Соңку жарыялангандар

Бакытбек Абдуллаев: Мугалим жок – келечек жок

Окуу жылы башталып, билим берүү көйгөйлөрү көтөрүлө баштады. Бир жагынан мектеп имараты жетишпей, контейнерде окууга мажбур болсо, бир жагынан окуу китептери одоно каталар менен басылып чыгууда. Катасы жок китеп эмес, катасы аз жана катасы көп китеп деп айтып калдык. Мурдагы министр да акыры кызматтан чегинүүгө мажбур болду. Жаңы министрди толгон токой маселелер күтүп турат. Министр алмашаса эле керемет болуп кетерин күтпөшүбүз керек. Эми бул кишиге командасы менен келип 3 жылга иштегени мүмкүнчүлүк берүү керек. Депутаттар туугандарын, тааныштарын ишке орноштуруп кой […]

Төкмөлүк өнөрдүн сапаты (2-макала)

Бул жолу төкмөлөр таймашынын биринчи айлампасынан тартып, финалдык айтышка чейин Жеңишбек Жумакадырдын жылдызы жанды. Ал акыркы эки-үч жылдан бери чоң айтыштарга чыкпай келаткан. Күйөрмандары да сагынып калган белем, төкмөнү дуулдап коштоп кетишти. Адегенде казактын төкмө ырчысы Балгынбек Имаш менен беттешке чыкты. Өнөгү Касым-Жомарт Токаевди казак эли президенттикке шайлап алганын кубаттап ырдай койду эле, Жеңишбек ошол жерден туздады: … Президент кантип шайланат, Президент кантип айдалат – өрө элексиң тарыхта… , – дегенде эле зал дуулдай түштү. Андан аркысында да кебездеп мууздап, […]

Орхан Памук: Өзүмө ишенгендиктен – эркиме жана жашоомдун ырына башкалар да ишенди

Сулейман мени абдан катуу сүйдү. Көп эркектин ою боюнча сүйүү – үч жиндиге айлануу. ♦ ♦ ♦ «Сүйүү –оору» деди агай.  «Тез жардамдуу дарысы – турмуш куруу. Бирок жүрөктөгү жалын өчө баштаганда бүткүл жашоосу үчүн кек алып жаткандай; уу дары ичкенсип өкүнө баштайт адам. ♦ ♦ ♦ Адамдын өзү болуусуна эч уруксат беришпейт.  Убактысын да жеп турушат. ♦ ♦ ♦ Сүйүүдө адам ниети маанилүүбү же тагдырыбы? Бактылуулук  же бактысыздык биздин чечимдерибизге байланыштуубу, же сыртыбызда өнүгүп кайра келеби? ♦ ♦ ♦ […]

Еврей эл жомогу: Мүшөк жана өтүк уста

Өтүк уста кычыраган кыш таңында эрте турат. Өз товарын базарга эрте жеткирүүнүн камын көрүп баштайт. Ишке киришет. Отурат да даяр батинкелерди мүшөккө солойт. Бир убакта терезе жактан тил сунулат упузун. Ушундай узун тил экен дейсиң, чоюлуп келип устага жетет. Уста бирок коркпойт. Тил да калкылдап, созулуп келип устага жакындап, колунан жалайт. Тиги болсо калың такаларды кесе турган үстөлдөгү мизи устарадай жалаңдаган бычагын алып шилтеди эле, тилдин учун шылып түшүрөт. Бирок тил ошол замат кайра жакындап, өтүкчүнү карай чубалжып узарат. Мүшөктө […]

Нурзат Казакова: Жапон хоккусу жана кыргыз хайкусу

Хокку, хайку – чыгыш поэзиясында, өзгөчө, жапон поэзиясында күчтүү өнүккөн ырдын бир түрү. Жаралыш тарыхына кайрылсак, анда хайку-бир нече кылымды карытып келген, тактап айтканда, XVII кылымда жаралып, алгач 17 муундан туруп, уйкаштыкка баш ийбеген ыр. Жапон элинин классик акынына айланган Басёну кыргызча сүйлөткөн Акылбек Жуманалиев айткандай, “хайку – бул кичи сүрөт”. Хайкуну окуп, чечмелеш үчүн зор эстетикалык кабыл алуу, жапондуктардын каада-салтынан, менталитетинен, дүйнө таанымынан, түшүнүктөрүнөн кабардар болуу зарыл. Жапон элинде Басё, Кёрай, Бусон өңдүү мыкты хайкучулар жашап өткөн. Алар ааламдын […]

