Максат Жангазиев: Жаңылган сайын көрөгөч болдум турмуштан

БАЛАЛЫК ТУУРАЛУУ Оо анда көңүлдөр түк карара элек, Ой менен алыс-алыс барар элек… Карылар чымчып коюп жонубуздан, Басылса, ойноп кетип калар элек… Оо, азыр турмуш чымчып жүрөгүмдү, Оорусу алигиче тарай элек… Өзгөрө берет тура кийинкибиз, Оо мындан башка эле да мурункубуз… Оодарып, чала коюп бирибизди, Оюндан далай ирет жыгылчубуз… А азыр чалса турмуш аягыңдан, Алдастап, бутка кайра кыйын туруш… Жашынмак ойночубуз балдар менен, «Өзүңдү далдаа жерге катмай» деген… Көзүмдү жумуп, табуу оңой эле, Ким кайда жашынганын айтпай билем! А азыр […]

Дайырбек Мейманов: Махабат да кош канаттуу төрөлөт

КУСАЛЫК Эриниңе сүйүү сүртүп ал кечте, жүрөгүмө бүт дүйнөнү батырып, сүйүп жүрдүм ай-ааламды алпечтеп, ак кар болуп мен  алдыңа чачылып. Ак кар болуп кирпигиңден жай алып, эрип кетип карегиңдин отунан, көзүңдүн наз мээримине тянып, кирпигиңе кайтып конуп отурам. Кирпигиңе кайтып конуп отурам, оттуу көзүң калган неге түнөрүп? Жүрөк кысып, эмнегедир чочулайм, ак кар болуп кетпесе экен сүйүү эрип. Ак кар болуп кетпесе экен сүйүү эрип, алып келет жазды мезгил агызып. Бул чынарды жолдош кылам сүйөнүп, карегиңден көзүмө от тамызып. Карегиңден […]

Азамат Омош: Биздин заман жору-дүйнө

МКАД[1] Бийик үйлөр, кызыл-тазыл чырактар, Маркет, кафе, офис, банктар чар тарап: Сага жетип жомок жашоо түгөнүп, Сенден ары жомок дүйнө башталат. Сага чейин мизилдеген асфальт жол, Сенден кийин баткак жолдор тизеден. Сага чейин маданият барат да, Сенден кийин самогондор шишеде. Сага чейин жалындаган жаштык бар, Сенден кийин өлүм күткөн кемпир-чал. Сага чейин бийик айнек имарат, Сенден кийин кулачудай жер тамдар. МКАД, МКАД — сен ушундай кызыксың, Бир өлкөнүн эки башка жашоосун, Бөлүп турган чек арадай сызыксың. Сага жетип жомок жашоо […]

Каныбек Эдилбаев: Чалгын ачкан көк жээктер[1]

Адатта, жаңы адабият менен искусствонун көз жарышы үчүн бүткүл дүйнөнү солкулдаткан социалдык-тарыхый төңкөрүштүн болушу зарыл эмеспи. Жыйырманчы кылымдын башталышын айбаттуу доош менен коштогон мындай төңкөрүш — Улуу Октябрь Социалисттик Революциясы болду. Революция тарыхтын демейки жүрүш багытын кескин өзгөрттү, коомдун өсүп-өнүгүш мазмунун, социалдык-саясий түзүлүшүн түп-тамырынан бери жаңыртып, жаңы негизге көчүрдү. Туш тараптан кысымга алынып, социалдык-экономикалык жана рухий күнкорлуктун айынан тарыхтагы аты өчүп, биротоло жоюлуп кетүүнүн кандуу босогосуна баш багып турган элдердин элдиги сакталып калды, алар революциянын кубаттуу шарапаты менен жаңы дүйнөгө […]

Перизат АЛМАЗОВА: Кудайга мен бара албайм койколоктоп

ОТ МЕНЕН ЧОК …Ой! Ойноп атат ай алдында От менен чок, Бий бийлешип сан миң жылдыз Ойсолоктоп. Күн жүрөгү эркелеп – Күз чойоктоп, Башталды шайтан оюн – ойду козгоп. Кучакташпа куштар менен Жолду тороп, КУДАЙГА мен бара албайм Койколоктоп… Кой!.. Жүгүрбөйлү алтындан Алып топтоп, Көктө КУДАЙ өмүрүңдү берген кооздоп. Берекелүү берешен бейиш кайда?! Асман кызы; Кээде күлөт, Кээде боздоп, Эр болсоң?! Эрке кызды эми соорот!!! Эшикте Күз, Кыш кучактап шамал согот, Кара жерди Кара күчтөр талап-тоноп. Калдастаган шайтандардын шайтандары, Шарап […]

