Кубанычбек АРКАБАЕВ: Аргаң жоктон ай ля вю дейсиң акыры

— Эй токто! Бүгүн кайсыл күн экенин билесиңби ыя? — Билем, 14-февраль, күнгө бейшемби. — Пайшамба десең өлө сексуалдуу угулат. — Пай-шам-ба, чо то не звучит. Жети күндө келе берип жешилип бүткөн окшойт. — А 14-февраль ыйык Валентиндин сүйүшкөндөр үчүн күнү десеңчи? — Чубалжыйт ко тимеле. — Чубалжыса да жылдын эң кыска күнү ушул. — Кандайча? — Эң жыргал кез — эң кыска кез. — Заматта жыргатам дечи. — Дароо! Көрүшөсүң, сүйлөшөсүң, өбүшөсүң. — Сутенер болуп иштейт окшойсуң ээ ушу […]

Франц КАФКА: Шаар герби

ПРИТЧА-АҢГЕМЕ Вавилон мунарасын курууда башында азбы-көппү тартип бар болчу; керек болсо тартип аябай катуу эле, өзгөчө катуу десек да болот, жол белгилери жөнүндө, котормочулар, куруучулардын жатаканалары, жолдор жөнүндө  күтүп турган  жумуштар кылымдар бою шашпай улануучудай  көп ойлонушту. Ал кездерде курулушту колдон келишинче шашпай, жай жүргүзүш керек деген ойлор басымдуулук кылчу; кантсе да ал ойлорду ашкере күчөтүп,  фундамент куюну токтотуп койгонго чейин жеткирбеш керек эле. Негизги ой мындай эле: бул иш чарада эң негизгиси — төбөсү асманга жеткен мунараны куруу жөнүндөгү […]

Дооронбек САДЫРБАЕВ: Кара мышык

АҢГЕМЕ Ассалоом алейкум, Жапар дос! Сак-саламат жатасыңарбы? Аяш күүлүүбү? Жаңы квартира алышты деп уктук. Кут болсун! Алыстан болсок да кубанчыңарга ортоктошпуз. Анткени, жаңы квартира алганда биз дагы кудум эле силер сыңары кубанганбыз. Анда, жаңы үйгө киргенибизде таң атканча музыка коюп, ырдап-бийлеп, кирпик каккан эмеспиз. Бир эле биз эмес, ошо жаңыдан квартираларынын ачкычтары колуна тийген 127 үй-бүлө — биздии болочок кошуналарыбыз да бала-бакыралары менен ошентин чыгышты. Таң атканча бака-шака, шаңкылдаган күлкү бирин бири жаңы конушу менен куттуктап, алган квартираларынын жагдайын айтууга […]

Жонатан СВИФТ: Китеп – акыл-ойдун тукуму

Жан РАСИН (1639-1699), француз драматургу жана акын Зулумдардын тили каруусу катыганга чейин бал татып турат. * * * Үндөбөй кайгыргандардын күйүтү оор болот. ♦ ♦ ♦ Франклин Делано РУЗВЕЛЬТ (1882-1945), АКШ президенти Эгер бетиң кериктин[1] жонтерисинен жука болсо, саясатка жолобо! ♦ ♦ ♦ Жан-Жак РУССО (1712-1778), француз жазуучусу Улуу окуя улуу инсандарды жаратат. * * * Адам адам болалбай туруп философ болбойт. * * * Бизге эң улуу устат – тажрыйба жана сезим. * * * Мамлекеттин жүрөгү – мыйзам […]

Украин эл жомогу: Падышалык кесип эмес

Бир кан жашаптыр, анын жалгыз уулу бар экен. Кандын баласы чоңойуп, эр жетиптир. Бир күнү кан аны суктана карап, ойлонду: «Мен карыдым. Кандыгымды балама өткөрүп берүүм керек. Эгерде анын да кичинекей мураскери болсо жакшы болор эле. Ошондо мен тынчыраак өлөт элем”. Бир күнү ал баласын өзүнө чакырды да, мындай деди: — Балам, сага колукту издөөгө убакыт келди го? Өз үй-бүлөңдү эртерек кур,- деген кан уулун чоң залга алып келди. Анын дубалдары сүрөткө толуптур. Алардын баары кыздардын сүрөтү экен. Анан калса […]

Улукбек ОМОКЕЕВ: Кечирейин, силер да кечиргиле!

