Кубанычбек Аркабаев: Жаңы жылда жертөлөгө кеттим

Ошентип, чычкан жылы чыйп этип салам айтып, чочко жылы корк этип коштошордо жертөлөгө кетип тындым эй. Үстү жакта полду дүмпө-дүмп эттиришип бүт үй-бүлөм Жаңы жылды татыктуу тосуп алуу камында. Ырымчыл катыным кечээки алып келген бир колтук гезити боюнча майрамдык дасторкон даярдап бүтүп калды. Анда жалаң гана дандан жасалган салаттар, сыр кошулган тамактар жана чычкан акең менен келемишке эмне азык жакса ошонун бары коюлган да, мага жапжалгыз бир тамак жакса ошол гана жок. Жок, мен деле айттым: — Эй, араксыз кайдан […]

Адамды бийлик бузбайт, бийликтегилер өздөрү бузук

Садхгуру (Жагги Васудев) – Индиядагы эң таасирдүү 50 адамдын бири. Анын рухий насыйкаты бизге эмне үчүн керек? Адатта бизде көндүм дооматтар көп айтылат: “Акаев, Бакиев, дагы башкаларды айланасындагылар, үй-бүлөсү бузду”, “Адамды байлык, бийлик бузат” ж.б.у.с. Ал эми Садхгуру ушундай пикирлерди чечмелеп, ырастап берет. Биринчи ирет – Садхгуру ким болду экен деп кызыкканымда, айрым негиздүү маселелерде көз карашыбыз кескин айырмаланды. Бирок, менимче так ушул маселеде чындыкты таамай тааныган. Адамга өз ички дүйнөсүнө үңүлүүгө чакырык таштаган бул тааным ага өзүн таанууга жардам […]

Шабдан Сулайманов: Мерес мезгил ташкынында…

*       *       * Эх, ошол кез! Ошондогу айылда Эч ким илип олтурчу эмес эшигин. Бөбөктөрдү коңшусуна дайындап, Бөлөп коюп кете берчү бешигин. Чака-челек мелт-калт толгон айран, сүт, Чакырылбай өзү келген коноктор. Бүлүк түшкөн, күлүп түшкөн кайран кез, Бүгүн менин балдарыма жомоктой. Жакындатып туруучу эле баарысын, Жапыз үйлөр, жапырылган тор зымдар. Жакшы адамдар акысыз да, кайрымсыз Жардамдашып бир-бирине кол сунган. Айыл жапырт чогулушуп түлөөгө, Ала чуркап идиш-аяк, төшөгүн: Келин алып, кыз узатса бирөөлөр Келип баары көркү чыкчу көчөнүн. Мезгил өттү. Мерестикти […]

Конкурска: Кисабирлар (№31)

АҢГЕМЕ Үчөө Оштун базар этегиндеги Шейит-Дөбө аталган мааледеги жалдап жашаган батирине күндө мааси-галош базарын аралап өтөт. Ошогобу, маасипуруштар буларды карап да койбойт. Базар четинде дүкөн-устаканалар бар. Качан көрсөң куду атамзамандагыдай көмүр жагып, темирлерди отко эритип алып, көөрүк менен алпурушуп, аташкөрөк, балта, теше, чаңгак, базган, абдесте, шушаң, кумган, бешилик, күрөк, кетмен – деги койчу, оштуктардын тирилигин кыбырытап турган буюмдарды жасап атканы жасап аткан. Бул темир усталардын кимдин ары өткөнү, кимдин бери өткөнү менен дале иши жок. Балдар эле аларды кызыгып карап […]

Казак эл жомогу: Алдар көсө менен бай

Көзү курч, сөзү мурч, кыймылы тез, акыл-эси андан да бат Алдар-Көсө макоолор менен сараң байларды алдаганды жакшы көрчү экен. Анын байлык-мүлкү жок болсо да куулугу менен жан багып, кээде хандардай эле ичип-жеп, кедей-кембагалдар менен бөлүшчү. Ошол заманда төрт түлүк малы жерге батпаган Жатырбай деген макоо чалыш киши болуптур. Бир күнү Алдар-Көсө Жатырбайга жолугуп: — Урматтуу бай, менин эки теңгем бар, бирок капчыгым жок, чөнтөгүм болсо тешик. Теңгелеримди колго уучтап жүрүп чарчадым. Коротуп жиберейин дегем. Сен мага жардам бере аласыңбы? – […]

