Конкурстун максаты – тойлордун өрнөктүү үлгүсүн жамы журтка жайылтуу. Кыргыздын каада-салтына жуурулушкан жана ислам дөөлөтүнө ылайык үлгүдөгү маданий-эстетикалык деңгээлдеги тойлорду уюштуруу азыркы коомдук талаптарды жаратканын эске алып, «Кереге» фонду жана «РухЭш» сайтынын демилгеси менен «Тойлорду кандай форматта өткөрүүнүн сценарийи болууга тийиш?» деген соболго ылайык атайы конкурс жарыялоону ылайык таптык.

Аталган иш-чаранын башкы демөөрчүсү «Кереге» фонду тойлордун сценарийи боюнча конкурстун байге фондусуна 50 000 (элүү миң) сом коёт. Байге фондго ылайык, конкурстун жеңүүчүлөрүнө төмөндөгүдөй байгелик орундар ыйгарылат:

Биринчи орунга – 20 000 (жыйырма миң) сом;

Экинчи орунга – 15 000 (он беш миң) сом;

Үчүнчү орунга – 10 000 (он миң) сом;

Төртүнчү орунга – 5 000 (беш миң) сом:

Жана кызыктыруучу белектер да каралат.

Калыстар курамы тарабынан конкурстун жеңүүчүсү деп табылган байгелүү орунга илинген жазуу түрүндөгү сценарийлер жыйынтыкталган соң, Мамлекеттик коомдук теле-каналдар жана жалпы эле маалыматтык каражаттар аркылуу коомчулукка кеңири жайылтылмакчы. Бул иш-чараны коомдук деңгээлде жайылтууга Кыргыз Республикасынын Маданият жана маалымат министрлиги тарабынан да колдоо көрсөтүлөт.

Аталган конкурстун шартына ылайык, «Кереге» фонду сунуштаган төмөндөгү болжолдуу формат сценарийде камтылууга тийиш.

Тойлордун болжолдуу жаңы форматы

Жаңы форматтуу тойдун негизги принциптери:

  1. Тойдун асыл максаты – элдин батасын алуу жөрөлгөсүн унутпоо;
  2. Улуттук асыл баалуулуктарды даңазалоо;
  3. Улуттук экономиканы колдоо;
  4. Төмөнкү ысыраптардан качуу:
  • Акча-каражат ысырабы (тойлорго каражат сарптоодо эбегейсиз чоң ысырап байкалат, көп учурда бул каражат карызга алынат)
  • Тамак-аш ысырабы (коноктор жеп-ичип бүтө албаган көлөмдө тамак-аш тартылат, анын бир бөлүгү ыргытылып, бир бөлүгү баштыктарга салынып алып кетилет, муну азайтуу жалпы чыгымды жана ысырапты кыскартат)
  • Убакыт ысырабы (ар бир тойго 300-500 конок 5-6 саат убактысын бөлөт, бул убакыт кыскартылып: пайдалуу ишке жумшалса жалпы өлкө үчүн натыйжалуу)
  • Ден-соолук залалы (ашыкча тамактануу, арак ичүү, ызы-чуулуу жерде 5-6 саат олтуруу ден-соолукка зыяндуу)
  • Маданият өксүгү (учурда ар бир тойдо болгон мыңызсыз, элдин нукура баалуулуктарына төп келбеген ырлар, оюн-конкурстар, жүрүм-турумдар жалпы элдин маданиятына терс таасирин тийгизүүдө)
  1. Тойдун негизги максаты: Максатталган тойго (үйлөнүү, кыз узатуу, тушоо кесүү ж.б.) элден бата алып берүү

Батаны эки тараптын улуу аксакалдарынан алуу жөрөлгөсү; тойго келген конокторго чын ыкластан бата берүүсү үчүн ыңгайлуулук шарттарын түзүү (финансылык кыйынчылык жаратпаган жана той ээсине чын дилдеринен ыраазы болуп батасын берип кайткан жагдайды түзүүгө тийиш). Кандай той ээси болбосун, тойлор – мактануу маанайында эмес, улуттук нарк-насил, токпейилдик маданиятыбызды көрсөткөн үлгүдө, той ээсинин материалдык мүмкүнчүлүгүнө жараша өтүүсү зарыл.

