Соңку жарыялангандар

Сабыр Иптаруулу: Кыргыздын саламы ‒ «Арыбаңыз», алиги ‒  «Бар болуңуз»

Салам-алик  ‒  адам баласынын ортосундагы алака-мамилени туюнткан өтө байыркы жөрөлгөлөрдүн бири. Абалкы адамдар үчүн жарыкка келген наристенин «аа» деп чыгарган үнү анын амандыгын билгизип, айланадагыларды ага жооп кайтарууга («бу») түрткөн. Балким, алака-мамиле, суроо-жоопту билдирген «а-бу» деген сөз ошондон калса керек. «Ал-бул», «а+ны-бу+ну (муну)», «а+ры-бе+ри» деген кош сөздөр да дал ушул бирдиктүү мамиленин үзүрү сыяктуу. Көптөгөн дүйнө элдеринин алфавитинде «а», «б» тыбыштары удаалаш турганы да кызык. Сыягы, «а» дегенде сөз (суроо), «бу» дегенде кеп (жооп) – диалог болгон өңдөнөт. Абалкы маалыматтарда […]

«Ыймандай сыр» поэзия кечеси

«Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук  фонду  Улуттук Филармония менен  биргеликте  Кыргызстандагы эл-журтка кеңири  белгилүү акын,  жазуучулардын  жана жаш таланттардын  поэтикалык кечелеринин сериясын тартуулоону улантууда. Мындай кеченин кезектегиси  эл ичинде сүймөнчүлүккө ээ болгон, таанымал  акын Жедигер Саалаевдин  чыгармачылыгына арналат. Кече 2018-жылдын 19-октябрында Т.Сатылганов атындагы Кыргыз Улуттук Филармониясынын кичи залында өтөт.  Иш-чара саат 17.00дө  башталат. Кирүү  акысыз. Жедигер Саалаев Ат-Башы районундагы Ак-Муз айылында туулган. КМУнун филология факультетинин журналистика бөлүмүн, аспирантуранын сырттан окуу бөлүмүн жана КМУУнун бажылык жана юридикалык кадрларын даярдоо боюнча […]

Македон эл жомогу: Баш кийимдеги аары

Бирөөнүн бал челегин уурдап кетишет. Ал ары ойлонуп, бери ойлонуп, уурунун бетин ача турган эч айла таба албайт. Ушинтип отурганда кошунасы келип калып, жагдайды түшүнүп мындай дейт: — Капаланба, бал челегиңди мен таап берем. Бул үчүн эртең кыштак эли тойго чогулганда эң арты болуп экөөбүз барышыбыз керек, — дейт. Айткандай эле эртеси экөө элдин арты болуп тойго барышып, жайбаракат отурган көпчүлүктүн үстүнө киришкенде кошуна кыйкырыкты салат: — Бал челекти уурдаган кишини мен көрүп турам, тигине анын баш кийимине аары конду! […]

Атантай АКБАРТЕГИН: Динозаврлар жана кыргыздар

Динозаврлар баардыгы тең алп эле, Жердин үстүн жеке бийлеп жатчы эле. Маани берип алар ойго  алчу эмес, Майда жандар сыйлаганын калп эле. Алар билбей биримдиктин керегин, Билбей зор күч жок экенин акылдан, Бирөөсүнүн бирөөсү оюп карегин, Чыгаандарын жайлай берди жашынан. Акылдуусун азуулусу жей берсе, Ушул дүйнөң ууга айланар, арман ов!.. Динозаврлар канча кыйын болсо да, Жер үстүндө бирөө тирүү калган жок… Эң байыркы эл болсо да Чыгышта, Эшик-төрү көрүнгөнгө таланып, Динозавр сыяктанып кыргыздын чыгаандары келет улам азайып. КУДАЙГА ЖАЗЫЛГАН КАТТАР […]

Аман Саспаев: Ак чач жөнүндө кичине тарых

(Документалдуу аңгеме) Кең-суулук мурдагы жоокер Орозобаев Казак баш киймин алган сайын төбөсүндөгү ак чачына эрксиз көзүм түшөт. Адатта, саамайга буурул түс кирип, андан кийин чач акырындап бүт агара башташы керек эле. Бул, албетте, биологиялык процесстин бир нече жылга созулган закондуу жемиши. Казак кырктан жаңы эле ашты. Бул чач агарар мезгил эмес. Ал эми анын төбөсүндөгү капкара чачтын бир бармак басым жери гана куудай аппак! – Бу, сиздин чачыңыз кызык экен? – Чач согушта агарган, – дейт ал. – Кайсы согушта […]

