Абдыкерим Муратовдун жомогу: Тоос неге куйругун түрлөнтүп ачып, жаба берет?

Силер, балдар, тоосторду билесиңерби? Ооба, билесиңер, ал канаттуу куйругун көтөрүп, жазып жиберсе, ушундай бир кооз, көп түс кошулган кооздукту таң кала карайсыңар. Өзү уча албаганы менен эми канат сымал куйругу бир укмуш. Бир кезде ал дале короз сыяктуу койкойгон, куйругу не болсо да бир калыптан жазбаган, түркүн түсү жок эле канаттуу болуптур. Анан эле бир күнү жаныбарларга жана канаттууларга мындай кабар келиптир: — Жакын арада токойдун падышасы Арстан өзүнүн жанында дайыма жүрө турган бир канаттууну тандайт экен. Анын куйругу узун, […]

Чоюн Өмүралиев: Жаңы Будда

АҢГЕМЕ Күнгө жекшемби. Чакан шаардын чет жакасындагы чакан базардын ичи гүүлдөйт. Өйдө-төмөн агылган эл. Колдорунда баштык, муунчак-түйүнчөк, шыпыргы. Короонун бир ыптасын жалаң автодүкөндөр ээлеп, шырымалдын сыртынан опойтуп халат кийген дүкөнчүлөр соода кылып атты. Алардан обочо, алдыртан кардар издеген моюндары арык, коюндары семиз эркектер, капшыттуу сумкалары сырдуу тымпыйган аялдар. Жаз майрамы жакын калган. Жалгыз гана короонун экинчи тарабындагы чарба дүкөнү ээн эле. Кирип чыккан киши аз. Эл биле-ет. Азыркы аял жалаң «импортный» сүйлөп, илгерки караңгы катындарды чаңына калтырган чак. «Сыйлык кымбат […]

Басмачы Жумадин Кадыров: «китепке суроо-талап жогорулап баратат» дейт

“Улуу тоолор” басмаканасынын негиздөөчүсү, жазуучу Жумадин Кадыров менен китепкөй темасындагы маек… — Жумадин мырза, адегенде сиз түптөгөн басмакана тууралуу окурмандарга маалымат берсеӊиз? — 1997-2014-жылдары биздин басмакана “Бийиктик” деген ат менен иштеп турду. Ал жылдары биз басмакананын ишин үйрөндүк, тажрыйба топтодук, байланыштар түзүп,  абдан көп авторлор менен иштедик. Кыйналдык, дүркүрөп өскөн, ишибиз артка кеткен учурлар болду дегендей. Ошентип, бул багытта  аздыр-көптүр өз ордубузду таба алдык. 2014-жылы басмакананын атын “Улуу тоолор” деп атадык.  Негизи мына ушул “Улуу тоолор” деген ат менен: кыргыз, […]

О’Генри: Сыйкырчылардын белеги

АҢГЕМЕ Бир доллар сексен жети цент. Болгону ушул. Анын ичинен алтымыш центи бир центтик майда тыйындар. Бул центтердин ар бири үчүн бакалея, жашылча, эт саткандар менен аларга жаман-жакшы айтышып соодалашууга туура келет. Делла үч сыйра санап чыкты. Бир доллар сексен жети цент. А эртең Иса пайгамбардын туулган күнүнүн урматын арналган майрам. Эскирген керебетке сулк жатып алып боздоп ыйлагандан башка арга жок. Делла дал ошентип жаткан. Мына ушул жерден, жашоо көз жаштардан, кайгы-капа, көңүл ачылуулардан турат, болгондо да кайгы-капалар басымдуулук кылат […]

