Конкурска: Бакыт жолунда (№26)

АҢГЕМЕ Август айынын акыркы аптасы эле. Күн уясынан аркан бою көтөрүлгөндө облустук билим берүү башкармалыгынын жанына ак түстөгү машина токтоду. Узун бойлуу, арык чырай жигит машинадан түшүп, туура эле начальниктин канасын көздөй басты. Жылуу кабыл алган начальник: — Нурболот Полотович, эми жаңы орун кут болсун! Сизге терең ишенич менен жаш, демилгелүү жигит деп айылыңыздагы мектепке директор кылдык. Келечек силердей жаштардын колунда. Эл үчүн талыкпай иштеп бергин! – деди жаңы директордун колун бекем кысып. — Рахмат агай, ишенич билдиргениңиз үчүн. Колумдан […]

Олжобай Шакир: Көңүл күүсүн черткен саптар

Кимдир-бирөө учурда кайсы жаш акын күчтүү деп собол узаткан болсо, буйдалбастан ысымы ооз учумда турган соңку калемгерлердин бири Садырбек Турдубек уулун атайт элем. Албетте, Садырбектей мыкты акындар арбын. Бирок алардын арасынан чыгармачылыгын бөлүп карай тургандары өтө аз. Көпчүлүк акындар сай ташындай бири экинчисине окшош. Сай ташындай муздак да, үнсүз. Уйкаштыктары жармач. Ойлору тайыз. Ал эми мен атаган бул жаш акындын ырлары ташка окшоп үн чыгарбас, мелтиреп сырын ачпас жансыз затка окшобойт. Аныгында, Садырбектин ырлары деле бир карасаң сай ташына окшош, […]

Чоюн Өмүралиев: Абышканын бийиги

АҢГЕМЕ Көптөн бери бул үйдө жаңы бир чен пайда болду. Абды баш оорулуу болуп, ага удаа жүрөк ооруга чалдыккандан бери. Ошол күндөн көп нерсе анын оорулуу жүрөгү менен өлчөнөт, радионун катуу дабышы, чыр кеп, ар кандай ызы-чуу. Айрыкча кемпири Үмүт сак. Уясына келаткан жамандыкты сезген эне чымчыктай тескери иштин чеке белин байкаар замат күйпөлөктөй түшөт. Абышканы андан алагды кылгыча шашат. Анан кейип-кепчип алат: — Шору арылбаган бир азаптуу пенде экенмин го, ыя айланайын, ким эле мунун баскан-турганын аңдып жүрөт… Ушинткен […]

Атамекендик өндүрүштөн айланып өтпө

“Дүйүм тамак жайнаган дасторкон көрсөм, буктурмадан безгек, муун дарты, шишик сыяктуу далай оорулар мени аңдып тургандай элестейт”. Жозеф АДДИСОН Адам күн бою короткон ал-күчүнүн ордун кайра азыктануу аркылуу топтойт. Топурактан жаралган денеси (Ыйык жазмалардан эмеспи) топуракта өскөн мөмө-жемиш менен улам калыбына келип турат. Демек туура азыктануу – саламаттыктын түздөн-түз себепчиси. Бул жаатында көйгөй көп – себеби адамдарды азыктандырууну эмес, акчаны жеңил жана көп табууну алдыңкы орунга койгон өндүрүүчүлөрдүн атаандаштыгы күч. Өлкөбүздүн чабал экономикалык абалынан улам элдин карапайым калың катмары азыктын […]

Габриэль Гарсиа Маркес: Ыйык кыз

АҢГЕМЕ Маргарито Дуартени кайрадан жыйырма эки жылдан кийин кезиктирдим. Мен аны Трастевер кварталынын сырдуу көчөлөрүнүн биринен капысынан чыга калганда араң тааныдым: ал сүйлөгөндө испан тилинин жеңил ыргагын жоготуп, байыркы римдиктерге мүнөздүү манераны алган экен. Ак баскан чачтары суюлуп, качандыр бир убактарда Римге келген кездеги, аза кийимчен түнөргөн андылык адабиятчынын кебетесинин да изи жок эле, бирок бир аз сүйлөшкөндөн кийин эле аёону билбеген тентек жылдардын катмарынан анын тааныш элесин: мурдагыдай эле көп ачыла бербеген, сырын ичине каткан, таш сомдоочулардай өжөр жүзүн […]

