Талгат Кеңесбаев: Капканчы (конкурска №1)

АҢГЕМЕ “Биздинби же сиздин бакытпы?” Рюнеске Акутагава Абышка таң эртеде эле туруп алган. Атын арабага кошкусу келбей турду. Күн көтөрүлгөн менен таңкы шүүдүрүмдөн улам салкын. Чыйрыгып чыкты. “Суурлар өткөн жылдагыдай чээнге эрте кирип кетпес бекен” деп камтама болуп койду. Бул ой абышканы дайыма кыйнап келет. Кыйнамак турсун карытып да бүттү. Соңку эки жылда чачтары да катуу агарып кетти. Өзү да кудум териси түлөгөн суурга окшоп калды. Каштары суюлуп, чачтары түшүп, кабагы катты. Сүйлөгөндө шилекейи чачырап, үстүңкү тиштеринен бир-экөө эле калган. […]

Харуки Мураками: Май айы, деңиз жээги

АҢГЕМЕ Үйлөнүү тоюна чакырган досумдун каты, ушул эски шаарга кайрадан барышыма негиз болду. Ишимден эки күнгө уруксат алып, мейманканадан номер брондодум. Мунун бардыгын мен эч нерсеге окшобогон, — жасалып жаткандардын жарымы мурда эле  өзүнөн-өзү ишке ашып калгандай,  башкача бир сезим менен аткарып жаттым. Май айынын ачык таңында аташе-кейске биртике буюмдарымды салып, “синкансэнге”[1] отурдум. Ордум терезенин түбүндө. Китеп ачып, барактап  кайра жабам, бир банка пиво жуттум, анча-мынча үргүлөй кетип, мындан башка алаксый турган эс нерсе таппай, терезе тиктейм. Ылдам жүрүүчү экспресстин […]

Чыныгы сүйүү жөнүндө жаңы замандын уламышы

Кадимки эле катардагы эмканада, кадимкидей эле күндөрдүн бири болчу. Улгайып калган адам догдурга тигилген колундагы жипти суурутканы келген эле. Анын бир нерсеге толкунданып, шашып турганы кебетесинен көрүнүп турду. Догдурдун качан келерин сурап, аны саат тогузда бир маанилүү иш күтүп жатканын айтты. А саат азыр сегиз жарым болуп калган эле. Мен ага догдурлардын бардыгы бошобой жатканын, алар эң эле жок дегенде бир сааттан кийин кабыл алышарын айттым. Бирок анын кайра-кайра саатын карап, бир нерсеге аябай кабатыр болуп, капа болуп жатканын көргөндө […]

Дилазык: Дептердеги ката

Бир мектепте биринчи класстын мугалими ооруп калып, анын ордуна башка мугалим сабак берер болду. Жаңы мугалим сабак бере баштагандан бир жумадан кийин, ата-энелер балдарынын кол жазмалары оңоло баштаганын байкашты. Тамгалары тайрактабай, түз жана сулуу болуп калыптыр. Ата-энелер балдарынын дептерлерин карап, эмне өзгөрүү болгонун көрүштү. Көрсө, мурдагы мугалим окуучулардын туура эмес жазган жерлерин кызыл сыя менен белгилечү экен, ал эми жаңы мугалим окуучулардын жакшы жазган жерлерин жашыл сыя менен белгилептир. Ошондуктан окуучулар көңүлдөрүн өздөрүнүн жетишкен ийгиликтерине буруп, аны кайталашка аракет кыла […]

Тарбиялык мааниси бар аңгемелер

Конфеттер Лизага өзү окуган 1-классы аябай жакчу. Ал бирге окуган классташтарын жана мугалимин жакшы көрчү. Ошентсе да, аны мектепке баруудан кетенчиктетип турган бир себеп бар эле. Ал себеп, аны менен бир партада олтурган Коля Солнцев болчу. Дайыма мектептен келгенден кийин, Лиза өз сумкасынан бир кочуш конфеттин бошогон кагаздарын тапчу. Ал бул кагаздарды Коля салып жатканын даана эле билчү, анкени бир жолу аны бир ууч кагаздарды салып жаткан жеринен кармап алган. Лиза ага экинчи мындай кылбай жүр деп эскерткенине карабай, ал […]

