Соңку жарыялангандар

Людмила Молдалиева: Феминнале, перформанс — «мырки», «манкурты»…

Уже вторую неделю обсуждают в соцсетях увольнение директора ИЗО им. Г.Айтиева М.Джангарачевой, которое связано с проведением в музее международной выставки под названием «Кормилицы. Экономическая свобода. Женщины». Увольнение стало резонансным благодаря заявлениям и размещениям в интернет пространстве, а также с трибуны ЖК гневных выступлений как экс-лидеров страны, депутатов, а также обращения Союза художников Кыргызстана к Президенту с просьбой восстановить на работе экс-директора. Во всех выступлениях звучало незнакомое многим слово «перформанс», которое стало ассоциироваться у читателей с понятием «голая женщина из Швеции». […]

Амирбек Азам уулу: Эстетикалык табитти ким тарбиялайт?

“Феминнале” көргөзмөсүнө байланыштуу чатак 1917-жылы Нью-Йорктогу көргөзмөгө коюлбай калган писсуардын тарыхын эсиме салды. Ал тарыхта “Дюшандын фонтаны” деген ат менен белгилүү. Ошондо Нью-Йорктун көз карандысыз сүрөткерлер коому писсуарды көркөм чыгарма катары көргөзмөгө койсо болбойт, анткени көркөм чыгарма үчүн писсуар өтө эле опсуз, опсолоң деп чечкен. Бирок сүрөткерлердин эстетикалык табити өзгөрүп, киши колунан жаралган ар кандай затты чыгарма катары кароо концепциясы коомдо кеңири жайылгандан кийин жанагы писсуарларга кудай берди! Марсель Дюшан көргөзмөгө сунуш кылган писсуардын ондон ашык көчүрмөсү жасалып, абройлуу музейлерде […]

Абылова Айзирек: “Биринчи мугалим” жашоомду өзгөрттү

“Айтматовдон алган сабагым” сынагына Ар бир адам жаш кезинен тартып бала бакчага же болбосо мектепке окуганы барат. Мектептен деңиздей көп болгон сөздөрдү, окуганды, жазууну, көптөгөн эрежелерди үйрөнөт. Мисалы, жаш балдар ата-энесинен алгачкы сөздөрдү, айлана-чөйрөдөгү ар кандай кубулуштардын аттарын үйрөнүшөт. Бирок, мындан да терең маалыматтарды мектептен гана ала алышат. Чоңойгон сайын, алар адамдар менен пикир алмашып, коомго аралаша башташат. Билимдүүгө дүйнө жарык, билимсизге дүйнө караңгы демекчи, биз билим менен булуттардын арасында бүркүт сымал ээн-эркин учсак болот. Ал эми, булутка жетчү жолду […]

Үмбетей Түлө уулу: Кергиштеп турса – келин жоо

Үмбетей Түлө уулу (1706-1806) Ал жаш кезинен Букар ырчы менен дос, курдаш болгон деген дарек бар. Үмбетей жаш чагында кедейликтин азабын көп тарткан. Акындык даңкы чыкканда Абылай хан аны өз жанына алат. Ал Бөгөмбай баатырга шерик, анын ырчысы болгон. Хандын көңүлүнө карабай түз, адил өлөңдөрдү ырдаган. Ал жүз жашка чыгып каза болгон экен. Казактын ханы Абылай Абылай ханым бул кандай? Ак шумкарды асманга Учпас кылып тордоду. Кулагандай болду окшойт, Казактын бекем коргону. Кайгырбаңыз ханыбыз, Айтпаска чара болбоду. Баатырың өттү Бөгөмбай. […]

Дайырбек Стантегин: Бир үн менен эки башка боздойбуз

*     *     * Апаң сенин ажаан эле бир укмуш, Аты чыккан албуут, бейжай жагынан. Көп көргөнмүн – ызгаар учуп тилинен Түгү чыгып тургандыгын жаагынан. Дайым сени жеткиргенде бир оокум, Дале эсимде айнектүү көк веренда. “Кайда жүрдүң арам катын, бейбак” деп, Каргап-шилеп тосуп алчу сени анда. Сен мелтиреп, мен да сырттан мелтиреп, деп турчумун “кагылайын, кайненем”. Эч бир нерсе болбогондой кой маарек, Эртесинде жолукчусуң кайра сен. Апаң мейли, каргап-шилеп тилдесин, Ал ансайын бекемделип шертибиз, Коркунучка кайыл болуп тик карап, Корооз алгач […]

