Төлөгөн Касымбековдун «Сынган кылычындагы» уюган ойлор топтому III

<<<<<<< Башы Өнүккөн бир элдин катуу кармаганы,  керек болсо катуу жазалап койгону өнүкпөгөн бир тайпа үчүн атасы акылсыз баласын башкарып койгондой эле нерсе, ал ошол же жабайы, же жарым жабайы элдин өзүнө пайдалуу жол көрөт. ♦ ♦ ♦ Ачуу, акылдан адашкан абал, чарасыз кезде ортого чыгат. ♦ ♦ ♦ Ыроочу менен күлүк ат элдин мүлкү, элдин даңкы. ♦ ♦ ♦ Жер түбүндө жашаган маглукка көз керек эмес, жер түбүндө көз артык баш, алар жер алдында чөптүн тамырын кыркып,  дарактын тамырын […]

Айтматов сыйлыгын алууда жаштардын көз боёмочулугу барбы?

Чыңгыз Айтматов атындагы 35 жашка чейинки Мамлекеттик жаштар сыйлыгын аныктаган “Адабияттагы мыкты чыгарма” аттуу номинация бар. Аталган номинация ар эки жыл сайын берилип келет. Жеңүүчүлөрүнө 100 миң сом жана диплом, төш белги ыйгарылат. Бирок анын айланасындагы көзбоёмочулуктарга нааразы болгон айрым жаштар “РухЭш” сайтына атайы кат жолдоптур. Бир эмес эки калемгер удаа жөнөткөн каттан улам, жаш калемгерлер арасындагы тоголок арыздардын айланасында, о.э. быйылкы жылдагы Ч.Айтматов атындагы жаштар сыйлыгынын айланасында уу-дуу кептер арбычудай болуп туру. Негизинен кыргыз акын-жазуучулары арасында илгертен келген тоголок […]

Кадыркул Өмүркулов: Жылкы жыл

АҢГЕМЕ Уюлгуган кар борошо жума бою көз ачырбай уруп, тоо өтөгү аруу жуунду. Адаттагыдай эле жылдын аягында кун кыскарып, түн узарып, ал эми чыкылдаган суук тирүүнү чыйт түкүртө койбой, кыш кылычын ого бетер кычырай кармап чилде кирип келди. «Чилде чилделигин кылбай койбойт» деп ойлоду түнкү күзөттө жаткан жылкычы Кушубак. Ал күпүйгөн жылуу койнуна мылтыгын солоп, пахтадай таза, нары жаңы карды кыңкайып жатты бороондун сээлдегенине сеп ала түшкөнсүп, ого бетер ишенимдүү кар тээп, тумшугу менен жер искей чөп кууп, тирүүлүктүн шыбыртын […]

Перизат АЛМАЗОВА: Кудайга мен бара албайм койколоктоп

ОТ МЕНЕН ЧОК …Ой! Ойноп атат ай алдында От менен чок, Бий бийлешип сан миң жылдыз Ойсолоктоп. Күн жүрөгү эркелеп – Күз чойоктоп, Башталды шайтан оюн – ойду козгоп. Кучакташпа куштар менен Жолду тороп, КУДАЙГА мен бара албайм Койколоктоп… Кой!.. Жүгүрбөйлү алтындан Алып топтоп, Көктө КУДАЙ өмүрүңдү берген кооздоп. Берекелүү берешен бейиш кайда?! Асман кызы; Кээде күлөт, Кээде боздоп, Эр болсоң?! Эрке кызды эми соорот!!! Эшикте Күз, Кыш кучактап шамал согот, Кара жерди Кара күчтөр талап-тоноп. Калдастаган шайтандардын шайтандары, Шарап […]

Олжобай Шакир: Көк чай

Ордолуу Оштун Сулайман-Тоосунда чоор сыбызгытып тургандагыбыз… АҢГЕМЕ – Ах-ух-ах… Вай жыргал, жыргал! Вах-вах-вах! Чап, чап дагы. Ой өркөнүң өссүн! – мончонун буусуна моокуму кана ыракаттанган Айып жонуна шыпыргы чабылган сайын алкай берди кичипейил бозуланды. Тердеп-кургап чаап атат бозулан ансайын. – Жыргатпадыңбы тим эле. Өмүрлүү бол, ананайын. Ысык буудан чыгып, муздак сууга чайкады боюн. Бассейнге секирди. – У-ау, жашоо керемет. Уу-ху-ху, – муздак бассейнге дельфинден бетер сүңгүп сүздү. Башы суудан чыккан сайын анын «Уу-ху-ху!» дегени мончону жаңыртып, муздак суудан ичиркенип отургандардын […]

