Кыргыз эл жомогу: Эжеке бээ саа

Илгери Ысыккөлдүн аймагында бир бай адам жашаган экен. Ал кара мүртөздүгү жана катуу баштыгы жагынан атагы алыска тараптыр. Көп адамдар анын атын уккан кезде жүрөктөрү шуу деп, жерге түкүрүшүптүр. Ал бай зордукчул, зомбулук жагынан астына киши салбаптыр. Анын карамагында төрт түлүк малы, үй-мүлкү, жумшаган малайлары бар экен. Дагы байысам деп, нысабын агыткан бай эзели эч кимге зекет бербептир. Бирөөлөргө даам сыздырбаптыр. Тамагын эл жаткандан кийин ичип-жечү экен. Мына ошол зулум бай жашаган айылда чоң чабуул болуп, кимди-ким көрдү дегендей, ар […]

Садык АЛАХАН: Бир жылдын үч романы

(Полемикалык саптар) Улуттук адабиятыбыздын өсүп-өнүгүшүнө сересеп салган адам акыркы он жылда бизде роман жанры өнүгүүнүн жаңы шарына түшкөндүгүн, өткөн замандан бүгүнкү күнгө чейинки элибиз баштан кечирген турмуштун бардык оош-кыйыштуу учурларынан тартып анын фонунда жеке адамдын тагдырына дейре кылдат изилдөөдөн өткөзүүгө аракет жасоо менен мейли тематикалык, мейли проблематикалык (албетте, көркөм-поэтикалык сапатын да жогору тутууга далалат кылуу менен бирге) жагынан болсун жаңылануу абалын, мурда жеткен бийиктиктен өйдө көтөрүлүү аракетин баштан кечирип жаткандыгына күбө болот. Арийне, жанрдын интенсивдүү өнүгүү процесси адабиятчы, сынчылардын, дегеле […]

Афиша: Чеховдун «Алчалуу багы» Бишкекте

Күркүрөгөн күз келип театрлар элге эшигин ачканга, руханий азык тартуулаганга даяр чагы. Алардын катарында Арсен Өмүралиев атындагы Бишкек шаардык драма театры да бар. Аталган театр күзгү сезонду жаңы спектакль менен ачканы жатат. Спектакль «Алчалуу бак» аталат. Бул пьесанын автору ааламга белгилүү Антон Павлович Чехов. Оюнду Россиядан келген режиссёр Татьяна Захарова сахналаштырууда. Премьера 25-сентябрда кечки саат 19:00. башталат. Ага удаа эле Эл аралык кичи формадагы «IMPULSE» театралдык фестивалы старт алат. Фестивалга Швеция, Россия, Молдова, Казакстандан артисттер келип катышаары күтүлүүдө. Фестивалдын программасы: […]

Бош хамал: Бош хамал[1]

АҢГЕМЕ Осман Чевиксой (1951-ж.) – жазуучу, түрк адабияты боюнча методикалык китептердин автору. Түркиянын Чорум районуна караштуу Феруз айылында туулган. Үстү клёнка менен жабылган үстөлдө сууга бышкан жумуртка, кичине табакта зайтун, короодон жулунуп келинген кресс-салат, петрушка, кашык салынган чайдын стаканы, жарымына чейин толгон шекер салгыч, бираз мурун наабайчыдан алынып келинген ысык нан жана ашкананын бир бурчунан ичкери кирген күндүн нурлары бар эле. Газдын кичине көзүндө үстү-үстүнө коюлган эки чайнек шуулдап, жаңы демделген чайдын жыты бөлмөлөргө текши жайылып жатты. Дасторкондун башына отурган […]

Белгилүү инсандардын азилдери

Тукабыз арык беле, семиз беле? Ыраматылык төкмө акыныбыз Тууганбай Абдиевдин саламаттыгы жакшы болбой жүрүп, врачтарга көрүнгөнү барат. Колу жеңил деген дарыгер Тукабызды кароодон өткөрөрү менен эле: – Сизди союш керек, – дептир. Аны уккан Тукабыз да жөн сүйлөйбү: – Йе, кокуй… арык, семиз экениме карабай элеби? – деген экен. Саргашка эмне дейт? Амантай Кутманалиев колуна айлык тиери менен базарга барып, бирок алчусун алалбай кайра келип шылкыйып турса, Шекербек Адылов сурайт дейт: – Базарда эмне кеп? – Эмне кеп болмок эле! […]