Абдыкадырова Сюита: Айтматов кумирим

«Айтматовдон алган сабагым» сынагына Ар бир адамдын өзү жактырган, кумир тутуп, чыгармаларын сүйүп окуган жазуучусу болот. Мен үчүн мына ушундай жазуучу аалам алпы, миллиондогон окурмандарды өзүнө тартып, жашоосунун ажарын ачып, турмушка көз карашын калыптандырууга негиз түзгөн адам Чыңгыз Айтматов болуп эсептелет. Эс тартып, көркөм адабиятка кызыгуум арта баштагандан бери Чыңгыз Айтматовдун чыгармаларын мүмкүн болушунча көбүрөөк окууга аракет кылам. Каармандарынын арасында жүргөндөй, ал гана эмес алар менен сүйлөшүп, бирге басып, бирге турган сымал аралашып кетем. Китеп текчемде жазуунун чыгармаларынын дээрлик бардыгы […]

Эл өкүлдөрү «РухЭштин» конкурс жеңүүчүлөрүнө сыйлык тапшырат

12-декабрь, Кыргыз адабиятынын күнүнө карата “Учур адабиятынын жаңы дүбүртү” аталышындагы конкурс жеңүүчүлөрүнө Жогорку Кеңештин депутаттары: Каныбек Иманалиев, Абдывахап Нурбаев, Марлен Маматалиев, Жанар Акаев өз колдору менен сыйлык тапшырат. Эскертсек, бул конкурс ЖК депутаты Каныбек Иманалиевдин демилгеси жана демөөрчүлүгү менен жарыяланган. Конкурс жеңүүчүлөрүнө 12-декабрь, саат 09-30дө борбор калаабыздагы алп акын Аалы Токомбаев атындагы мемориалдык үй-музейинде (Чуйков көчөсү, 109) сыйлыктар тапшырылат. “Учур адабиятынын жаңы дүбүртү” аттуу конкурстун калыстар курамынын мүчөлөрү: Ж.Баласагын атындагы Улуттук университеттин Манастаануу жана дүйнөлүк адабият кафедрасынын доценти, адабий сынчы […]

Мустай Карим: Ташка чыккан гүлдөр

КҮЗДӨГҮ ЫРЛАР Айтматов Чыңгызга Өмүрүм оюн болду илме кайып, Көңүлүм бирде толуп, бирде жанып, Кээде утуп, кээде утулуп келе бердим, Тагдырдын таштарына тайгаланып. Жазмышым оюн болду илме кайып, Жабыктым күндүз үшүп, түндө жанып. Алмашып так менен жуп өмүрүмдө, Кубулдум бир агарып, бир карарып. Жөө бастым адыр менен колоттордо, Тапканым тете болду жоготконго. Дайыма махабатым жалгыз жүрбөй, Кайгы-муң илештирип алат жолдо. Жаңыдан ынсап кылып келе жатсам, Азгырды кайра мени кара шайтан. Маскарам чыкпасын деп чочуладым, Макталып жатканыма карабастан. Сезимге күн менен […]

Нуралы Капаров: Кардагы из

АҢГЕМЕ Кеч күз. Октябрь айы этегине чыгып бараткан кез. Күздүн кара жамгыры апталап төгүп, аягы карлап барып басылды. Кайрадан асман чайыттай ачылып, мемиреп жылуу тийген күздүн күнү кокту-колоттогу, жылга-жыбыттагы балпайып борпоң түшкөн карды бооруна баса жатып болоктотуп ээритип, өзөн-сайга айрык-айрык сайран суулар келип кошулду. Жай чилденин аптаптуу күндөрүнө туруштук бере албай кагырдай кургаган кара жердин кара жону көнөктөп төккөн жамгыр менен болоктоп ээриген кардын нымына балбырап бошоп, аңтарылып өсө албай араң эле турган күздүн жашыл ыраң алысын чөбүн бир аптанын […]

