Дилазык: Король менен маскарапоз жөнүндө притча

Король өзүнүн падыша сарайындагы маскарапоздун колуна калпак берип, жолдомосун айтат: – Сенден да өткөн эси жок бирөөнү кезиктирсең, бу калпакты ошого кармат! Көп өтпөй королду ажал тооруп турган кезде маскарапоз ага көз көрсөтүп кирет. – Король, сен келбес жайга кетер болдуң. А кайда барарыңды билесиңби? – Жо, билбейм! – Ал жактан сени ким тосуп алаарын билесиңби? – Билбейм! – Эх, король, эң маанилүү эмне экенинен камсанабадың да. Сен эми түбөлүк жайдан келбесиңди да, ал жактан сени эмне күтүп турганын да […]

Редьярд Киплинг: “Ооруктагы-арткынын” барабанчылары

АҢГЕМЕ Аларды балдар жеңишке сүрөйт… Аскерлер тизмесинде бул полк мурдагыдай эле принцесса Гогенцоллери-Зигмаринген-Ауспахт түзгөн, Мертер-Титфилшай 329 А полк округунун королдук жеңил пехотасына кошулган, “Алдыңкы, согушка жарамдуу полк”, — деп аталса да, бардык эле жерде, казармалардабы же ашканаларда болсун, бул полкту — “Ооруктагы-алдыңкы” деп аташчу. Балким, бир аз убакыт өтсө, анын аскерлери каймана атынын даңкын чыгарган бир эрдик көрсөтөр, бирок азырынча бул аталышты алар абдан эле жаман кабыл алып, кимдир-бирөөлөр аларды ошентип атагысы келсе, башы менен жооп берип калуу коркунучу бар. […]

Дилазык: Аалымдын сүйүүсү

Мевлана эң жогорку адеп-ахлагы жана илими менен адамдардын көңүл тереңинен орун алган аалым эле. Анын жүрөгү дүйнөдөгү бардык нерсеге сүйүү арнап келген. «Ким болсоң да келе бер!» — деп, бардык адамдарды толеранттуулукка чакырып, кучагын жайган. Мевлана адамдарга ар дайым жакшылык гана каалап, сүйүүсүн арнагандыктан, атагы ай-ааламга кеткен. Ал барган жерде адамдар дароо анын айланасына чогулуп калышар эле. Бир күнү Мевлана достору менен бир жерге барат. Мевлананын окуучуларынан бирөөсү  ал жердеги адамдар ар кандай суроолору менен устатынын тынчын албасын деген ниетте […]

Менин муң-зарлаш шуркуяларым (толук варианты)

“РухЭш” сайты түптөлгөн күндөн бери жүгүбүздү көтөрүшүп, көркөм адабиятыбыздын салттуу жолун улоого туруктуу кол кабыш кылышып келаткан калемдешибиз, таланттуу акын жана котормочу Назгүл Осмонова Габриэль Гарсиа Маркестин “Менин муң-зарлаш шуркуяларым” аттуу повесттин биротоло колдон чыгарып, жарыялоого бергендегиси. Буга дейре аталган повесттин үзүндүлөрүн жарыялап келсек, эми толук түрүндөгүсү жарыяланмакчы. Арийне, дүйнө адабиятын кыргыз тилдүү окурмандарыбызга жайылтуу жагынан Назгүл Осмонованын котормочулук өнөрү уламдан-улам өсүү жолунда бараткандыгы кубандырат. Аны ушул эмгекке көз жүгүрткөн зирек окурмандарыбыз өз баасын берип туят. Чыгармачылыктын изденүү жолуна түшкөн […]

Радьяр Киплинг: Моти-Гажд, козголоңчу

АҢГЕМЕ Бир мезгилдерде Индияда чер токойду тазалап, тазаланган аянтка кофе дарактарын отургузгузгусу келген плантатор жашаган экен. Токойдогу чоң дарактарды кыйып, майда бадалдарды өрттөгөндөн кийин дүмүрлөрү калат. Жардырып ийгенге – динамит кымбат, от менен жок кылыш көп убакытты алат. Дүмүрлөрдү жок кылыштын эң жакшы ыкмасы, бул бардык айбан аттуунун падышасы – пилди жумушка тартуу. Ал, эгер бивендери – азуулары соо болсо дүмүрлөрдү илип жерден сууруп, азуусу жок болсо арканга байлап тартып чыгарат. Ошентип плантатор пилдерди бирден, экиден, үчтөн жумушка салып иштей […]

