Колубуздан келгени – көчөгө Манастын атын койдук, кытайлар опера койду

Чычаласаң чычала, кыргыз! Көкүрөктөгү ачуу бир чындыкты кантип айтуунун удулун таппай жүрдүм эле: биз Манас баатырды Манас проспектиси атаганга кантип оозубуз барды экен?! Дегеле кыргыз урпагы намыстуу болсок, Манастын мартабасын ушунчалыкка түшүрөт белек?! Же Манастын ыйык ысымы көчөнүн аталышына ылыйык ысым беле?! Айкөл Манас урпактарынын майдаланып кеткенин мындан башка дагы кайсы чындык далилдеши керек?! Биз мультфильм кыла албаган «Манасты» кытайлар опералык чыгармага айлантканына тилим ушундай бир кычышып туру бүгүн… Эгер эпостун өзөгүндөгү тарыхый чындыкка келсек, байыркы улуу кыргыз эли менен […]

Лев Толстой: Кепе менен кан сарай

ЖОМОК Падыша кан сарай курду да, анын алды жагына бак тикти. Бирок бакка кире бериште иш жүзүндө чакан кепе турчу, анда кедей киши жашаар эле. Падыша бактын кейпин бузбоо үчүн ал өжүрөнү сүрдүрүүнү чечти. Ошол себептүү ал өзүнүн министрин кепени сатып алганы жармач кишиге жиберди. Министр кедейге келди да: — Сен бактылуусуң. Падыша сенин кепеңди сатып алмак болду. Чакан өжүрөң он сомго да турбайт, падыша сага жүз сом бермекчи. Анда мужук: — Жок, мен кепемди жүз сомго да сатпаймын. Министр: […]

Аман Саспаев: Михрихан

АҢГЕМЕ Профессор Маловдон кийинки жарты кылымга жуук убакыт ичинде Каргалыктагы[1]  уйгур тилинин – арийне өтө сезилерлик болбосо да канчалык өзгөрүш жасаганы жөнүндө материал жыйнап изилдөөнү, көптөн бери ойлоп жүрчүмүн. Бактыма жараша аспирантурага кирип бир жыл өткөн соң, 1955-жылы илимдер Академиясынын тил изилдөө филиалы жагынан Кашгариядагы Уйгурлардын тилин изилдөө экспедициясы уюмдаштырылды. Экспедицияга катышуучулар тизмесинде менин фамилиям бар экенин укканымда абдан кубандым. Экспедиция миңдеген чакырым жол басып Кашкар шаарына келди. Ал жерде тажрыйбалар топтоо максатында, убактылуу Бэшгирем деген кыштакта иштеп жаттык. Бул […]

Эстутум: Кыргыздын кызыл байрагы — САБЫР…

Ар дайым биздин кызыл тууну көргөндө делебем козголуп, жүрөгүм толкуйт. Өткөн жылдары Малазиянын борбору Куала-Лумпурда бир бийик имараттын жанында жети желектин катарында желбиреген Кыргызстандын кызыл желегин көргөндө бөтөнчө сезимдерге чулгандым. Абай салып карасам, желегибиз эски, бозуп кетиптир. Четтери саргайган. Анысына деле караган жокмун. Бөтөн өлкөдө Кыргызстандын  Кызыл Желеги желбиреп турганына сыймыктандым. Желекти желек кылган Сабыр Иптаров досумду эстеп көзүм жашка толду. Кермектелген жаш жаак ылдый агып,  көзүмө Кызыл Желек бирде көрүнсө, бирде көрүнбөй, бөтөн жер, бөтөн элде Сабырдын элеси көз […]

Топчугүл Шайдуллаева: Балыкчы бала 

АҢГЕМЕ Кыргыз Эл жазуучусу Мурза Гапраовго арналат Сох дайрасынын шоокуму айрыкча түн ортосунда күчөйт. Жайкы ысыкта салкын деп там үстүнө төшөк салып жаткан дайра боюндагы кыштактын эли уктап жатса да суунун шаркырагы кулагынан кетпей, көргөн түштөрү да суу жөнүндө. Алар дарыянын шоокумунан суунун киргенин же тартылганын дароо байкашат. Суу кирген маалда жээк бойлоп эккен шалысын жалмап кетпесе экен деп түн бою кетмен, күрөктөрүн көтөрүп, дарыяда жүрүшөт. Суу деген суу да, ага болбой эле шалыкерлердин тизген чым, таштарын тоотуп да койбой, […]