Слава Сэ: Римский-Корсаков. Шахерезада

АҢГЕМЕ «Шахризада» балетин барып көрдүм. Балет коючу, акчанын көбүн аракка салып, колготки менен юбкалардан үнөмдөптүр. Бийчилерге чанда бир жерине алтын түстүү бадыраң түшүрүлгөн сууга түшүүчү ак майкелерди кийгизиптир. Болду, андан башка эч нерсе жок. Курсактарына чейин буттары жылаңач. Мен Персияны ушу сыяктуу элестетчүмүн. Алыскы катарлардан балет кар жаап жаткандай көрүнөт. Кичинекей ак периштелер ары-бери чуркап жүрүшөт. Жакындан бардыгы башкача экен. Бийчилер кадимки эле жөнөкөй аялдарга окшош. Тизелери сүрүлүп айрылган, көк ала болгон жерлерин бети май менен калың шыбап алышкан. Биздин […]

Харуки Мураками: Күзгү

АҢГЕМЕ … Мындай да эми. Силердин сырдуу дүйнө туурасында кеп салганыныңарды угуп отурсам, таржымалыңар окшош экен. Же эки башка дүйнөдөгүлөрдүн  – тирүүлөр  менен тиги дүйнөдөгүлөрдүн, башкача айтканда – арбактар, кайыптар жана башка көзгө көрүнчүлөр менен жолугушуп калганыңар тууралуу. Болбосо акылга оңой менен сыя бербеген жөндөмдүүлүк — көзү ачыктык, окуяларды алдын ала билүүчүлүк тууралуу. Ушундай класификация келип чыгат. Эгерде жалпылагың келсе, экөөнүн бирөө гана башыңдан өткөн:  арбактар менен жолугуп жүргөндөрдүн алдын ала сезүүсү анча эмес,  алдын ала айтуучулардын болсо, өнүккөн алтынчы […]

Олжобай Шакир: Жер-Эненин убалынан коркпогон кыргыз

«Башынан оор кыйынчылыктарды өткөргөн эл тагдырын изилдеген тарыхчыларга экмет: жер үстүндө кайсы калк билимсиз болсо, ошол калк эзилип келген». (Клод Андриан ГЕЛЬВЕЦИЙ) 90-жылдардан кийинки кыргыздын кымгуут жашоосу элди дагы бир тарых сыноосуна кептеди. 70 жыл бою бапестеп багып өстүрдү, окутуп-чокутту деген социалисттик түзүм кыргызды борпоңдукка үйрөтүп, элдин аң-сезимин даяр ашты гана аңдыганга көбүрөк тарбиялап келиптир. Эмне болсо Совет өкмөтүнүн камкордугуна үмүткөр болуп көнгөн калкыбыз кийин «өз алдынча эгемен өлкөгө ээ болдук» дегени менен өз чарбасын жүргүзө албай очорулду. Турмушка, эмгекке […]

Саул Абрамзон: Кыргыз элинин этникалык тарыхынын маселелери

Бул сүрөт Абылбек Байтерековдун калемине таандык <<<<<<<<<<Башы Азык уруусун биз байыркы асиги менен жакындаштырабыз. Гэшу (азыркы кушчу) сыяктуу эле ал Нушиви аймагына таандык болгон (VII к., Батыш түрк каганаты). Ошондой болсо да бул этнонимди Күл-тегиндин жана Тонукуктун урматына коюлган эстеликтердеги орхон жазууларында (Чоң жазуу) эскерилген «аз» элинин аты менен окшоштурууга болот. VII кылымдагы Жети- Суудагы түргөштөрдүн эки муунунун — тохсиликтер менен азийликтердин — окулушу күмөндүү экендигин белгилеп, В. В. Бартольд мындай деп жазат: «… мүмкүн азийликтер орхон жазууларында эскерилген аз […]

