Конкурска: Көз баштык (№46)

(Чоң энемдин жомогу) 1. Абалкы бир заманда, Ажо жашайт дүйнөдө. Ач көздүгү жагынан Адам атка күйбөгөн. Алган сайын алсам деп, Ачылыптыр арааны. Ага-иниси кошо жеп, Ата журтун талады. Элдин шорун ойлобой, Эл насибин жалмады. Эри антип жатканда Эркеси андан калбады. Капчыктуудан пара алып, Капчыгы анын толгон дейт. Каалаганын бий кылып, Калпыс заман болгон дейт. 2. Жылдардын бир жылында, Жылып кырсык келиптир. Жыргап жаткан жыласка Жылгыс кесел бериптир. Кыймылдабай шал болуп, Кыйын болду абалы. Табыптары чогулуп, Таба алышпай дабаны. Жеткен жердин […]

Конкурска: Таарынба… (№45)

АҢГЕМЕ — Тургула эй, кечигесиңер! Апасы кирип келип жарыкты күйгүзүп, терезенин  пардасын шарк эттире ачканда ойгонуп кетет. Күнүгө ушу. Мектепке барыш өзүнчө эле машакат. Уйпаланып калган калың чач оңой менен эпке  келбей, чачышын жазганча далайы жулунуп калат. Акыры  өрүп, учтарын бекитип, дептердин бетиндей күзгүдөн карап турган  көздөрү бүтүгүй кара кыз өзүнө да  жакпай, эжесинен калган күрмөсү андан бетер тажатып… мойнунан байлаган немедей жолго чыгат. Түнү бою жааган кар бүт баарын тегиздеп коюптур. Эч ким из сала элек экен.  Сыя көк […]

Конкурска: Апам ай, апам… (№44)

АҢГЕМЕ Жол… Күздүн сапсары талаасын тең экиге бөлүп зымыраган жол. Туш тарабын ак карлуу тоолор курчаган өрөөндү аралай чапкан даңгыр жол. Жол улай качандыр бир кездерде өткөн күндөрүмдү эстеп оор ойго батып баратканымда жанымдагы шоопур ойду бөлүп жиберди. — Сиз салдырган көпүрөгө жетип калдыкпы, байке? Алгач эмне болуп кеткенин түшүнбөй да калдым. Чырмалышып бараткан оюма капылет берилген суроону сиңире албай кыйналып турдум. Бир саам тигини карап «Эмне дедиң?» дегендей ойлондум да, анан эстей калгансып күңк эте жооп бердим. — Аз […]

Конкурска: Баштык (№43)

АҢГЕМЕ «Домодедово аэропорту». Эл жыкжыйма. Кажы-кужуга толгон залдын бир бурчунда кара тору кыргыз келин эсин жоготконсуп, дендароо болуп отурат. Дагы он мүнөттөн соң Ош-Москва-Ош каттамындагы учакка каттоо башталарын эскерткен жагымдуу үн угулду. Келиндин жүрөгү эмнегедир түпөйүл, өңүндө бушаймандык көрүнөт. Көздөрүнөн жан дүйнөсүндөгү алаамат, ыза чагылат. Жакын кишиси келип, «канттиң, чырагым» десе, бурр эте коё берчүдөй ыйлоого дапдаяр. Шериги – катуу, чатырдай матадан тигилген чоң баштык. Анысынын ичинде нелер гана жок. Ойлосо, бу чоң  баштык менен доштошконуна он беш  жылдын жүзү […]

Конкурска: Үй (№42)

АҢГЕМЕ Көкүрөгү көк түтүнгө ышталган кайгылуу адамдын жандүйнөсүнө окшоп түтүнгө чулганган бул шаарда Күн эмес булут көрүнбөйт. Көмкөрүлгөн казандай карарган  асманды карап эле, бул шаарда актын баркына жетпеген адамдар жашаарына көз жетет. Табиятты таза сакташты үйрөнө албаган тургундардын түшүнүгү да асманындай кирдеп турганын көптөр туя бербейт. Көмкөрүлгөн кара казанды чалкасынан салып, очок тутантып, аш-тамактын түрлүүсүн жасап, эл багар «ашпозчудан» дайын жоктой. Каршы-терши каттаган автоунаалар менен жөө баскандардын башаламан агымы сыртынан караганда кумурскалар уюгун элестетет. Бул жөн гана бир салыштыруу. Эгер […]

