Редьярд Киплинг: Мурдагы

АҢГЕМЕ Жер жарылып, көрүнөн туруп келип, Кошулду тоюбузга өлүк келип. Бир азга отурду да, кетип калды Эсибизге унутулган кекти салды. Өч алууну кан дүрбүп, жүрөк дегдейт, Эзелки кек эстелип  тынчтык бербейт. Кудайдын сааты келди, агаң үчүн Душмандын канын төгүп өчүн ал дейт. Баллада Мени туура түшүнүңүздөр: кайсы орус болбосун – жакшы эле адам, бирок анысы ичип аланга чейин эле. Азиат катары деги эле сүйкүмдүү, сонун. Ошентсе  да орустарга чыгыш элдеринин эң батышындагы эл катары мамиле кылбай, тескерисинче, батыштагы элдин эң […]

Редьярд Киплинг: Йолдун кызынын атчысы

АҢГЕМЕ Эгерде эркек менен аялдын ортосунда макулдук болсо, казы эмне кылып алмак эле? (Мусулман макалы) Кээ бирөөлөр Индияда романтика жок дешет. Алар жаңылышат. Биздин жашообузга канча керек болсо, ошончолук романтика бар. Кээде андан да ашып кетет. Стрикленд полицияда кызмат кылчу, адамдар аны түшүнчү эмес, ошондуктан ага шектентүү менен карашып, андан өздөрүн оолак кармашчу. Ал полицей жергиликтүү эл өздөрүн кандай билсе, аны ошондой билгенге аракет кылыш деген башкалардыкына окшобогон теория менен жашачу. Бүткүл Түндүк Индияда өз каалоосу менен индус же мусулман, […]

Максим Горький: Жазгы күүлөр

(Фантазияланган аңгеме) Менин бөлмөмүн терезесинен аркы бакта турган акация жыгачынын сыйда бутактарында таранчылар аркы-терки секирип, кужу-кужу сүйлөшүп жатышат; коңшулаш үйдүн төбөсүндөгү аттын сүрөтүндө отурган кадырдуу карга таранчылардын өз ара сүйлөшкөнүн угуп, керилип-чоюла башын улам ийкеп коёт. Күндүн шооласы сиңген жылуу аба менин бөлмөмө ар бир дабышты жеткирип турат,— мен мында булактын шашылып аккан шылдыр-шулдур үнүн да, бутактардын акырын шырп эткенин да үзбөй угуп, тереземдин сырткы кырындагы кептерлер эмне жөнүндө күкүлдөп жатканын жакшы түшүнөм; ошентип, менин ичиме аба менен кошо жаздын […]

Карьера жасаган эркектин артында дайыма камкор катыны турат

Гудмунд Хернес Европа жана Американын көрүнүктүү ишмерлеринин меселдерин чогултуп, үч китеп чыгарган экен. Ошол китептерден алынган меселдерден сиздерге тартуулайбыз. Жетекчинин тажрыйбасынан Жетекчиники дайыма эле туура эмес, бирок ал дайыма жетекчи. *      *      * Эгерде бир ишти тез бүтүрүш керек болсо, ким баарынан көп иштесе, ошого тапшыр. *      *      * Эгерде бир ишти кийинкиге калтыруунун маанилүү ыкмасы болсо, жакшы бюрократ аны сөзсүз табат. *      *      * Эч нерсе кылбаган кишиге, бардыгы оңой бүтчүдөй сезилет. * * * Жакшы жетекчи, өзүнөн акылдуу […]

Тэцуо Миура: Аары

АҢГЕМЕ Багы жокко дагы жок болуп, ошол күнү Симанын көкүрөгүн аары чагып алса болобу. Дал ошол көптөн бери көрүшө элек күйөөсү үйгө кайтып келээр күнү болгондо да. «Кечээ чакса өлөт беле! – деп ойлоду ал. – Же башка күнү чакса мейли эле. Анда чакмак тургай мага демектен талап кетсин. Карабайсыңбы эми! Эми эмне кылса болот? Кара саат ай, кара саат! Аары халаттын ич жагына кирип алган экен. Эрте менен аны Сима шамалдап, кургап турсун деп жайып койгон. Андан кийин аны […]