Дилазык: Уурулук жөнүндө уламыш

Миссис Папандопулос кошунасы Викки менен бир ижарада жашаган уулу Костаныкына кечки тамакка келди. Дасторкондо унчукпай отурган Костанын энеси, анын коңшусунун сулуу экенин ойлоп койду. Ал мурда эле экөөнүн ортосунда байланыш бар го деп шектенип жүргөн, Виккинин сулуулугу анын шек алуусун күчөттү. Тамактан кийин да ал экөөнүн сүйлөшкөндөрүнөн алардын ортосундагы мамиле бир топ терең экенин баамдады. Анын эмне жөнүндө ойлоп жатканын сезген Коста кесе айтты: — Апа, сен эмне жөнүндө ойлоп жатканыңды билем, бирок сен ойлогондой эмес, Викки экөөбүз жөн гана […]

Арсений Тарковский Кожогелди Култегиндин котормосунда

ТӨӨ Узун – буту. Бирок орустуку эмес, Ушул бутта ыржайып тур качантан. Чырмакталып салбырайт жүн – бу мерес Чыккан өңдүү эскирген бир чапандан. Көчмөндөр бүт таазим кылып чыгышка, Көп нерседе абдан аша чабышкан – Төө жүнүнө кумду солоп-тыгышса, Төөнүн өзүн тикен менен багышкан. Чөлдүн сараң Кудайы абдан өрмөлөп: Төөнү – бүкүр падышаны накта ушу Калдыктардан жасап чыккан өңдөнөт. Төө – жакырдык, чыдамкайлык тактысы! Таноосуна чүлүк салып – башкарып, Арманы ичте… а сыртынан менменсийт. Оюнчуктар – шалдырактар каатталып Узун, ичке мойну […]

Карл Чапек: Көзү ачык

АҢГЕМЕ — Прокурор мырза, ишенип койсоңуз, мен оңой менен кишиге алдата койбойм, — деди Яновиц. — еврей экеним калппы? Бирок бул кишинин кылганын түшүнө албайм. Бул жерде графология да эмес, эмне экенин бир кудай эле билет. Элестетиңиз, кол жазмаңызды конвертке салып бересиз. Ал аны ачып карап да койбойт, конвертке манжаларын салып сыйпалап көрүп, бир жери ооругандай оозун бир аз кыйшайтат да, анан аны жазган адамдын мүнөзүн айта баштайт… Эми айтканда да кандай айтат,— таң каласың! Тим эле көрүп тургандай! Мен […]

Жек Лондон: Бөрү баласы (шедевр)

АҢГЕМЕ Эркек өзүнө жакын, жанбирге ургаачынын баркын биле бербейт – мындайча айтканда, үй-бүлөсүнөн айрылмайынча, чындап баалай албайт. Ал аялдын үйдөгү эң кылдат, байкап билип болбос жылуулугун элес албайт; бирок ал жоголоору менен анын жашоосунда аңылдаган боштук пайда болот, эркектана өзүнө эмне жетпей атканын билбей, көөдөнүн эзген бүлбүлдөгөн эңсөө менен кусалыкка батат. Эгерде жанындагы жолдоштору жашоодо кагылып-согулуп көрбөгөн өзүнө окшогон немелер болсо, аны катуу таасир эте турган дары-дармектер менен шыкагандан башкага жарашпайт. Бирок бул куткарбайт – тескерисинче, эркектин жанын ого бетер […]

