Нурзада Кубанычбекова: Сүйүүнүн сюрпризи

АҢГЕМЕ Сизди ушунчалык сагынып кеттим, жумушуңузга баргым келди. — Кеч курун келип калам, тамак даярдап тур, — дегенсиз, бирок менин күтүүдөн чыдамым түгөнүп, жумушуңузга барып келүүнү чечтим. Күтүүсүздөн барып, сизди кубандыргым келди. Жасаган тамактарды атайын идишке салып, жанына компот, салат кошуп, сизге кабар бербестен, сумканы асынып, жумушуңузга бет алдым. Акырын басып кабинетиңиздин жанына келдим, эшигиңиз коомай ачык экен. Дароо кирген жокмун, кабинетиңиздин жанында бир саамга туруп калдым. Сизди ушунчалык сүйүп, суктануу менен бир далайга тиктеп тура бердим. Бул жолу да […]

ЖЫЛДЫЗЧА: Бир жолку махабат баянымдын аягы

АҢГЕМЕ Кайдыгерлигимден… Эринбестен фото аппаратымды үйдөн алып чыгып, керемет ошол бир көрүнүштү сүрөткө тартып алсам болмок экен. Саргайган бир эле сарымсак эле… Жайнап жап-жашыл болуп өсүп, бышып келе жаткан  сарымсактарымдын арасынан, сабы куурап быша баштаган бир сарымсакты жулуп алдым. Жиптей ичке, тарам-тарам тамырларынын бирөөсүнө илинип, чоктой кызыл мончок жер алдынан кошо чыкты.Тээ бир жаздабы же жайдабы, кыздын моюнунан үзүлүп түшкөн кызыл мончок топуракка басылып калса керек. Быжыраган майда тамырларынын бирөөсүнө илинген кызыл мончок жер алдында жатса да сарымсактын тамырына “тагылып”, […]

Жамалбек Ырсалиев: Эстен кеткис чылапчын

АҢГЕМЕ Досум чалды таң атпай. — Жүрү баняга барып келели?! — Каякка баралы? — “Грин сити”, “С легким паром”, “Кристалл…” — деги койчу, бир топ банянын атын айтты. Мен баняны жакшы көрбөйм. Ысык парда кийиз калпак менен шыпыргыны көтөрүп алып бууга оронуп отура да албайм. Менин бала кезден жакшы көргөн мончом бар. Ал апамдын темир чылапчыны (дагыра). Бала кезде чач алдырган менен жуунганды ушунчалык жек көрчүмүн. Кумурсканын уясын көрсөтүп, “сени башың дал ушундай биттеп кетиптир. Эми биттер сүйрөп барып кумурсканын […]

Бахтияр Шаматов: Дөңгөлөк жылдар

<<<<< Башы Жалалабат – Бишкек, №187 поюз Бүгүн, буюрса, Москвага жөнөгөнү турабыз. Жанагы мени темир жолго кийирбей койгон тууганым менин жумушка кирип иштеп жүргөнүмдү көрүп уялды окшойт, бригадасына кошуп алды. Москваны картаң карышкырлар «элитный направления» деп коюшат экен. Жалаң «деловойлор» жүрүп, жүдөгөн-сүдөгөндөр «местныйда» (жергиликтүү каттамдарда) анан Жалалабатта жүрүшөт тура. Кандай гана бактылуумун дейм ичимен, резервде жүргөн жалалабатский составдын проводниктерине өөдөсүнүп карап коем. Вагондун пардаларын илип жатсак, бирөө келип: «Бул деген силердин Жалалабатыңар эмес, сбордон бир тыйын кем болсо экинчи жүрбөй […]

Рубен Гальего: Ак темгил жашоо (№ 28 конкурска)

Толук аты-жөнү – Рубен Давид Гонсалес Гальего. Орус тилдүү жазуучу, журналист. 1968-жылы 20-сентябрда Москвада туулган. Таятасы Игнасио Гальего (1984-жылдан Испания Компартиясынын Башкы катчысы) небереси колу-буту шал туулганына уялып, бир жашында жетим балдар үйүнө өткөрүп салат. Кызына “бала чарчап калды” деп коёт. Рубен кийин Соода техникумун бүтөт. 2001-жылы Прагада апасы менен табышат. Үч ирет үйлөнгөн, үч кызы бар. “Ак темгил өмүр” (“Белое на чёрном”) деген автобиографиялык чыгармасы 2003-жылы эң мыкты роман деп таанылып, “Букер-Открытая Россия” сыйлыгына татыйт. Бул роман англис, француз, […]