ТУРАТ ЭКЕН КӨТӨРҮП Булак жактан сокмо жолдо кече күн, Булдуруктап сүйлөп сөздүн шекерин. Бакан менен суу көтөргөн апанын, Бала келет бекем кармап этегин. Бала келет ылай жолдо жыгылбай, Бал сөздөрү кээде угулуп-угулбай. Чака келет бакандарга илинип, Апа келет ак маралдын сынындай. Тагдыр жолу таза, тунук өмүрдөй, Ийиндерде оор салмагы сезилбей. Чагылышып жазгы күндүн нуруна, Суу келатат чайпалбай да, төгүлбөй. Төгүлбөгөн суу – бул бала, үй-бүлө, Аны ападай албас эч ким сүйдүрө. Тең салмагын бузбай ушул дүйнөнү, Турат экен алар асып […]

Аман САСПАЕВ: Улгайгандар (шедевр)

АҢГЕМЕ Азыр, кээ бир элдерде улгайган кишилер, мейли, ал эркек же аял болсун, колунан келгенин иштеп, жок дегенде келин-кесегине жардамдашып, идиш-аягын жууп бергенди оор көрүшпөйт. Ал эми, биздин элде, маселен, айталык, бир чалдын арык боюнда чайнек жууп отурганын көз алдыңызга элестетип көрүңүзчү. Билип турам, буга сиздин тымызын кытыгыңыз келет. * * * Март айынын аяк ченинде Сонунбала деген кемпир кичи уулу Кеңештин колуна келди. Күйөөсү Ата Мекендик согушка аттанган күндөн тартып, бул киши мал-жанга эркектен кем камкордук кылган жок. Колунда […]

Жамалбек ЫРСАЛИЕВ: Жатакана

Өзүм КАСИнин жатаканасында жашайм. Бирок дербиштей болуп баардык жатаканаларды кыдырып кетмейим бар. БГУнун жатаканасынан досторду таптым. Рахат эжей жетектеген «Шоокум» деген адабий ийрим бар эле. Жалындуу жаштар чогулуп, жүрөк түпкүрүнөн чыккан ырларды окушат. Рахат деген сары кыз Нургазы деген жигитке баргектей сактап арнаган ырларын үнү дирилдеп бир укмуш окуду. Менин көз алдымда ушунчалык сулуу, күчтүү кыздардын баары ашык болгон зыңкыйган жигиттин элеси келди. Ошол мырзаны көрүүгө мен да ынтызар болуп жүрдүм. Бир күнү эле кандагайдай шым кийген, жердин бетин оорутуп […]

Аркадий АВЕРЧЕНКО: Теоретиктер 

АҢГЕМЕ Бир жолу ресторанда отуруп, кошуна үстөлдө отурган эки жиндинин сүйлөшкөнүнө аргасыздан күбө болдум. Алардын сөзүн укпаган киши болуп гезит менен бетимди калкалап алдым. Алардан уккандарым булар: — Уксаң…Эмне үчүн ичкенден кийин баш ооруйт? — Ичпей эле кой, ошондо оорубайт. — Макул дейли. А бирок мен мурда эле ичип алсамчы? — Анда сооп болуптур, ооруй берсин. Өзүңдөн көр. — Мен ал жөнүндө айткан жокмун. Кандай түшүнбөйсүң! Мен илимий жагына кызыгып жатсам, а сен демейдеги фактылар жөнүндө айтасың да. — А […]