Рысбай Исаков: Күтүү күүсү

 Кудай аткыр! Кайра баштан күчөгүр, Куйкалангыр! Уйпалангыр! Түтөгүр! Күтүү болуп жүрөгүмдүн дабышы, Күтүү болуп анын ар бир кагышы, Күтүү… Күтүү… Күтүү болду бүт өмүр!… … Калат түндүн коюнунда жансыздык, Кайгы менен турмуш отун жангыздык. Жомок күндөр алыс кетип жолобой, Жолдош болгон азыр мага жалгыздык. Жылаажындай үнүң – тоонун булагы, Жылмайганың – жашчылыктын кумары. Алыс күндө калып кеткен элесиң, Айгай салган добушумду угабы? Жайкалганың – жайлоонун жаш тулаңы, Жараткандын жазмышыбы бу дагы? Жарашыгы укмуш болуп сен барда, Жаштыгымдын арта түшчү ыраңы… […]

Садырбек Турдубек уулу: Баардык жагым караңгылык туюлат

ТОО ЖАНА ТӨӨ Тоо менен төө окшошот бир-бирине, Булар туташ элимдин киндигине. Экөөнү тең кыргыздар минип жүрөт, Экөөнү тең керектейт тирлигине. Атан өркөч чокулар кыналышат, А булуттар чуудадай чубалышат. Бырыксыган чаң сымал төө үстүнөн Тоо үстүнөн бырпырап улар учат. Түтүн чыгат морунан боз үйлөрдүн, Буулангандай жон тери боз ингендин. Буркан-шаркан сайлары көбүк чачат, Бүркүндүсү сыяктуу ошо ингендин. Көз жашындай куюлган кара нардын, Көл, дайралар чогулган талаам арбын. Төөлөр чөксө мейличи ушул күндө, Тоосу такыр чөкпөсүн бабалардын. АЙЫЛЫБЫЗ ЧОҢ ТАСМАЛ Көк […]

Теңдик Аскаров: Поэтикалык эстафета[1]

Эскертүү: КРУИАнын Ч.Айтматов атындагы Тил жана адабият институту тарабынандаяр далган “Классикалык изилдөөлөр” аттуу китептен алынган бул макала айрым кыскартуулар менен берилди. … Өз кезегинде улуттук искусствонун чеберлери Москванын жана Ленинграддын театрларында, концерттик жайларында чыгармачылык отчет берип келишти. Кыргыз адабиятынын бардык жанрларында жана түрлөрүндө кеңири сөз кылууга татыктуу чыгармалар пайда болду. Бул жагынан айрыкча роман жанрындагы жетишилген ийгиликтер кубандырбай койбойт. Кыргыз романынын текчеси көрүнүктүү романист Сыдыкбековдун «Зайыптар», К.Баялиновдун «Боордоштор», Н.Байтемировдун «Тарых эстелиги», Т.Касымбековдун «Сынган кылыч», У.Абдукаимовдун «Майдан», С.Өмүрбаевдин «Телегей», М.Абдукаримовдун «Жаңырык» […]

Мидин Алыбаев: Ак чүч!…

I. Рас, Аялдар Биздин коомдо чоң күч. Бирок, Арасында (анда-санда) бар: Аккол «Акчүч». Аккол дейбиз, Ал анткени – Колу тийбейт Оор же кара жумушка. Эзелтеден эби келбейт Кечирээк жатып, эрте турушка. Чоочунча коомай карашат Коомдук жана үй турмушка. Эри «эрксизден» эч нерсе айта албайт. Тарелканы Асманга ыргытып урушса. «Акчүч» дейбиз, Ал анткени – Бир демеге Ачуусу келсе эле, Жата кетет үшкүрүп. Күйөөсү «акчүч, жаным!» деп турат, Кокус калса чүчкүрүп. «Байкуш» эри, Көптөн бери Сырын алдырган – «Музоосунда сүздүрүп»… II. Жолдош […]

