Эгерде сиз өзүңүздү ар тараптуу өнүккөн адам деп эсептесеңиз же ошондой болууга умтулсаңыз, сынчыл ой жүгүрткөндү билбей туруп буга жетише албайсыз, анткени адамга өзүнүн көз караштарын калыптандырууга жана тышкы пикирден көз каранды болбоого мүмкүнчүлүк түзгөн, адамдын инсан катары өсүүсүнө жана өнүгүүсүнө жардам берген дал ушул нерсе.

Сынчыл өй жүгүртүүнү өнүктүрүү технологиясы ушундай, тынымсыз машыгуу керек, баса, мындай машыгууларды кайсы куракта болбосун, баштоо кеч эмес.

Туруктуу сабактар өнүгүүнүн жаңы деңгээлине жана жаңы максаттарга жетишүүгө мүмкүнчүлүк берет. Сынчыл ой жүгүртө билүүнү өнүктүрүү жана бул жолдон тайбоо жеңил иш эмес экенине карабай, эгерде сиз приоритеттерди (https://brain.ru/blog/) башынан туура коюп, өзүңүздүн жашоодогу озуйпа милдеттериңизди аныктап алсаңыз, натыйжага жетишүү алда канча оңой болот.

Сынчыл ой жүгүртө билүүгө үйрөнүү убакытты талап кылат. Адамда бош убакыт дайыма эле болот эмеспи, ал аны көп учурда кереги жок иштерге жумшайт, мисалы, телевизор көрөт, социалдык тармактарда отурат же компьютердеги оюндарды ойноо менен алек. Сынчыл ой жүгүртүүгө алгачкы кадамды так мына ушул жерден жасаса болот – сиздин бош мүнөттөрүңүз жана сааттарыңыз кайда кетип жатканын сын көз менен карап баалай аласыз.

Жаңы иш көндүмүн өздөштүрүүнү баштоонун дагы бир ыкмасы – күн сайын өткөргөн күнүңүздү талдап туруңуз: эмне менен алектендиңиз, кандай ийгиликтерге жетиштиңиз, кайсы жактан жолуңуз болбой калды, кандай катачылыкка жол бердиңиз ж.б. баарын иликтеп, талдап чыгыңыз. Талдап бүткөн соң катачылыктарды четтетүүнүн, убактыңызды бөөдө жеген нерселерди (https://brain.ru/blog/) кантип жок кылуунун, убакытты башкаруунун планын түзүүгө киришсеңиз болот.

Жадагалса, мына ушул жөнөкөй иштер эле сиздин бардык нерсеге сынчылдык менен кароо жөндөмүңүздү өнүктүрө баштайт. Эгерде кокусунан алдыңызда жаңы милдет пайда болсо, аны чечүү боюнча болгон маалыматтардын баарын издеп көрүңүз, иш-аракетиңиздин ар кандай варианттарын караштырып, эң натыйжалуусун тандап алыңыз. Баса, биздин курстан өтүүгө да сын көз менен кароону сунуштайбыз: андан качан жана кантип өтүүнү дыкаттык менен ойлонуштуруп, буга убакыт тапканга аракет кылыңыз.

Ушулардын өзү эле сизге сынчыл ой жүгүртүүнүн бир нече мисалы болуп бере алат. Аларды адегенде колдонуу көнүмүш болбошу ыктамыл, бирок бул практиканын гана маселеси. Өзүңүздүн кантип ой жүгүрткөнүңүздү, эмне жөнүндө ойлогонуңузду, мээңизди пайдалуу нерселер менен алектентесизби же оюңузга эмне келсе ошону ээрчип кетесизби, мунун баарын такай баалоого аракет кылыңыз.

Сынчылдыкка үйрөнүүңүз кыйла натыйжалуураак болушу үчүн кылып жаткан бардык иштериңизге жана эмнелерге туш келериңизге туура мамиле жасоону калыптандырыңыз. Бул төмөнкүлөрдү билдирет:

