Бакытбек Абдуллаев: Кыргыз тилдин чыныгы тойун көргөндү насип кылсын

Бир ишти ийгиликтүү аягына чыгарып, анан аны жыргап майрамдаган кандай сонун. Майрамдаганга, тойлогонго эмне жетсин? Тойго келгендерге белек-бечкек таратып, тойду сонун өткөрдүк деп ырахат алган учурчу? Негизги сөзгө келейин. Кыргыз тилинин мамлекеттик тил макам алышына карата 21-сентябрда КР Президентине караштуу Мамлекеттик тил комиссиясы филармонияда Кыргыз тилине салым кошкондорду сыйлаган иш-чара өткөрдү. 2014-жылы мамлекеттик тилди өнүктүрүүнүн жана тил саясатын өркүндөтүүнүн Улуттук программасы (2014-2020-жылдарга карата) кабыл алынган. Анын алкагында “Кыргызтест” системасы былтыры ишке кирип, 2018-жылдан баштап мамлекеттик кызматкерлер ушул тесттен өтө баштады. […]

Нурзада Кубанычбекова: Чала молдо эл бузат

Улам барган сайын мечиттердин саны көбөйүп, динге үгүттөгөндөр четтен чыгат. Топ-топ болуп ээрчишип, үй-үйлөрдү кыдырып, кайырчыдай болуп мечитке барып кой деген дааватчылардын саны күн сайын өсүүдө. Көчөдө оронуп-чулганып жер чийип, анысы аз келгенсип жердеги болгон ыпыр-сыпырдын баарын кошо ал кеткен көйнөктөр мындан толтура. Эртеңибиз кайда баратат? Бул өңдүү маселелер бир канча ирээт талкууланса да, коомчулуктун олуттуу көйгөйүнө айланып бара жаткансыйт. Кыргыздын канга сиңген нарк-насили кайда кеткен – жер сыйпалап таппайсың. Дырдай жылаңач жандар андан көп. Түнкү көңүл ачуучу клубдар шойкомдуулардын […]

Америка жомогу: Эркектин күчү жана аялдын бийлиги

Аял менен эркек алгач жаратылганда күчтөрү бирдей болуптур. Мындан улам күрөшө кетишсе же мушташып калышса дайыма тең-тең чыгышчу экен. Бир ирет эркектин башына мындай бир пенделик ой келет: “Барып Кудай менен сүйлөшүп көрөйүнчү. Болбосо аял менен алышып жүрүп чарчадым. Балким, Жаратканым мен суранганда ак көңүлү кармап турган болсо, алымды аялдыкынан ашыгыраак кылып берер…” Ушундай үмүт менен асманга көтөрүлгөн ал Кудайдын алдында колун бооруна алып суранат: — Жаратканым, сен ааламды аңтарып, күндү көңтөрүп жибергидей кудуреттүүсүң. Анан да абдан ак көңүл, адилеттүүсүң. […]

Конкурска: Айтматов жана өзбек прозасы

Сюжеттик, образдык, стилдик байланыштар жана адабий чыгармачылык таасирлер №14 Дүйнөлүк адабияттын талашсыз классикасына айланып, тарыхта аты калган У.Шекспир, А.С.Пушкин, Л.Н.Толстой, Ф.Достоевский, А.П.Чехов, Э.Хемунгуэй, А.Шолохов сыяктуу жазуучулар бүтүндөй бир доордун, бир элдин же бир жазуучунун чыгармачылыгына тийгизген таасирлери тууралуу миңдеген эмгектер жаралган жана жарала бермекчи. Мезгил өткөн сайын алардын катарына Ч.Айтматовдун да ысымы кошулууда. Албетте, жазуучунун өзбек, же казак, же азербейжан, же дагы башка адабияттарга тийгизген таасири, анын башка улуттук адабияттар менен байланыштары көптөгөн адистер узак жылдар отуруп алып изилдөөчү тема. […]