Атантай Акбартегин: Жакшы ыр менен жакшы иштерге өлүм жок

КҮЛГҮН СҮЙҮҮ Оо кандай жаралгансың жандан артык!.. Мынча көрк кантип сага турат батып, Бейишке уурданып кирген сымал, Билгизбей карегиме турам катып. Күлгүн жаш сүйүүң менен чырмап алдың, Күлкүңдөн күү сындуу бир сыйкыр туям. Чак түштө мээрим төккөн күн сыяктуу чачырап көздөрүңдөн турат ыйман. Карачы мажнун тал да жатат ырдап, Турганга сабагына колуң тийип, Жапжаңы калам учтай мамак учуң жүрөктүн миң кайгысын салат чийип. Бир көрүп шамал дагы эстен танып жыгылды. Оо ага укмуш көркүң себеп. Өмүрдөн кечүү балким келер колдон, […]

Азис Салиев: Поэзия жөнүндө пикир

Эскертүү: КРУИАнын Ч.Айтматов атындагы Тил жана адабият институту тарабынан даярдалган “Классикалык изилдөөлөр” аттуу китептен алынган адабий сынчы, академик жана философ Азис Салиевдин бул макаласын айрым кыскартуулар менен жарыялоону эп көрдүк. Арийне, бул макала советтик адабияттын күрдөөлдүү заманында жазылса да, макаладагы айрым пикирлер бүгүнкү мезгилдеги «акындардын» дээрлик көпчүлүгүнө толук мүнөздүү кемчиликтерди таамай көрсөтүп турганы менен баалуу. Макалада келтирилген мисалдардан улам – учурдагы адабиятыбыздын деңгээли деле мезгилден алга озуп кетпегенин туябыз… Аталган макала 1954-жылы жазылганына карабастан, ошол жылдарда телчигип келе жаткан кыргыз […]

Лайли Үкүбаева: Сагындын сагындырган кайрыктары

(Сагын Акматбекованын «Күүгүмдөгү күү» ыр жыйнагына адабий анализ) 70-жылдары кыргыз поэзиясынын астанасын аттаган акын кыздарыбыздын бири Сагын Акматбекова кылым тогошоор мезгилде «кайрык кылып каткан көңүл черлерин», не бир мукам, үлбүрөгөн, не бир шайдоот шартылдаган ыргактарга салып, «Күүгүмдөгү күүсүн» чертип, сагынган окурмандарына кайрадан дагы жолугушууга келип олтурат (С.Акматбекова. «Күүгүмдөгү күү». — Бишкек, 1998). Балалык, жаштык, кумарлануу кези, «Учу жыңсыз улуу турмуш чакырган» мезгили келип калганынан кабар берип, окуучусуна жаз жамгыры болуп төгүлгөн алгачкы ыр жыйнагы «Жамгыр» (1970) чыккандан бери отуз жылга […]

Жолдош Турдубаев: Жан азыгы – жакшы ыр, ал кандайча жаралат?

Жазасын тартып көктөбөй калган көп ырдын, Арасат жолдо көкүрөк турат жанчылып. Четтетип аста адашкан да бир тагдырды, Иретин бузбай узады, ана, ай жылып… Балким, адабият менен көркөм өнөргө мамлекет ар тараптан кам көргөн, окурмандар да таланттарды сүрөп турган Совет мамлекети кыйрап калбаса, бул саптардын автору Бурулкан САРЫГУЛОВА бүтүндөй өмүрүн поэзияга арнап койгон кесипкөй акындардын бири болмок. Бирок ал эрмек үчүн гана ыр жазган көпчүлүктүн бири эмес. Көксөө жана өксүү Ойлогон ойду кыстаган турмуш жеңип, айрыкча заман алмашып кеткенден кийин көкүрөктү […]

Сымбат Максүтова: Бир келген бул жашоомо каниетмин

Сымбат азыр изденүүнүн, өзүн-өзү табуунун таштак жолуна түшкөн кези. “Журналистика чыгармачылыктын, эргүүнүн душманы экен” дейт ал. Бирок көкүрөгүндө буулуктурган бир сезим баары бир тынч койбостугун сездим. “Мына ошол буулуккан сезимдердин жолун торобой, ачык кой, сага эмне баарынан кымбат сезилсе ошону жаз” дедим да жолумду уладым. Бул ырлар эски ырлар болсо да эски достой көзгө тааныш, жаштыкты, сирень гүлү төгүлгөн жазды эске салат, эргитет… Назгүл Осмонова ЭЛЕСИҢ КАРЕКТЕ Байкаба мейлиң, өтүп кет шашып жанымдан, Санаага салып, түпөйүл кылбай жүрөктү. Өткөндү кайра […]