Касым Тыныстанов: Мариям менен көл боюнда

АҢГЕМЕ Жаздын күнү жаратылыштын түрлөнгөн кези. Жан-жаныбар кубанычка өнүүдө, өсүүдө. Жок-бар болгон бир жан эки болгон. Кой козусу менен, уй музоосу менен, төө ботосу менен өз-өзү сүйүнүчтө. Кез жаз чарбагы. Чарбачыл кыргыз бир сыйрасы көл жакалай конгон. Күн бешим. Мен дөңдө… бет. Алдыда көл. Көл тунук, тынч. Бетиндеги чыбыр-чыбыр майда толкун. Ал жаздын түрдүү күнү менен алек, кубанат, ойнойт, күлөт. Билинер-билинбес ай дөшүлөп көтөрүлгөн, көл бети бешиктеги күнөөсүз дүйнөдөн капарсыз жаштын (элесин) карашын берет. Көл тынч, тунук… Кыркалай тигилген ак […]

Еврей макалы: Аялдар аз сүйлөсө, эркектер көбүрөк иш бүтүрмөк

Кайсы эл болбосун, баарынын дүйнө таанымы алардын макал-лакаптарында, учкул сөздөрүндө катылган. Дүйнө элдеринин түркүн маданияты, ар кыл менталитети жана азил-шакабалары менен таанышканда, биз да алардын дүйнөгө, жашоого, жарыкчылыкка болгон мамилесин дагы да тереңирээк түшүнөбүз. Еврей элинин бүтүндөй акылмандыгы да алардын учкул сөздөрү менен бир сүйлөмүнө бүтүндөй жашоо камтылган макалдарында. Акчасын жоготуп, уурдатып ийишсе, акылман еврейлер мындай дешет: “Жаратканга миң шүгүр, болор кырсыкты акча менен алып кетти!” *     *      * Эгерде маселени акча менен чечүүгө мүмкүн болсо, анда бул маселе эмес, […]

Бахтияр Шаматов: Дөңгөлөк  жылдар

(Алыскы сапарга жүрүүчү поезд узатуучусунун жол аңгемелери) Кириш сөз Бир кезде темир жолго келип, болгондо да алыс сапардагы поюздарга узатуучу болуп иштейм деген түшкө да кирген эмес. Менин да буга чейин жакшы кызматым бар эле. Бирок улуу мамлекет тарагандан кийин эгемендик менен кошо кирип келген, ойго түшкө кирбеген шумдук заман бүтүндөй бир муунду жапырт көчөгө ыргытты. Алардын ичинде карайлаган мен да жан багуунун аргасын жасадым, тагдырдын жолу ары-бери калчап отуруп, акыры темир жолго алып келди да, күндөрдүн бир күнүндө мурдакы […]

ЖЫЛДЫЗЧА: Асман. Үпүп. Жамбы эжем

ЭССЕ Эмнеден улам коркуп калдым экен? Асмандан абдан коркчумун. Жомоктогу жезкемпир, кара дөө, сыйкырчылардын баары мага келсе, асмандан гана келүүчүдөй туюлчу. Жердин үстүндө жакшылар, асманда жамандар жашайт деп ойлочумун… Бирок менден өйдө жактагы асманга учуп кеткен, канаты бар: чымын, көпөлөк, аары, чиркей, чымчыктардын баарына суктануум эч токточу эмес. Алар каалаган жагына учуп барышат, гүлдүн, талдын, тамдын үстүнө, керек болсо тээ булуттардын арасына да учуп барып конуп олтуруп алышат деп кызыкчумун. *      *      * Бир күнү өзгөчө кооз, өзгөчө сулуу канаттууну […]