Константин Паустовский: Жел аргы

АҢГЕМЕ Этек-жеңди учурган муздак шамалдуу жамгыр күнү бою нөшөрлөп төгүп турду. Жаандуу күндөр май айынын баш ченинде Москвада көп болот. Айлананы боз курчап, асман да, тамдын чатырындагы түтүн да, аба да сургулт. Киргилдеген дайрага окшоп, асфальт жол гана жылтылдайт. Москва-дайрасынын жээгиндеги чоң үйдүн биринде жашаган жалгыз бой, карыган дарыкерге жаш жоокер моряк келди. 1942-жылы Севастополь курчоодо калган мезгилде моряк оор жарадар болуп тылга жөнөтүлгөн эле. Дарыгер аны көпкө дарылап жүрүп, акыры экөө бара-бара ынак болуп кетишет. Азыр моряк Кара деңиз […]

Бери караң: Сын өнөрүнө кызыккан жаштарга кулак кагыш

Адабий-көркөм сын боюнча (коолоочуларга өтүлүүчү) сабактардын ПЛАНЫ Адабий-көркөм сын жанрында эмгектенип жүргөн жаштарды чогултуп, жалпы жыйын өткөрүү. “Сынчылыктын озуйпасы” аттуу алгачкы сабак. (В.Г.Белинскийдин “Гоголго кат” деген макаласын тапшырма катары берүү). В.Г.Белинскийдин “Гоголго кат” деген макаласын талдоо. (“Адабий сындын жанрлары” деген темада тапшырма берүү). “Адабий сындын жанрлары” деген темада талкуу уюштуруу. (Ийримдин ар бир мүчөсүнө конкреттүү материалдын негизинде рецензия жазып келүүнү тапшыруу). Рецензияларды талкуулоо жана жакшыларын ММКларга сунуштоо. Портреттик макала жөнүндө атайын сабак өтүү. (А.Эркебаевдин “Сын жана сынчылар” деген китебиндеги ар […]

Орус эл жомогу: Ит болгон барин

Кедей менен барин кошуна жашачу. Бир күнү кедей аз жерден тиштеп ала жаздаган бариндин кабаанак итин таяк менен чаап өлтүрүп алат. Барин кедейди сотко берип, утуп чыгат. Сот баринден сурайт: — Кедейге кандай жаза берүүнү каалайсың? — Кедейди адамдык укугунан ажыратып, мага ит кылып бериңиз. Ит кепеде жашап, түнү бою үрүп, үйүмдү кайтарсын же адамдан акылдуу итимди тирилтип берсин. Өлгөн немени тирилткидей кедей кудай эмес да, аргасыздан бариндин ити болуп күн кечире баштайт. Ит кепеде жашайт, жугунду менен тамактанат, ал […]

Олжобай Шакир: Караламан массанын чуусу

“Өлөр канаттуу өзөккө жетер үн чыгарса, өлөр адам өзөк өрттөгөн кебин айтат”. Конфуций Улуттук шаблон деген ушу. Улуттук ар-намыска жамынган жалындуу сөздөр бүркүлөт ооздон. Бишкектеги Гапар Айтиев атындагы көркөм сүрөт музейиндеги феминналеде көрсөтүлгөн экспонаттар улутчул топтордун чачын тик тургузду. Арийне, резонанс жаратпаган иш-чаранын кимге кереги бар эле? Андыктан феминнале окуясы дүйнө таанымы чолок улутчулдар ким экенин ашкерелеп койгонунун өзү – аталган иш-чара максатына жетти деген кеп. Бутага тийди маселе. Иш-чаранын так ушундай ызы-чуу жаратканы чоң мааниге ээ болчу. Уюштуруучулардын максаты […]

Томас Фридман: Адам үйрү менен жашаган жаныбар

Ойдун жөнөкөйлүгү оозуңду ачырат. Ашык эч нерсе жок. Карандай чындык кашкаят. Адам баарын татаалдаштырып жибергенге маш. Бирок жашоо мааниси эң эле жөнөкөй. Ал дайыма кыймылда. Кыймыл – бул жашоонун мааниси. Ишенбейсиңерби? Далил келтирейин: Африкада күндө эртең менен жейрен ойгонот. Ал арстандан ылдам чуркашы керек. Антпесе ал ага жем. Күндө эртең менен арстан да ойгонот. Ал жейренден ылдам чуркашы керек, болбосо ал ачкасынан өлөт. Жейренсиңби, арстансыңбы – баары бир. Күн чыккан соң чуркоого туура келет. Адам үйрү менен жашаган жаныбар. Жашоо […]