Слава Сэ: Ит аркылуу кыйытып, аялдарга мактоо айтуу

АҢГЕМЕ Адатта, кичинекей балдар чоң овчарка иттүү болсом деп кыялданышат, алар аны бир эле убакта досу, коргоочусу жана көлүгү катары элестетишет. А мен аны — ызгаар суукта, бороон-чапкында көчөгө алып чыгып сейилдетүү деп билчүмүн. Анан дагы мага бир күчүк, бир күндө өз салмагынан төрт эсе оор бут кийимди жеп салат деп айтышкан. Жок, дечүмүн мен балдарга, жаратылышты мынчалык баа төлөп сүйгөнгө мен даяр эмесмин. Эч качан, эч качан биздин үйдө ит аттуу болбойт. Анан мен тагдырыма жазылган түгөйүмдү жолуктурдум. Кадимки […]

Султан Жумагуловдун эч жерде жарыялана элек чыгармасы: Аксай баяны

Тун бир окумда кыя менен ауди «Сотка» кыйкылдап Ашуу жолу менен өйдө чыкты. Жүгү толтура экени билинип эле турат. Чала-була акталган үйлөрдү аралап отуруп четки үйгө келип токтоду. Бул Кубанын бүтпөй жаткан жаңы үйү. Дарбаза ачык болчу. Ичик жамынган Сагынбек досу ачып күтүп турган эле. Куба кабинаны ачып сыртка чыкса чыкыроон. Кайра башын сала калып, ичик жамынып отурган Айсалкынга: – Жылуу кийинип ал, – деди. Сагынбек багажды ачты да, тушалган токтуну топ этип көтөрүп кетти. Кой байкуш маарап-маарап жиберди. Машиненин […]

Эрк Кайрат: Жизнь – шахмат, шахмат – жизнь

ЭССЕ Жизнь — это как в шахматах. Вот стоит у тебя такая позиция, где ты должен чётко обдумать и всего два пути, рискуешь, либо проигрываешь. Ты понимаешь, что не можешь закончить эту игру, проигрывая, а риск хоть не даёт проигрыша, но продлевает эту игру и ты видишь что там тебя ждёт победа. И остаётся одно, внутреннее, дикое желание рискнуть. Рискнуть ради победы, которую ты ждёшь и ждал. Ты рискнул! Но ещё не достиг победы. А зрители рядом смотрят на вашу […]

Умут Асанова: Универсалии в монументальных памятниках изустного творчества разных народов

(НА ПРИМЕРАХ МАХАБХАРАТЫ, БИБЛИИ, МАНАСА) Тезисы Внимательное ознакомление с изустным творчеством разных народов, впоследствии в разное историческое время и пространство оформленным в монументальные памятники религии, наводит на мысль об универсальных ценностях, являющихся корневой осью развития разных культур. Сравнимы ли Махабхарата, Библия и Манас? Сравнение предполагает выявление единства сравниваемых явлений, на первый взгляд кажущихся совершенно разными культурными феноменами. Сравнение их предполагает выявление их различия, которые, на первый взгляд, явны и не требуют доказательств. На поставленный вопрос мы отвечаем: Да. В чем […]

Дилазык: Акылга шоола чачкан уламыштар

Эки сатуучу жөнүндө уламыш Бут кийим чыгарган фабрика базарын кеңейтүү максатында Африкага эки кызматкерин чалгынга жөнөттү. Бир жумадан кийин биринчи агент келип мындай дейт: — Ал жакта бут кийимге суроо-талап жок, дегеле бут кийим кийген адам көрүнбөйт. Экинчи агент келип мындай отчёт берет: — Ал жакта мүмкүнчүлүк аябай чоң! Бардыгы жылаң аяк жүрүшөт! Тыянак: Ишиңдин оңунан же тетири чыгышы адамдын астында турган маселеге кандай көз караш жана маанай менен карайт, ошого байланыштуу. Мышык жана чычкандар жөнүндө уламыш Чоң үйдө чычкандын […]

