Соңку жарыялангандар

Саясый-экономикалык кризис, коомдук илдет жана келечек

Информациялык технология (IT) менен биотехнологиянын биригүүсү, адамзаттын орток баалуулуктарын, эркиндик жана тең укуктуулукту астын-үстүн абалга кириптер кылып жатат. Учурда адамзат биологиялык, психологиялык, интеллектуалдык жактан тарыхта мурда болуп көрбөгөндөй коркунуч, башаламандык жана багыты белгисиз туңгуюк ичинде жашоого мажбур абалга келди. Адамдын акыл-эс, ой жүгүртүүсүнө сүңгүп кирген көзөмөлсүз маалыматтардан тартып, биологиялык түзүлүшүн бүлгүнгө учураткан вирус, оору, коркунуч кол салуулар катардагы жеке инсан себеп болбогон, бирок натыйжасында жашоого мажбур болгон проблемалар болуп жатат. Мисал катары айта кетсек, технологиялык өнүгүүдөн улам пайда болгон экологиялык […]

Шайырбек Эркин: Кара байрак

АҢГЕМЕ Зеби туш тарапка алоолонто от жагып,  оттон отко секирип жүргөн кара кийимчендердин арасынан уулу Алини жазбай тааныды. Капкара кийинип, бети-башынан бери кара матага чулгап алгандардын көздөрү гана жылтырайт. Жакшылык менен мээрдин кыпындай жышааны жок, заар чачкан көздөр. Ушул тегеректи эле эмес, керек болсо бүтүндөй дүйнөнү ушинтип отко ороп, өрттөп ийгиси келген көздөр. Эне от менен ойноп жаткан адам сымалдардан уулун бөлүп алгысы келди. Уулун баёо бала кезиндегидей кучагына кыса эркелеткиси, коюу кара чачтарынан сылагысы келди. Анан ошол алоолоно күйүп […]

Сабак: «От» дегенден ооз күйбөйт (1-бөлүк)

Кыргыз тили “мамлекеттик тил” макамын алганына быйыл 30 жыл толуп отурат. Ал эми окурмандар журтуна биз сунуш кылар береги маектеги өттөй ачуу чындык, омоктуу ойлор алигиче актуалдуу бойдон калууда. Аталган иш-чарага түзмө-түз тиешелүү мындан өтөөр ачуу чындыкты ыраматылык адабиятчы, окумуштуу Салижан Жигитовдон ашыра эч ким оозанбай келет али! Маңдайга матап көрсөткөн кемчиликтер туурасында устат-шакирт – Салижан Жигитов, Алым Токтомушев экөөнүн бул маеги 2003-жылкы “Агым” гезитинин 24-октябрь – 21-ноябрь аралыгында жарыяланган экен. Андан берки аралыкта мамлекеттик тил макамы канчалык деңгээлде ордунан […]

Камбожа эл жомогу: Көпүрөдөгү эки араба

Араба түрткөн эки адам бетме-бет чыгат. Бири майрамга, бири жакшы көргөн жолдошуна шашып бараткан экен. Экөө анан тар көпүрөдөн бирине бири жол бошоткулары келбейт. Жол талашкан экөө эпке келише албай, сотко кайрылат. Алардын чатагын сот да жөнгөрө албай, экөөнү королго апарат. Король сурайт: – Не балээ болуп бириңе бириң жол бошотподуңар? Бири айтат: – Улуу урматтуум, мен майрамга шашып баратсам, көпүрөдөн мынабул жолугуп калып, мага жол бербей койду. Экинчиси айтат: – Кезинде мага бир адам ажаатымды ачкан жакшылык кылды эле. […]

Максат Жангазиев: Жаңылган сайын көрөгөч болдум турмуштан

БАЛАЛЫК ТУУРАЛУУ Оо анда көңүлдөр түк карара элек, Ой менен алыс-алыс барар элек… Карылар чымчып коюп жонубуздан, Басылса, ойноп кетип калар элек… Оо, азыр турмуш чымчып жүрөгүмдү, Оорусу алигиче тарай элек… Өзгөрө берет тура кийинкибиз, Оо мындан башка эле да мурункубуз… Оодарып, чала коюп бирибизди, Оюндан далай ирет жыгылчубуз… А азыр чалса турмуш аягыңдан, Алдастап, бутка кайра кыйын туруш… Жашынмак ойночубуз балдар менен, «Өзүңдү далдаа жерге катмай» деген… Көзүмдү жумуп, табуу оңой эле, Ким кайда жашынганын айтпай билем! А азыр […]

