Бексултан Мамытов: Эшек минген каарман жана эркиндикти сүйгөн «партизандар»

Убагында Англиянын колониясынан араң бошонгон Индия бүгүнкү күндө кино тармагы менен аларды бомбалап жаткан кези. Болливуддан дагы бир кино. Кинонун аты — «Индостандын «бандасы» же экинчи дүйнөлүк согушта абдан чоң жардамы тийген жергиликтүүлөрдөн куралган «партизандар»… АКШнын белгилүү экономисти айткандай, «зоордук-зомбулук менен бир өлкөнү аз убакытка кармап турууга болот, а экономика менен дүйнөнү багынтууга болот». Ар убакта амалкөйлүк адамдын алмашкыс куралы болуп бере алат. Анткени тарыхта канчалаган кудуреттүү кол башчылар амалкөйлүктүн курмандыгы болушкан. Мисал катары Гундардын падышасы Аттила римдиктердин аял менен […]

Кадыркул Өмүркулов: Акжолтой (шедевр)

АҢГЕМЕ Бир абышка-кемпир жашады. Экөөнүн сапсары аюусу бар. Сапсары аюу — Аяз мергенчиники. Анын аты ушундай. А кемпири Кумар болсо сапсары жырткычка калганда өзүн дайыма көрбөмүшкө, укпамышка салат да, кайра эле жыйырма жылдан бери сапсарыны угуп, көрүп жүрүп жадагандыгын айтат. Кычыраган кыштын бир күнү болчу, ал кезде Аяз мергенчи аталып күпүлдөп турган убагы. Ошол кычыраган кыштын ачыкпы, же бүркөкпү (эсте жок), бир күнүндө, сапсайган жырткычты Аяз үйгө жетелеп кирип келгенде, Кумар сапсайган өңүнөн чочудубу, ошондон көп узабай уул төрөгөн. Ошондо […]

Эвр Олжобай: Снежный шар

РАССКАЗ 1. Религия считает, что врожденного человеку благородства и порядочности может не хватать, и только убеждениями о расплате за грехи можно приструнить человеческий дух. До того как стало известно о Боге, миром правили сильные и жестокие. Их не могли одолеть, и тогда религия казалась спасительным кругом, она обещала, что высшая рука покарает сильных мира сего и поставит в один ряд всех, и тех кто превосходил физиологически. Сила и габариты перестали господствовать над миром. Этот мир не любит давать ответы, а […]

Кыргыз эл жомогу: Жибек пилла курту

Илгерки өткөн заманда ак көңүл, берешен, боорукер чал-кемпир жашаптыр. Экөө тең бала көзүнөн учуп жүрүп, далай жашка барган кезде уулдуу болушат. Карыганда көрдүк деп атын Картайган коюшат. Баласы ата-эненин ишенимин актап, кенедей кезинен тартып эмгекчил, сылык-сыпаа өсөт. – Улуудан уялып, кичүүдөн ийменет, – дешип, айылдагылар баланы абдан жакшы көрүшөт. Картайган жыл өткөн сайын эр жетип, күчкө кирип, ата-энесинин жүгүн азайтат, алардын колуна кол, бутуна бут болот. Атасы тобосун жазбай баласына аябай сыймыктанат. Турмуштары абдан оңолот. Ал жазында жарышып эгин айдап, […]

Аман Батырбеков: «Буттарым өлсө да, билимим өлбөйт»

АҢГЕМЕ Таңкы саат алты. Күзгүнү тиктеген галстукту колго алдым. Күзгүдөн зыңгыраган жигиттин шым костюмду баса кийип турганын көрүп, өзүм менен сыймыктандым. Галстук байлаганды агайымдан үйрөнгөн элем да, минтип ал да эсиме келе түштү. Ошентип, ал күнү агайымды күнү бою эстеп, ээрчитип жүргөндөй болдум. Компаниянын отчётторуна киришип бүтүрсөмбү дегем, бирок негедир колдорум агайым жөнүндө эки сөз болсо да, жазышымды каалап туруп алды. Эмесе… Ал кез мындан он жыл мурун эле. Мектептин чоңдорубуз, кожоюнубуз, кичүүлөр колдо, мектептин спорт аянтчасы, деги тегерегинин баары […]