Ислам санаттарынан: Текебердик – белиңе байланган ташка окшош, аны менен сүзө да, уча да албайсың

Чекит – бардык чийиндердин негизи. (Мансур аль-Халладж) Кимдир-бирөө өз акыйкатына жете алса, эч бир ишенимге байланмак эмес. (Ибн Араби) Эмне издегенин билбеген, тапканына да ишенбейт. (Атауллах Искендери) Үрөөн эк, өнүп чыкпаса топурак уялсын. (Нежип Фазыл) Окула турчу эң чоң китеп – адамзат. (Ажы Бекташ) Адамдардын эң төмөнү – өзүн мактагандарга ыраазы болгондор. *      *      * Сураганын бербесең таарынып, капа болуп, сага каарын төккөндөр чыныгы достор эмес. *      *      * Текебердикти көтөрүп жүргөн баштан акыл издеп таппайсың. *      *      * Адамдарга […]

Корей эл жомогу: Чылым жөнүндө уламыш

Илгери-илгери дейт, Кытайдын алыскы булуңунда ажарлуу сулуу жашаптыр. Кисэн[1] экен ал. Кийин аны Тамбэ деп аташат. Жер үстүндөгү эркектердин баарын таануу Тамбэнин бирден-бир кыялына айланат. Бирок өмүргө түркүк болуп калган ким бар, Тамбэнин таттуу кыялдары ондогон жылдар бою ишке ашпай жүрүп көзү өтүп кетет. Бирок мүрзөсүнө чөп өсүп чыгат. Ажарлуу кисэндин элесине арнап, ал чөптүн аталышын Тамбэ[2] аташат. Кисэн акыры тамекиге айланып, жер үстүндөгү эркектин баарын таанымак тургай, эркектин баары анын кулуна айланат. Кулуна айланганы шул эмеспи, ырасында эле чылым […]

Франц Кафка: Чындыгында акын адам башкаларга караганда алда канча алсыз

Франц Кафка – немис жазуучусу, ойчулу, XX кылым адабиятынын көрүнүктүү өкүлдөрүнүн бири. Жазуучунун эмгектеринин көбү ал дүйнөдөн өткөндөн кийин жарыяланган. Анын көпчүлүк түшүнүүгө кыйын болгон чыгармаларында басымдуулук кылган темалар: обочолонуу, тынчсыздануу, күнөөлүү болуу сезимдери. Кафканы түшүнүү үчүн, Кафкадай ой жүгүртүү, сезим жана тагдыр керек… *     *     * Окшош дартка чалдыккан адамдар гана бири-бирин түшүнөт. *     *     * Жашоо дайым бизди алагды кылат; биз, атүгүл, эмнеден алагды болгонубузду да аңдабай калабыз. *     *     * Китеп биздин ичибизде тоңуп калган деңиз үчүн […]

Дилазык: Куан Жун саткын аткаминерлерди жазалаганы

— Өкүмдарым, Су округунун аткаминерлери жемкорлук илдетине чалдыгып, бузулуп бүтүптүр, алар салыкты эбак төлөшү керек болсо да азыркыга чейин кармап келатышат. Төлөнбөгөн салыктардын өлчөмү миллиондорду чапчыды. Округдун мурдагы башкаруучусу кызматтан алынып, өз жазасын күтүп жатат. Өкүмдарым, бул кызматка ылайыктуу адамды дайындооңузду суранам, — деп мин императору Сүан-зунун таңкы кеңешмесинде министрлердин бири билдирүү жасады. Император бир аз буйдала түшүп сурады: — Кымбаттуу төрөлөр, бул иш боюнча кандай сунуштарыңар бар? — Сиздин кыңк этпес кызматкериңиз Куан Жундун [1]абдан идиректүү башкаруучу экенин уктук […]

Радьярд Киплинг: Үч мушкетёр

АҢГЕМЕ Афгандыкка согуш ач деп буйрук келди, Афгандыктар чыдай албай качып берди. Чабуул жасап Кабулду алдык, Балар-Хисар багынып берди, Британдык аскерлер баарын жеңди. Казарманын ыры Малвени, Ортерис, Лиройд – англис полкунун “Б” ротасынын катардагы жоокерлери — менин жакшы тааныштарым. Үчөө бириккенде, менин оюмча, балким мен жаңылышып аткандырмын,  чуулгандуу бир нерселерди уюштуруп жиберүү жагынан бүт полк боюнча алдына адам салбаган эргулдар. Бул окуяны алар жакында эле, биз Амбал вокзалынын буфетинде поезд күтүп  отурганда айтып беришти. Мен аларга пиво коюп бердим. Аңгеме […]