Дилазык: Король менен маскарапоз жөнүндө притча

Король өзүнүн падыша сарайындагы маскарапоздун колуна калпак берип, жолдомосун айтат: – Сенден да өткөн эси жок бирөөнү кезиктирсең, бу калпакты ошого кармат! Көп өтпөй королду ажал тооруп турган кезде маскарапоз ага көз көрсөтүп кирет. – Король, сен келбес жайга кетер болдуң. А кайда барарыңды билесиңби? – Жо, билбейм! – Ал жактан сени ким тосуп алаарын билесиңби? – Билбейм! – Эх, король, эң маанилүү эмне экенинен камсанабадың да. Сен эми түбөлүк жайдан келбесиңди да, ал жактан сени эмне күтүп турганын да […]

Волны антилиберализма в Центральной и Восточной Европе идут на убыль

Волны антилиберализма в Центральной и Восточной Европе идут на убыль. Так считает Тони Барбер, европейский редактор Financial Times. Авторитарные лидеры, годами глумившиеся над верховенством права, теряют общественную поддержку и — следовательно — власть. Конечно, эта тенденция неравномерна и, увы, не может считаться необратимой, но она всё равно воодушевляет, ведь на протяжении последнего десятилетия большинство стран этого региона постепенно отдалялись от гражданских и демократических ценностей. Было бы ошибочным полагать, что нынешний перелом происходит благодаря политике Евросоюза. Евросоюз и США безусловно сыграли […]

Редьярд Киплинг: “Ооруктагы-арткынын” барабанчылары

АҢГЕМЕ Аларды балдар жеңишке сүрөйт… Аскерлер тизмесинде бул полк мурдагыдай эле принцесса Гогенцоллери-Зигмаринген-Ауспахт түзгөн, Мертер-Титфилшай 329 А полк округунун королдук жеңил пехотасына кошулган, “Алдыңкы, согушка жарамдуу полк”, — деп аталса да, бардык эле жерде, казармалардабы же ашканаларда болсун, бул полкту — “Ооруктагы-алдыңкы” деп аташчу. Балким, бир аз убакыт өтсө, анын аскерлери каймана атынын даңкын чыгарган бир эрдик көрсөтөр, бирок азырынча бул аталышты алар абдан эле жаман кабыл алып, кимдир-бирөөлөр аларды ошентип атагысы келсе, башы менен жооп берип калуу коркунучу бар. […]

Улут келечегине кайдыгыр карабагандар «РухЭшке» карагыла!

Мындан чейрек кылым мурдагыга караганда адамдардын адептик жүрүш-турушу, руханий баалуулуктары кыйла өзгөрдү. Көчөдө басынып турган адамды андан бетер басынтып өтүү, аш-тойлордо ашкере ысырап кылууну мактаныч катары түшүнүү, билим алууга кызыгууну өлтүрүү, башкалардын арасында кекирейүүчүлүк, акчага жетүү үчүн ар кандай арам иштерге эч ойлонбой баруучулук, болбогон пул үчүн абийир, ар-намысты гана эмес, денени да, ыйманды да сатуучулук кадимки көрүнүшкө айланды. Бир тууган бир тууганга, бала атага кол салып, өлтүрүп койгондор чыкты, алсыздардан опузалап акча өндүргөн балдар мектептерде жайнап кетти, окуучулар эжейлерин […]

Ингуш эл жомогу: Байбиче менен токол

Бирөөнүн эки катыны болуптур дейт: бири картаң, бири жаш экен. Картаңы, өз күйөөсү салабаттуу картайып, өзүнө ылайыктуу болушун каалайт. А жаш токолу тескерисинче, күйөөсү өзүнө ылайыктуу – зыңкыйып жаш көрүнгөнүн каалайт. Байбичеси оңу келип калган учурда күйөөсүнүн буурул аралаган чачтарынын карасын түбүнөн жулса, жаш токол да андан калбай: буурул чачтын арасынан агала көрүнгөндөрүн түбүнөн жулганын койбойт. Мунун акыр аягы эмнеге алып келмек эле – ортодогу жалгыз эр тасырайган таз болуп тыныптыр… Ата-бала Карыя жана уулу, небереси болуп чөп чабууга жөнөшөт. […]