Жумагүл Барктабасова: Аппак үй

ЭССЕ Жакында туулган жерге барам. Туулган айылыма. Тоолорду аралап узак жол басып, анан барам чаалыгып. Айылга кире бергенде эле дөңсөөдөн атам тиккен теректер көрүнөт. Анан атам салган үй. Ушул үй менин көзүмө эмнегедир аппак болуп көрүнөр эле. Студенттик кезде, кийин деле сөзсүз атам олтурчу, ошол ак үйдүн алдындагы олтургучта. Узатарда да чөкчөйүп ошол ордунда калар эле. Эсимде, бир сапар мени атам чакыртып ийиптир. Үй-бүлөбүз менен жетип бардык. Бир жолу жалгыз барып, көпкө жүрүп калсам, «Кызым, сени үй-бүлөлүү дейт. Экинчи минтип […]

Корголдун айтыштарындагы салттуулуктун сакталышы жана өздүк чеберчилик

Кыргыз акындар чыгармачылыгы – фольклор менен профессионалдуу жазма адабиятты байланыштырып туруучу өткөөл этап катары көп кылымдык тарыхка ээ. Чыгармачылыктагы жалпылыктан жекеликке, элдүүлүк, коллективдүүлүктөн индивидуалдуулукка өтүүдө салттуулук, идеялдуулук, жеке көркөм чеберчилик, образдуулук, асылдуулук, чыгармачылык таасир сыяктуу бир катар категориялардын бир чыгармачылык деңгээлден экинчисине өтүүдөгү мааниси жана орду канчалык деңгээлде экендиги негизги маселелерден. Айталы, акындардын чыгармачылыгына баа берүүдө, алардын акындык күчүн, ырчылык чеберчилигин бирин-экинчисине салыштырууда, окшоштуктарын жана айырмачылыктарын белгилөөдө мурдатан калыптанып калган салттуулуктардын чыгармачылыктагы сакталышы бутага алынат. Салттуулук чыгармачылыкта байыртадан бери сакталып, […]

Дархан Кыдырали: Улуу улустун атасы

Быйыл улуу улус – кубаттуу Алтын Ордонун курулганына 750 жыл толду. Буга байланыштуу Казакстандын Президенти Касым-Жоомарт Токаевдин Алтын Ордонун 750 жылдыгын баркына жараша жакшылып белгилөөнү жана мамлекеттин негиздөөчүсү Жучу хан ысымын улуктоо тууралуу сөздөрүн чын ыкласыбыз менен кабыл алдык. Жучу хан (1180 – 1227-жж.) түптөгөн, Алтайдан Альпы тоолоруна, Иртыштан Дунайга чейинки аймакта бийлик жүргүзгөн, Дешти-Кыпчак талаасында чамгарак көтөргөн алп мамлекет алгач Улуу улус деп аталды. Кийин бул аталыш орус, славян, батыш булактарында хан ордосунун алтын менен көмкөрүлгөн ордолук ак өргөөсүнө […]

Марат Токоев: Жер өлүктөй кепинделген ак карга

АНТКЕНИ Ырларымдан издебе Гармонияны. Табыш кыйын, оор аны. Анткени жан-дүйнөмдүн тоомунда Бийлик кылат душманы “Дис-”[1] Ооруган тиш Бийлик кылгандай ойлоруңа: “Зырп” этсе, шамал кулу жалбырактай Чачылат ойлоруң ар-тарапка. Бирок да таарынбайм да, өкүнбөйм Тагдырыма чыгарылган бул өкүмгө. Анткени жапайы да, азоо да Ыйлатып, термелткен теректи Куюн да керектир, Жел гана эмес үйрөтүлгөн жашоодо: Кээде керек сезимдерди көнүмүшкө Багындыртпас акын — АНТИ мүнүшкөр. 30.12.1995 *      *      * Кандай досум? Шыйпаңдатып куйругуң Менден байкуш, бир нерсени сурайсың. А көзүңдө ишенбестик, кайгы-муң. Келчи […]