  1. Тойду улуттук асыл баалуулуктарды кармануу менен өткөрүү:
  • Терең маанилүү, маңыздуу ырларды угуу;
  • Накыл сөздөр, жаштарга кеп-кеңеш, насаатка өзгөчө көңүл буруу;
  • Макал айтышуу, улуттук оюндарга орун берүү;
  • Улуттук саркеч кийимдерди көрсөтүү;
  • Жалпы адамзаттык улуу баалуулуктарынан кабардар кылуу, жайылтуу
  1. Улуттук экономиканы колдоо:
  • Тойго керектүү азык-түлүк, белек-бечкектерди сөзсүз түрдө жергиликтүү өндүрүүчүлөрдөн алуу
  1. Ысыраптан баш тартуу:

Керексиз, пайдасыз жана жагымсыз сарптоолорду жоюу

  • Арзан жана колдонулбаган кытай товарларын белекке берүүдөн баш тартуу (кытайдын калпагы, идиш-аяк, арзан кийит ж.б.)
  • Эл көрсүн үчүн кылынган ашыкча чыгымдардан качуу
  • Кийиттерди чектелүү гана адамдарга кийгизүү (эки тараптын эң улуулары, эки куда жана эки жаш)
  • Ыңгайлуу болсо тойлорду үйдө өткөрүү. Бул бир жагынан чыгымдын азайуусуна, экинчи жагынан карым-катнаштын бекемделишине алып келет
  • Мүмкүн болушунча “кошумча кошуу” салтынан арылуу. Той ээси өз мүмкүнчүлүгүнө жараша той өткөрүп, элден эң маанилүү болгон батасын гана үмүт кылуусу керек
  • Тойдун чыгымын азайтып, жаңы турмуш курган эки жашка материалдык жардам берүү
  • Китеп жана башка пайдалуу жана керектүү белектердин берилишине көңүл буруу

Тамак-аш ысырабынан качуу

  • Тамак-ашты жетиштүү гана көлөмдө сунуштоо жана конокко тандоо мүмкүнчүлүгүн берүү (альтернатива катары “шведдик стол” моделин колдонуу)
  • Желбеген азыктар (конфет, печенье ж.б.), спирт ичимдиктерин дасторконго койбоо
  • Жергиликтүү өндүрүүчүлөрдүн органикалык таза жана арзан мөмө, жер-жемиштерин сатып алуу
  • Конокторго улуттук салтуу тамак-аш сунуштоо
  • Тамак-аштын, салаттардын түр-санын азайтуу
  • Баштыкка салып алып кетүү салтын токтотуу

Убакыт ысырабынан качуу-

  • Той убактысын 5-6 сааттан 3 саатка кыскартуу
  • Куттуктоолорду иретке салуу, тойдо улууларга гана сөз берүү, калган каалоочуларга куттуктоосун, каалоо-тилегин айтып билдирүүсүнө атайын шарт түзүү (каалоо-тилек кутучасы, атайын видеого тартып алуу ж.б.)

Ден-соолук залалынан качуу

  • Ашыкча тамактануунун алдын алуу (“шведдик стол”, тамак тандоо мүмкүнчүлүгү)
  • Спирттик ичимдектердин ордуна пайдалуу улуттук суусундуктарын сунуштоо
  • Той убактысын жана чыгымдарын кыскартуу да тойлордун ден-соолукка болгон терс таасирин азайтат

Маданият өксүгүнөн качуу

  • Тойлордун жалпы маданиятын көтөрүү
  • Адепсиз жүрүм-турумга, бийлерге жол бербөө
  • Элибиздин баалуулуктарына жат келген маанисиз конкурс, оюндардан баш тартуу
  • Кыргыздын салтына төп келбеген ашыкча жаңы/ жат салттардан арылуу
  • Жалпы элдин маданиятына терс таасирин тийгизген бардык көрүнүштөрдөн арылуу
  • Улуттук же классикалык жагымдуу искусство тармагын тартуу, аларды колдоо (бир гана эстраданы эмес)

Эскертүү: Конкурс 2018-жылдын 1-майында жыйынтыкталат. Сынакка катышууну каалагандар даяр сценарийлерди ruheshsaity@gmail.com дарегине жөнөтө аласыздар. Конкурстун жыйынтыгы объективдүү болсун үчүн «РухЭш» сайтына жарыяланган сценарийлердин авторлору жана калыстар курамына кирген адамдардын аты-жөндөрү конкурс жыйынтыгы чыгарылганга чейин коомчулукка жарыяланбайт. Келип түшкөн материалдар купуялык үчүн номер түрүндө гана жарыяланмакчы.

P.S. 2018-жыл Кыргыз Республикасынын Президенти С.Ш.Жээнбеков тарабынан «Региондорду өнүктүрүү жылы» деп жарыяланган саамалыкка ылайык: конкурстун жеңүүчүлөрү деп табылган сценарийлер калыстар курамы тарабынан КР Маданият жана маалымат министрлигине сунушталат. О.э. расмий бийлик тарабынан колдоого алынса, эң мыкты деп табылган сценарийлер видео түрүндө даярдалып, тойлордун жаңы форматын жайылтуу иштери да колго алынмакчы.

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *