“Чыгыш адабияты жана искусствосу” Басма компаниясы тарабынан кытай ысымдары тууралуу баяндаган “Жүз аты-жөн” аталышындагы  кызыктуу китеп кыргызчага которулуп, жарыкка чыгуу алдында турат. Биз “РухЭш” сайтынын окурмандары үчүн кызыктуу болот деген ойдо бул китептен үзүндү бермекчибиз.

Коркунучтун босогосун эстесем,
Сестенүүнүн суук демин сеземин.
Линдияңды селт эттире үшкүрөм,
Кандай оор жалгыздыгым эх менин!
Алмустактан эч ким өлбөй калбаган,
Жүрөгүм сен ушул бойдон жалбырттап,
Карт тарыхтын караңгысын жарыктант.

Бул Вең Тиенсяңдын көптөгөн окуу китептерине киргизилген “Линдияң аркылуу өтүү” аттуу ырынан алынган үзүндү.

Вен Тиенсяң таланттуу акын эле болбостон чыгаан мамлекеттик ишмер жана аскер башчысы да болгон. Түштүк Соң династиясынын акыркы жылдары көп сандаган моңгол кошуундары соң байтагын үч тараптан келип курчап, камалап турган. Аскер колбашчылары багынып бере баштаган же качып кетишкен. Ушундай кыйчалыш маалда Вен Тиенсяң ченсяң (азыркы премьер-министрдин деңгээлиндеги кызмат) болуп дайындалган. Андыктан ага кыйын кырдаалдан чыгуу тапшырмасы берилген.

Душмандын башчыларына жолугуп сүйлөшүү жүргүзүү максатында Вен Тиенсяң үчүн шаар сыртына чыккан. Бирок Түштүк Соң бийлиги ушул учурда армияны таратып жиберген да Вен Тиенсяң туткундалган.

Колго түшүп берген соң генералы Лүй Шимең да бул учурда ошол жерде кармалып турган. Ал Вен Тиенсяңды көргөндө тийише сүйлөгөн:

— Вен Тиенсяң, сен императорго чыккынчылык кылган Лүй Шимеңди өлүм жазасына тартыш керек деп билдирүү жибербедиң беле, мына азыр жаныңда турам, эмне үчүн өлтүрбөйсүң?

— Сенин агаларың менен иниң да саткындардан. Императордук бийлик силердин башыңарды албай чоң ката кетирди. Силер бул дүйнөдө кайырчы болуп жашашка да татыктуу эмессиңер. Эгер силер ошондо эле өлтүрүлгөнүңөрдө мындай болмок эмес. Азыр болсо мен эч нерседен коркпойм!  — деп Вен Тиенсяң ачуулуу жооп бергенде анын эркинин бекемдигине моңгол аскер башчысы таң калып, колдой сүйлөйт:

— Эң туура айтып жатасың!

Туткунда айласыз жатса да Вен Тиенсяң жеңилүү менен келише алган эмес, андыктан көп өтпөй аргасын таап туткундан качып чыккан. Бирок качкындардын жашоосу оңой эмес эле, арттан түшкөн душмандардын жоокерлеринен жашынып жүрүүгө туура келген. Бир жолу Вен Тиенсяң менен анын ишенимдүү жолдоштору кароосуз калган кыштакка туш келишкен. Алар четки тамга киришери менен арттан моңгол аттарынын дүбүртү чыгып, үйдүн бир бурчуна жашынууга үлгүрүшкөн. Кудай жалгап ошол учурда катуу шамал болуп, кара булуттарды бир заматта айдап келип, чоң нөшөр болору айкын болгондо, душмандар суу болуудан качып, кайра артты карай чапкан бойдон кетишкен.

Качып бараткан жолдо Вен Тиенсяңдын ишенидүү жолдоштору жамгыр жана шамал алып келген сууктан же өзөк карайткан ачкалыктан өлүшкөн, же оорушкан, же жөн гана бул кыйын күрөштөн четтеп чыга беришкен. Ошентип акыры анын жанындагылардын тең-жарымы гана калган. Вен Тиенсяң да ооруп, мүргүп араң басып калганда алдыдан отунчулар чыгып, акыркы шайы менен эптеп жылып бараткан акынды аяп, аны салып көтөрүп алуулары үчүн чоң чабыра себет беришкен.

Кандайдыр максатка жетүүгө жүрөктө каалоо толтура болсо эч кандай кыйынчылык кеп болбой калат, андайда мүмкүн эместей сезилген максаттар да ишке ашат. Акыры Вен Тиенсяң жана анын ишенимдүү жолдоштору Туң-жоуго аман-эсен жетип, эс алып, тыңып, күчтөнгөн соң кайрадан түштүккө сүзүп барып, азган-тозгондордон аскер түзүп, бытыранды элди бириктирип, Кытайдын түштүк провинцияларында Соң бийлигин кайра калыбына келтирген.

Орус тилинен которгон Кубанычбек Аркабаев

[1] Вен Тиенсиаң (1236-1283-ж.ж.) — Соң династиясынын мамлекеттик ишмери, аскер башчысы жана акыны. Кытайдын улуттук баатыры. (Келтирилген ыр үзүндүсү  Ипатова Е жана Ү Сухуа тарабынан 2008-жылы чыгарылган “Жүз кытай ыры” жыйнагынан алынды.)

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован.

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.