Феликс Кривиндин алакандай аңгемелеринен

БЕРИЛИП ИШТӨӨ Тиштери тегиз эмес Тарак өзүнүн кызматын өтө берилгендик менен аткарып жүрдү. Бир күнү Тарак жумуш ордуна келип шашып калды: — Мына сага: башта үч эле тал чач калыптыр! Эми ким менен иштешим керек? Ага эч ким жооп кайтарган жок. Бир гана төбөдөгү Жалтырак кайгылуу жылмайды. Анын бул жылмаюсунда күзгүдө чагылгансып Тарактын көп жылдык эмгегинин натыйжасы чагылып турган эле. СЕКУНДА Ар бир секунданы үнөмдүү пайдалануу тууралуу катуу сөз болду. Адегенде Жыл сөз алып, ал өз сөзүндө убакыт жөнүндө, аны […]

Дооронбек Садырбаев: Керээз

АҢГЕМЕ Жакында бир укмуштуудай кат алдык. Бизге кантип жеткенин билбейм, ичин ачып көрсөк, мындан бир жыл мурун жарык дүйнө менен кош айтышкан курбум Абдыракмандан экен… «Ассалом алейкум, Нурлан дос! — деп жазыптыр ал. — Бул катты өткөн жылдын кеч күзүндө ажалынан мурун мүрт кеткен досуң Абдыракмандан деп бил. Досум! Мен сага о дүйнө, бу дүйнө ыраазы экенимди билдире албай жүрдүм эле, эми минтип ыгы келип калганы ырас болбодубу… Сенин: «жөлөгүмдөн айрылдым» — деп өбөктөп калганча өкүрүп батага келген жаш-карынын баарын […]

Мукай Элебаев: Сайра Кийизбаева

(Очерк) Күүгүм талаш. Үстү-башымдагы карды силкип, мен да жаңы келип отургам. Кемпир чырак жагам деп ашканада күйпөңдөп жүрөт. Биз отурган чаканыраак гана бир бөлмө. Кай бирөөнүкүндөй кезге түшүп, жаркырап турган палан-түкүн жок. Үйдүн орто капшытында боз одеял жабылуу жука төшөк, бир керебет. Анын баш жагындагы чоң күзгүнү тегеректеп турган нерселер да көп үйдөн көрүп жүргөн дүр-дүнүйө. Ашканага кетип, жаңы жандырган чырагын өзү кармай чыкты да, терезеге жакын, бурчта мен чыканактап отурган роялдын үстүнө келип койду. Үч-төрт айдан бери үйгө байымдай […]

Кыргыз интеллигенциясынын көзү көр, кулагы керең

Бизге СССР деген байтүп дарак эбак соолуп, бутактары куурап-чирип жок болгондой туюлат. Аныгында: анын сээп кеткен үрөнү бүгүн да тамырын жайып, жайкалган бутактары жемишин берип жашылданууда. Маселен кайсы тамыры жайылып, кайсы бутагы мөмөсүн берүүдө дээрсиз. Жооп издейли… КМШ курамындагы өлкөлөрдөн Орусия өзү баш болуп мамлекеттик сыйлык-наамдарды жоюп салган жок. Эмнеге? Ал СССРден калган ошончолук ыйык мурас беле? Жок! Ал да өзүнчө кошоматчылар коомун түптөй турган эң мыкты иштелип чыккан саясый механизм эле. Ошол механизм аркылуу жасалма интеллигенция түптөлгөн, чыгармачыл союздар […]

Сулайман Рысбаев: Алтын баш (жомок)

Илгери-илгери бир абышка-кемпирдин картайганда көргөн жалгыз эркек уулу болуптур. Ошол уулу төрөлөрдө кайдан-жайдан экени белгисиз Албарсты кемпир келет да, толгоо тартып жаткан аялга: — Сен аман-эсен эркек бала төрөйсүң, — дейт, — ал балаң чоңойгондо чени жок тентек чыгып, эл караган бетиңерди жер каратат. Мындай баланын кереги жок десең, азыртан баш тарт, мен аны азыр эле думуктуруп жок кыламын. Куу баш өткөнчө туяк болсун десең өз азабың өзүңдө, — дейт. Абышка-кемпир Албарсты кемпирге жалынып-жалбарып, «Куу баш Курбанаалы» дегенче, тентек болсо […]

Жетиген АСАНБЕК: Шоу-бизнес – бул маданият тармагыбы?