Конкурска: Таберик (№41)

АҢГЕМЕ 1989-жыл, кеч күз. Ошол жылы күз узак болуп, жакшы турду. Жаан жааса да бат эле күн желесин жая жаркырап чыга калат да, айлана тоорсуп кургай түшөт. Айыл эли мээнеткеч келип, тыным деген болбойт эмеспи, күзгү жыйым-теримди акыр-аягына чейин бүтүрүп, жыйганын жыйып, тергенин терип, оргонун оруп, талаа жумуштарын бүткөрүү менен алек. Биздин үй-бүлө да күз күрөшү менен күрөшүп, бактагы жалбырактарды толугу менен топтоп, алмаларды, жаңгактарды бирин койбой терип, калтырбай жыйнап алганга жетиштик. Колумда жаш кызым бар, кичине колго кирип, ким […]

Конкурска: Наркозатын кайда бекиттим? (№40)

АҢГЕМЕ 1995-жыл. Тажикистан. Памир. Дүйнө чатыры аталган Памирдин көк тиреген таш зоокалуу тоолорунун арасында жайгашкан айылдарда жашоо катаал келет. Сууктан улам бак-дарак өспөйт. Анда-санда кара тал өсүп, ал дагы шамалдан улам бир жагына кыйшайып пас өсөт. Үйлөрдүн үстүн бийик жабышпайт, жалпак боюнча калат. Бийик жапса шамал учурат. Жайы кыска, төрт айга гана күн жылуураак болуп, анда деле адамдары калың кийинип, күн нуру алсыз болуп жылытпайт. Калган мезгилде аркырап шамалы соккон, кара суугу жандан өткөн тунжураган таш тоолордун арасындагы айылдарда унутулуп […]

Конкурска: Майпуруш (№39)

АӉГЕМЕ Кыжы-кыйма базардын бир жак четиндеги котологон бидон, бочкалардын үймѳгү бар. Ошол тарапта иши бар кыз-келиндер, сылаӊ короз жигиттер кымырынып-кымтынып турушат, анткени жакындаганда эле май жыттанган сатуучулар чуркап келип: «Меникин алыӊыз, таза май, семичке майы»… Кызыгы – кайсы майды аларыӊды айтсан, колуӊдагы майды «ошол майдын өзү» деп жибермейлери бар. Кардарын тапкандар кудуӊдай артына бурулуп, колундагы түтүгүн идишке салганча шашышат, анткени аларман ар кандай шылтоодон айнып кетери анык. Майга чыланган акчаларын чѳнтѳгүнѳ салып, май калдыгын жамбашына сүйкѳйт да, кийинки кардарын топ […]

Конкурска: Визитка (№38)

АҢГЕМЕ Жашоо улана берет тура.  А мен баягы макоо кыз, сенсиз кантип өмүрүмдүн өтүшүн элестете албай, тагдырыма таарынып жүрө бериптирмин.  Көрсө, тагдыр бизди сынаган тура. Декабрь айы. Кычыраган кыш. Маңдайдан соккон бороон аралаш кар, сыланып чыккан жүзүмө мыскылдагандай, атайын келип бетиме урунат. Күндүн көзүн көрө албайсың: катуу бороон, асманды бир заматта эле алай-дүлөй кылып баратат.  Үйдөн чыгаарда мойнума эч нерсе оробой чыккан элем, капыстан атам жумуштан келатып,  “Сулуулуктан жылуулук” деп мага мойнундагы өзүнүн күрөң түстөгү шарфын байлап койду. Бороонго каршы […]

Конкурска: Арык жана семиз (№37)

АҢГЕМЕ Мечиттен көрүнгөн менен түртүшүп, жөөлөшүп атып  сыртка зорго чыкты килейген курсактуу киши. Күйүгүп, бышылдап-күшүлдөй онтолоп, батинкесине эптеп мыртыйган буттарын тыкты да, күчкө сала ныктай берип, араң кийди. Анан  жайнаган элдин арасынан бөлүнө четтеп барып токтоп, артына бурула моюн созуп, кимдир-бирөөнү издей баштады. Анысы көрүнбөгөн соң чөнтөгүн сыйпалап телефонун издеди. – Алё!.. Алё! – киши кулакка кирип кетчүдөй болгон кичинекей телефонун такаган бойдон, дале моюн созо, көздөрү  ар кимге тигилип атты, — Не болдуң, ыя? Чыктыңбы деги?! – Ой баратам, […]