Харуки Мураками: Уйкум келет…

АҢГЕМЕ Cорпо ичип жатып эле уктап кеттим. Кашык колумдан жылмышып, тарелканын кырына тийди. Күтүлбөгөн добуштан улам бир нече адам мен тарапка карап, жанымда отурган кызым жөтөлүмүш болуп калды. Айла жок, столдо уктап кеткенимди  сезбесин деп, деги эле укмуш бирдеме көрүп жаткандай оң колумдун алаканын ары-бери оодара тиктейм. Он беш секундадан кийин алаканымды жайына коюп, улутунуп,  жүгөрү сорпого кайрадан кириштим. Башыма эч нерсе кирбей, көзүм тумандап, көк желкем сыздайт.  Эки размер кичине бейсболка-кепканы алдын арты кылып, башыма кептеп алгансып кийдим. Тарелканын […]

Александр Куприн: Ажаат ачкан догдур

АҢГЕМЕ Бул аңгеме ойдон чыгарылган жок. Бул окуялар мындан отуз жыл илгери Киев шаарында чындыгында эле болуп өткөн, мен сөз кыла турган үй-бүлөнүн эсинде ал окуянын ар бир көз ирмеми ыйык нерседей сакталып, ушул убакытка чейин унутулбай айтылып келет. Мен болгону, ал оозеки аңгемени кагаз бетине түшүрүп, кейипкерлердин атын өзгөртүп койдум. – Гриш, а Гриш! Карасаң, торопойду… Күлүп жатат… ал күлүп жатат. Оозун карасаң, оозунда чөп жүрөт!.. Мына сага! Тамак-аш саткан дүкөндүн чоң айнек витринасынын алдында, катуу сууктан үшүп, айласыздан […]

Таалайбек Абдиев: «Жыпар аӊкып, жез бурап…» же эмне үчүн жез буруксуйт?

Азыркы кыргыз тилинде жыпар сөзү 1. аӊкыган жакшы жыт; 2. жыты аӊкыган, жыты жакшы, жакшы жыттуу деген зат атоочтук жана сын атоочтук маанилерди туюндурат (Кыргыз тилинин сөздүгү 2010:520). Көп учурда антропоним катары да колдонулат. Бул жөнүндө кыргыз ысымдарын изилдеген белгилүү окумуштуу Ш. Жапаров мындай дейт: «Жыпар кыргыз жашаган аймактын бардык жеринде (бүгүнкү күндө кыз баланын ысымы катары) кездешет. Анын мотиви жыттуу, жагымдуу, сүйкүмдүү, жылдызы жанган кыз болсун деген тилек менен байланышкан» (Жапаров 2004:71). Мындан тышкары бул сөз жыпар самын, жыпар […]

Антония Буицца: Курбулар (конкурска №27)

АҢГЕМЕ -1- —  Саат канча болду? —  Тогуздан он беш мүнөт өтүп кетти. — Кандай кылалы? Заказ кыла берелиби? — Ооба, ошентели. Менимче, ансыз деле көпкө чейин күтүп калдык. — Ченг! Бизге үч каппуччино менен үч бриош! Ар жекшемби сайын бир топ жашка келип калган ушул үч кемпир чогулуп, тегеректеп олтуруп кетчү кичинекей үстөлдүн жанына тааныш официанты бир заматта пайда болду. — Бриоштун кайсынысын каалайсыздар? — Кандайын алалы, кыздар, баарынын тең ичинде эч нерсеси жок жөнөкөй эле  болсунбу? Карла витринанын […]

Касым Кушубеков: Үмүт

АҢГЕМЕ «Кайдасың сен, асылкеч Иллюзиям». (Э.Межелайтис «Контрапункт») Күн нөшөрлөп жаап турду. Бүгүн басылчудай эмес. Уйпаланган сары жалбырактарды жаан суусу сабап жатты. Дарактардын көрүнүшү суз. Көчө ээн. Иңир кире баштады. Кеч күздүн жышаанын билдиргенсип, ага удаа батыштан муздак шамал сокту. Короонун бурчунда үйүлгөн отундарды эски таар менен жаап жүргөн Шайыргүл шамалдан ичиркене түштү белем, желкеге шыпырылган жүн жоолугун өйдө тартты да, анан үйүн карай бет алды. Нөшөр ого бетер күч алып, салааланат. Сууктун илеби келет. Быйыл кыш эрте түшчүдөй. — Бала! […]