Айтып оозду жыйгыча… дегендей эле кеп болду. Жакында “Сармерден” ресторанынын колдоосунда “РухЭш” сайты өткөрүп жүргөн баарлашууда маданият, адабият жаатында сөз болду. Анда белгилүү акын Зайырбек Ажыматов көп мүчүлүштүктү кеп кылып, арасында журналисттерге да сын айтты эле. Акындын сөзүн келтирейин: “Журналисттердин чоң катачылыгы кайсы? …кечээ күнү сахнага чыккан эстрада ырчысын биринчи бетке алып чыгып эле, анын жеген тамагын, көйнөгүнүн размеринен бери, айтор ушуларды жазып атпайбызбы. Маданият деген ушу экен деп, коомчулукту жаңылтып атабыз да. Ошол эле учурда таланттуу, билимдүү актерлорду, театрдын, […]

Аркадий АВЕРЧЕНКО: Философия (шедевр)

АҢГЕМЕ Дарыянын үстүндөгү асман батып бара жаткан күндүн кызылына боёлду. Күн магдырап жылуу эле. Эки эркек сууга түшчү көлмөдө чечинип жатышты, алар студент Гамов менен бухгалтер Безобручин. — Иштин баары сенин келесоолугуңда же кызыксыз экениңде эмес, Игнатий, — дейт студент,— жок, сен келесоо да эмессиң, кызыксыз да эмессиң. Бирок сен аялдар менен сүйлөшкөндө тандап алган манераң ушунчалык жагымсыз, алар таң кала карап туруп тескери бурулат же четке чыга беришет. Анчалык уяң, тоң моюн, унчукпас, оор мүнөздүн кереги жок. Аялдар менен […]

Аким Кожоев: Намаз окуу – бул чын ыкластуу диндарлар үчүн рухий тирек-жөлөк

Акыркы кезде кыргыз коомунда интеллигенция менен диний чөйрөнүн ортосунда элдешкистей каршылашкан маанай өкүм сүрүп баратканы өкүнүчтүү… Дээрлик жүз миңден ашуун кишинин өмүрүн кыйган 90-жылдардагы Тажикстандагы жарандык согуштун негизги себептеринин бири коомдогу жиктешүү болгон. Бир тараптагы эски коммунисттик режимди колдогондор менен экинчи тараптагы ислам мамлекетин курабыз деп жулунгандардын тирешүүсү акыр аягында кандуу кагылышка алып келген. Натыйжада канчалаган бейкүнөө адамдар набыт болуп, бул апаат тажик элинин тарыхында эң трагедиялуу окуя катары жазылып калды. Ал эми бүгүнкү кыргыз коомундагы пикир келишпестиктер, айрыкча интеллигенция […]

Бурулкан БАКЕЕВА: Бейит башында

АҢГЕМЕ Ушул бейитке келип куран окуп, көчөт отургузууну жүрөгүмдүн тереңинде беш жылдан бери ойлогонум менен убак сааты чыкпай жүргөн. Күнүмдүк көр тиричиликтин түйшүгү менен болуп “мына барам, ана барам” менен убакыт өтө берген. Акыры келдим. Бул кыштакка чейин далай алыс жол жатса да баарына кол шилтеп чыгындым. Дөмпөйүп бозоргон бейиттин үстүндөгү топурак арасынан чычкан кулактанып, эми гана чөп башын көтөрүп келе жатыптыр. Былтыркы тулаң өз өмүрүн жашап бүтүп, жер менен жер болуп чирип жоголуп, ошол бозоргон тулаң калдыгы арасынан көк-мөк […]

Жүрөгүндө шайтаны бар адам оозунан кудайды түшүрбөйт

Григорий СКОВОРОДА (1722-1794), украин философу Билбеген дөдөй эмес, билгиси да келбеген анык дөдөй. *   *   * Өз кемчилигин айтуудан тайсалдаган адам бара-бара далай кылгылыкты кылып, кийин алардын бирин да моюнга албай актанган шылуунга айланат. *   *   * Сенин кемчилигиңди көрүп “боло берет” деп далыга таптагандардан оолак бол, андай өңдү көрсө, жүз тайгандар жеткен калпычы же суужүрөктөр. Башыңа күн түшкөндө курчооңдогу ошондойлордон кудай сактасын. Денис ФОНВИЗИН (1744-1745 же 1792), орус жазуучусу Жүрөгүндө шайтаны бар адам оозунан кудайды түшүрбөйт. *   *   * […]