Константин Паустовский: Редиард Киплинг

АҢГЕМЕ Бардык англис жазуучуларынын ичинен бир гана Редиард Киплинг легендарлуу калем акы, – ар бир сөзү үчүн бир шиллинг алган. Киплингдин ар бир сөзү биздин акча менен элүү алты тыйынга бааланган. Көңүлү дайым ачык жүргөн, сезимтал Диккенс – адамзаттын досу, бул акчанын ондон бирин да алган эмес. Киплинг – чыгармаларынын бардыгы өзүнүн көзү тирүүсүндө жарыкка чыгуу бактысына туш болгон жападан жалгыз англис жазуучусу. Киплингге чейин Англия мындай мартчылыкка  барганын эч качан, эч ким уккан эмес. Мындай атак-даңктын сыры эмнеде? Киплинг […]

Эрмек Турдубеков: Айдын үлбүрөгү

АҢГЕМЕ Айды баам салып карасаң кыздын сөлөкөтү көрүнөт. Ал жөн гана элес эмес чыныгы кыз. Болгондо да өзүндөй жалгыздарды, жетим балдарды жакшы көргөн, кыялдарын орундаткан, кыйынчылыкта жардам берген боорукер кыз. Айдагы кыз менен жердеги жетим балдарды үлп эткен желге көкөлөй учкан ай үлбүрөгү байланыштырат. Каакымдын уругуна окшош ал ушундай назик, алсыз келип, абдан жай учса да жабыккан балдардын каалоо-тилегин айдагы кызга сөзсүз жеткирет. Кыз аны колуна кондуруп тагдырына таарынган балдардын үнүн угат. Алардын баёо ойлорун, кооз кыялдарын сезет, кубанычын туят. […]

Редьярд Киплинг: Дангаранын жазасы

АҢГЕМЕ Бербалд тоосунун этегиндеги инжир токоюнда жашагандар бүгүнкүгө чейин ушул окуяны аңыз кылып, анын далили катары терезе, чатыры жок, дубалы гана калган миссионердин үйүнүн калдыгын көрсөтүшөт. Мунун баарын улуу кудай – Бардыгын жараткан, Түбөлүктүү, Жалгыз көздүү, Коркунучтуу, Пилдин Кызыл Азуусунун ээси Дангара жасаган, кимде-ким Дангаранын кудиретине ишенбей, ага шек келтирип, кийим кийип алган болсо, анын каарына калат, андай барья-колинин[1] тукумуна Ята жиберип, эс-акылынан ажыратып коёт. Храмдын башкы жреци, Пилдин Кызыл Азуусун сактоочусу Атхон Дазе ушундай дейт. А эгер бул тууралуу […]

Константин Паустовский: Ги Де Мопассан

АҢГЕМЕ “Ал бизден бүт жашоосун жашырып өттү”. Ренардын Мопассан жөнүндө айтканы. Мопассандын Ривьерде «Сүйүктүү досум» деген яхтасы бар эле. Ушул яхтада ал эң ачуу жана эң мыкты “Суу үстүндө” чыгармасын жараткан. «Сүйүктүү досумда» эки матрос кызмат өтөчү. Улуусунун аты Бернар болчу. Матростор «кожоюнунун» акыркы убактарда бир башкача абалда жүргөнүн, ал жан дүйнөсүн түйшөлткөн түпсүз санаалардан гана эмес, жанын жеген адам чыдагыс баш оорудан эле жинди болуп кетиши мүмкүн экенин көрүп, билип-турушса да, аны Моппасанга билгизбей байкамаксан болуп зымпыйып жүрүшчү. Мопассан […]

