Нуралы Капаровдун жаңы ырлары

Нуракем жалындап телефон чалат кээде. Жөн чалбайт. Жөн эле убактыңды жеп телефон чалгандар канча. А Нуракем чалганда сөзсүз бир жаңы чыгарма баштап койгон болот же сыясы кургай элек ырын окуй турганын билем… Билем да чыгармасын кунт коюп угуш керек болот: интернеттен ташкөчүгүмдү көтөрөм же радионун жаагын басам. Агер ишим кызуу жүрүп аткан учур болсо, телефонун албай да коём. Кайра чаларын билем… Себеби көңүл уйгу-туйгу болуп ишке алаксып турган учурда жакшы чыгармага кунт коюш кайда. Андайда адамга куру сөз айтып көңүлүн […]

Назгүл БОЛОТБЕКОВА: Жашоого жол тартамын

ӨЗҮМДҮ ИЗДЕЙМ Өзүм сыртта, Мен ичинде бөлмөнүн. Ачып, жаап эшигине асылып, Тынчын алдык өмүрдүн. Өзүм күлүп, Мен муңайып жанашпай, Жулмалашып турабыз Бир бурчунда дүйнөнүн. ӨМҮРГӨ Мен эми издейм сени Эптеп өткөн өмүрүмдүн ичинен. Мен сен үчүн унуттамын Элес болуп, бир көрүнүп, кайра өчкөн. Кучагыңа кимди алдың? Кимдер чыкты эсиңден? Мен жүзүнчү, миңинчи… Эсепте жок жүргөн балким бирөөмүн. Сүйүп кирип ааламыңа гүл бүткөн, Кирдеп чыгам. Өмүр-арман бүтпөгөн. Издейм сени ирмем, саат, мүнөтүм Кадырыңа жете албаган өзүмдөн. САГА ДЕГЕН СЕЗИМДЕРИМ Дарактагы жалбырактай, […]

Мезгил ИСАТОВ: Ак деңизде жазылган ырлар

*  *  * Келип кетсе кемелер, Каректеги күтүүлөрүм алмашпайт. Тосуп алуу, коштошуулар ичинде, Менин гана кучактарым бош калат. Кусалуу сенсиз жээктер Сагынычты жашырса да, Деңиздин жалгыздыгы Менде калат! *  *  * Келгенимде, кетпе жаштык, жаңы гана кучактадым жалынды… Жүрөк күйсө, күлү калса, жалгыздыгым калбаса… Келгин куштай учаарымда, кетээримде, кетпе жаштык. Ырдала элек ырларым, жашала элек жаштыгым, жарым калган түштөрүм бар. Дагы бир аз, узарталы күнүбүздү, Күн нуру жүрөктө го, Кетпе, жаштык! *  *  * Уктап калган жылдыздар ойгонду, Ай дагы […]

Атантай АКБАРТЕГИН: Алтын тактан артыксың маа, махабат!

КАЛАА КЫШЫ Муз жайпап калган бул калаа, Муздаткыч өңдүү туюлат. “Ичий!..” — деп дарак калч этсе, Ийниңе кары куюлат. Кар толгон өңдүү оозуна каргалар бакта унчукпай, Түн илкип барат көчөдө, Түнөксүз калган мышыктай. Өтүксүз калып жаш жары өкүнсө бирөө кысылып, Кайкалап “мерсте” баратат, кайдыгер бирөө ышкырып. Автобус ээрчип жылса жай, араңжан калаа куюну. Ташталган сойку көзүнөн , тап берет кыштын суугу. Али биз жашап көрө элек, Ак мармар үйдү туурдаган, Майпаят изи иттердин, Мантыдай желбей муздаган. Кайырчы, жетим балдардын көзүндөй […]

Үмүт КУЛТАЕВА: Карама-каршылык — өнүгүүнүн булагы

(же өзүнөн өзүн издеген З.Ажыматовдун чыгармачылыгына айрым штрихтер) Эгемендик жылдарында адабиятка келген жаштардын ичинде көптүн арасынан  башы көрүнүп калган калемгер Зайырбек Ажыматовдун басма беттерине, интернет булактарына жарыяланган ырларын окуган окурман анын акын катары такшалып баратканын байкай алат. Ал көп жаш калемгерлерге таандык сүйүү-күйүү, жаштык-достук темаларына “эзилүүдөн” же жетпей калган сүйүүгө ашмалтайы чыкканча арман айтуудан  (Ю.Тыняновдун сөзү менен айтканда  “сентименталдык адабиятты” айланчыктоодон)  эртерээк бошонду. Анын ордуна олуттуу ой жүгүртүүгө өтүп, изденүү түйшүгүндө чарк айлана чыгармачылыктын ар бир адамга бериле бербеген диалектикалык […]

Мезгил ИСАТОВ: Өлүм – өмүрдөн да көп жашайт!

*  *  * Үйдө жалгыз, жымжырттык экөөбүз, Отурабыз, ой аралап. Жашоо дагы жылымык. Эки бөлмө, эки көзүм, Эки башка… Ээсиз турмушумда, Баратсам өзүм жалгыз, Эч жерде… эч бир жерден, Экөөбүз тең өкүнбөгөн жер таппайм! Өмүрдү сандан-санга баракталган, Дептериме калтырып, жаап койдум, Жаштыгымды… Эшигимди… Жүрөгүмдү… Ичинен илип койдум! *  *  * Үйүм болуп, Күнөөлөрүм, күтүүлөрүм, күндөрүм. Экөөбүздөй… Жол менен терезедей тиктешкен Эңсөөлөрүм ичте калды. Жүгүм болуп Жүрөгүмдө, жүзүмдө… Акылымдын адашкан жери, алдыман чыкты. Сүйүүм болуп Эскирбеген, кетилбеген, кетпеген Эшиктей бекилбеген эртеңдерим […]

Улукбек ОМОКЕЕВ: Кечирейин, силер да кечиргиле!