Конкурска: Нике түнү (№30)

АҢГЕМЕ — Кабыл кызы Айзуура, ушул кишилердин күбө өтүшүнчө сен өзүңдү Эшполот уулу Умарга туттуңбу? – Кара сакал, орто жаш айылдык молдо эки аялдын катарында ак жоолугун ээгине бууп салына отурган жаңы келинге кайрылды. Келин унчукпады. Эки жеңеси эки жагынан акырын түрткүлөгөнүн этибарга албай бир нокоттон көз үзбөй нес. Молдо аны түшүнбөй калдыбы деп экинчи мертебе дагы кайталады: — Кабыл кызы Айзуура, ушул күбөлөрдүн катышуусунда сен өзүңдү Эшполот уулу Умарга багыштадыңбы? Бөлмө көрүстөндөй жымжырттыкты жамынды. Кыз көзүнүн кыйыгын ак калпактарын […]

Олжобай Шакир: Аяз ата

АҢГЕМЕ Балдар менен көк жылгаяк тээп жүргөн. Жыгылып кайра турган. Эти ооруп, кыңкыстап араң көтөрүлгөн. – Бир жериң сынбадыбы? – жалооруй карап жеңеси Нарынгүл туруптур жанында. – Билбейм, могу жерим… – бала сыздаган томугун укалады. – Бут шилтеп басып көрсөң, – жеңеси колунан алып жетеледи. – И-и, оорубадыбы? – Бир аз… – бала кадам шилтеп көрдү. Томугу сыздап атты, бирок буту шилтенет экен. Жеңеси жетелеген бойдон жөнөдү. – Карачы… көк муштум болуп тоңуп калганыңды. Бас үйгө. Баланын көңүлү көк жылгаякты […]

Сагын Акматбекова: Экөө

ЭССЕ Таштын үстүндө олтурган адамга таштын түбүндө жаткан жылан кайрылды: — Эмне кылып олтурасың, адам? — Эс алып олтурам, а өзүңчү? — Күнөстөп жатам. Кайдан келатасың? — Көрүнгөн тоонун боорунан. — Көрүнгөн тоонун боорунда эмне бар экен? — Өскөн үй. Көгүлтүр туман жана жаңы чыккан байчечекей. — Ошол элеби? — Кете элек кар жана көзү ачыла элек булак. — Көрүнгөн тоо сага эмне берди? — Өмүрдү жана өрөөнгө түшкөн жолду. — А сен эмне калтырдың? — Артымда калган жолду. — […]

Атактуу адамдардын карылык жөнүндө насыйкаты

— Карылыктын көп жыргалчылыктары бар, аны пайдаланганды гана билиш керек. Луций Аней Сенека, байыркы римдик философ жана саясатчы. — Жаштык – акылмандыкты өздөштүрүү мезгили, карылык – аны колдонуучу учур. Жан Жак Руссо, француз философу Карыган кезде жаштык жөнүндө көп ойлойсуң. Александр Дюма (атасы), француз жазуучусу. — Жаштар өлүшү мүмкүн, каргандар – өлүш керек. — Карылыктын мүмкүнчүлүктөрү жаш кездегиден кем эмес, бирок кийген кийими башка. Генри Уодсворт Лонифелло  – америкалык жазуучу. Адамдын кары же жаш экени; ал өзүн кандай сезгенине жараша […]