  • Реалдуулукту туура баалаңыз. Кылып жаткан иштериңиздин баары эле сиздин каалооңуз менен умтулууңузга көз каранды эмес. Муну кадыресе нерсе катары кабыл алыңыз. Болуп жатканды баалаңыз: сиз эмнеге таасир кыла аласыз, эмнелер сиздин эркиңизге баш ийбейт.
  • Жаңы маалыматка дайыма жана бардык жерде даяр болуңуз. Эгерде сиз жаңы нерсеге жабык болсоңуз, өзүңүздү өзүңүз реалдуу жашоодон четтетип саласыз.
  • Так жана ишенимдүү чечимдерди кабыл алыңыз. Бирок мунун алдынан билим менен куралданыңыз жана жогорудагы пунктту унутпаңыз.
  • Үйүрлүк сезимден баш тартыңыз. Бул сиз тез арада киного же спорттук оюндарга барууну токтотушуңуз керек дегенди билдирбейт. Бул сиз дайыма өз башыңыз менен ойлонуп, болуп жаткан нерселерге карата өз пикириңиз болушу керек дегенди билдирет.
  • Байкоо менен бүтүмдү айырмалап алыңыз. Өзүңүз уккан, билген бардык кызыктуу нерселерди текшериңиз.
  • Тамашакөйлүк сезимиңизди сактаңыз (https://brain.ru/blog/). Өзүңүздүн үстүңүздөн жана жашоо сизге тартуулаган окуяларга күлө билүү жөндөмүн өнүктүрүңүз. Мына ошондо сиздин акылыңыз дайыма тунук, пикириңиз болсо – кыйла калыс болот.

Ошондой болсо да сынчыл ой жүгүртүү ыкмаларын колдонуу – бул маселенин бир гана жагы. Маселенин экинчи жагы — сынчыл акыл түзүмүн калыптандырууда жатат. Муну кандай кылса болорун айтып берели.

СЫНЧЫЛ АКЫЛ ТҮЗҮМҮН КАЛЫПТАНДЫРУУ

Азыркы коомдогу адам дайыма башка пикирдин туруктуу кысымы астында болот. Сынчыл акыл түзүмүн калыптандыруунун эң натыйжалуу ыкмаларынын бири – жалпыга маалымдоо каражаттары, жарнамалар, үгүтчүлөр ж.б. тарабынан жайылтылып жаткан маалыматтарга мүмкүн болушунча сынчылдык менен мамиле кыла баштоо.

Адамдар алып жаткан маалыматтардын баары эле чындыкка туура келе бербейт. Чындык менен калпты ажырата билип, айткандын баарына эле ишене бергенди токтотуу керек.  Ошондой эле келечек туурасында да ойлош керек, андыктан кырдаалдын баарын сын көз менен баалоо зарыл, иш-аракеттердин планын болсо абдан салмактап иштеп чыгуу зарыл.

Сынчыл акыл түзүмүн калыптандыруунун дагы бир усулу өзүнө өзү туура баа берүүнү (https://brain.ru/blog/) иштеп чыгууда жатат. Адам өзүн дайыма объективдүү баалоого жана өз потенциалынын мүмкүнчүлүктөрүн түшүнүүгө жана аларды эске алуу менен аракет кылууга тийиш. Муну менен бир эле убакта китеп окуу (адабияттын тизмесин ылдыйда келтиребиз), сергек жашоо образын кармануу, жаңы билимдерди алуу жана ар кандай иш көндүмдөрүн жакшыртуу менен өзүн өзү өнүктүрүүсү маанилүү.

Баарын айтпаганда да адамдын жүрүм-турумун көп учурда айтылбаган эрежелер шарттап турат. Эгерде сиз аларды биле турган болсоңуз, анда сизге туура чечим кабыл алуу жана натыйжалуу аракеттенүү оңой болот. Ар кандай бейтааныш кырдаалда баамчыл болуп, түркүн маалыматты мүмкүн болушунча көбүрөк чогултуу керек.

Сизге маалым болсо керек, адамдар бири-бири менен оозеки да, оозеки эмес да сүйлөшөт эмеспи, мамилелешүүнүн мына ушул формасын өздөштүрүү сунуш кылынат. Адамдардын жүрүм-турумундагы жашыруун сигналдарды (https://brain.ru/blog/) окуганды, аларды сизге маалым болгон нерселер менен салыштырганды жана ошондон кийин гана талдаганды үйрөнүңүз.

Ар кандай чечим кабыл алаардан мурда бардык оң жана терс жактарды дагы бир жолу салмактап, шашылуудан жана негизсиз бүтүм чыгаргандан оолак болуңуз. Четтен боло турган кысымга, чоочун пикирди таңуулаганга, жарнаманын, моданын жана ЖМКнын таасирине чыдамкай болуңуз. Болуп жаткандын баарын дыкат талдоо, — бул сынчыл акыл түзүмүн калыптандырууга жана сынчыл ой жүгүртүүнү өнүктүрүүгө болгон тикелей жол.

