […]

Мар БАЙЖИЕВ: Арбак урду

АҢГЕМЕ Силер 23 жашка чыкканда чачы купкуу болуп агарып кеткен адамды көрдүңөр беле? Мен көргөм жана эмне себептен ошондой болуп калганын билем… Мурдагы жылы Пржевальск шаарынан Жыргалаңды көздөй жол тарттым. Күн бүркөк, бирок жаан-чачын болбосуна көзүм жетип турат. Салкын. Өзүң жаш болсоң, көтөргөн жүгүң жок, жолуң кыска болсо, жөө баскандан жыргалы барбы! Мемиреп, учу-кыйрына көз жетпеген алтын деңиздей толкуган аштыкты жиреген жол менен чегирткелердин ансамблин, асманда безеленген торгойлордун үнүн угуп, терең ойго чөмүлүп, шашпай жол жүрүп отурган кандай ыракат! Мындай […]

Жалалидин Руми: Дыйкан менен арстан жөнүндө икая

Түн караңгы, бир дыйкандын байлануу, Короодо уюн арстан кирип жайлады. Тойгон арстан тойгонуна кубанып, Тойгон жерге жатып калды суналып. Шектүү дабыш тынчын алып ашыгып, Дыйкан кирди чырак албай шашылып. Жатабы уй деп сыйпаласа колуна, Колу тийди арстандын жонуна. Арстан ойлойт: «Эки буттуу эшегим, Уй деп мени жатканыңды сеземин! Эгер азыр короо жарык болгондо, Даамак беле колун жонго койгонго. Өт жарылып караанымды көргөндө, Даяр болчу ушул жерден өлгөнгө.» Сен акылдуум, бир нерсени бааларда, Маңызын көр, сырт келбетке алданба. Уурдалган кой тууралуу […]

Бекташ Шамшиев: Англис адабиятынын кыскача тарыхы

Биз өз казаныбызда гана кайнаган улут болуп калдык. Ашкере. Ашкере улутчул, ашкере билермандар арбыдык. Жер планетасында кыргыздан улуу, кыргыздан кыйын улут жоктон бетер кыргыз тарыхын жазгандар арбып-дарбып аткан кезең. Адабиятчыларыбыз да тарыхка чала-чарпыт сүңгүп кетишти. Жазуучулар тарыхый темадагы китептерди атаандашып жазып аткандагыбыз… Улуу устатыбыз Салижан Жигитовдун «кыргыз интеллигенциясынын көзү желкесинде» деген таамай сөзү канчалык таасирдүү болгону менен, таасирдин тамыры кыргыз интеллигенциясын ойлондурган жок. Кайрале өткөнгө кылчактап, ордунда токтоп туру. Көздүн желкеге бүткөндөгүсү ушул окшобойбу… Албетте, тарыхтын сабагын алууга тийишпиз. Ошол […]

Абдыкерим Муратов: Кыргыз акыны Катаганды билесизби?

2015-жылдын 24-25-октябрында Үрүмчү шаарындагы Шинжаң педагогикалык университетинде «Манас» жана кыргыз салты» деген темада болуп өткөн эл аралык илимий талкуу жыйындын кезектеги эс алууларынын биринде, бизге, кыргыз адабиятчыларына, Алма-Атадан келген Ал-Фараби атындагы Казак улуттук университетинин профессору, филология илимдеринин доктору Булдырбай Анарбай «силер Катаган деген акынды билесиңерби, казактын Сүйүнбай акыны менен айтышкан» деп калды. Ырасында, мен укпаптырмын, жок, укканым менен, жакшы билбейт экенмин. Баарыбыз эле билбей чыктык. Бактияр Сманов деген казактын дагы бир окумуштуусу бар, академик, педагогика илимдеринин доктору, профессор, мамлекеттик жана […]

Сараңбай досторума ода

(Азил-чыны аралаш) Досторум көп сараңбай, кысталышта карызга сокур тыйын алалбайм. Бак-бак сүйлөр Садыкка[1] баштап ишти кеңештим. Башкалардай айнытып, баш чайкады дебесмин. «Бали, – деди – Олжоке! Кылчактаба деги эч бир…» Кызып достун кебине, кыйынчылык тартуудан, кылчактаган эмесмин. … эмесмин-эй, эмесмин, … саясатчы эмесмин. … эмесмин-ай, эмесмин, … эх депутат эмесмин… … эмнесине теңештим… Калың эле капчыгы, Каныбекке[2] кеңештим. Салт сыйлаган ал досум сараңданды дебесмин. «Ула», – деди – ишиңди» –, улуу ишке себепчим. Жардам берер болгондо, жалкоолонгон эмесмин. … эмесмин-эй, […]