Бурулкан Бакеева: Акыркы “сакалчан”

1992-жыл. Тажикстан. Авган жерине жакын жайланышкан Мекиянабад кыштагы. Көч жүктөлгөн машиналар жөнөп кетүүгө даяр болушуп, айыл элинин чыгышын гана күтүп калышты. Айылдыктарга ата-бабасынын сөөгү калган, туулуп өскөн, бакубат жашаган Мекенди таштап кетүү оор болуп жатты. Тобокелге салып жашаш дагы болбойт. Он беш республика бир тууган деген Совет өлкөсү кыйрап, бөлүнүп кетти. Эми тарыхта гана аты калат. Тажиктерде болсо бийликти талашкан, уруш чыгып кетти. Качан басылаары, бийликке кимдер келери, эл кимди ээрчип колдору белгисиз. Өлкөдөгү экиге бөлүнгөндөр бири-биринин канын төгүп жатты. […]

Жолдош Турдубаев: Жан азыгы – жакшы ыр, ал кандайча жаралат?

Жазасын тартып көктөбөй калган көп ырдын, Арасат жолдо көкүрөк турат жанчылып. Четтетип аста адашкан да бир тагдырды, Иретин бузбай узады, ана, ай жылып… Балким, адабият менен көркөм өнөргө мамлекет ар тараптан кам көргөн, окурмандар да таланттарды сүрөп турган Совет мамлекети кыйрап калбаса, бул саптардын автору Бурулкан САРЫГУЛОВА бүтүндөй өмүрүн поэзияга арнап койгон кесипкөй акындардын бири болмок. Бирок ал эрмек үчүн гана ыр жазган көпчүлүктүн бири эмес. Көксөө жана өксүү Ойлогон ойду кыстаган турмуш жеңип, айрыкча заман алмашып кеткенден кийин көкүрөктү […]

Али Үнлү: Чычкан аңчысы (конкурска №62)

«Масал шекери» Индиянын алыскы бир аймагында чытырман токойлуу бир жерде жан-жаныбарлар ынтымактуу жашашкан экен. Баары бири-бирин сыйлап, бири-бирин урматтап турушчу экен. Күндөрдүн биринде бул токойго капысынан бир арстан келип калат. Ал токойдо канча жаныбар болсо баарын алдына чакыртып, аларга өзү өкүм жүргүзө баштайт. Ал чөйрөдө канча жырткыч жаныбар болсо, баары аргасыздан арстанга кызмат кылат. Ошентип күндөр айга, айлар жылга айланып убакыт өтө берди. Арстан да карыды, арыды. Көздөрү тунарып, тиштери мокоду. Алдына койгон тамакты да түзүк жей албай калды. Ал […]

Мевлана Желаледин Руми: Эки ууру (конкурска №61)

МЕСНЕВИ Илгери өткөн заманда бир падыша жашаган экен. Ал өз падышачылыгында эмне болуп жатканын көрүп-билүү үчүн мезгил-мезгили менен кийимин алмаштырып алып шаар аралап чыгуучу экен. Ошентип күндөрдүн бир күнүндө жаман чапанын кийип, мусапыр кейпинде шаарга чыкты. Жолдо келатып, эки ууруга жолукту. Падыша бул ууруларды мурун эч көргөн эмес экен. Анан аларга карап: – Туугандар, мени да араңарга кошуп алгылачы. Мен ушинтип үй-жайы жок, жер кезип жүргөн адаммын,  — деди. Эки ууру аны башынан бутуна чейин жакшылап карап: – Кошуп аларын […]

Евгений Шварц: Жоголгон убакыт жөнүндө жомок (конкурска № 60)