Биздин курстун сабактарында ушул жана башка көптөгөн пайдалуу жана маанилүү нерселер жөнүндө кеп кылабыз. Баса, алдыда үйрөнө турган нерселер менен сиз азыр эле тааныша баштасаңыз болот.

СЫНЧЫЛ ОЙ ЖҮГҮРТҮҮНҮН САБАКТАРЫ

Сынчыл ой жүгүртүүгө үйрөтүү курсун иштеп чыгып жана материал түзүп жатып биз практикалык жактан бат колдонууга жарактуу эң маанилүү, зарыл жана пайдалуу маалыматтарды эске алууга аракеттендик. Түшүнүү жана өздөштүрүү жеңил болушу үчүн биз аларды адамдардын кеңири чөйрөсүнө, анын ичинде, сынчыл ой жүгүртүү туурасында биринчи жолу угуп жаткандарга да ыңгайлаштырдык.

«Сынчыл ой жүгүртүүнү өнүктүрүү» курсу өзүнө алты чоң сабакты камтыйт, алардын ар биринде темалар өз алдынча каралат жана өздөштүрүлөт. Маалымат теориялык да, практикалык да мүнөзгө ээ. Бардык сабактарды ирети менен өтүү сиздерди сынчыл ой жүгүртүүнүн өзгөчөлүгү жана ыкмалары менен ырааттуу жана объективдүү тааныштырат. Натыйжада, курс аягына чыкканда сиздер керек болгон бардык иш көндүмдөрүнө жана билимге ээ болосуздар.

Кошумча материал катары сиздер тематикалык адабиятты пайдалана аласыздар. Бирок китептердин тизмесин бир аз кийин сунуштайбыз, азырынча ар бир сабак туурасында кыскача айтып бермекчибиз.

1 — сабак. Сынчыл ой жүгүртүү: ыктуулук, жөндөм жана билим (https://brain.ru/critical/navuk.php)

Сынчыл ой жүгүртүүгө үйрөтүү ага тийиштүү болгон иш ыгын жана билимди өнүктүрүүсүз мүмкүн эмес. Ушундай болгон учурда гана сынчыл ой жүгүртүү жөндөмүн профессионалдык жана күнүмдүк жашоодо ийгиликтүү колдонууга болот. Ар кандай башка жөндөм сыяктуу эле мунун да өзүнүн конкреттүү базасы бар, аны үйрөнүү жана өздөштүрүү биринчи кадам болмокчу.

Биринчи сабакты биз сынчыл ой жүгүртүү деген эмне, ал адамдан эмнени талап кылары туурасында дагы бир жолу кеп кылабыз; көңүл бура турган нерселердин баарын тизмектеп чыгабыз. Ошондой эле биз түшүнүүнү, артыкчылыктарды жана кемчиликтерди изилдеп үйрөнүүнү, чектен чыгып кетүүгө жол бербөөнү өнүктүрүүнүн мааниси туурасында сөз кылабыз жана сынчыл ой жүгүртүүнү өнүктүрүү, аны турмушта колдонуу боюнча башка сунуштарды беребиз. Сабактын аягында сиздер азыркы учурга сынчыл ой жүгүртүү даражасына канчалык жетишкениңиздер боюнча чакан тесттен өтөсүздөр.

2-сабак. Илимий усул: илимпоз сыяктуу окуу жана ой жүгүртүү (https://brain.ru/critical/navuk.php)

Сынчыл ой жүгүртүү – бул бүткүл дүйнөдөгү изилдөөчүлөр жана окумуштуулар колдонгон ой жүгүртүү ыкмаларынын бири. Бул анын илимий мамилени (илимий усул) пайдалануу менен түздөн-түз байланышта экенин көрсөтүп турат. Буга жетишүүнүн натыйжасында акылыңыз ийкемдүү, креативдик бийик даражалуу, идеяларды ыкчам жараткан жана кандай иш менен алектенбеңиз, баарына чыгармачылык менен мамиле жасай турган болосуз.