Константин Паустовский: Ги Де Мопассан

АҢГЕМЕ “Ал бизден бүт жашоосун жашырып өттү”. Ренардын Мопассан жөнүндө айтканы. Мопассандын Ривьерде «Сүйүктүү досум» деген яхтасы бар эле. Ушул яхтада ал эң ачуу жана эң мыкты “Суу үстүндө” чыгармасын жараткан. «Сүйүктүү досумда» эки матрос кызмат өтөчү. Улуусунун аты Бернар болчу. Матростор «кожоюнунун» акыркы убактарда бир башкача абалда жүргөнүн, ал жан дүйнөсүн түйшөлткөн түпсүз санаалардан гана эмес, жанын жеген адам чыдагыс баш оорудан эле жинди болуп кетиши мүмкүн экенин көрүп, билип-турушса да, аны Моппасанга билгизбей байкамаксан болуп зымпыйып жүрүшчү. Мопассан […]

Мирлан Алтымыш уулу: Сараң болуп баратам

Сен карабай жүргөн кезде күйгүзүп, Мен тажабай ашыктыгым билгизип. Капчыгымды далай жолу жукарткам, Кайра-кайра кафелерге киргизип. Көлөкөңдөй калбай ээрчип сүйрөлүп, Майрам сайын букет-букет гүл берип. Театр, концерт, кинолорго алпарып, Чуркап жүрүп алгам сага үйлөнүп. Үйлөнгөн соң, мүнөз калып мурдагы, Кафелерге киргизбестен бир дагы, Сараң болуп кетиптирмин. А тургай Сатып бербей, майрам сайын гүл дагы. Бапыраңдап бере берсе белекти, Баркы кетип ысрап болот эмеспи. Сага белек сатып бербей учурда Сараң болуп кеткеним да себептүү. Айлык алсам өзүмө алам дебеймин, Сага көйнөк […]

Кытай макалы: Алсыз адам – кыялкеч

Терең суудагы кыймылсыз ажыдаар сөзсүз крабга жем болот. ♦ ♦ ♦ Дүйнөдө идеалдуу эки адам бар: биринчиси – өлгөн адам, экинчиси – али төрөлө элек. ♦ ♦ ♦ Ким күчтүү болсо, анын эрки бар. Алсыз болсо – ал кыялкеч. ♦ ♦ ♦ Бардыгы бир эле чокуну көрүшөт. Бирок ага чыккандан кийин ар кимиси айланага ар кандай карайт. ♦ ♦ ♦ Мүмкүн башыңарга келген кайгыны келтирбей коё албасыңар, бирок ал башыңарды уялап алышына жол бербегиле. ♦ ♦ ♦ Тоо томкоргусу келген […]

Кыргыз эл жомогу: Камкор бала жана анын достору

Илгери, илгери бир адептүү өскөн бала болуптур. Ал акылдуу гана болбостон, башкалар үчүн кам көргөн өтө боорукер бала экен. Бирөөлөргө кара санап, кастык кылбаган калыс бала делинип оозго кириптир. Бир күнү ошол бала күн жаңыдан чыгып келе жаткан убакта отун алып келем деп, токойду көздөй жөнөйт. Ал жолдон жаратылыштын ажайып сулуулугуна аябай суктанат. Түркүн гүлдөрдү, жашыл арча, кайыңдарды, мөлтүр булактарды көрүп, далайга кеткиси келбей туруп калат. Жол жүрүп отуруп аябай чарчап-чаалыгат. Агыны катуу суунун жээгине келип, кочуштап суу ичип, жээгине […]

Аскаралы Ражабалиев: Мусаапыр

(Повест-поэма) «Фащизмдин айынан биз, немис эли дүйнөлүк коомчулуктун моралдык-рухий кысым кордугуна кабалып, эл караган жүзүбүз, жер карады» (Н.Гиталло кошунам, немис карыя) «А-буга көнбөй кыйыктана берсем, апам: «Ана, немис-пишис келатат, жеп коёт!» деп коркутчу» (Атасы согуштан кайтпай калган агам Шырдак уулу Султандын айтканы) ПРОЛОГ 1942-жылдын кеч күзү. Темир жол станциясына шыкала толгон эл, жүнүн жеп, батыш тарапты кооптоно «элең-элең» карап, толкуган көлдөй чайпалат ары-бери. Таңкы ызгырык жел чыйрыктыра жүткүнөт коюн-кончко. Балдардын чыңырыгынан, аялдардын ыйынан, карылардын муңунан онтой солкулдайт жер. Адашып кеткен […]