Сулайман Кайыпов: Жaйдaры үкөм жaйдaң этип бир күнү кирип келет деп жүрдүм…

(Aдинa Aйылчиевич Боронов жөнүндө сөз) Тaлaнттуу тилчи, педaгог, мaркум Aдинa Aйылчиевич Боронов менин бир туугaндарымдaн кем көрбөгөн иним, aкылдaшым, сырдaшым, кесиптешим эле. Aбыдaн ынaк элек, экөөбүз эч кaчaн бири-бирибизден aжырaбaйбыз го деп ойлочубуз. Бир жерде иштеп, кaйдa болсок бирге отуруп-туруп, кaлгaн өмүрдө бирибизди бирибиз жөлөп-тaяп, эки ага-ини эгиздердей эрчишип жүрүп өтөбүз го дегенбиз. Бизди билген бaшкaлaр дa дaл ошондой ойлошчу, экөөбүздү киндиги тутaш, aжырaшкыс aке-үкөдөй көрүшчү. Ооба, бир күн көрүшпөй кaлсaк, экөөбүз тең омсоңдоп, бир нерсе жетпегендей, ээнсирегенсип, жалгызсырагансып кaлaар […]

Зарыл ϴмүралиева: Сен сүйсөң ырым сүйбөй, мени сүйгүн

ТОЛГОНУУ Тагдырымды ийиниме  көтөрүп, Кеткен элем бейтааныш бир калаага. Ата-энем көз жумганда кеч калып… Тууган жерди таппай калдым, барарга… Эки колдо кармап турган ааламым, Түшпөйт дегем жазылгандай энчиме. Ата журтту, тууган жерди, ааламды Ата-энемдин көздөрүнөн көрчү элем… Жашаганым бөтөн калаа, чоочун эл, Өзүм чоочун мекениме барганда. Бала кезде чаң ызгыта ойногон Жолдор дагы мага сыртын салганда… Таарынбадым… кууган эмес мени эч ким, Адашканмын көп сыяктуу өзүмдөн… Мен кетерде төрө элек… билген ким? Жаштар азыр ээлик кылып көчөмдө… Тагдыр – шамал… […]

Дилазык: Сократтын сөздү электен өткөзкөнү

Бир адам Сократтан сураган экен: – Билесиңби, сен жөнүндө досуң мага не дегенин? – Коё тур, – деп токтотот аны Сократ, – бир нерсени айтардан мурда үч электен өткөр, анан айт. Адегенде аны чындыктын элегине элейли. Ал айткан сөздүн чындыгына көзүң жетеби? – Жок, мен аны бирөөдөн уккам. – Демек, сен бул сөздүн анык экенин билбейсиң. Экинчи электен өткөзүп, – анын жакшы жаман экенин көрөлү. Сен менин досум жөнүндө жакшы сөз айткың келип турабы? – Жок, тескерисинче. – Демек, сен […]

Дилазык: Жакын адамдардын ортосуна от жакпа

Бир жолу кошуна жашаган эки бир туугандын ортосунда чатак чыкты. Буга чейин алар кырк жыл бою бир да жолу бири-бирине жаман сөз айтышпай ынтымактуу жашаган эле. Акыры болбогон нерсе чоң чырга айланды. Бир күнү эртең менен Пётрдин каалгасын жыгач уста каккылап келип калды. Ал жумуш издеп жүргөн. Балким Пётр бир иш берип жүрбөсүн деп кайрылган эле. Пётр сүйүнүп кетти. Ал аянтты экиге бөлүп турган чоң аңды көргөздү. Аңдын аркы өйүзү бир тууган инисине тиешелүү экенин айтты. Бир апта мурда эле […]

Сагын Беркиналиева: Сен менин тагдырымдын азабысың

Эркелебейт сезимдерим азыркы, Кыялыма түшпөйт кызыл Чагылган. Куру үмүткө биз алданып семирбей, Күтпөйлү эми, бизге келбейт Жакшы Адам. Мерес муздак, суук көздөн сактанып, Кетеличи чөлгө, сууга, булутка. Эч ким укпай, көрбөй, билбей жашаган Көмүскөдө сезимдерим буулукпа. Мен силерди катып коём чөнтөккө, Адамдарга болбогула ушак кеп. Жакшы ырлар толкундарга айланып, Кеткилечи көк деңизди мекендеп. *     *     * Кайнак суу Колум салсам, ачуу ыза. Жер титирейт Жан дүйнөмдө согуш, согуш. Уктабай күткөн элем Жакшы адам, бугум толуп Ырыма келбей койдуң Конок болуп. […]