Максим Горький: Бороон кабарчысы жөнүндө ыр

АҢГЕМЕ Буурулданган деңиз үстүнө бороон кара булутту топтойт. Деңиз менен булут арасында кара чагылган кейиптенген шаңдуу Бороон кабарчысы, көркөмдүү көрк менен кайып жүрөт. Кээде канатын толкундарга тийгизип, кээде ал капкара булуттарга жаадай атылып чыгып кыйкырат, бул куштун жалтанбас кыйкырыгынан булуттар да кубанычтуу угушат. Бороондун эңсегени ушул кыйкырыкта! Каардануунун күчүн, эңсөөнүн жалынын, жеңиштин шексиздигин, булуттар ушул кыйкырыктан угушту. Ак чардактар бороон алдында алдастайт жана чаркылдап деңиз үстүндө далбасалап бороон алдындагы өзүнүн бардык балакетин деңиз түбүнө катууга даяр. Жана гагарлар да далбасташат, […]

Дилазык: Токойдо адашкан беш жолоочу жөнүндө уламыш

Бир жолу беш жолоочу калың токойдо адашып калышты. Биринчи жолоочу билбеген жолго түшпөйм деп, кайра айтка кайтты. Экинчи жолоочу кудайым оң жолун берсин деп оңго бурулду. Үчүнчү жолоочу тетириленип, силер түшкөн жолго түшпөйм деп солго бурулду. Төртүнчү жолоочу кетенчиктебей дайыма алга карай жүргөн адам эле, ал бурулбай алдыга түз кетти. Бешинчи жолоочу белгисиздикти жактырчу эмес, ошондуктан ал токойдогу эң бийик даракка чыгып, тегерете көз жүгүрттү. Бийиктиктен ага токойдун кайсыл жерден бүтөрү, кайсы жолго салса барар жерине тез жетери алаканга салгандай […]

Константин Паустовский: Оскар Уайльд

АҢГЕМЕ 1895-жылы ноябрь айында Реддингдеги сүргүндөр түрмөсүнө колуна кишен салынган атактуу англис жазуучусу Оскар Уайьд жеткизилди. Ал “адеп-ахлак эрежелерин бузгандыгы үчүн” бир нече жылга кесилген эле. Реддингдин вокзалында Уайльдды мындай учурларда кайдан-жайдан пайда болуп, тез эле чогула калчу топтошкон эл тегеректеп алышты. Сакчылардын ортосунда арестанттын жол-жол киймин кийген жазуучу, муздак жамгырда бүрүшүп, өмүрүндө биринчи жолу ыйлап жатты. Топтошкон элдин ичинен аны шылдыңдаган күлкүлөр угулду. Ушул убакка чейин Уайльд эч качан көз жаш жана кыйналуу деген эмне экенин билчү эмес. Буга […]

Бери караң: Жашоодон зериккендер сенин да зерикме кылып таштайт

Эң укмуш деген партияң деле улуттун кайсы бир бөлүгүнө каршы жең ичинен күрөш жүргүзгөндөр. * * * Жашында шоктордун акылы карылык алка жакадан алганда жетилет. * * * Болору болуп, боёсу канганда эсиңе келбей, көзүңдү алдынала ач. Маркиз ГАЛИФАКС (1633-1695) англис жазуучусу  ♦ ♦ ♦ Азчылыкка келгенде акылдуубуз, көпчүлүккө келгенде оомабыз. * * * Чычканга кебек алдырбаган сараң карышкырга келгенде алдырат. * * * Адам өмүрү пендечилик жорук-жосундар менен кармашып жүрүп өтөт. * * * Өкүмдарың мойнуңа жүк артарда айкөл […]

Любовь Арбачакова: Жер силкинди, мен да силкиндим

ШОР АДАБИЯТЫНАН Котормочудан: Бул акын жана анын эли тууралуу атайын сөз кылганга мажбурмун. Шор эли – Россияда жашаган түрк тилдүү эл. Батыш Сибирдин түштүк-чыгыш тарабында, негизинен Кемеров облусунун түштүгүндө жайгашкан. Шорлор… Бул элди Россиянын өзүндө деле жакшы биле беришпейт. Бүгүн тилинин тагдыры да,  элдин өзүнүн тагдыры да кыл учунда кылтылдап турган кез… Дегеним, шор адамынын саны бүгүн 12 миң гана киши, анын 80 пайызы эне тилим деп орус тилин эсептейт. Элестетип көрүңүз, бул эмне деген картина?! Ошол 12 миң киши […]