Халил Бапаев: «Бакир-өрт»

АҢГЕМЕ Оштон Гүлчөгө каттай турган автобус өз орунда турат. Дагы алты-жети минутадан кийин маршруту боюнча жөнөмөк. Алдын-ала билет алып койгондор көрсөтүлгөн орундарына олтурушууда. Шофёр жүргүнчүлөр келип бүтсө, жөнөсөмбү дегендей мурда саатын карап анан автобустун ичиндегилерди бир сыйра көз кырынан өткөрүп койду. Автобустун матору күүлөнүп күч ала баштаганда карылыктан эти качып кичирейген, бети-башы бырышкан-тырышкан, колу агала кичинекей кемпир кышылдап, өпкөсү көөп автобуска кирип келди. Алдыда чачын тармалдатып, кашы, кирпигин косметика боёктору менен башкача түскө кийирген бир кыз бу кебетеси суук кемпирден […]

Бекназар Арыкбаев: Жетим козу (конкруска №9)

АҢГЕМЕ «Өлбөгөн жанга жаз келет», — бул сүйлөм качан, кайсыл убакта жаралды экен? Эмнеси болсо да үмүттүн шооласын бүлбүлдөткөн бул сөздөр түрүүлүктөн кабар берип тургансыйт. Жылгадагы карлар эрип, адырдагы чөптөр булайып баш алып, табийгат жандана баштады. Айылдын ээн тарабындагы тоону карай бет алган жакадагы сарай Бердикул абышканын кыркын сарайы. Айылдагылар талма Бердикулдун сарайы дешет. Талмасы кармап элди чочуткан сыркоолуу деп ойлоп жүрбөңүз. Бердикул мырза барган үйүнө түнөп калмай адатын өмүрү өткөнчө таштабады, ошондуктан эл аны талма Бердикул атап коюшкан. Ата-бабасы […]

Чоюн Өмүралиев: Чабарман

АҢГЕМЕ Керимбек баласынан башкарма чакырып атканын укканда эмнегедир сүйүнүп кетти. Анын кандай жумуш менен чакырганынан деле кабары жок болучу. Ошентсе да бир көңүлүндө күсөп күткөнү ордунан чыкканы калгандай толкунданып, кара көк бетине тарам-тарам кызыл жүгүрдү. Карбаластап, таягын кайсыл үйгө койгонун эстей албай, бир бөлмөдөн экинчи бөлмөгө издеп кирип буйдалды. — Оңбогон гана чунактар десе, дагы бири ат кылып мине койгон экен ээ, эми кайдан издедим?.. Анын ушул таптагы эпсиз төкүрөңдөп шашканынан да бул чакырыкка канчалык маани берип жатканын баамдоого болот […]

Байма Сутенова: Квартирант

АҢГЕМЕ Кеч күз. Жекшемби күн. Борбордук базарда эл кыжы-кыйма. Агылган элдин агымы менен Урмат да келе жатты, бирок базарга кирбестен кире бериштеги кулактандыруулар илине турган тактайчага бурулду. Тактайчаны карап телмирген бир нече кишинин катарына кошулуп ал да алакандай барактарга жазылып чапталган кулактандырууларды көз ирмебей окуп жатты. «Баланча үй сатылат, баланча бөлмө үйдү алмашам. Үйүмдүн жарымын сатам… сатылат» кагаздагы сөздөр улам азайган сайын Урматтын кабагы бүркөлө берди. Тактайчанын эң ылдый жагына жарым-жартылай чапталган, кол менен кыргызча жазылган кулактандырууну бир нече ирет […]