Кубатбек Жусубалиев: Акындардын пири Секелек Сары Кыз шатысы бийик үйдө жашайт

АҢГЕМЕ Экөө үйдөн чыгышты. Атасы каалганы жапкан жок. Кызы коркуп кетти. — Жап, ата, каалганы жап! Атасы кайра үйгө кирип кетет деп коркту. Экөө шатынын түгөнгөн текчесинде турушту. Шаты ушул жабылуу окшош төрт каалганын босогосуна келип, шыпка чыгып кетет. Шыптын оозунан төөнүн көзүндөй күн түшөт. Азыр шатынын эң акыркы тепкичинде жатты. Экөө жанында турушту. Кеп кылышты. Акындардын пири Секелек сары кыз менен атасы күндү кеп кылышты. Экөө дайыма сүткө тойгон балтектей тепкичте уктап жатканын көрүшөт. — Дагы уктап жатат, — […]

Нурзада Кубанычбекова: Бөбөктүн ыракаты

ЭССЕ Терезеден тийген күндүн нуру мотурайган жүзүн аймалап, анын тынч укташына тоскоол болуп жатты, уйку-соо ортосунда быйтыйган алакандары менен бетин калкалаганга аракет кылганычы. Ансайын күн нурунун эсепсиз шоокуму кичкинтайдын бетин аймалаганы… Уйку сураган кичинекей көздөрүн, быйтыйган колдору менен ушалай берди… Таттуу уйкудан дароо ойгонуп, көзүн ача албай бир далайга дейре, улам-улам көздөрүн ушалап мойтоюп жата берди…  Күн болсо бөбөктүн жүзүнөн сүйгөнүн койбоду, эмнегедир кичинекей көздөр ачылууга чамасы жетпегендей… Бир аздан соң апасынын тааныш жыты, аяр дабышы, мээрим чачкан жүзү аны […]

Жек Лондон: Мартин Иден

<<<<<<<<Башы X ГЛАВА Бул кечте Мартин Морздордукуна конок болуп калды жана Руфту чексиз кубандырып, анын атасына жагымдуу таасир калтырды. Аңгеме Мартин беш колундай жатка билген матростук кесип жөнүндө жүрдү: кийин мистер Морз аны абдан тапкыч жана акыл-эстүү жигит экен деп сыпаттады. Кеп үстүндө Мартин орой жана ыксыз сөздөрдөн сактанып, адептүү конок катары шашпай, айтайын дегенин жакшылап түшүндүрүп жатты. Түшкү тамактын алдында былтыркыдай кысынып-кымтынбастан алда канча эркин отурду, Мартинде пайда болгон мындай бурулуш кыздын апасы мисс Морзду да абдан таңыркатып, жагымдуу […]

Дооронбек Садырбаев: Диссертация

АҢГЕМЕ Өйдө-ылдый сөз чыгып кетпесин үчүн эмитен эскертээрим: Букеш экөөбүз баягыдай эле ынтымактуубуз. Кудайга шүгүр, эл катары оокатыбыз бар, эч кимден кем эмеспиз. Ырас, ал «окумуштуу болом» — деп оолукканга чейин мындан да ынтымактуураак элек. Баягыда эле, «мен дагы аспирантурага өтүп, башкаларчылап бир илимди бучкактап көрсөм кандай болор экен»? — деп калыптыр. Жок дебедим. Аялым аспирантурага өттү, аны менен кошо үй тиричилигинин түйшүгү жана жаңыдан тамтуң басып келаткан кызыбызды тарбиялоо милдети толук бойдон менин мойнума жүктөлдү. Мунусуна да көндүм. Акыры […]

Жунай Мавлянов: Ата

АҢГЕМЕ Бюро ар бир айдын ушул күнүндө, ушул саатында башталат. Анын башталышы менен бүтүшүнө чейин ар кандай кырдаал өкүм сүрүшү мүмкүн. Иштин тагдыры. Адамдардын тагдыры. Бүтүндөй бир райондун тагдыры. Ошондуктан анын башында турган адамдын – Ашымовдун жоопкерчилиги баарынан жогору, баарынан татаал. Демек бюрону башкарган киши баарынан акылдуу, баарынан адилет, баарынан билерман, баарынан сезгич жана баарынан тажрыйбалуу болушу керек. Ашымов жогорку сапаттардын өзүндө толук болушу үчүн дайыма аракеттенгендерден. Бюрого Ашымов кылдаттык менен даярданат. Анын күн тартибине коюлган ар бир маселе боюнча […]

