2018-жылдын 2-апрелинде Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёев «Улуу жазуучу жана коомдук ишмер Чыңгыз Айтматовдун туулган күнүнүн 90 жылдыгын кеңири белгилөө тууралуу» жарлыкка кол койду. Ага ылайык кошуна өлкөдө Айтматовго арналган илимий, маданий иштер, телерадио көрсөтүүлөрү жана берүүлөрү жыл бою такай даярдалып келүүдө. Жогорку окуу жайларында, колледж жана лицейлерде, жалпы билим берүүчү мектептерде, аскер бөлүктөрүндө, эмгек жамааттарында, махалаларда жазуучулар, маданий ишмерлер менен жазуучунун 90 жылдыгына арналган жолугушуулар өтүүдө. 

Биз төмөндө өзбек акындарынын Чыңгыз Айтматов тууралуу ар кайсыл жылдарда жазылган ырларынын кыргызча котормолорун сунуш кылабыз.

Даярдаган Абдыкерим МУРАТОВ

*     *     *

Шукрулло

ТОСТ АЙТАМЫН
Күн жалындайт көмкөрүлгөн асманда,
Нурга бөлөп кара Жердин түс-көркүн.
Көрөйүн деп Күнгө карап бакканда,
Көз уялат – караганга түтпөйсүң.

Чоң тоолордун чокусуна кылайган,
Көк деңиздин кыйрындагы зоокага,
Кереметке келип чыккан кыялдан,
Таңыркайсың көргөнүң көп болсо да.

Чыгамын деп чоң чокуга тепеңдеп,
Чыңк өйдөдөн чыйыр таппай кезерсиң!
Көк деңиздин зоокасына жетем деп,
Толгон-токой толкундардан өтөрсүң!

Дүйнө сырын тартамын деп туюктан,
Сейрек адам салат жанын тозокко.
Жарты нандан, жарым аяк кымыздан,
Тирүүлүктүн даамын туйса болот ко?

Таманында тоолорунун Таластын,
Тал чыбыктан «айгыр» минген жаш бала.
Кыялымда тулпар кылып ал «атын»
Жетмек болгон көз илешпес аскага.

Тууган жердин турпагынан «үй» куруп,
Курганына куунап турган чагында,
Жаш баланын ойго дүйнө тундуруп,
Койду бекен мажнун кылып жанын да?

Дал ошондо көрүнгөндүр көзүнө,
Жамийланын жайдар мүнөз жаш күнү.
Жылдыздарын жыбыратып бетине,
Даниярдын ырын уккан жай түнү?

Бүгүн, мына, деңиз суусун уйпалап,
Сүзүп жүрөт кыргыздын «Ак кемеси».
Кайда барсам, карап турат «Гүлсарат»,
Туудай жанып туу чокуда элеси.

Күн жаркылдап, туу чокулар чалкалап,
Күлүп турат гүлгүн жери кыргыздын.
Дайралары ысмын айтат кайталап,
Алтымышка бүгүн чыккан Чыңгыздын
Которгон Салижан ЖИГИТОВ

*     *     *

Гулчехра НУРУЛЛАЕВА

ЧЫҢГЫЗ АЙТМАТОВГО АРНОО
Салам сизге руханий ынклаб,
Салам сизге улук даанышман.
Сүйгөнүм үчүн сизди эсепсиз,
Батындым наама жазышка.

Өтүнөмүн азаптан деп сиз,
Көздөрүмдөн тамса ысык жаш.
Кубаныч болор, бак болор теңсиз,
Улууларга болмок замандаш.

Күндө толгон кептер токулду,
Дилди эзип миң ооруткан.
Бешенеңизге түтөткүм келди,
Моюн-Кумдун ысырыктарынан.

Ала-Тоонунун чыгып башына,
Төрт тарапка салгым келди жар.
Бакылдардын наамарттыгын байкап,
Чыңгызыбызды асыраң, адамдар.

Ар бир дилге салып из,
Сурайын дедим карыдан, жаштан:
Сиз «Кыяматты» окудуңузбу?..
Бир аз токтоп тынымдан да, талаштан.

Чындыктын жолу бекем,
Болмок үчүн эй, замандаш.
Билесизби эң алдын эмне –
Коюу керек баталгага баш.

Көңүлүм бир ниет тилейт,
Аман болсун булардын жаны.
Баатырдыкка баштасын алар,
Коркокторго калган дүйнөнү.

Жүрөгүмдөн келет бир дабыш
Мындай бата болбостур эч.
Өрттөнбөсүн булар, бүттү эми.
Алпамышты көргөн Гүлчехра
Которгон Абдыкерим МУРАТОВ

*     *     *

Абдулла АРИПОВ

ЧЫҢГЫЗ АЙТМАТОВ
Өттү Чыңгыз ага…
Теңдешсиз инсан,
Сөзгө чечен, ойго кең, асыл даанышман.
Майда сезимдерге көңүл бурбастан,
Айкөлдүк үлгүсүн алган Манастан.
Адамзат көйгөйүн ырдады тынбай,
Сөздү ыйык тутуп туз менен нандай.
Боордош жакыным, сүйгөн агам деп,
Чыкемди туу тутат бир тууган өзбек.
Ата журту үчүн күрөштөргө шай,
Не залкар инсандар болду жакын дос.
Кыргыз экендигин бир да унутпай,
Тулпары башкача кишенеген жок.
Которгон Турсунбай Адашбаев

*     *     *

Хуршид ДАВРОН

АЙТМАТОВГО АРНООЛОР
Караймын, кыял кушун көкөлөтүп,
Көрөмүн: «Эрк» сөзүн айткан кулдарын.
Ысмыңды айтканча башымды көтөрүп,
Ак боз атта ыйлап барат Кул Тегин.

Кашкары шыбырап сенин ысмыңды
Теңирден жалынып сураган эле.
Яссавий түшүндө көргөн сени,
Денеңди экметтерине орогон эле.

Сен айтчу дарттардын үнсүз добушу
Бар эле Бекзаттын сырларында.
Сен айтчу дарттардын тааныш үндөрү,
Жаңырар эле Юнус Эмре ырларында.

Навои көргөн сени, акыркы жолу
Оозунан чыркырап чыгарда жаны.
Жалалиддин көрдү сени өңүндө,
Шаркырып агып жатканда турпакка каны.

Манас да сен деп чыккан урушка,
Сени деп мыкталган тамандарынын
Кара оорусуна Байчыбар көндү,
Көк чөпкө чачыратып кара кандарын.

Балдары дарга асыларда эне –
Курманжан кетпеди көздөрүн жаштап.
Сенин келериңе ишенип акыры,
Урушка аттанды эрлерди баштап.

Бирок алардан да сени калк
Түшүндө көргөн эле…
Билип жүрөрсүң:
Ошон үчүн артыңда: «Коркпогун, сен ак!»
Деген бир шыбырды сезип турарсың.
Которгон Абдыкерим МУРАТОВ

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован.

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.