Экинчи сабактын башталышында сиздер сынчыл ой жүгүртүү менен илимий мамилени конкреттүү түрдө эмне байланыштырып турганын билесиздер, илимий усулдун аныктамасы жана анын кыскача тарыхы менен таанышасыздар. Сабактын экинчи бөлүгү илимий усулдун түрлөрүнө жана алардын мүнөздөмөлөрүнө, бул мамилени колдонуунун практикалык пайдасы боюнча маселелерди кароого арналган. Бирок теориядан тышкары сиздер илимий усулду өзүңүздөрдүн жашооңуздарга кандайча киргизе ала турганыңыздар боюнча америкалык окумуштуу Дэниел Деннеттен, анан да албетте,  4BRAIN командасынан ондон ашуун эң эле натыйжалуу сунуштарды аласыздар.

3-сабак. Жүйөлөштүрүү: кантип ырааттуу жана логикалык ой жүгүртүү керек (https://4brain.ru/critical/argument. php)  

Талашып тартышуу учурунда аңгемелешиңиз же оппонентиңиз сиз сунуштаган теорияны же идеяны кабыл ала тургандай кылуу ар дайым эле оңой эмес. Илим-билимде, бизнес, саясат, кала берсе кадыресе күнүмдүк жашоодо болобу – бардык жерде өз позицияңды негиздей билүү жана сабаттуу түшүндүрүп берүү талап кылынат. Мындай жөндөм туулгандан тарта эч кимге берилген эмес, андыктан муну да өнүктүрүү керек.

Үчүнчү сабак жүйөөлөштүрүүгө арналган: сиздер анын аныктамасын билесиздер жана эмнеликтен маанилүү экенин түшүнөсүздөр, жүйөөлөрдү баалоонун структурасы, эрежелери жана критериялары менен таанышып, жүйөөлөштүрүүнүн негизги усулдарын өздөштүрөсүздөр. Ошондой эле биз ийгиликтүү жүйөөлөштүрүүнүн эрежелери жана ыкмалары туурасында кеп кылып, жүйөөлөштүрүүнүн конструкциясын сунуштайбыз, жүйөөлөштүрүүнүн тактикасы жана ынанымдуу далилдер туурасында айтып беребиз.

4-сабак. Сынчыл ой жүгүртүү: тоскоолдуктар (https://4brain.ru/critical/argument.php)  

Сынчыл ой жүгүртүү – бул өнүктүрүүгө боло турган көндүм. Бул ар кимдин колунан келет, бирок бул тапшырманы ар ким эле оңой жана жеңил аткара албайт. Мында көп учурда сынчыл ой жүгүртүүгө окутууну татаалдаштырган мүмкүн болгон ар кандай тоскоолдуктар жаралышы ыктымал. Тоскоолдуктарды жеңип өтүү үчүн алар туурасында жана аларды кантип четтетүүнүн ыкмаларын билүү зарыл.

Төртүнчу сабакта биз сынчыл ой жүгүртүүнү үйрөнүү жолундагы негизги тоскоолдуктар: ой жүгүртүүнү ашыра баалап жиберүү, сындаганды каалабоо, сынды туура эмес баалоо, усулдардын жана тажрыйбанын жоктугу, эмоциялардын таасири, конформизм, пропаганда, цензура жана башкалар туурасында сөз кылабыз. Сиз мындай тоскоолдуктар жөнүндө америкалык психологдор А. Холл жана П. Холл кандай ойдо экенин жана Б. М. атамекендик изилдөөчүлөр Кедров, А. В. Антонов, В. В. Мухортов, Р. М. Грановская ж.б. алардан кантип өтүүнү сунушташканы жөнүндө билесиздер.

5-cабак. Иррационалдуу ой жүгүртүү (https://brain.ru/critical/thinking.php)

Көп адамдар турмуш чындыгын дайыма эле илимий усулдардын жардамы менен түшүнүүгө болбойт деген ойго ыкташат. Карапайым тил менен айтканда, мындай адамдар иррационалдуу ой жүгүртүшөт да, анын натыйжасында жашоодо, жумушунда, башка чөйрөлөрдө көптөгөн катачылыктарга жол беришет жана таптакыр кереги жок кедерги көйгөйлөргө дуушар болушат. Иррационалдуу ой жүгүртүү – сынчыл ой жүгүртүүнү өнүктүрүү жолундагы дагы бир тоскоолдук.

Бешинчи сабакта сиздер иррационалдуу ой жүгүртүүнүн аныктамасы жана мүнөздөмөсү, иррационалдуу ойлордун типологиясы жана алар адамдын жашоосуна жана ишмердүүлүгүнө тийгизген таасири менен таанышасыздар. Сабактын практикалык бөлүгүндө иррационалдуу ой жүгүртүү менен күрөшүүнүн натыйжалуу ыкмалары сунушталат, ошондой эле рационалдуу ой жүгүртүү көндүмүнүн артыкчылыктары каралат.