Намык Кемал: Жалкоолук – өлүмдүн бир тууганы

Баш тартуу — кулдук, ишеним — эркиндик. Сезаи КАРАКОЧ ♦ ♦ ♦ Жок дегенде таң эрте үч  жолу эрте турган адам, сөзсүз бир күн ийгиликке жетет. Түрк макалы ♦ ♦ ♦ Төөнү жерден кулаткан бир тал чөп экенин унутпагыла. Рефики ♦ ♦ ♦ Тиктеп туруп үйрөнүүгө мүмкүн болсо иттер касапчы болмок. Түрк макалы ♦ ♦ ♦ Кар жааганын көргөнүңдө, карды көтөрүп турган жерди ойлоносуң. Ал эми жердеги бир карыш карды көргөнүңдө, кардын ичинде күйүп жаткан карды ойлоно аласыңбы?! Сезаи КАРАКОЧ […]

Салижан Жигитов: Бир лирикалык цикл

Кыргыз акындары алгачкы учурларда өздөрүнүн ички дүйнөсүнө тереңдеп кирбей, кайталанбас жекече сезимдерин таназар албай, ар кандай психологиялык абалдарын поэтикалык сөз менен фиксация кылбай, сырдаштык лирикасын көп жазбай келишкен. Мунун объективдүү жана субъективдүү себептери бар эле. Бир чети алар ал темалардан атайлап оолакташкан, анткени а кездеги коомдук жагдай алардан бүтүндөй саясий-агитациялык жана граждандык-публицистикалык ырларды талап кылган, анын үстүнө айыгышкан тап күрөшү жүрүп жатканда өздөрүнүн жекече сезимдерин алдыга чыгаруу аларга аябай ыңгайсыз да сезилген. Экинчи жактан, өздөрүнүн ички дүйнөсүн ойдогудай аңдап-билишке алар […]

Көчкөн Сактанов: Бул ким?

АҢГЕМЕ Табытта жатам. Бөлмө ичи жымжырт. Кээде гана эчкире солуктаган аял үнү кайгылуу жымжырттыкты бузат. Бул — аялым. Сырттан киши кирди. Кирди да калпагын астейдил колуна алып, кан-сөлсүз (жүзүмө тиктеп турду. Бул — жан кыйышпас досум Иманалы. Бир куурай минип чоңойгонбуз, бирге окуганбыз. Баарын жеңип, баарына чыдап, турмуштун жигердүү жемишине колубуз эми жеткенде минтип, мен кырчын мезгилимде кыйылып түштүм. «Сабыр эт досум,— деп табытта жатып аны жооткотом. Өлүм деген өлүм. Качып кутула албайбыз. А көрө менин жетим-жесиримди, жек-жаатымды жөлөп-таяй жүр». […]

Сенека Луцилийге салам айтат!

<<<<<< Баштагы каттары Бешинчи кат Мен сенин күндөн күнгө жакшы болсом деп талпынып, күжүрмөндүк менен аракет кылып жүргөнүңө кубанам, ал үчүн сен мактоого татыктуусуң. Мындан ары да ошол күжүрмөндүгүңдөн кайтпа, мен сени мактап эле тим болбойм, мен муну сенден суранам. Бир нерсени гана эскертип коёюн: чындап эле билим албай, эл көзүнө акылдуу болуп көрүнүш үчүн окумуш болуп жүргөндөрдүн жолуна түшпө, жана кийген кийимиң, жүргөн-турганың элден бөлүнүп көрүнбөгүдөй болсун. Сакалыңды албай, же тегиздеп койбой саксайтып, чачың кулак-башыңды жаап өскөнчө коё берип […]

Индия эл жомогу: Кубулган эчки

Бул жомок Брахман[1] менен төрт амалкөй киши жөнүндө. Жамгыр мезгили башталганда кудайга курмандык чалуу убактысы да келет. Дагы бир брахман апапакай эчки сатып алып алыскы храмга барат да курмандыкка чалып, кудайга жалынмак болду. Анын храмга баратканын төрт амалкөй, төрт ачка киши көрүп калышты. Брахмандын апакай эчкисин алдап алып, сатып жиберип, абдан  тоюнуп алууну чечишти. Ошентип акырын айланып өтүп, бирөө брахмандын алдынан чыкты да  жакын келип сурап калды: – Кайда баратасың, касиеттүү атаке, жүгүңдү көтөрүп алып? Брахман сыймыктануу, мактаныч менен жооп […]