Төлөгөн Касымбековдун «Сынган кылычындагы» уюган ойлор топтому II

<<<<<<< Башы Баатыр менен күлүктүн аңызы алыстан угулат. Өзгөчө өнөрпоздордун кулагы сак болот. ♦ ♦ ♦ Киши канчалык көп жер көрсө, эл араласа ошончолук камы бышып,  кемтиги толуп,  калпысы түздөлүп,  ой-санаасы кеңийт. ♦ ♦ ♦ Эл казынасы чети оюлбас кен, учу-кыйры түгөнгүс кең. ♦ ♦ ♦ …азына,  көбүнө, агын суу,  кие чөбүнө, кыбыраган жандууга, алсызына,  алдууна, жаркын жүзү кирдебей, жашоо берип жамыга, кең караган Күн экен… алакчылап иргебей, жардың,  байың ким дебей, тең караган Күн экен… ♦ ♦ ♦ Ышкы […]

Олжобай Шакир: Кумар

АҢГЕМЕ  (Көкбөрү оюнун дүйнөгө жайылткандардын бири, коомдук ишмер Болот Шерге арнайм) I Карагер кунандын үстүнөн эңилип, чырак шамдай тикчийген жалбыракка кол сунду эле – ооп барып түзөлдү. Жалбыракка колу жетпеди. Күү менен айланып келип, кайра эңилди. Дагы болгон жок. Мына, мына, мына жетеринде – ай-ата-а, кеп ээр-токумда экен… Ат жалынан өбөктөгөн боз улан тизгинди кайра имереринде басмайыл бош өңдөндү. – Дырр, – каны кызып калган Карагердин тизгинин какты. Көрпөчөнү сыйрып ыргытып, басмайылды эрөөлгө чыкчудан бетер бекем тартты да, атына ыргып […]

Кадыркул Даутов: Мезгил сыны жана Райкан[I]

Эң күчтүү сын – мезгил сыны, эң бийик жана эң туура чен өлчөм – мезгил чен-өлчөмү. Эч ким бералбаган курч бааны мезгил берет, эч ким көрсөтө албаган кемчиликти да мезгил көрсөтөт. Эч ким эч кимди мезгилче иргей албайт. Эч ким эч кимди мезгилче өз ордуна да коё албайт. Генийлер менен улууларды да, тубаса оргуган кара таланттар менен жазуучу пардасын жамынып алып катарга кошулуп жүргөндөрдү да газап аспабы алтынды жезден так ажыратып бөлүп бергендей накта өзүн ачып берчү адашпас даана сынчы […]

Өмүрбек Караев: Чымын

АҢГЕМЕ Дөөдөй болгон чоң баш, курсагына кулач жеткис, кара дулдук айылдык жигит. Эс тартканы трактир айдайт. Кардарлары көп. Калдайган немелер табиятынан макулчаак болот окшойт, жумушумду кылып берчи деп суранып келгендерге аныйы жок. Таң заардан трактирин айдап кетип кеч күүгүмдө үйүнө келет. Жайдын ысык күнү эле. Кара дулдук үйүнө жакын жердеги айдоо аянтынан саман ташып жатып бир тук этип алайынчы деп үйүнө кайрылып калды. Үйдө эч ким жок экен. Кухняга кирип буркулдап ачып турган максымдан кесеге толтура куюп, талкан аралаштырып туруп […]

Аман Токтогулов: Граждандуулуктун оту[I]

Биздин учурда гражданчыл поэзия керек. Курулай ант, убада берүүнүн, жалган патетиканын, кур дүрмөт декларациянын поэзиясы эмес, чыныгы оптимисттик, патриоттук, улуу гражданин Маяковскийдин салтын уланткан поэзия керек. Эгерде, Ата-журтум, туура тапсаң, Кармалбас эмгегимден сага жаксам. Ишенсең, уят кылбайт деп ойлосоң, Ийниме улам албан милдет таксаң. Эгерде максатымдан бир аз сылтып, Баратсам милдетимди кокус унтуп, Тапшырма, иш тапшырбай күйгүз мени, Тапканда кызматымдан кылдай кынтык. Ушуга окшогон, чыныгы гражданчыл ырдын суррогаттары азыр «ортосаар поэзиянын» жээгинен аша чаап жаткан кез. Мыдай ырларды жаш талапкерлерден […]