Олжобай Шакир: Билим берүү жана илим министри Каныбек Исаковго достук кат

Урматтуу Каныбек мырза, бул катты Сизге расмий мазмунда жазып отурганым жок. Тек гана тилектештик, санаалаштык жана достук маанайда жолдоону чечтим. Бул катты санааркап отуруп жазгандагым… Адамзат тарыхында илим-билим эң башкы байлыктардын бири. А буга биздин калктын көңүлү анчейин! Биздин эл илим-билимди байлык санабайт. Эзелтен төрт түлүк малга, жылтыраган мүлккө саргайып санаа тартып келген пейил-куюнан кутула элек калкпыз али. Билимди мал-келге айырбаштап алуучу оокаттай көрөт бир. Сыртта 21-кылым экен дебейт. Жогорку окуу жайларда колоктоп жүргөн жаштардын баары эле билим артынан куугандар […]

Александр Куприн: Унутулган өбүшүү

УЛАМЫШ Бул окуя тээ алыскы, бизге уламышка айланып калган убактарда болгон. Королдун кичинекей уулунун кооздолуп жасалган темир торлуу, жабылбаган ичке жана узунунан келген терезесинен ай жаркырап тийип турган. Анын назик нуру бөлмөдөгү бардык нерселерге тегиз жарыгын чачууда. Нур тийгенде караңгы түндүн койнунан сыйкырдын таасири менен чыга калган сыяктуу улам бир буюмдун элеси бөлүнүп көрүнөт: бирде перс килеминин укмуштай көркөм оймо-чиймелери, бирде жумшак олтургучтун оймо салынып оюлган жөлөнгүчү, бирде жерге төшөлгөн жапайы жырткычтын терисинен жасалган күмүштөй жаркыраган жумшак талпак, бирде бырыш […]

Бакытбек Абдуллаев: Мугалим жок – келечек жок

Окуу жылы башталып, билим берүү көйгөйлөрү көтөрүлө баштады. Бир жагынан мектеп имараты жетишпей, контейнерде окууга мажбур болсо, бир жагынан окуу китептери одоно каталар менен басылып чыгууда. Катасы жок китеп эмес, катасы аз жана катасы көп китеп деп айтып калдык. Мурдагы министр да акыры кызматтан чегинүүгө мажбур болду. Жаңы министрди толгон токой маселелер күтүп турат. Министр алмашаса эле керемет болуп кетерин күтпөшүбүз керек. Эми бул кишиге командасы менен келип 3 жылга иштегени мүмкүнчүлүк берүү керек. Депутаттар туугандарын, тааныштарын ишке орноштуруп кой […]

Төкмөлүк өнөрдүн сапаты (2-макала)

<<<<< Биринчи макала Бул жолу төкмөлөр таймашынын биринчи айлампасынан тартып, финалдык айтышка чейин Жеңишбек Жумакадырдын жылдызы жанды. Ал акыркы эки-үч жылдан бери чоң айтыштарга чыкпай келаткан. Күйөрмандары да сагынып калган белем, төкмөнү дуулдап коштоп кетишти. Адегенде казактын төкмө ырчысы Балгынбек Имаш менен беттешке чыкты. Өнөгү Касым-Жомарт Токаевди казак эли президенттикке шайлап алганын кубаттап ырдай койду эле, Жеңишбек ошол жерден туздады: … Президент кантип шайланат, Президент кантип айдалат – өрө элексиң тарыхта… , – дегенде эле зал дуулдай түштү. Андан аркысында […]

Орхан Памук: Өзүмө ишенгендиктен – эркиме жана жашоомдун ырына башкалар да ишенди

Сулейман мени абдан катуу сүйдү. Көп эркектин ою боюнча сүйүү – үч жиндиге айлануу. ♦ ♦ ♦ «Сүйүү –оору» деди агай.  «Тез жардамдуу дарысы – турмуш куруу. Бирок жүрөктөгү жалын өчө баштаганда бүткүл жашоосу үчүн кек алып жаткандай; уу дары ичкенсип өкүнө баштайт адам. ♦ ♦ ♦ Адамдын өзү болуусуна эч уруксат беришпейт.  Убактысын да жеп турушат. ♦ ♦ ♦ Сүйүүдө адам ниети маанилүүбү же тагдырыбы? Бактылуулук  же бактысыздык биздин чечимдерибизге байланыштуубу, же сыртыбызда өнүгүп кайра келеби? ♦ ♦ ♦ […]

