Дооронбек САДЫРБАЕВ: Мүнөз (шедевр)

АҢГЕМЕ  Областтык телевидениенин эң алгачкы көрсөтүүлөрүн баштап бергени бир топ адис Ош шаарына бардык. Мейманканага жайгашаар замат, мурда Ошту көрүшө элек, Ысык-Көл, Талас, тянь-шандык курбуларым: — Туз, насип буйурган экен, минтип эли-жериңе келип калдык. Эми бирдеме дейсиңби же ушинтип эле унчукпай коюп кутулуп кетейин деп турасыңбы? — дешип каңкуулашты. — Эмне, Оштун атактуу базарын көргөзүп келейинби? — «Конок койдон жоош» деген эмеспи, биз толук бойдон сенин карамагыңдабыз. Кой союп берем десең да, тай союп берем десең да эрк өзүңдө. Такыр […]

Беганас САРТОВ: Он үчүнчү толкун

(Фантастикалык аңгеме) Марлестин атасы атактуу конструктор, легендарлуу астронавт болучу. Аны күн системасынан аркы планеталардын элдери да билише турган. Бирок анын уулу Марлес атасынын кесибин жактырбан зоолог болууну эңсөөчү. Ошол себептенби, кичине кезинде туулган күнүнө тартуу кылынган кандайдыр бир электрондук радио аппарат — барксыз оюнчуктардын эсебине кирип көмүркөйдө жатчу… Кызык… Атасы ошол аппаратты берип жатып, уулунун мурдунан чымчып эркелетип, тамашалаган: — Оо, энеси, көрдүңбү, уулуна атасы эмне белек берди?! Он үчүнчү толкунда иштөөчү радио аппарат. Кокус мен космостон кырсыкка учурап калсам, […]

Бахтияр ШАМАТОВ: Дөңгөлөк жылдар

<<<<<< Башы Курсагың ачпы деп сурасам жер карайт, айталбай уялды окшойт. Дароо ысык чайдан куюп, колбасадан кесип бердим, жолдон балдарыма деп Самарадан алган шакалаттан алып чыгып бир чоңун карматтым. Бала да, курсагы тойгон соң менден баягыдай коркпой, байыр ала түшкөндөй быдылдап сүйлөп кирди. Угуп отурам. Ара-чолодо бирдемелерди шыңкылдап, айткандарына өзү маашырлана күлүп калат. Балдарыңыз барбы, кызыңыз барбы деп коет. Экөөбүз көпкө отурдук. Экинчи поюзга чыкпа дедим, апкең жаман аял экен, оган акша эле керек экен, сен болсо окушуң керек, анан […]

Чыныбай Турсунбеков:  Кумурскадай мээнеткеч «РухЭштин» негиздөөчүсүнө тилектешмин

Улуттук адабиятыбыздын өнүгүшүнө билегин түрүнө киришкен Олжобай инимди кыйла жыл мурда билген калемдеши катары; бир-эки жагдайды эскере кетүүнү туура көрдүм. Бир канча жыл мурда мага анын шапалактай көлөмдөгү “Үшкүрүк” аттуу (1998-жылы жарык көргөн) алгачкы ырлар жыйнагы колума тийип калды. Олжобай Шакир деген ысым менен ошондон бери таанышмын. Бир курдай анын чыгармачылыгына болгон жылуу пикиримди айтып, кийинки ырлар топтомун “Акун” компаниясынын демөөрчүлүгү менен чыгарып берүү туурасында сөз болду. Бирок өндүрүш жаатындагы киреше дайыма эле күргүштөп агып турбайт. Арадан канча убакыт өткөнү […]

Даргын эл жомогу: Башы жок мергенчи

Тоолуктардын үчөөсү аюуга аңчылыкка жөнөшөт. Кокусунан алдыларынан аюу көрүнө калып, үңкүрүнө кире качат. Анда алабарман бирөөсү айтып турганы: – Аюунун артынан мен да үңкүргө кирейин, кокус бир балээ болсо, буттарым тыбырар замат артка сүйрөп чыккыла. Ошону менен кирип кетип, бир убакта буттары тыбырайт. Шериктери сүйрөп чыгып караса, тигинин башы жок. Анда бирөөсү айтат дейт: – О Кудайга шүгүр, тулку бою бүтүн экен, а бирок башы кана? – десе жанындагысы: – Мүмкүн мурда эле башы жоктур, сен аны даана билчү белең? […]

Нурали КАБУЛ: Талаа жолу

АҢГЕМЕ Буга чейин жер үстүндө аялзаты бар экен, алар жөнүндө кандайдыр бир жаңы сөз айтыш мүмкүн. С.БУФФЕР Жан жыргаткан жылуу топурагы кызыл ашыкка жете келген талаа жолунда оңуп кеткен кирза өтүгүмдү сүйрөй кырманга карап жол тартам. Ойлонуп баратканым үчүн анда-санда мүдүрүлө түшөм. А түгүл пединститутка кире албай шерменде болуп айылга кайра келгеним да көзүмө көрүнбөй кетет. Кырманчылардын окууга байланыштуу айткан азил-шакабаларына дале кулак бышты болуп калдым… — Окуп адам болгондо Турдукул кеңкелес адам болор эле. Бир техникум, эки институт жана […]