Чоюн Өмүралиев: Нөөмөт

АҢГЕМЕ Ашкана. Убакыт түшкө таяп кезек күткөн эл көп. Буфетчи келин колу-колуна тийбей жанталашат. «Чах!» «Чах!» — Ыргыйт чоттун таштары. Чагылгандай! Анан үстөлгө өбөктөй калып кагаз жазат бүт денеси титиреп. Текчеге арта салынган балканактай эмчеги былкылдайт. Бирөөнү издегендей кезек кыркаарын чыдамсыз сыдырып өтөт. Көкүрөгү чытырап, көзү чымырайт. Тереңинен улам жаңы толкун демеген нөөмөт жаңыланган сайын анын да ичи бир укмуштай каарыла берди. Шыпылдап иштей берди. Бир оокумда элдин эң аягында турган бала көтөргөн тестиер кызды көргөндө кашы серпилип көзү жайнап […]

Абдыкадыр Садыков: Граждандык мазмундуу поэзия үчүн[I]

Кыргыз Эл акыны Сүйүнбай Эралиевдин ысмы жалпы журтчулукка маалим. Анын көп чыгармалары орус жана чет тилдерине которулган. Кийинки 20 жыл ичинде анын поэзиясы тууралуу республикалык жана союздук басма сөз беттеринде такай сөз болуп келе жатат. Бул аралыкта ал тирмейип изденүү, түйшүктөнүүнү баштан кечирди, ошого жараша окуучуларынан жылуу сөз укту, бүткүл дүйнөгө таралган 6 томдуу «Көп улуттуу совет адабиятынын тарыхынын» 5-томунда С.Эралиевдин ыр-поэмаларына жогору баа берилди. Оозго алынып, даражасы көтөрүлүп жаткан акындын коом алдындагы жооптуулугу да жогорулайт, анын, Ч.Айтматов айткандай «элге […]

Халил Бапаев: Кезигүү

АҢГЕМЕ Кубат менен Сейдалы университеттин филология факультетинде бирге окушту. Мүнөздөрү жакындыгынан сыноо болчу сабактарга бирге даярданып, аяк-биякка чогуу барып жүрүшчү. Колдоруна диплом тийгенден кийин тагдырлары экөөнү эки жакка ыргытты. Кубат шаардагы илимий мекемеде, Сейдалы жакын эле жердеги мектепте иштөөчү. Кээде кат жазышып, кээде телефон аркылуу сүйлөшүп, кээде республикалык чогулуштарда кездеше калышчу. Жылдар билинбей жылжыды. Экөө тең балалуу болуп, турмуштун оор жүгүн тартканда, ал-абал сурашканга да чамалары келбей, каттоолору сейректеди. Кээде бири-биринин эсине түшө калганда, «Кантип жүрөт экен бечара досум, барып […]

Камбожа эл жомогу: Кичипейил Коён

Өтө кичипейил, сылык Коён болуптур. Бир курдай багбандын чарбагынан капустага нык тоюп, үйүнө жөнөй берерде, капыстан Түлкүнү көзү чалат. Дыйкандын короосунан бир тоок сүйрөп кете албаганына арданган ачка Түлкү токойго кайтып бараткандагысы болучу. Аны көргөн Коёндун жүрөгү шуу дейт. Качайын дейт, кайда качат? Шашкалактаган кургур үңкүргө сүңгүйт. А үңкүрдө Түлкүдөн да коркунучтуу Жылан жай алып алган экен! Канткен менен Коён жакшы тарбия көргөндүктөн, бирөөнүн үйүнө уруксатсыз кирүүгө болбостугун аңдап, саламдашуу керектигин ойлонот. Бирок ким менен? Үңкүр мененби? Албетте! Кичипейилдик үчүн […]