Френсис Бэкон: Убакыттын көбүн досторуң уурдайт

Байлык – жакшы кызматчы, бирок жаман кожоюн. * * * Кесиптик суроо менен сизди жарга такаган адам, демек, кесибиңизди ийне-жибине чейин билет. * * * Сүткор бирөөнүн адал теринен нан табат. * * * Адамдын маймылга эң окшош жери – өргө тырмышкан сайын көчүгү көрүнөт. * * * Басса-турса кантип кек алууну ойлонгон адамдын жарасы айыкпайт. * * * Жаратылышка баш ийсең, ал сага дайыма баш ийет. * * * Билим мага жан сактоо үчүн эмес, билимге билим кошуу үчүн […]

Ахадова Фатима: “Эрте келген турналар” таасири

“Айтматовдон алган сабагым” сынагына Адам баласы бул төрт күндүк өмүрдө төрөлөт, жашайт, өлөт… А бирок ошол бир гана чымчым туздай болгон өмүрүн кантип өткөрдү? Сөздүн баары ушул жерге келип такалат. Чындыгында бул жашоодо баарыбызга Алла Таала тарабынан бирдей мүмкүнчүлүктөр берилет тура. Мына ошол мүмкүнчүлүктөрдү өз убагында кармап, туура жолдо пайдалана алуу ар бир адамдын өзүнүн колунда экендигине ынанып отурам. Себеби, замандын оош-кыйыш мезгилине карабай, кыргыз элинин сыймыгы болгон улуу жазуучубуз Чыңгыз Айтматов не деген укмуш чыгармаларды жаратпады. Жазуучубуздун чыгармаларын окуган […]

Конкурска: «Жашоону сүйгөндү үйрөтүңүзчү!» №23

АҢГЕМЕ «Буюмуңду алып коюшса, өлбөйсүң, жашап кетесиң. Ал эми рухуңду тебелеп салышса, аны эч нерсе менен тегиздеп, оңдой албайсың». Ч.Айтматов Бул жылкы жаңы жылды куттуктап келген куттуктоо каттардын ичинен бирөөсү мени өзгөчө кубандырды. Бул Зарина аттуу кыздын куттуктоосу. «Жашоомду сүйгөнгө, өзүмдү сүйгөнгө, баардыгын кечиргенге, Жаратканга ыраазы болгонго үйрөнүп келатам. Сизге ырахмат жана таазим. Кандай жакшы, Кудайдын мени сизге жолуктурганы…». Бул кыз бир жыл мурда кабыл алуума келген болчу. 25 жаштагы, кара торунун сулуусу экен. Жаш, татынакай болгону менен өзүн кармоосу, […]

Лев Толстой: Бөрү менен бээ (жомок)

Жолдо келаткан үйүр жылкынын артындагы аксак кулунду көргөн карышкыр жемей болуп аңдып жөнөйт. Бирок энеси байкап калып алдын торойт. Иш татаалдашканда карышкыр кууланып мындай дейт: — Мен чоң табыпмын. Кулунуңду бир азга мага берсең аксак бутун заматта айыктырам. — Ырас болбодубу. Айыгаар оорунун дарысы өзү табылат деген ушу да. Менин да арткы туягым ооруп жүрдү эле, карай салып анан кулунума өтүңүз, — дейт бээ кубанган шекилде. — Менин шилекейим дары. Туягыңды бир жалап эле экинчи ооругус кылам, — деген бөрү […]

Талантбеков Улан: Кадийча жана Үкүбала

“Айтматовдон алган сабагым” сынагына Чыңгыз Айтматов – кыргыз көркөм адабиятына чоң салым кошкон улуу жазуучу. Анын чыгармалары көптөгөн тилдерге которулуп, массалык сандагы окурмандардын көңүлүн ээлеген. Өзүнүн дүйнө жүзүнө таралган чыгармалары менен улуу жазуучу кыргыз көркөм адабиятын дүйнө жүзүнө тааныткан. Албетте, Ч. Айтматовдун өтө таанымал жана белгилүү болгону үчүн жазуучунун жазууга болгон шыгын жана өнөрүн мактаса болот. Бирок ар бир чыгарма өзүнүн сюжети же болбосо окуянын өнүгүүсү менен белгилүү эмес. Ч.Айтматовдун ар бир чыгармасында өзүнүн каармандарынын образдары менен окурманга жеткизип бергиси […]