Самипашазаде Сезаи: Пантомима (конкурска №53)

АҢГЕМЕ Хасеки районунун чет жагындагы туюк көчөдө жалгыз турган үч бөлмөлүү бир там, мазарга айланып, алоосуз бир жымжыртка толгон эле. Эски жана караансыз калган үйлөрдөй көрүнөт. Чатырынан ажыраган тактайлар менен карапалар, дубалдарынан ураган таштар жылдап түшкөн жеринде калып келет. Анда-мында ырайы суук каарыган бир грек аялы жез-мастандарга тиешелүү корккон, абайыңкы турпаты менен эшикке чыгып, үйүндө керектүү болгон оокаттарын сатып алып, шашкан бойдон үйүнө кирип кетет. Ошо жалгыз үйдүн кичинекей бакчасында тамга жакын жалгыз дарак, июндун алоолонгон ысыгы Стамбулдун бул жактарын […]

Касым Каимов: Мектеп жолунда

АҢГЕМЕ Бекен менен Алик удаа бала. Бекен быйыл экинчи классты бүттү… Алик али мектептин эшигин аттай элек. Алик өзүнүн кичүүлүгүнө карабастан дайыма агасына атаандашып жүрөт. Кийимди бирдей киет, таттыны көрсө андан мурда озунат. Эгерде Бекендин колунан жаңы топ же бир оюнчук көрсө талашат. Бербесе ыйлап отуруп алып коёт. Бирок өзүнүн колуна Бекенде жок буюм тийсе ага «ичиң, ичиң күйдүбү» деп, бербей суктанта баштайт. Бекен биринчи класста окуган жылы Алик суктантканда кадиресе чычалап калучу. Сабакка кызыгып, мектеп турмушуна, жаңы коллективге үйүр […]

Саул Абрамзон: Кыргыздардын XIX кылымдагы кийим-кечелери

Орто Азиянын кыргыз калкынын кийим-кечеси өзүнүн өнүгүшүндө тарыхый ар кыл себептер: өндүргүч күчтөрдүн өсүшү, алмашуунун жана сооданын, коңшу элдер менен байланыштардын өнүгүшү ж.д.у.с. менен шартталган көп өзгөрүштөргө дуушар болгон. Материалдык маданияттын кээ бир башка жактарындагыдай эле, кыргыздын кийим-кечесинде өткөндө айрым урууларга мүнөздүү болгон бөтөнчөлүктөр ачык-даана көрүнүп турган. Кыргыздардын кийим-кечеси өзүнчө өзгөчөлүү, көчмөндөрдүн кийим-кечеси үчүн типтүү көп белгилер менен да мүнөздөлөт, бул көчмөндүк мал чарбачылыгына байланышкан жашоонун тарыхый калыптанган образы менен түшүндүрүлөт. Кыргыздарды кийим-кечесинин мүнөзүнө температурасы кескин өйдө-төмөн болуп туруучу, кээ […]

Лев Толстой: Карга жана анын балапандары

АҢГЕМЕ Карга аралга уя салган эле. Балапандары жумурткасын чегип чыккан соң ал жөжө -каргаларды аралдан жээктеги жерге ташып өтүүнү чечти. Адегенде  балапандарынын улуусун чеңгелдей кармап, аны деңиз үстү менен алып учту. Кексе карга суунун ортосуна жеткенде чарчады. Канатын элдир-селдир  каккылап баратып, мындай ойго чарпылды: “Азыр менин алдуу-күчтүү  чагым. Балапанда каруу жок. Деңиз аркылуу аны алып учуп өтөм. Ал чоңоюп, күчкө толгондо мен улгаям да, күчтөн таям. Ошондо балапаным менин мээнетимди эстейби да, алпар деген жагыма  жеткирет болду бекен?”  Ушинтип кыялданган […]