Иосиф Бродскийдин ырлары Абдысамат Сараланын котормосунда

*     *     * Кош бол… Унут… Айып этпе… А каттар өрттөлсүн… көпүрөдөй… Эрктүү кет кеткенсип таң эрте, А жолуң болсун эң жөнөкөй… Түнүңдө жылтырап сен үчүн, жылдыздар тизилсин шуруга. Жалбырттап өчпөсүн үмүтүң, алакан жылытып турууга. Борошо, жамгырдан, жалындан оолакта, болбосун көкүрөк. Жашооңдо ийгилик ооматка, жолуккун сен менден көбүрөк. Улансын көөдөндө күрөштөр улуулук-сулуулук аралаш, Суктанам… Эх кандай бактылуу Болчулар сен менен сапарлаш… *     *     * Үзүндү (Октябрь бул санаа жана састумоо) Октябрь бул санаа жана састумоо. А таранчылар ээлешүүдө быжырап уяларды, […]

Эсенбай Нурушев: Эрос деген эмне?

“Айтматология: “Жамийла” жана улуттук эрос аттуу адабий-философиялык этюддардан.   Атактуу немец психиатры Карл Леонгард (Karl Leonhard) өткөн кылымда дүйнөлүк адабияттагы отузга чукул жазуучулардын классикалык чыгармаларындагы каармандардын мүнөзүн талдап чыгып, алардын психологиялык бешене-бейнесин түзгөн эле (Акцентуированные личности. 1976). Ошол монографиядагы аныктамаларга салсак, биздин Жамийла менен Данияр мүнөзү жагынан эки башка типтеги кейипкерлерге кирет: биринчиси – ачык-айрым, тайманбас, тамашакөй, кабак-кашым дебеген, өзгөлөргө жемин жедирбеген, тыкчыңдаган келин. Ушундан улам Жамийланы белгилүү өлчөмдө гипертимдүү мүнөздөгү каармандарга кошсок болот. Данияр болсо түнт, адамга анча ыгы […]

Георгий Огарёв: Миң уламыш (4-бөлүк)

<<<<<<< 1-бөлүк <<<<<<< 2-бөлүк <<<<<<< 3-бөлүк КАЙРЫМДУУЛУК Бир бай таанышынан сурап калды: – Мени эмне үчүн сараң дешет, а менин болгон байлыгымды өлгөндөн кийин кайрымдуулук фондусуна мураска калтырарымды баары жакшы билишет? – Мен сага чочко уйга кантип арыз-муңун айтканын айтып берейин, – дейт анда таанышы, – «Адамдар дайыма сени ак көңүл дешип, сулуу көздөрүңдү макташат. Ооба, сен аларга сүт менен май бересиң, бирок мен сенден да көп берип жатпаймынбы: колбаса, сан эт, кол, эт, котлеттер жана башка тамактарды менин этимден […]

Дилазык: Карагайчылар жөнүндө уламыш

Эки карагайчы — канадалык жана норвегиялык — мелдешке чыгышты. Аларга коюлган талап боюнча: эртең мененки саат сегизден баштап, саат төрткө чейин өздөрүнө бөлүнгөн аянтчада ким карагайды көп кыйса, ошол жеңүүчү болуп таанылмак. Саат сегизде ышкырык жаңырып, ар бири өз аянтчаларында ишин баштады. Алар карагайларды биринин артына бирин кулатып жатышты. Бир убакта канадалык карагайчы, норвегиялык карагайчынын токтоп калганын укту. Бул ага жеңүүгө берилген бир мүмкүнчүлүк экенин сезген канадалык эки эселенген күч менен иштеп кирди. Он мүнөттөн кийин норвегиялык ишин улантканы угулду. […]