Дилазык: Атасы менен уулу жөнүндө уламыш

Поезд ордунан козголор замат ал терезеден колун чыгарып, шамалга тосту. Бир кезде ал таң кала кыйкырып жиберди: — Ата, карасаңыз, бактар артты көздөй жүгүрүп баратат! Атасы жылмайып койду. Жигиттин жанында олтуруп бараткан эрди-катын тигини таңыркап карап калышты, 25 жаштагы жигиттин кичинекей бала берчү суроо бергени аларга кызык угулду. Жигит кайрадан суктангансып кыйкырып жиберди: — Ата, көрдүңбү көл, жээгинде жаныбарлар жүрүшөт… Булуттар бизди ээрчип келатышат! Күн себелеп, жаан башталды, жигиттин сунулган колуна жамгырдын тамчылары тийгенде сүйүнгөнүн жашыра албаган жигит атасына кайрылды: […]

Чаң жолдон чоң жолго чыккан Раевдин Пусу каарманы

Султан Раевдин “Пусу” аңгемесинде курч социалдык проблема көркөм иликтөөгө алынган. Чыгарманын сюжеттик курулушу шаардагы кызын көргөнү барган айылдык атанын көргөн-билгендери айтып түгөткүс узун жомокко айланышына негизделген. Султан Раевдин адабиятка келиши 1980-жылдарга туура келет. Кыргыз улуттук университетинин журналистика факультетин аяктагандан кийин ал бир топ жылдар бою басма сөз тармагында иштеди. Алгачкы кара сөз чыгармаларын гезит түйшүгү менен алектенип жүргөн кезинде жарыялады. Кийин жооптуу кызматтарга дайындалган соң деле чыгармачылыктан кол үзбөй, ири эпикалык жанрдагы чыгармаларын тартуулады. Бул ыңгайда анын “Жанжаза” менен “Топон” […]

Бакеева Бурулкан: Апам ары бар, аялым бери кел

АҢГЕМЕ Аял Новосибирск шаарынын темир жол вокзалынан электричкага отуруп, үч сааттан кийин түнт токойдун арасындагы кичине станциядан түшүп, жыгачтан курулган жыйырмадай үйдөн турган кыштакты көздөй эмес, токой тарапка баратты. Күүгүм кирип калган. Жайында көз жоосун алып жапжашыл, кышында калың кар баскан орус токою. Бийик жоон карагайлардын ийне жалбырактарын аппак бубак баса, сууктан зыңкыя катып көктү тирей керилген токой ичи тунжурап жымжырт. Анда-санда өткөн поезд гана кулак-мээни жеп шарактап келип өтөт да, алыстаган сайын добушу ар тарапка сиңип жок боло кайрадан […]

Слава Сэ: Ит аркылуу кыйытып, аялдарга мактоо айтуу

АҢГЕМЕ Адатта, кичинекей балдар чоң овчарка иттүү болсом деп кыялданышат, алар аны бир эле убакта досу, коргоочусу жана көлүгү катары элестетишет. А мен аны — ызгаар суукта, бороон-чапкында көчөгө алып чыгып сейилдетүү деп билчүмүн. Анан дагы мага бир күчүк, бир күндө өз салмагынан төрт эсе оор бут кийимди жеп салат деп айтышкан. Жок, дечүмүн мен балдарга, жаратылышты мынчалык баа төлөп сүйгөнгө мен даяр эмесмин. Эч качан, эч качан биздин үйдө ит аттуу болбойт. Анан мен тагдырыма жазылган түгөйүмдү жолуктурдум. Кадимки […]

Умут Асанова: Уланбек Эгизбаев – интеллектуальный воин нашего времени

Акыйкат деп чуркаган кайран Улан, Айкөлдүктүн бүткөндөй байрагынан, Жүрөр элең шамалдай алып учуп, Жүрөгүңдү чындыкка кайрап улам. Бердибек Жамгырчиев «Кайран Улан» аттуу ырынан саптар Перед глазами одна из его передач…  О коррупции в выделении земель для могил.  Он стоит у двери кабинета высокопоставленного чиновника, начальника отдела по выделению могильных земель, в мэрии. Его не впускает помощник чиновника, грубо отталкивая от двери, которую он открывает, чтобы самому зайти, и тут-же резко закрывает прямо перед носом Уланбека. Закрывает на ключ внутри… Вот […]