 6-сабак. Маалымат менен иштөө (https://brain.ru/critical/information.php)

Өткөн кылым өнөр жайдын кылымы болду, бирок 21-кылым —  бул маалыматтын доору жана анын маанисин сиз эң жакшы билесиз. Биздин заманда ар кандай келечектүү, бедели бийик жана жогору акы төлөнгөн кесип маалыматтардын агымы менен байланышкан, ал эми сынчыл ой жүгүртүүнүн өнүгүүсү жана маалымат менен иштөө көндүмүн машыктыруу ар кандай иште ийгиликке жетишүү үчүн маанилүү.

Сабактын акыркы бөлүгү маалымат менен иштөөгө арналган. Сиздер анда мунун эмне үчүн керектигин (стратегиялык, тактикалык жана чукул максаттар), маалыматты издөөнүн жана аны менен иштөөнүн теориялык жана практикалык негиздери кандай экенин билесиздер. Маалымат менен иштөө усулдарын (мээ чыңалтуу, ылгоо, талдоо, корутунду жана калыптоо) өздөштүрөсүздөр жана маалыматты сактоонун эрежелери жана үч аймагы менен таанышасыздар.

Сиздер ар бир сабак өзүнчө кызыктуу экенин жана көңүл бурууга, изилдөөгө арзый турганын байкасаңыздар керек. Бирок кабыл алынган маалымат максималдуу натыйжалуулук менен өздөштүрүлүүсү үчүн биздин курстун сабактарындагы сынчыл ой жүгүртүүгө окутуп үйрөтүү конкреттүү системага баш ийүүгө тийиш.

САБАКТАРДАН КАНТИП ӨТҮҮ КЕРЕК

Сынчыл ой жүгүртүүгө профессионалдуу түрдө жетишүү оңой болбосу ыктамыл. Эгерде ой жүгүртүү башынан башка мыйзамдарга баш ийген жана адатка айланган болсо (https://brain.ru/blog/) аны жаңыча кайрадан куруу адамды күчкө салгандай, ыңгайсыздык жаратышы мүмкүн. Бирок эгерде сиз так милдет коюп, көздөгөнүңүзгө жетишүүнү кааласаңыз, чыдамкай болгонуңуз жана колдогу бардык каражаттарды колдонгонуңуз маанилүү. Биздин курс алардын ичинен эң натыйжалууларынын бири.

Сунушталган материал теориялык жана практикалык мүнөзгө ээ экенин биз жогоруда белгилеп өттүк. Бул окуп, үйрөнүп жана өздөштүрө турган маалымат бар дегенди билдирет жана мында баары ачык, түшүнүктүү. Айрым практикалык сунуштардын да белгилүү көлөмү бар, бирок булар менен иштөө кыйла татаал. Практикалык билимди жаңы көндүмдөрдү эртерек калыптандырып, бекемдеп алуу үчүн мүмкүн болушунча тезирек иш-аракет жагына оодаруу зарыл. Практика – ар кандай окуунун өзөгү жана муну ар дайым эсте тутуу керек.

Сиздер сабакка ыңгайыңыздарга жараша келсеңиздер болот, бирок ага карабай биз колдогу кезекти сактоого кеңеш беребиз. Ар бир сабакты үйрөнүүгө 2-3 күн бөлгөн жакшы, анын биринчиси окуп чыгууга, экинчиси – кыйла маанилүү учурларды кайталоого жана үчүнчүсү – алган билимди практикалык колдонууга жумшалат.

Так үчүнчү күн абдан маанилүү экенин эскерте кетели, анткени практикасы жок теория –болгону эч кандай реалдуу пайдасы жок маалыматтардын гана жүгү. Натыйжага дайыма каалаган нерсеге жеткире бербеген иш-аракет гана жеткирет. Бирок сиздерде керектүү натыйжага жетиш үчүн баары бар жана сиздер буга ишенесиздер.

Ошондой эле биздин курстун сабактарындагы сынчыл ой жүгүртүүгө үйрөнүүнү кошумча материалдарды пайдалануу менен сыйыштырууга болот. Мындай материалдар китептер болуп эсептелет. Ылдыйда сиздерге тематикалык адабияттын чакан тизмесин сунуштайбыз.

