Бахтияр Шаматов: Бизде жалаң туурамай менен уурдамай (1-маек)

Таланттуу жазуучу жана котормочу Бахтияр Шаматов менен чыгармачылыктын оош-кыйышы туурасында маек… – Бахтияр байке, Сиз адабият астанасын жаңыдан аттаган кезде Нуралы Капаров сиздин чыгармачылык шык-дараметиңиз жөнүндө абыдан мактады эле: «Бахтиярдын көөдөнүндө кайнап жаткан турмуш бар. Өзү да оргуп, ташып турган дем менен шумдук иштейт экен» деп. Нураке айткандай эле, сиздин адабий камылгаңызды Жек Лондондун «Мартин Иден» романын үч ай ичинде которуп таштаганыңыздан кийин көрдүк. Эми котормо туурасында ылдыйда өзүнчө сөз кылабыз, кеп башында адегенде өзүңүздүн эң таанымал чыгармаңыз “Дөңгөлөк жылдардын” […]

Абдиламит Матисаков: Жакшы жазуучу жашообуздун редактору

Кыргыз журналистикасы жөнүндө сөз болгондо Ж.Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук университетинин журналистика факультетинин профессору, бир чети досубуз Абдиламит Матисаковдун чыгаан актер жана сүрөтчү Сүймөнкул Чокморов жөнүндө жазылган “Кыргыз өңү Чокморовдун өңүндөй…” аттуу таланттуу чыгармасы эсибизге түшөт. Абдиламиттин журналисттик изилдөөсүнөн жаралган портреттик очерктер, адам ыйманы, анын улуулугун даңазалаган публицистикалары, “Тандыр”, “Ак Коргон”, “Атамды көргөн өлбөсүн…” аттуу китептери кыргыз окурмандарын ойлонтот, түйшөлтөт. Өз кезегинде Улуттук телерадио корпорациясын жана “Кыргыз Туусу” газетасын көп жылдар жетектеп, өтөлгөлүү ак кызмат өтөгөнүн коомчулук жакшы билет. Бүгүнкү күндө […]

Чолпонбек Абыкеев: «Бриллиант жыландын» деңгээлинде окула турган чыгарма жарала элек

Бир топ жыл мурун «Бриллиант жылан» деген китеп чыгыптыр деп, талашып окугандарга күбө болдук эле. Ал окулуп эле тим калбай, кайрадан кызуу талкуунун темасына айланганын көбү унута элек. Ал тургай, «бриллиант жыландын өзү ушул биздин тоолорго катылыптыр» деп ого бетер дуулдаткандар да болду. Бул туурасында Улуттук жазуучулар союзунун мурдагы жетекчиси Чолпонбек Абыкеев менен Би-Би-Си кызматкери Абдыбек Казиев даярдаган маекти «РухЭш окурмандарына да сунуштайбыз… Ч.Абыкеев: Чыгыш философиясына салып, айтайын деген оюмду өтө тереңге катып койсом керек. Ошондуктан көпчүлүк окурман мунун курч […]

Алым ТОКТОМУШЕВ: Менин улуу мектебим – түрмө

Бул маектин дайны табылбай калган кийин. Ал кезде Чолпон Орозобекова менен Жеңишбек Эдигеев чыгарган «Dе-факто» гезити Бакиевдердин уйкусун бузган басылмага айланып, гезит тагдыры кысталышка кептелген учурда даярдалган маек. Редколлегияда мен да бар элем, бирок жылбай иштеген ордум «Айтыш» коомдук фондунда эле. «Айтыш» фонддун алдында «Калемгер» адабий клубун ачып алганбыз. Аталган гезитке «Калемгер» клубунда деген рубрика аркылуу акын-жазуучулар менен маектерди уюштуруп жарыялап турар элем. Ал арада Бакиевдердин канкор бийлиги коомдун үрөйүн учуруп койгон кез. «Dе-факто» гезити да бакиевчилдердин каарына кабылып, Чолпон […]

Кубатбек Жусубалиев «улуу адамдар күзгү» дейт (уландысы)

<<<<<<<<<Башы — Эч нерсеге көңүл чаппай калганда эмне кылуу керек? — Адамда бир чоң максат болуш керек. Ошол максат адамды алып жүрө берет. Дайрадай агып, өзүнө нук салып, жээк, жол салып, буулган жеринен толуп кайра ташып, дагы жол салып кете берет. Ал үчүн ушундай бир чоң максат менен жашаш керек. Ошондо ой максаты ат болот, жөлөк болот, демөөр болот. Түркүн чоң нерселерге сүрөйт. Булак бечара акыры бир күнү деңизге жеткендей, суулардан, тоолордон өтүп сен да жетесиң. Адамда ошондой чоң максат […]