Еврей эл жомогу: Мүшөк жана өтүк уста

Өтүк уста кычыраган кыш таңында эрте турат. Өз товарын базарга эрте жеткирүүнүн камын көрүп баштайт. Ишке киришет. Отурат да даяр батинкелерди мүшөккө солойт. Бир убакта терезе жактан тил сунулат упузун. Ушундай узун тил экен дейсиң, чоюлуп келип устага жетет. Уста бирок коркпойт. Тил да калкылдап, созулуп келип устага жакындап, колунан жалайт. Тиги болсо калың такаларды кесе турган үстөлдөгү мизи устарадай жалаңдаган бычагын алып шилтеди эле, тилдин учун шылып түшүрөт. Бирок тил ошол замат кайра жакындап, өтүкчүнү карай чубалжып узарат. Мүшөктө […]

Нурзат Казакова: Жапон хоккусу жана кыргыз хайкусу

Хокку, хайку – чыгыш поэзиясында, өзгөчө, жапон поэзиясында күчтүү өнүккөн ырдын бир түрү. Жаралыш тарыхына кайрылсак, анда хайку-бир нече кылымды карытып келген, тактап айтканда, XVII кылымда жаралып, алгач 17 муундан туруп, уйкаштыкка баш ийбеген ыр. Жапон элинин классик акынына айланган Басёну кыргызча сүйлөткөн Акылбек Жуманалиев айткандай, “хайку – бул кичи сүрөт”. Хайкуну окуп, чечмелеш үчүн зор эстетикалык кабыл алуу, жапондуктардын каада-салтынан, менталитетинен, дүйнө таанымынан, түшүнүктөрүнөн кабардар болуу зарыл. Жапон элинде Басё, Кёрай, Бусон өңдүү мыкты хайкучулар жашап өткөн. Алар ааламдын […]

Жумагүл Барктабасова: Аппак үй

ЭССЕ Жакында туулган жерге барам. Туулган айылыма. Тоолорду аралап узак жол басып, анан барам чаалыгып. Айылга кире бергенде эле дөңсөөдөн атам тиккен теректер көрүнөт. Анан атам салган үй. Ушул үй менин көзүмө эмнегедир аппак болуп көрүнөр эле. Студенттик кезде, кийин деле сөзсүз атам олтурчу, ошол ак үйдүн алдындагы олтургучта. Узатарда да чөкчөйүп ошол ордунда калар эле. Эсимде, бир сапар мени атам чакыртып ийиптир. Үй-бүлөбүз менен жетип бардык. Бир жолу жалгыз барып, көпкө жүрүп калсам, «Кызым, сени үй-бүлөлүү дейт. Экинчи минтип […]

Корголдун айтыштарындагы салттуулуктун сакталышы жана өздүк чеберчилик

Кыргыз акындар чыгармачылыгы – фольклор менен профессионалдуу жазма адабиятты байланыштырып туруучу өткөөл этап катары көп кылымдык тарыхка ээ. Чыгармачылыктагы жалпылыктан жекеликке, элдүүлүк, коллективдүүлүктөн индивидуалдуулукка өтүүдө салттуулук, идеялдуулук, жеке көркөм чеберчилик, образдуулук, асылдуулук, чыгармачылык таасир сыяктуу бир катар категориялардын бир чыгармачылык деңгээлден экинчисине өтүүдөгү мааниси жана орду канчалык деңгээлде экендиги негизги маселелерден. Айталы, акындардын чыгармачылыгына баа берүүдө, алардын акындык күчүн, ырчылык чеберчилигин бирин-экинчисине салыштырууда, окшоштуктарын жана айырмачылыктарын белгилөөдө мурдатан калыптанып калган салттуулуктардын чыгармачылыктагы сакталышы бутага алынат. Салттуулук чыгармачылыкта байыртадан бери сакталып, […]