Дүйшөн Шаматов: Билим берүүдөгү реформалар

Азыркы учурда коомчулук билим берүү жаатында жүргүзүлүп аткан реформаларга үмүт кылууда. Дүйнөлүк алкактагы реформаларды талдоодо курулай үмүт менен үстүртөн жазылган мыйзамдар билим берүү тармагын, анын ичинде мектептерди олуттуу өзгөртө албагандыгын айкын көрсөттү. Биз Кыргызстандын жагдайында ийгиликтүү реформалар кандай болушу керек деген суроого так жооп беришибиз керек. Калкыбыз, жаш муундун өкүлдөрү чыныгы адистерге абдан муктаж болуп турат. Ошондуктан билим берүү тармагында иштеген адистер ийри отуруп түз кеңешип, өлкөбүз үчүн зарыл, туруктуу жана жугумдуу реформаларды жүргүзүшүбүз керек. Ал үчүн эл аралык тажрыйбага […]

Абдыкерим Муратов: Жоомарт Бөкөнбаев – романтик акын

Акын жөнүндөгү сөзүбүздү анын жары маркум Тенти Адышеванын эскерүүсүнөн алынган мындай деген сүйлөмдөр менен баштасак: «Каргашалуу 1944-жылдын күндөрүнүн биринде Жоомарт сценариясын жазышкан «Манастын уулу Семетей» аттуу кинофильмди тартууга байланыштуу Каркыраны көздөй бет алып, акыркы сапарына жөнөп жатып: — Мен эми эки-үч айсыз келбеймин. Силер камырабай жата бергиле. Көлдөн кайткан соң Москвага барып, кинонун сценариясын өткөрүп келемин да, ыр менен роман жазамын. Мына ошону бүтүргөндөн кийин,  келип силерди алып кетем  деди. Ал  ошондо араң   эле 34 жашка аяк баскан болучу… «Бири […]

Рахат Аманова: Ай жүзүндөгү так

Алдей,  алдей ак бөпөм, Ак бешикке жат бөпөм.. …Тээ алыста Алайдагы ыйык Тамчы мазарынын аркы өйүзүндөгү Үңкүрдүн ичин жарып,  ыңаалаган кызыл эт ымыркайдын үнү ай-ааламга угулду… Жаңы көз жарган жаш жубан тун уулун колуна алып,  бооруна кысып,  баятан бери толгоодон жаны көзүнө көрүнүп атканы унутулуп,  бактыга тунган жаны балкып,  көзүнөн жаш кулап атты… Жаш жубан бактылуу эмей эмине… Теңирим да бактыны сүйгөн пендесине берет тура.. … Атагы таш жарган айтылуу Алымбек датканын а кезде отузга аяк баскан маалы. Өрт мүнөз, […]

Чоюн Өмүралиев: Эстет

АҢГЕМЕ Тамдын боорунда өзү тарткан үч эликтин сүрөтү илинип турчу. Ортоңкусунун башы оңбогондой сулуу тартылыптыр. Ал дайыма ошол эликти карап, сулуу башын өзү тартканына бир эсе ишене албай, өнөрүнө канааттанат. Бир жолу үйгө келген жолдошу сүрөттү карап жатып баягы эликти «кемээк экен» деди. Чын эле алдыңкы ээрди үстүңкүсүнөн саал кемирээк экен. Анын оюна бала кездеги кайтарган жаш козулары түштү. Жаңы отуккан козулар төө куйрук, тикендердин арасындагы мал тиши тие элек жаш чөптү оттоп жүрүшүп тикенекке сайдырып ооздорун жара кылышчу. Картыккан […]

Людмила Молдалиева: Лебедь, Рак да Щука

(О некоторых проблемах народного образования) Прошедшее в конце августа заседание правительства, на котором рассматривался вопрос о деятельности министерства народного образования КР  и Академии образования, вселило надежду на улучшение качества образования нашего подрастающего поколения. Никогда не смотрю такие передачи, а тут включив телевизор, и увидев эмоциональное  выступление премьер-министра заинтересовалась. Все что там было сказано – это конечно, середина айсберга, не хочу сказать верхушка айсберга, потому что это будет несправедливо по отношению к тем, кто работает в этой сфере. Самое отрадное, что […]