Роза Отунбаева: Кыргызстан үчүн туруктуу өнүгүү максаттары

Алдыга милдет коюу Экинчи миң жылдыкта жалпы адамзат биригип, келечекке карай биргелешип кадам таштоонун жолдорун издөөгө белсенди. 2000-жылы бардык өлкөлөр жана калктар үчүн:  ачарчылык менен жакырчылыкты жоюу, универсалдуу баштапкы билим алууга жетишүү, гендердик теңчиликти илгерилетүү, аялдардын ролун күчөтүү, балдар өлүмүнүн санын азайтуу, эненин саламаттыгын чыңдоо, безгек, ЖИКС жана башка дарттар менен күрөшүү, табигый туруктуулукту камсыздоо жана акыркысы, өнүгүү үчүн бүткүл дүйнөлүк өнөктөштүк сыяктуу негизги сегиз миң жылдыктын максаттары кабыл алынды. Өлкөбүздөгү ошол тажрыйба уюштуруу жагынан анча таасирленте алган жок жана […]

Назарова Алия: Толгонай Жанболот үчүн жашады

“Айтматовдон алган сабагым” сынагына Чыңгыз Айтматовдун чыгармаларын окуйм, кызыгам. Чыгармадагы каармандар мен көрүп жүргөн эле адамдар, мен дем алчу кыргыз үйү, жери, мен жасаган талаа жумушу, айыл турмушу. Ошентсе да анын жазганында ошол айыл турмушу, айыл адамдары башкача сүрөттөлөт, мени таң калтырат, суктантат. Айрыкча, аялдардын турмушу, кайгы-кубанычы, сүйүүсү, коомдогу орду, көз карашы кызыктырат. Ошолордун ордуна өзүмдү коюп, “мен ушуну жасай алат белем?”, “мен кандай аракет кылмакмын?”, “мен чыдай алат белем?” деген суроолорго жооп издегем. Сейде, Жээнгүл, Алтынай, Жамийла, Асел, Найман […]

Ууру ууруну карма деген заман

Жакында “Азаттыктын” Кыргызстандын бажы тармагындагы коррупциялык схемаларынын бетин ачып, жемкорлук менен күрөш жүргүзүү багытында көзөмөлсүз чыгып жаткан акча каражаттарына байланыштуу далилдүү фактыларды ачыкка чыгаруусу коомчулуктун бүйрүн козгогон резонанстуу окуя болуп калды. Анда коррупцияга аралашкан аткаминерлердин, мамлекеттик кызматта иштеген чиновниктердин ысымдары аталды. Бирок бийлик, күч органдары айтылган фактылардын негизинде иликтөө иштерин жүргүзбөй, аларды ачыкка чыгарунун ордуна жаап-жашыруу аракетинде болуп жаткандай түр калтырат. Ал тургай алардын изин жашырып, башка окуялар менен алаксытуу жагдайлары уланууда. “Дежур” журналисттер аркылуу “Азаттыктын” кабарчысы Али Токтакуновго негизсиз […]

Сексенинчи жылдардын хит ырлары кыргыз тилинде

Сексенинчи жылдардын дискотекасынын ырлары менен биздин балалык байланышкан. Тез ыргактуу, жагымдуу музыкалуу, таттуу үндүү бул чыгармалардын коштоосунда отуруштарда, дискотекаларда же жөн гана көңүл ачууларда далай бийге түшкөнбүз. Алардын сөздөрүнө түшүнбөсөк да жакшы нерселерди айтып жатканына ишенчүбүз. Азыр да аларды уксак колу-бутубуз кыймылдап кетет, алыскы балалыгыбызды эстейбиз. Анткен менен азыркы жаштар деле бул музыкаларды сүйүп угушууда. Көрсө алар чындап эле мыкты ырлар экен,  жакшы чыгармалар түбөлүктүү болот тура… Азыр эми бул хиттердин сөзүн түшүнүүгө мүмкүнчүлүк жаралып, орусча тексти колубузга тийгенде “деги […]