Кубатбек Жусубалиев «улуу адамдар күзгү» дейт

«Ачыла элек сандыкта бычыла элек кундуз бар» Айтылгандар айныгыс чындык деп кепилдикке турбайбыз. Окурман сотуна коюп жаткан бул журналисттик табылгабыз (табылга экендигине ишенгибиз келет) балким ар кимдин ар кандай кабылдоосун: толкундануусун, таң калуусун, күдүктөнүүсүн, атүгүл түшүнбөстүгүн пайда кылар. Анткени мында бир караганда күтүүсүз, бир беткей эмес, карама-каршылыктуу (диалектикалуу дегенибиз) көз караштын илеби айкын сезилет, демек, талаштуу пикирлер да жок эместигин авторлор жоопкерчилик менен туюп турушат. Туңгуч «Күн автопортретин бүтө элек» повести, андан кийинки «Толубай сынчы», «Күздүн акыркы күнү», «Муздак дубалдар» […]

Каныбек ОСМОНАЛИЕВ: Ислам аалымдары, куйтуланып, «өлүмүш» болууда (1-маек)

Белгилүү коомдук ишмер, экс-министр, парламенттин мурдагы депутаты жана Мамлекеттик дин иштери боюнча комиссиясынын мурдагы жетекчиси Каныбек Осмоналиев менен учурдагы диний жааттагы темага кенен токтолуп маек курдук… – Каныбек байке, өткөндө оор салмактуу кишидей көрүнгөн Президентибиздин оозунан өтө жеңил, өтө опурталдуу кеп чыгып кетти – мечиттердин санын мектептен жогору койгон. Сооронбай Жээнбековдун ошол сөзүнөн улам ансыз да кызыл жалын болуп турган диний тема илим-билимдүүлөр арасында өрткө дүрт эттирип май куйгандай окуя болуп калды. Ошондон улам коомдогу бул реакцияга тереңден анализ берүү […]

Памирлик кыргыздарды апийим талкалап атат…(2-бөлүк)

<<<<<<<<<<< 1-бөлүк Ү.Култаева: Мен Салтанаттан көп үмүт этип турам. Жанагы фонд ишин алып барса иш жылганы турат. Мен бир бала алганга даярмын. С.Бараканова: Эмне үчүн ушундай бир структура болушу керек дегенде, мисалы, жанагы өкмөттөн бөлүнгөн 10 млн. кошулганда азыркы келген кыргыздарга 5 жылга жете турган каражат түштү. Нарын областы туура эмес пайдаланды. Булардын өздөрүнүн үйү жок. Тендер жарыялашты, тендер менен очойгон, очойгон баага ар бир үйгө эмерек, тиричилик техникасын алып беришти. Өздөрүнүн үйлөрү жок да, аларды пайдаланганды билбесе, эмнеге алып […]

Баарыбызды улуттук сыймыкка бөлөгөн Култаеванын сыйлыгы жөнүндө сөз

Кытай Эл Республикасынын “Кытай адабиятын жайылтууга өзгөчө салым кошкондугу үчүн” мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты, филология илимдеринин доктору, «РухЭш» сайтынын «Чеч-Дөбө» интеллектуалдар альянсынын мүчөсү Үмүт Баймуратовна Култаева менен маек. – Оо, Үмүт эже, сыйлыгыңыз кут болсун! Сиз ар кандай сыйлыкка татыктуу инсан экениңизди билебиз го. Биздеги айрым түркөй жетекчилерди эске албаганда, сиздин пикирлештериңиз Сиз менен сыймыктанабыз. Эми сыйлык туурасында кеңири кеп кылып бергейсиз. Себеби буга чейин бул сыйлык боюнча коомчулукта маалымат жок эле да… – Ыракмат, Олжоке. Эми бул сыйлыкка, биринчиден, кудайдын […]

Машайык ЭРГЕШОВ: Баладай таза бойдон кетти деп атамды жаш баланын мүрзөсүнүн жанына коюшту…