Конкурска: Бейтааныш (№36)

АҢГЕМЕ Жаз мезгили аяктап, жай мезгили жакындап калган кез…   Айлана көрккө бөлөнүп, кызыл-тазыл гүлдөр бири-бири менен кыткылыкташып, алыстан соккон шүүдүрүм шамалды тоготпогондой назданышат. Биринин артынан бири кубалашып ойногон көпөлөктөр. Тээ алыстан аларга көз кырын салган, бийик-бийик аска зоолор. Жайлоо убагы.  Элдин баары мал-жайын жыйнап, жайлоого чыгышты.  Алардын катарында отуз жаштын омурткасына олтуруп алган ай чырайлуу Айжаркын келин да бар. Чындыгында анын сулуулугун сөз менен жеткире албайсың, узун өрүлгөн кундуздай чачтары, жүзүнөн төгүлгөн жылдыздуу нуру бир көргөн адамды мээримге арбап алчудай. […]

Конкурска: Өкүл ата (№35)

АҢГЕМЕ Тойго бай, берекелүү күз айы. Алма-бак шагын ийип, кампадан  жер-жемиштердин жыты буркурап, дыйкандар эгин-тегинин сатып, капчыктары тыйынга толуп, көңүл деген жайдары. Мындай мүмкүнчүлүктү колдон чыгарбай, мен да үйлөнүү тоюдун камын жеп жүрөм. Даярдык аста-аста. Кечээ эле жеңелерим “Дордойго” барып тойго белек-бечкегин, кудаларга кийит алып жетип келишти. “Аюу” фирмасында иштеген досум менен  арак-шампанын арзаныраак  сүйлөшүп, акчаны болушунча үнөмдөп жатам. Тааныш тамада таап, үч жүз доллар дегенин эки жүз долларга түшүрүп, акчаны дагы үнөмдөп калдым. Туура да, тойго сүйлөгөнгө тилин, микрафон […]

Конкурска: Мен сүйгөн Махатма Ганди (№34)

АҢГЕМЕ Кадимки аптаптуу жай. Августтун мээ кайнаткан ысыгында жылдагыдай эле үй-бүлөбүз менен Ысык-Көлдүн Бостери айылындагы пансионаттардын биринде көлгө түшүп, эс алып жатканбыз. Мына шаарга кайталы деп турганда кайдан-жайдан эле аяш атам телефон чалып: “Ай, силер Бостериде турбайсыңарбы?! Үйгө келип, жок дегенде бир жума конок болуп  кетпесеңер болбойт! Эс алып кеткиле деп он жылдан бери чакырабыз, келтире албайбыз! Азыр келип калбасаңар, чындап таарынам!” — деп телефонду дароо өчүрүп салды. Ата-энем “Иий-ий!” деген бойдон аяш атамдардыкына бизди алып жөнөбөскө аргасы калбады окшойт. […]

Конкурска: Ыр жазууну токтоткула, акындар! (№33)

КУДАЙДЫН ЖҮРӨГҮ Кудайдын жүрөгү эмне деп согот, Кандайча кагышын Бир Өзү билет. Бир Өзү бийикке миң учуп — конот, Бир Өзү — тереңге сүңгүгөн тирек. Кудайдын жүрөгү эмне деп согот, Кол менен,  ой менен кармоого болбойт. Ыйлаган суроого жооп жок! Жооп: “Ыймансыз көңүлдүн бөксөсү толбойт”. Кудайдын жүрөгү эмне деп согот, Кулагым дүңгүрөк дүбүрттү комсойт. Дүк-дүк-дүк эткени — «Күчүңдү топтоп, Дүйнөнү багындыр!» дегенге окшойт. Кудайдын жүрөгү эмне деп согот, «Кунарсыз жашоону жогот, — дейт, — Жогот!» Адамзат — жаш бала,  түбөлүк […]