Бир күнү эшектин кодиги (такыйы) капысынан ооруга чалдыгат. Узун кулактары салбырап, жем-суудан калат. Күнү бою башын чайкайт да тунжурап, соңунда жатып калат. Кодигинин жагдайына мазасызданган атасы жанына келип не болгонун сурайт. Кодиги:

– Баарына күнөөлүү адамдар,- дейт башын көтөрүп.

– Адамдар не кылып койду?- дейт атасы таңдана, оозун ачып.

– Алар жакпаган иш-аракетти көрсө бири-бирине: «Эшек» дейт. Араларындагы акмактарын эшекке теңейт. Биз андай эмеспиз го, ата! Айтыңызчы! Эмгектенебиз, жалыкпайбыз, жадабайбыз. Бизде да түйшүк бар, сезим бар. Түшүнөбүз.

Күтпөгөн сөздөргө атасы алгач не дээрин билбеди. Анан кош кулагын оңду-солду койгулап, бир аз ойлонду да, сабыр менен жооп бере баштады:

— Карачы, балам! Адамдарга Алла таалам акыл берип, жаратылыштын ичиндеги эң акылдуусу кылып жаратты. Ошого карабай алар бизден мурун өздөрүнө көп зыян тийгизүүдө. Мисалы, сен өмүрүңдө өз бир тууганыңдын дүнүйөсүн уурдаган эшек көрдүңбү?! Жок дегенде уктуң беле?! Эшектердин арасында бирөөнүн акчасын тартып алган, урушуп-таарынышкан, бири-бирин ушактаган жагдайларды көзүң чалдыбы?! Балдары менен аялын, ата-энесин уруп, же кароосуз таштап кеткен эшекти көрдүңбү?! Жем-чөп менен жайык себептүү бири-биринин ээлигине басып кирген эшектер тууралуу уктуңбу?! Өз «короосун» сатып, өзгөнүн пайдасы үчүн жумуш жасаган «саткын эшек» тууралуу уктуң беле?! Арабызда биримдикке сын тагып, «топко», «уруу-урууга» бөлгөн эшектер барбы?! Үйүр айгырын жамандап, багынбай, эмгегин адал аткарбаган, жалкоо эшектер барбы?!..

Сен алардын сөздөрүн көңүлүңө алба! Башыңды бийик көтөрүп, денеңди тик карма! Короолошубузду өлтүрбөө, эч нерсесин уурдабоо, жамандап, ушактабоо биздин артыкчылыгыбыз менен мактанычыбыз эмеспи?! — деп сөзүн аяктады картайган эшек.

Атасынын өткүр сөздөрү бала эшекти дүр силкиндирди. Заматта көңүлү көтөрүлүп, арпага табити ачылып:

– Ата! – деди, – Адамдарга караганда биз бийик экенбиз! Анда аброй менен өмүр бою «Эшек кодиги» болуп кала беремин!

Которгон Б.ДҮЙШӨБАЕВА

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *