Максим Горький: Кыйратуу

АҢГЕМЕ Июнь айынын ысык күндөрүнүн бири. Мен дарыя жээгинде кеменин тактайларына эртеден бери кара май жаап, түшкү тамактын убагы жакындап калган кезде арт жагымдагы чоң кыштакта ачыккан буканын өкүрүгүндөй ачуулу күрүлдөгөн үн уктум. Мен ачка элем, жумушту эртерек бүтүрүш үчүн так ошол алыстан чыккан күркүрөк дабышка оболу анчалык көңүл бурган жокмун, бирок ал жаңы башталган өрттүн түтүнү калыптана уламдан улам күчөй берди. Кыштактын үстүндөгү ысык абада буруксуган боз чаң турат, мен эми кыштак жакка карап, ар түркүн үн чаңга кошула […]

Гульнар Эмиль: Анализ романа Арслана Койчиева «Бакшы менен Чынгызхан»

Не о Чынгызхане… По хорошему пахнет Булгаковым… «Мастер и Маргарита» в свое время был намек, это было зёрнышко веры в существование Создателя во время тотального атеизма, своего рода — Библия, которую переписывали от руки и читали шепотом… Читая данный роман, думаешь, уж если что-то Койчуев взял на вооружение от Булгакова, что же столь значимое хотел сказать автор читателям? Роман Арслана Койчиева «Бакшы менен Чынгызхан» я бы назвала Роман – ностальгией (кусалык). Ностальгия спрятанная глубоко в наших ДНК. Содержание книги вызывает […]

Жолдош Турдубаев: Адашуудан коркпогон Абдысамат

Сөздү ырлардын «кийиминен» — сырткы формасынан баштайлы, анткени автордун салттуу уйкаштан качып, ыргакты атайылап бузуп, жаӊы нук издеген мүдөөсү ачык эле байкалат. Чыйырга сыйбас саптар Кышкы жол… Асфальтчылар тынч уктай берсе болот. Кыш келди да, шоссенин айыбын жамады. Үңүлүп карай келсең, кайсы жол да, кайсы талаа? – дайынын табуу кыйын, апапакай ар тарап – Аппак чөлдөй уч кыйырсыз жайылып. Машинеге жолдон чыгып кетпөөгө – бир ориентир – жол жээктеген бак дарак. Жаз жарыш, күз күрөштөн чарчаган, (Ойготкончо алгачкы жаз нөшөрү) […]

Конкурска: Ырлар (№50)

Тынбаса — кол, түшүм — мол. *   *   * Адамзаттын аялуусу — көңүл, анан гана өмүр. *   *   * Уятсыз убадага турбайт. *   *   * Ача сүйлөгөн алыс баралбайт. *   *   * Жегенден алыс болсо, жетекчи калыс болот. *   *   * Адамдын акылы – асылдын асылы. КОШ КАЙРЫКТАР Ак ойлоп, адал иштегин, Алдыга жылат иштериң. *   *   * Тегиз ойлогонду Теңирим сүйөт, Өзүмчүл гана өзү үчүн күйөт. *   *   * Бир иш баштасаң, бүтөөрүңдү ойло. Кызматка турсаң, түшөөрүңдү ойло. *   […]

Абдиламит Мамамтжан уулу: Эси-дартым сен

ЭССЕ Түн. Уйкуга кирген шаар. Мезгил – күз. Кеч күздүн акыркы жамгырлуу кечтери. Жамгырдан соң тазаланган аба. Бирин-серин тамдын үстүндө калган тамчылар тып-тып этип терезенин темирине урунуп жерге кулайт. Терезени ачып сыртка көз чаптырдым. Айлана боз тартып,  шаар ичин жөө туман каптаптыр. Күндүзгү жамгырдан уламбы же күндүн сууй турган мезгили келдиби, айтор, аба ырайынын сууй түшкөнү анык байкалат. Ооздон чыккан буу айлананы каптаган коюу туманга кошулуп кайдадыр каалгып жөнөйт. Айлана тынч.  Ойноок балдар мемиреп кызуу уйкуда. Тээ алыстагы үйдүн жарыгы […]

Конкурска: Эркиндиктин куту жана куну (№49)

Карикатуранын автору Ринат Мамытбеков Эркиндик! Эрке желди самап сүйүп, Көздө от, көкүрөктө үмүт күйүп. Канча доор канжыгага баш байлаган, Кыргызга келдиң кандай өзүң билип?! Ата-баба жетпеген максат бийик, Алчы конуп, нак куттай колго тийип! Ала-Тоодон ааламга колун созчуу, Алтын болчу келген кез Эгемендик! Сан кылымдын моюнга жүгүн алып, Самап, күткөн үмүттү түйүп алып, Дүңгүрөтүп  дүйнөгө Кыргызстанды, Ай, гүлдөтчүү шанс келген сүйүп анык!!! Эгемендик түшкө да  кирген эмес, Кокустан келерин жан билген эмес. Тарыхта  кансыз, ыйсыз, курмандыксыз, Бир да элге  эркиндик  […]

Рысбек Эшматов: Адабий түштөрдүн ассоциативдүү поэтикасы

(психологиялык табияты) Адабий каармандын бейаң дүйнөсү (маңызында ал өзү кандай шарттуу болсо), демек, бар болгону ушундай шарттуу деп эсептелиниши мүмкүн, анткени анын көмүскө аң-сезими (подсознания) сүрөткер тарабынан аң-сезимдүү (рационалдуу) түрдө жаратылган. Интроспекциялуу планда алганда, түш – кандайдыр бир башка бирөө менен эмес, күтүлбөгөн жолугушуу сыяктуу, кейипкердин өзүнүн өзүнө болгон кездешүүсү, анын аң-сезиминин бейаң комплекстеринин элестери менен башка эч бир нерсе менен салыштырууга болбой тургандай «жолугушуусу.» Түш көрүү ушундай сапаты менен ар дайым каармандын жандүйнө толкундоолорунун ушундай бир маанисин, (чыгармадагы) башка […]

Касым Каимов: Жолборс жетелеген зайып

АҢГЕМЕ Калаанын көрүнүшү кызык: бир жагынан завод, фабрикалардын түтүнү булайт, бир жагынан малдары чубашып жүрүшөт: короосуз үй жок, итсиз короо жок. Жадаганда бирин-серин заңкайган эки-үч кабат имараттардан да эртең менен кечичде ар кандай ит ээрчиткен кишилер серүүнгө чыгышат. Ушул калаа бир кезде кичинекей кыштак, итти эч ким барктачу эмес. Иттер өздөрү да назар салууга арзыбаган өңчөй салпайган сапалактар эле. Кыштак чоңойгон сайын сапалактар жоголуп, жытчыл машкелер жана пайда-зыяны белгисиз кандектер көбөйө баштады. Кыштак шаарга айланган мезгилде машкелер менен кандектердин доору […]

Даңктын жүгүн көтөрө албаган сүрөтчү

Керимбек Тойбаевдин “Даңк жүгү” аңгемеси сүрөтчүлөр турмушуна арналган. Чыгармада жалпы эле өнөр адамдарынын өз ара катышы, атаандаштыктын ар кыл жолдору жөнүндө кеп болот. Даңк жүгүн баары эле көтөрө албайт, андай сыноодон алп таланттар гана тайгаланбай өтө алат. Жакшы башталган иш Социализм заманында чоң борбор Москвадан билим алып, ошол жерден өмүрлүк теңин тапкан Бек Жанышев деген сүрөтчүнүн чыгармалары чоң мактоого арзып, кесиптештеринин ичин күйгүзөт. Жаш сүрөтчүнүн жаркылдаган жары, эки уулу үй-бүлөлүк турмушун кооздоп, пенделик бактысын арттырып турат. Анан ошол сүрөтчүнүн тагдыры […]

Олжобай Шакир: Дудук

1. Үй бар эле темир жолго жанашкан, ошол үйдө жашы улгайып бараткан жалгыз адам жашачу. Чак-чак этип күн-түнү поюз өтчү кулак, мээни жадаткан. “Уйку бербейт адамга, – деп – добушу” көнбөгөндөн көчө качкан далайлар. Көчпөй койгон жапжалгыз ушул дудук болучу. Коңшусу жок, коюнунда катын жок, короосунда салаңдатып башын бош салып ылдый айыптуу, тирүүлүктө түгөй эмес жакын жок байкушту бул жары таштап кеткен эле: “Жымжырттыкта жашоого, – деп – акым жок!” “Дудук” дешчү, атын эч ким билчү эмес, “дудук” дешип, үйүнө […]

Конкурска: Эмнеге? (№48)

АҢГЕМЕ -1- Сейдананын кичүү акеси, өз айылында турат. Үй-бүлөлүү, устачылык менен эптеп бүлөсүн багып жашап келет. Бечара, анда-санда өзү менен өзү сүйлөшкөнү болбосо, жоош, түнт неме, анысы атасынын жоругунан белекке калган: наристе маалында катуу чочуп калган. Келинчеги кейибейт деле, анын мүнөзүнө. Устаканасында ишин жасап отурганы отурган, иш жок калса деле кыбырап бирдемелерди чукулап отура берет. Баарынан да ушул ортончу агасынын багы ачылган, алган келинчеги тириликке тың, өжөр. Кайненесинин көзү өтүп, кайнатасы кайра үйлөнгөн соң, айыл четиндеги үч бөлмөлүү, кичинекей тамды […]

Сергей Есениндин ырлары Шайлообек Дүйшеевдин котормосунда

Кыргыз эл акыны Шайлообек Дүйшеев кыш күнүнүн бир кечинде Таш—Дөбө айылындагы үйдө отуруп, орус акыны Сергей Есениндин ырларын которгон экен. Окурмандардын сынына койдук. *      *      * Кар акырын тартып барат түндүгүн, Көктөгү Ай үшүйт таппай өнөгүн. Бурганактан тереземдин бүлбүлүн Курчап турган кашааларды көрөмүн. Дебейм эми, болбогонду болтурам, Маңдайыма жазылганды жашаймын. Мен кайрадан өз төрүмдө олтурам, Мен кайрадан жанындамын апамдын. Тиктейт дагы көздөн жашы куюлат, Үн да катпайт, чыкпайм такыр оюнан. Алдындагы чайнектен чай куюлат — Алаар менен түшөт чыны колунан. […]

Аида Эгембердиева: Жаштык, сүйүүм, аруу, таза көз жашым

“МЕН НЕГЕ БҮТ ЖАРЫКТЫ ЖАРЫП ЧЫККАН, ЫРЛАРДЫ СУУК КӨЗДӨН КЫЗГАНАМЫН?” ӨЗҮҢ Сен айткандын баары чындык, Сен кылгандын баары ак. Мазмунуңдан маган жаккан Бардык нерсе табылат. Жарым сөздөн же болбосо Түшүнүп каш-кабактан. Оңой эмес ою ойго, Сөзү сөзгө жарашкан. Сен күткөндүн баары жарык, Ал жарыкта бар-жогум Суроо… Айдын тынчтыгындай – Түк унчукпай койгонуң. Сен узаткан жылдарга да, Турат ичте тартылуу. Байлангансыйт бардык Чактар Сен… бир өзүң аркылуу. Сен айткандын баары чындык, Сен кылгандын баары ак. Жаның бирок Кудай эмес, Жаңылганда жаңылат… […]

Конкурска: Тамчы (№47)

ЭССЕ Айланасын көзгө көрүнгүс караңгылык каптап, учу кыйры көрүнбөгөн чексиз талаа. Бул мейкиндиктеги жандуунун баары мемиреген уйкуда. Жалгыз гана асмандагы жылдыздар жымыңдаша күлө карашат. Кичинемде мындай бир укканым бар эле: “Көктө канча жылдыз болсо, жер бетинде ошончо жан бар”. Мунун чын же жалганын билбедим, бирок, ар бир адамдын өзүнө тиешелүү жылдызы болоруна ишенем. Жылдыздарды карап, бир тараптан суктансам, бир тараптан сумсаям. Анткени, мен өзүмдүн жылдызымды таба албадым, күнүнө бир көрүп суктанган жылдызым бүгүн жок. Эмнегедир кичинекей кезимден бери көктөгү жылдыздарды […]