Гурбанназар ЭЗИЗОВ: Табыт

БООРДОШ ЭЛ АДАБИЯТЫНАН Гурбанназар ЭЗИЗОВ – түркмөн элинин 20-кылымдагы классик жазуучуларынын бири. О.э. ал Түркменстандын эл жазуучусу жана Махтумкули наамындагы Мамлекеттик сыйлыктын лауреаты. Бүгүн биз анын «Табыт» аттуу чакан аңгемесин замандашыбыз Азат Жапарбектин котормосунда жарыялайбыз. Аңгеме Чоң атамдын узунча келген боз табыты бар эле. Аны качан, эмне үчүн жасатканын билбейм. Бир билгеним: көптөн бери урунуп жүрчү. Өзү тыттын жыгачынан кынаптап жасалган тартайган оокат. Чоң атам аны дайыма жасап-түзөп, кырып-кыпчып таза кармаганы менен, негедир көзгө комсоо көрүнүп, жүрөктүн үшүн алат. Айрыкча […]

Лао-цзы: элди сүйгөндөр кылар иши, салар кушу жок жүргөндөй көрүнөт

Акылман чектен чыккан бардык жорук-жосундан четтей алат. *     *     * Элди ээрчитиш үчүн өзүң элден чыкпа. *     *     * Өз табиятына таянган көп жашайт. А көзү өтсө да өзү унутулбаган – түбөлүк жашайт. *     *     * Акылдуу адамдын көлөкөсү көлөкөдө турса деле жарык. Ал өзү жөнүндө мактанбагандыктан кадыры бийик. Өзүн даңктабагандыктан – даңкы даңк, өзүн көкөлөтпөгөндүктөн көпчүлүктүн арасында улуудай урматтуу. *     *     * Акылманды илимдүү, илимдүүнү акылман дегенге болбойт. *     *     * Акылман чектен чыккан бардык жорук-жосундан четтей алат. *     […]

Котормо боюнча конкурста 3-байгенин жеңүүчүсү Арген Шабданов болду

Улуттук адабиятты байытуу багытындагы конкурста калыстар курамынын чечими менен үчүнчү байгеге татыктуу деген үч калемгердин бири Арген Шабданов Ɵмер Сейфеддиндин “Күлгүн бермет менен кооздолгон чапан” аттуу аңгемесин түрк тилинен которгондугу үчүн жеңүүчү деп табылды. Калыстар тобунун мүчөлөрү: Айтматов таануучу жана адабиятчы Айнура Кадырманбетова, адабий сынчы Рысбек Эшматов, белгилүү публицист жана сынчы Жолдош Турдубаев болду. КҮЛГҮН БЕРМЕТ МЕНЕН КООЗДОЛГОН ЧАПАН АҢГЕМЕ Төбөсү бийик, салкын жыйын ɵтчү бөлмөнүн ичи күндɵгүгɵ караганда бүгүн жымжырт, кɵлɵкɵлүү да болуп турду.  Терезелеринен көк, сыя, кызгылт өң […]

Котормо боюнча конкурста 3-байгенин жеңүүчүсү Эрмек Шоруков болду

Улуттук адабиятты байытуу багытындагы конкурста калыстар курамынын чечими менен үчүнчү байгеге татыктуу деген үч калемгердин бири Фёдор Достоевскийдин “Кызык адам түш көргөндө” аттуу аңгемесин орусчадан которгондугу үчүн жеңүүчү деп табылды. Калыстар тобунун мүчөлөрү: Айтматов таануучу жана адабиятчы Айнура Кадырманбетова, адабий сынчы Рысбек Эшматов, белгилүү публицист жана сынчы Жолдош Турдубаев болду. КЫЗЫК АДАМ ТҮШ КӨРГӨНДӨ АҢГЕМЕ I Мен кызыктай кишимин. Эми алар мени жинди аташчу болду. Аларга мурдагыдай кызык бойдон кала бербесем, мурдумдун үстүнөн караган болор элем. Азыр ага терикпейм деле, […]