Конкурска: Кеңешбек Асаналиевдин сынчылык чеберчилиги

№ 9 Чыңгыз Айтматов — Кеңешбек Асаналиевдин чыгармачылык тагдырынын бир бөлүгү, бир бүтүндүн жарымы. Эки улуу адамды тагдыр 50-жылдардын экинчи жарымында жолуктурган. Бул туурасында сынчынын мындайча эскергени бар: “ХХ кылымдын элүүнчү жылдарынын экинчи жарымы мен үчүн кандайдыр бир ыңгайлуу, ал турмак перспективалуу, келечектүү сыяктанып башталды (белгилеген – Э.А.). Көрсө, жашоо турмушта сен өзүң ойлоп таба албаган, тапсаң да орду-ордуна жайгаштырып коё албаган турмуштук шарттарды жана кырдаалдарды тагдыр өзү жаратат окшобойбу. Болбосо, Чыңгыз менен эң биринчи жолу дал ушундай шартта кездешип, […]

Карель эл жомогу: Аңкоого ишенгенде

Бир жолу аңкоо чалыш жигит коңшу айылга жумуштап барып, ооруп өлгөн атынын терисин сыйрып аткан таанышынын үстүнөн чыгат. — Сен эмне кычыраган кыштын ортосунда атыңды союп атасың, жазгы кош айдоодо кантесиң? – деп сурайт андан. Бул маңыроо чалыш немени тамашаламак болгон ал ичинен күлүп, сыртынан мостоюп: — Уккан жоксуңбу? Азыр деген жылкынын териси шаарда аябай кымбаттап кеткенин. Мисалы, мен бул терини шаарга алып барып он ат сатып алгыдай акчага  өткөрөм, — дейт. Муну укканда ал дароо шарт бурулуп үйүн карай […]

Абийрбек АБЫКАЕВ: Куйручуктай куудул элеттиктер-V

Касымбек уулу Дияз (Сарт, 1934-2005) Ата теги: Токтооку ичиндеги солто.   Мааке-Алдаберди-Койгелди-Көккөз-Бекбоо-Касымбек-Дияз Дияз айылга 80-жылдардын аягында шаардан көчүп келди.   Эмнегедир анын Дияз аты аталбай эле,  Сарт деген ат менен белгилүү болучу.   Өзү жапалдаш бойлуу,  тоголок,  кашка баш,  ар кандай шарттарда сөздү чукугандай таап, чагылгандай тез жооп берген шайыр адам эле. Айылга көчүп келгенден тартып,  көзү өткөнгө чейин Сарттын сөздөрү,  айылдаштарынын көңүлүн ачып келди десем жаңылышпайм.   Анда эмесе,  элде калган айрым сөздөрүнөн тартуулайын. *   *   * Тээ,  өткөн кылым болуп калбадыбы,  80-жылдары […]

Уланбек АШЫРМАТОВ: Башаламандык жана багыты белгисиз туңгуюк абал

Андалусиялык ислам философу Ибн Баажжа: (1077-1138-ж.ж.) «Билимдүү жана адеп-ахлактуу жарандардан түзүлгөн коомдо дарыгер менен сот кызматына ашыкча, керексиз муктаждык жаралбайт» — деген. Себеби, мындай коомдогу жарандар Кудай-аалам-инсан байланышындагы акыйкатты туура таанып-билип, туура тамактанууга, туура мамиле жасоого, пазилеттүү жашоону мыкты өздөштүрүүгө ар дайым аракет кылат. Бир коомдогу жарандардын билимдүү жана адеп-ахлактуу болуусу үчүн, инсан-дин-коом-экономика жана мамлекет ортосундагы мамиле (түшүнүк) убакыт менен шарттардын өзгөрүүсүнө жараша инсандын табиятына төп келе турган маңызда системалуу бүтүндүк ичинде жаңыланып, кайрадан калыптандырылган түзүлүшкө ээ болуп туруусу керек. […]