Петя Зубов деген бир бала бар эле. Ал он төртүнчү мектепте үчүнчү кластта окучу. Бир аз жалкоо болгондуктан орус тилинин жазуусунан, арифметикадан, ал гана эмес музыка сабагынан да дайыма башка балдардан артта калчу. — Жетишем! – деп койду ал биринчи чейректин аягында. – Экинчи чейрек болсун, мен баарынан ашып өтөм. Экинчи чейректин аягында ал үчүнчү чейректе жетишем деп койду. Ошентип ал сабактарынан улам артта кала берди, бирок бул тууралуу эч кабатырланып койбоду. «Жетишем!» деп коюп жүрө берди. Ошентип бир күнү […]

Иван Тургенев: Кара жумушчу жана ак кол (конкурска №59)

Кара жумушчу: Эмнеге эле бизге жармашып калдың? Деги сага эмне керек? Сен биздикилерден эмессиң…  Жогол мындан! Ак кол: Мен силерге өз кишимин, туугандар! Кара жумушчу: Кантип эле ошондой болсун! Өз киши имиш! Ойлоп тапканын! Жок дегенде мына менин колдорумду карап койчу. Кандай капкара, кир экенин көрдүңбү? Колдорум кык жыттанат, кайыңдын чайыры жыттанат – а сенин колдоруң аппак. Эмне жыттанарын ким билет? Ак кол: (колун сунуп) Жыттап көр. Кара  жумушчу:  (жыттап көрүп) Эмне  деген балээ? Темир эле жыттангансыйт. Ак  кол: Темир […]

Улуттук адабияттын казынасын байытуу максатындагы конкурс жыйынтыгы…

«РухЭш» сайтында 2018-жылдын 12-декабрында – “Кыргыз адабиятынын күнүнө” карата жарыяланган конкурс жыйынтыкталмакчы. Аталган конкурстун негизги талаптары боюнча: 1) Буга чейин кыргыз тилине которулбаган жана эч жерде жарыяланбаган гана аңгеме, новелла жана жомоктор кабыл алынды. 2) Калыстар курамы конкурска келип түшкөн чыгармалардын котормодогу көркөмдүк сапатына жана чеберчилигине көңүл бурууда. 3) Конкурстун уюштуруу тобу жана калыстар курамы чыгармалардын түпнускадан которулганын эске алат. Конкурстун Жобосунда көрсөтүлгөн жогорудагы шарттар боюнча учурда калыстар курамы өз ишин улантууда. Конкурс жеңүүчүлөрү ушул жылдын 1-июль күнү (дүйшөмбү) “ЭлТР” […]

Өмер Сейфеттин: Ат тарак (конкурска №58)

АҢГЕМЕ Ат сарайдын короосунда ойноп жатканда, төмөн жакта күмүш мажүрүм талдардын далдоосундагы суунун шарылдаганын угар элек. Үйүбүз ички кашаанын бийик каштан дарактарынын артында жашынып калган сымал эле. Апам Стамбулга кеткендиктен, бир жаш кичүү бөбөгүм Хасан менен такай атчыбыз Дадарухтун жанында болор элек. Атамдын аттарын баккан Дадарух улгайып калган адам болчу. Эң жакшы көргөн нерсебиз аттар болгондуктан, таң эрте ат сарайды көздөй чуркар элек. Дадарух менен бирге аттарды сууга алып баруу, үстүлөрүнө жайдак минүү биз үчүн ыракат эле. Хасан корккондуктан, жалгыз […]

Оскар Уайльд: Булбул менен роза (конкурска №57)

ЖОМОК – Эгер мен ага кызыл розаны апкелсем, ал мени менен бийлегенге макул болмок, — деп ыйлады жаш студент. – Бирок менин бакчамда кызыл роза дегеле жок да… Талдагы уяда бир булбул отурган, ал аны угуп калып, жалбырактардын арасынан тиктеп аң-таң болду. – Менин бакчамда бир да кызыл роза жок! – деп боздоду жигит, ошондо анын татынакай көздөрү мончоктоп жашка толду. – Бах, чиркин! Бакыт деген эмнеден гана куралбайт! Мен акылмандар жазганды бүт окуп чыктым, атүгүл, философиянын сырларын да изилдедим, […]