Тофалар жомогу: Кабарга менен багыш

Кабарга[1] бир күнү багышка күңкүлдөйт: – Неге өзүңдүн көлөмдүүлүгүңө кеңкейесиң? Эгер кимибиз жүндүү экенибизди санай турган болсок, менин жүнүм сеникинен көп. Экөө жүндөрүн санашат. Кабарганын жүнү беш эсе көп экен. Багыштын ачуусу келет буга. Кабарганын айтканы эп экен. Чычалаган багыш анан кабарганы ушундай жинденип тепкен экен, кабарга эс-учун жоготуп коюптур. Тофалардын пайда болушу жөнүндө жомок Үч адам пайда болот. Бирөөсү – бурят, бирөөсү – тувин, бирөөсү татар экен. Үчөө жаңы конушка бирге конуп, балык кармап, аңчылык менен тирилик өткөрүшөт. Бир […]

Асанбек Кулманбетов: Эне илеби ысык

АҢГЕМЕ Жылдык аштын аягы суюлуп, келген куда-сөөк, алыскы-жакынкы туугандар узап, эшик алдындагы орунтукта жетимиштен эми ашкан, буудай жүздүү, өзүнө жарашкан чокчо сакалы бар олбурлуу Муса жалгыз отурду. Колундагы чыбыгы менен жер чукуй, ойго берилип кеткен. Анда-санда ийни менен оор дем алып коёт. Анан кантмек, элүү жыл эриш-аркак бирге жашаган байбичеси каза болуп, акыры жылдыгын өткөрүп, жалгыз калганына эми гана ишенип атса. Көз алдынан баардыгын чубуртуп өткөрөт. Шыңгыр күлгөн, ай чырайлуу татына кызды кантип үйүнө алып келгени, ата-энесинин чачыла чачып, ак […]

Жетиген Асанбек: Чоң акындын кичинекей катасы

Белгилүү акын Зайырбек Ажыматовдун жаңы жарык көргөн «Жүрөктөгү бороон» китебин колума алып, кадимкиче ары-бери оодара карадым. Эпейип колго эптүү форматта чыгыптыр. Артына оодара салсам эле төрт сап көзгө урунду, төрт сап менен кошо көзгө “кыпын” кирип кетип, маземди алууда. Мазмунунда го, айып жок. Ыр жыйнактын көркөмдүк, идеялык мазмунунан айып издечү мен эмесмин. Зайырбек ырлары элге алынган, көрүнүктүү акын. Болгону, көзгө түшкөн кыпындай өйкөп туруп алган төрт саптагы каталарды айтып “көздү эс алдырбасам” болгудай эмес. Ичинин баарын аңтарып-теңтербей эле коёюн эми… […]

Сабыр Иптаруулу: Кыргыздын азыгы – Ак, ашы – Эт

Адам өмүрүнө өзөк болгон эки нерсе бар: аба жана азык. Аба – адамдын жаны, азык – адамдын каны. Бойдогу кезде наристе аларды эненин канынан алат («Кандан чыккан асыл данегим»). Кан – адамга керектүү бардык азык-заттын көрөңгөсү. Ал эми кан менен жандын тазалыгы – адам өмүрүнүн узак, бакубат болушунун өбөлгөсү. Жарыкка келген адам баласынын алгачкы азыгы, албетте, эненин сүтү. Ошондон улам элибиз акка, башкача айтканда, сүткө байланышкан бардык нерселерге өзгөчө аздектүү мамиле жасайт (Баланы сары май менен оозантуу, энеге «сүт акысы» […]