Дилазык: Чоң ата жана бала

Бүгүн Мишанын классында экинчи сабак орус тили болмок. Бул анын мектептеги жакшы көргөн сабагы эле. Ошондуктан ал коңгуроону күтпөй эле, ордуна келип күтүп отурду. Сабак башталып мугалим: “Мен чоңойгондо ким болом?”— деген темада дилбаян жаздырды. Миша бир аз ойлонуп отурду. Ал кечээ эле китеп саткан дүкөндө косманавтар жөнүдөгү китепти барактап көргөн. Ошондон бери анын кыялы космоско учуу болуп жүргөн. Ал дилбаянды бардыгынан тез жаза салып “беш” деген баа алды. Үйүнө ал учуп жетти. «Эмнеге кубанып жүрөсүң?» — деп кызыгып койду […]

Аркадий Аверченко: Өмүрдүн бир күнү

АҢГЕМЕ Үйдө Эртең менен, аялым тура электе, ашканада аялымдын жеңеси менен чай ичип олтурдум. Жеңебиз — акылы аз, былтыйган семиз аял, чөйчөктү кармаган оң колунун чыпалагын чычайтып алган, анысын тимеле өзүнө куп жарашкан, ак сөөктөр коомунда кабыл алынган укмуш кыймылдардын бирине жетишип калгансып сезет. — Кандай уктадыңыз? — дейт жеңебиз, карандай чайга чылап, кашыгы менен эзип жаткан онунчу кургатылган нандан менин көңүлүмдү буруп. — Сонун. Таң аткыча сиздин элесиңиз көз алдымдан кеткен жок. — Ай, кудай ай! Мен сизден чын […]

Дилазык: Эркектин калп айтканы жөнүндө болмуш

Бир жолу отунчу дарыя жээгиндеги куураган бактарды кыйып жүрүп, балтасын сууга түшүрүп жиберди. Ал кайгысына чыдабай ыйлап олтурса, дарыядан аны ээси чыгып минтип сурады: — Оо, адам, эмне себептен ыйлап олтурасың? — Кантип ыйлабайм, эптеп отун кыйып оокат кылып жүргөн балтамды сууга түшүрүп жибердим. Эми мен байкуш үй-бүлөмдү кантип багам. Деңиз ээси сууга чумкуп кирип кетти да, чылк алтындан жасалган балтаны көргөздү: — Бул балта сеникиби? — Жок, бул менин балтам эмес, – дейт отунчу. Деңиз ээси кайра чумкуп, күмүштөн […]

Жек Лондон: Мартин Иден

<<<<<<<<< Башы XLII ГЛАВА Ошентип Мартин өзүн жалгыз калганын сезген күн келди. Ал алдуу-күчтүү, саламаттыгы куландан соо эле, бирок эми кылаарга да иши жок болчу. Окуп, жазганын токтотуп, Бриссенденден ажырап, Руфтун сүйүүсүн жоготкондон кийин жашоосу үч көчкөн журттай аңылдап ээн калды. Ал жашоосундагы бул боштукту ресторандар, египет папиростору менен толтурам деп куру эле аракеттениптир. Ырасы, аны дегдетип, өзүнө азгырган Улуу океан эле, бирок анын Кошмо Штаттардагы оюну али толук бүтө электигин түшүнүп турду. Жакында анын эки китеби басмадан чыгат, мүмкүн […]

Феликс Кривиндин классикалык чакан аңгемелери

Баткак Баткак аябай сезимтал эле, ага кимдер тийип кетпесин анын жүрөгүндө терең из калчу. — Ах, өтүк! – деп капа болчу ал. – Ал кайда кетти? Мен ансыз жашай албайм! Бирок ал жашай берчү. Бир мүнөт өтпөй эле: — Ах, туяк! Сүйкүмдүү, ак көңүл аттын туягы! Мен сенин элесиңди өмүр бою сактайм… Мода сүйүүчүлөр Чымындар – моданы аябай кубалашат. Алар ар түрдүү оймо-чиймелүү желелерди көрсө эле болду, алыс кете алышпай, кызыга карашып, кармалап көрүшүп, ак көңүл курсактуу Жөргөмүштөн сурашат: — […]