Василий Бартольд: Енисей кыргыздары ХVII кылымда

Сибирди, анын ичинде Енисей кыргыздарынын өлкөсүн орустардын каратып алышынын тарыхына борбордук жана Сибирдин архивдеринен алынып жарыяланган көп документтер жана ошол документтер боюнча жазылган изилдөөлөр арналган. Енисейде орустардын кызыкчылыгы ойроттор державасынын таламдары менен кагылышып турган, ошондуктан кыргыздардын XVII кылымдагы тагдырын изилдөө орус-ойрот мамилелерин изилдөөгө байланыштуу. Профессор Котвичтин «XVII жана XVIII кылымдарда ойроттор менен карым-катыштар боюнча орустун архив документтери» деген жакындагы (1921-жылдагы) изилдөөсүнөн көрүнгөндөй бул маселеге тийиштүү материалдар али толук белгилүү боло элек. Сибирди каратып алуунун тарыхы боюнча эң илгерки жана баалуу […]

Антон Чехов: Мансапкордун өлүмү (конкурска № 29)

АҢГЕМЕ Жанга жыргал мемиреген кечтердин биринде, чарба иштериндеги төрө Иван Дмитрич Червяков экинчи катардагы отургучтардын биринен орун алып, “Корневиль коңгуроосун” дүрбү менен көрүп отурду. Көрөт да, өзүн ырахаттын туу чокусунда сезет, чиркин. Бир маалда эле… Аңгемелерде ушул “бир маалда эле” көп кездешет. Авторлор чын айтат бирок: жашоо ушундай кокустуктарга бай эмеспи! Бир маалда эле, ал жүзүн чүйрүп, көзүн элеңдетип, аба жетпей демигип кетти… Дүрбүдөн көзүн алып, эңкейе берди да… а-апчү!!! Өзүңөр көргөндөй, чүчкүрүп алды. Эми чүчкүргөнгө эч ким эч жерде […]

ЖЫЛДЫЗЧА: Теңир-Тоого баратканда

ЭССЕ Ал жылы жаңы көчүп келгем, бул айылга. Эч кимди таанычу эмесмин. Улууларды ата, апа дейм, андан жашыраактарын ага, эже дейм деп камданып келгем. Жаратылыш, жан-жаныбарга жакын болуп жашамак болгом. Келген күнү эле Бекбосун аттуу ата менен таанышкам. Бир аз күн өткөндөн кийин иттеримди ызы-чуу кылып эшигиме эки мырза келип туруп алыптыр. Бири менден жашыраак ак саргыл жүздүү, бири менден улуурак кара тору киши. Экөө тең чакан бойлуу, мендей экен. — Эже менин ысымым – Ула. Бул байкемдики – Токтоо! […]

Элдияр Элчибек: Атанын бейити (конкурска)

АӉГЕМЕ Талаа калды, түз калды… Кайра кайтып келбей турган жол калды… (Автордон) Каргалар «карк» этип, карагай башында. Эшик суук болчу… — Апаӊ жаш калды. Күйөөгө тийиши керек!- дешти туугандар. Ал эми бала болсо, күйөөсү өлгөн жаш келиндер, андан ары жашоосун башка эркек менен өткөрүп, бөлөк-бөтөн бүлө күтүп кетишерин билчү, бирок өз апасы жөнүндө: “Уруксат бер, бул сенин милдетиӊ!» — деп айтышканда, ичи «тыз-з» этип кетти. Өлгөндүн өз шору, тирүүлөрдүн жашоосу андан ары уланыш керектигин бала кайдан билсин… Көӊүл ооруткан сөздөн […]

Касым КАИМОВ: Анарбайдын көпүрөсү

АҢГЕМЕ Тоо суусу миң кыялдуу. Аны сүйбөй койбойсуң, махабаттын азабына кайылсың. Кырка тоолордун мээримдүү койнунда мемиреген кең өрөөндүн көркүн ачып, атагын көкөлөтүп, кыял күүсүн козгогон — анын шар суусу менен көк-жашыл токою. Өзөн бойлоп, кыркалекей тартып, шуудураган токой кээде тирелишип, жыш, кээде суюлуп, өрөөндүн этегине жетпей түгөнөт. Өзөн болсо сай-сайдан куйган туура суулар менен кубаттанып, тоонун деми жана эпкини сүрөп, өрөөндүн чегинен алыска-алыска, чексиз мейкиндикке сапар тартат. Бул өрөөндүн табиятынын дагы бир өзгөчөлүгү: көкүрөк жагы да, этек жагы да ачакей, […]