Дилазык: Акылга шоола чачкан уламыштар

Булак менен дарыя жөнүндө уламыш Токойдон бир тунук, муздак, күмүш үндүү булак агып чыкчу, ал өзүнө өзү суктанар эле. Ал башка булактар менен кошулгусу келчү эмес, өзүн күчтүү сезип, токой аралап жалгыз агып жүрө берем деп ойлочу. Анан ал капысынан эле түз талаага туш келип, алсырап калды. Шыр акканга күчү жетпей жерге сиңип, бир топтон кийин жер астындагы тешиктер менен жылып олтуруп, азайып жана капкара чалчык суу болуп дарыянын жээгинен чыга келди. Ал дарыяга датын айтып жатты: — Эгерде, жанагы […]

Салижан Жигитов Назым Хикметтин чыгармачылыгы туурасында…

Анын ысмы биздин кылымдагы ашкан атактуу акындардын ысмына тең барабар турат. Демейде улуу кишилер көзү барында улуу деп айтылбайт. Назым Хикмет болсо тирүүсүндө эле түрктүн улуу акыны деп айтыла берчү, андай деген сөз эч кимге өөн учурачу эмес. Атүгүл элдешпес кас душмандары да анын ченебеген акын экенине шек келтире алышкан эмес. Ушуга байланыштуу бир кызык факт айтылып жүрөт. Турция монархиялык түзүлүштөн республикалык түзүлүшкө өткөндө туңгуч президент болгон Кемаль Ататүрк бир кайла прогрессивдүү саясий ишмер болсо да, коммунисттик идеяларга кастык менен […]

Үмүт Култаева: Улутту жок кылуунун оңой жолу

Дүйнө эмне дейт? Маалымат технологиясынын акыркы кабарларына кулак салганда, жүрөктүн үшүн алган мына бул дүйнө жаңырыгы окурманды ойго салбай койбойт ко, чиркин. Түштүк Африканын бир университетинин кире беришиндеги маалымат тактайга  жазылган экен: “Кандай гана улут болбосун, аны жок кылуу үчүн сөзсүз эле атомдук бомбаны же алыскы кыймыл радиусу бар ракетаны колдонуунун кереги жок. Болгону – билим берүүнүн сапатын төмөндөтүү жана окуучуларга жалган экзамен тапшырууга уруксат берүү жетиштүү. Ошондо: доктурлардын колунан адамдар өлөт; инженерлердин колунан имараттар кулайт; экономист, бухгалтерлердин колунан акчалар […]

Фридрих Гегель жана Эммануил Канттын билим, маданият, тарбия жөнүндө насыйкаты

Эммануил КАНТ: Адамга карата Жаратылыштын эң акыркы жана маанилүү максаты — Маданият. Адамды  эркиндигине даярдаш – мына Жаратылыштын эң негизги  максаты. *     *     * Маданият бул акыл-эстүү жаныбардын ар кандай максаттарды койуу жөндөмдөрүнө ээ болуш (демек, эркиндикке). Маданият – бул адамдын бүт жөндөмдөрүнүн, шыктарынын өнүгүү жолу. *     *     * Тарбиялоо маданияты адамдын эркин сезимталдыгынан, табигый күйүттөрдөн, каалоолордон бошотууну, партикулярдыктан (бөлүкчөлүктөрдөн) жалпылыкка жеткизүүнү көздөйт. *     *     * Илимдер, көркөм-өнөр, мамиле маданияты адамды маданияттуу, цивилдүү кылат. Бирок маданияттын бул формалары эмес, цивилдик […]