“Карайм күндү көздөрүмө жаш толуп, Калат эми канча ырым жазылбай. Менин кайгым тогузунчу валл болуп, Жүрөгүмдөн сапырылат басылбай…” – деген оттуу саптары бар ырларды жазып, кыргыз адабиятынын асманында башкаларга окшобогон алоо саптары менен түбөлүктүү ордун тапкан акын Тургунбай Эргешовду кимдер билбейт… Кырчындай болгон 35 жаш курагында бул жарыкчылык менен кош айтышып, тирүүсүндө бир да китеби жарык көрбөстөн арманы ичинде кете берди. Бирок талант дегениң дат баспаган алтын сыяктуу. Акындын мурасын эл ичинен жыйнаган тун уулу Машайык “Булбулдардын тукуму аз” деген […]

Жоржи Амаду: Элдик майдан жана майрам

Амаду Жоржи (1912-2001) – Бразилия жазуучусу, академик. “Какао”, “Тер”, “Жансыз деңиз”, “Учу-кыйырсыз жер”, “Кызыл тандар” ж.б. ондогон романдардын автору. Чыгармалары дүйнөнүн элүүдөн ашуун тилдерине которулган. Бир катар эл аралык сыйлыктардын лауреаты. — Кырк беш жыл жазуучулук менен шугулданып, жыйырма роман жазыпсыз. Эмне үчүн жана кимдер үчүн?… — Менин өмүрүмдүн да, чыгармаларымдын да өзөгү эл турмушунда. Колумдан эмне келсе, ошонун баарын эл турмушу үйрөттү, мен дагы бүт чыгармачылыгымды ошого арнадым. 1931-жылы жарык көргөн “Карнавалдар өлкөсү” романымдан баштап, “Күрөшө берип, күчтөн тайган […]

Абибилла ПАЗЫЛОВ: Бүгүнкү жазуучу намыс-ариет  талашууну  да үйрөнүүгө тийиштей (1-маек)

Белгилүү жазуучу жана котормочу Абибилла Пазылов менен болгон маегибиз… – Абибилла аке, учурда эмне менен алексиз? Кезинде кыргыз окурмандарына дүйнө адабиятынын дөө-шаа жазуучуларынын чыгармаларын жеткирүүдө албан эмгек жумшадыңыз окшойт. Ошолорду китеп кылып чыгара алдыңызбы? Бүтүндөй өмүрүн котормочулукка арнаган авторлордун бири Эрнис Турсунов бир курдай каңырыгы түтөп отуруп, котормо өнөрү кайсы авторго болбосун чыгармачылык чоң өнөркана болгону менен, бирок бизде ал мээнеттин кадыр-баркы бааланбастыгын айтып кейиди эле… – Мурдагы замандарда мен көрүп-неткен даркан  жазуучулар “бир чыгарма жазып бүткөнүңдө, соңунан чыгынып,  эки […]

Салижан Жигитовдун байбичеси Кимия Токтосунованын маеги

1964-жылы баш кошушкан. Бир уул, бир кыздын ата-энеси. Үч неберенин чоң ата, чоң апасы. — Кимия эже, «Тирүү өлөт, жердин койну — жатагы. Изи калар болсо жакшы атагы» деп Жусуп Баласагын айтып кеткендей, Салижан агай жашоого из калтырып, атагы алыска кетпедиби… — Үй-бүлөсү… Китепкана бөлмөсү… Агайыңардын жыйнаган китептери… Бардыгы эле ордунда турат. Бир гана жаркылдаган кожоюнубуз жок… Молдокемдин (агайыңарды ушинтип айтчумун) жандүйнөсү китеп менен болду. Өмүрү китеп менен өттү… Хоббиси — китеп жыйнамай болчу. Кайсы өлкөгө (Түркия, Ташкенттен 600-700дөй китеп […]

Немистердин жүрөгүн багындырган гений

Ирмтрауд Гучке — германиялык адабиятчы жана журналист. Ирмтрауд айым — Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсүн изилдеген үч китептин автору. Улуу кыргыз жазуучусунун чыгармаларына немис адабиятчысынын кызыгуусунун сыры эмнеде? Адабиятчы-журналист Ирмтрауд Гучке айым (Dr. Irmtraud Gutschke) — улуу кыргыз жазуучусунун чыгармаларына арналган үч эмгектин автору. “Киши жана жаратылыш Чыңгыз Айтматовдун чыгармаларында” деген биринчи китебин И.Гучке 26 жашында докторлук диссертациясынын негизинде жазып жарыялаган. Он жылдан кийин 1986-жылы чыккан экинчи китеби “Гуманитардык маселелер, жомоктор, мифтер. Айтматовдун чыгармаларынын мисалында” деп аталат. Быйыл эле “Турналардын убадасы. […]