Сынчыл ой жүгүртүү бюнча китептер

Кошумча материалдардын бул бөлүмүндө биз сынчыл ой жүгүртүүнү өнүктүрүү темасына арналган бир нече мыкты иштерди чогулттук. Сиздер алардан толгон-токой пайдалуу маалыматтарды ала аласыздар жана алар сиздердин билимиңиздерди алда канча тереңдетет. Башка адамдардын тажрыйбасы баа жеткис: биринчиден, ал уникалдуу маалыматтарды берет, экинчиден, көптөгөн катачылыктардан жана мүчүлүштүктөрдөн сактайт, аны менен бирге сиздин күчүңүздү жана убактыңызды үнөмдөйт.

Сынчыл ой жүгүртүү боюнча бул китептерди окуп чыксаңыздар болот:

  • «Психология критического мышления» Д. Халперн
  • «Разум VS Мозг. Разговор на разных языках» Р. Бертон
  • «Как лгать при помощи статистики» Д. Хафф
  • «Обман в науке» Б. Голдакр
  • «В интернете кто-то неправ! Научные исследования спорных вопросов» А. Казанцева
  • «Критическое мышление: метод, теория, практика» А. Бутенко, Е. Ходос
  • «Критическое мышление: полный курс лекций» И. Клейнер
  • «Трактат о критическом разуме» Х. Альберт
  • «Думай, пытайся, развивайся» Д. Андерсон
  • «Искусство мыслить и успех в учебе, карьере, жизни» С. Коттрелл

Негизги материалды өздөштүрүүгө киришердин алдында биз сиздердин бир аз алаксып, эс алууңуздарды каалайбыз. Отургучка чалкалап ыңгайлуу отуруңуз да, атактуу адамдардын сынчыл ой жүгүртүү, дегеле сынчылдык туурасында айткан ойлору менен таанышып чыгыңыз. Алар сиздерге сынчыл ой жүгүртүүнү билүү эмнеге зарыл экенин көрсөтүп беришет.

Эмесе, сабактарда жолугушканга чейин!

Автор: Крил НОГАЛЕС

Которгон: Бахтияр ШАМАТОВ

Булак: https://4brain.ru/critical/#1

Атактуу адамдардын сынчыл ой жүгүртүү  жөндөмү туурасында айткандары

Бертран Рассел:

«Адамдардын көпчүлүгү ойлогондон көрө өлүп тынышмак; чынында алар ушундай эле кылышат».

В. Г. Белинский:

«Иштеги катачылыкты байкоо — иштин өзүнүн туура эмес экенин далилдөө дегенди билдирбейт».

Жорж Бернард Шоу:

«Жылына эки же үч жолу ой жүгүрткөн адамдар аз эле; мен жумасына бир же эки жолу ой жүгүртүү менен эл аралык кадыр-баркка жетиштим».

Уильям Жеймс:

«Адамдардын басымдуу бөлүгү ой жүгүртөбүз деп ойлойт, бирок алар болгону өзүлөрүнүн түшүнүктөрүн гана тартипке келтиришет».

А. Л. Бестужеев-Марлинский:

«Анын мыкты жактарын жана кемчиликтерин көрсөткөн сынга гений гана муктаж».

Махатма Ганди:

«Мен өмүрүмдө күйөрмандарга караганда, мага сынды сылык жана достук тил менен  айткан сынчыл досторумдун пайдасын көбүрөк көрдүм».

М. Горький:

«Сындоого укуктуу болуш үчүн кандайдыр бир чындыкка ишенүү керек».

Дени Дидро:

«Чындык сынды сүйөт, андан утуш гана алат; калп сындан коркот, анткени андан утулат».

Эрих Мария Ремарк:

«Бирдемени баарыбир өзгөртө албаган соң, өзүңдү жиндиликке жеткирүүнүн не кереги бар».

Демокрит:

«Өзүңдүкүнө көңүл бурбай, башкалардын кемчилигин тыкыр байкаган уят».

Которгон Бахтияр ШАМАТОВ

Сынчыл ой жүгүртүү: Базалык принциптер жана ыкмалар

One Reply to “Сынчыл ой жүгүртүүнү өнүктүрүү ыкмалары”

  1. жакшы жөрөлгөнү көрсөткөн эмгек. Бизде сынчыл мамилени калыптандыруу манилүү жараян

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован.

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.