ТУРАТ ЭКЕН КӨТӨРҮП Булак жактан сокмо жолдо кече күн, Булдуруктап сүйлөп сөздүн шекерин. Бакан менен суу көтөргөн апанын, Бала келет бекем кармап этегин. Бала келет ылай жолдо жыгылбай, Бал сөздөрү кээде угулуп-угулбай. Чака келет бакандарга илинип, Апа келет ак маралдын сынындай. Тагдыр жолу таза, тунук өмүрдөй, Ийиндерде оор салмагы сезилбей. Чагылышып жазгы күндүн нуруна, Суу келатат чайпалбай да, төгүлбөй. Төгүлбөгөн суу – бул бала, үй-бүлө, Аны ападай албас эч ким сүйдүрө. Тең салмагын бузбай ушул дүйнөнү, Турат экен алар асып […]

Алым Токтомушевдин тандалма ырларынан

*   *   * Мейли сен орден алба, Жыйында унутулгун. Тоздурба шамалдарга Жылдызын улутуңдун… 01.12.71-ж. Экспромт Түнүң үчүн сен сүйөнгөн, сен өпкөн, Тирлигимди бергим келет белекке. Алар сенде бүрдөйт, соолуйт бир күнү Терезеңдин түбүндөгү теректей. Көз жаштарың сырга сымал жылтырап, Бүт көөнүмдү ээлеп алып олтурат. Алар сенде – колкабыңдай унтулат. Алар сенде – көйнөгүңдөй жыртылат. Жылдар, күндөр сур түтүндөй бой керет. Жылдыздуу да, жылдызсыз да ой келет. Ааламда жок түбөлүктүү эчнерсе – Албай дагы, бербей дагы койгон эп! Жолугуштук. Алар азыр […]

Калык ИБРАИМОВ: Арктика-Антарктика (Поэтикалык эссе)

Антарктикада муздун эриши тездеди Бул тууралуу окумуштуулардын эл аралык тобунун жаңы жарыяланган баяндамасында айтылат. Алардын иликтөөсү 1992-жылдан бери Антарктикада дээрлик үч триллион тонна муз жоголгонун аныктаган. Ушундан улам дүйнөдө деңиз деңгээли 1990-жылдардын башынан бери бир сантиметрге жакын көтөрүлгөн. Бул өз кезегинде Тынч океандагы аралдардан тартып, АКШнын Флорида штатынын жээгине чейинки аймактарга коркунуч келтирет. 84 окумуштуу жүргүзгөн иликтөөнүн бүтүмдөрү 13-июнда «Nature» журналында жарыяланды. Алар Антарктикадагы муздун абалын жандооч аркылуу чогулган маалыматтардын жана башка ченемдердин негизинде иликтешкен. Натыйжада алар 1992-2017-жылдар аралыгында 2,7 […]

Султан РАЕВ: Назгүл сезимдин, ички реверанстын акыны

«РухЭш» сайтынын туруктуу авторлорунун бири, редакциябыздын чыгармачыл тобунун мүчөсү, таланттуу акын жана котормочу, калемдешибиз Назгүл Осмонованын “Сен берген гүлдөр тирилбейт” аттуу ырлар жыйнагы «Турар» басмасы тарабынан жарык көрөр алдында турат. Аталган китептеги белгилүү жазуучу Султан Раевдин баш сөзүндө Осмонованын чыгармачылыгы туурасында төмөндө жылуу пикирлер айтылат… Биз бүгүн баш сөздү толугу менен болбосо да, айрым урунттуу пикирлери менен бирге жыйнакка киргизилген Назгүлдүн айрым ырлары менен поэзия күйөрмандарын тааныштырабыз… *   *   * Назгүлдү маанайдын, сезимдин, ички реверанстын акыны десек болот. Ал өз […]

Атантай АКБАРТЕГИН: Суу ордуна күлкүң сурайм өлөрдө

АРГЫМАК Ажалдан нечен куткарып, Бешик да болгон сынаакы, Аргымак бизде – кыргызда Кичи – Ата Мекен сыяктуу. Көк чапчып, жаны октолуп, Комуздай үнү шаңгырап, Өң түгүл мени түштө да, Азгырат ошол аргымак. Келет да окуранып ал, Ийниме жалы төгүлө, Колумду жыттайт жаныбар, Кадалып көзү көзүмө. Тизгинди каксам шарт анан, Титирей түшүп аргымак, Турнадай тизип мезгилди, Туяктан ала салдырат. Көгүчкөн болуп күлүктүн Көкүлү көккө талпынат. Ээрден жулуп кетчүдөй, Этектен шамал тарткылайт. Утурлай чуркап узун жол, Шилтенет буттар кылычтай, Түйүлүп күлүк муштумдай, […]

Пери АЛМАЗОВА: Көк асманды өпкүлө

О ЖАРЫКТЫК ЖЕРГЕ ЧАЧЫП ЖАЗ КУТУН …Чаң, Чаң чыгарып чар тарапка Тай кулун!.. Таң атканда Тулпар салат ай нурун, Нурдан ууртап Шумкар сызат ак кушум! О,   жарыктык! Жерге чачып жаз кутун, Уртап, Жуттум Жаз өмүрдүн май,   тузун!   Толкуп, Ташып Көл бийлетип аккуусун… Желбиретип жетигенге ак туусун, Ой,   карачы табиятка адамзат! Ыр ырдашып тал-теректер ал турсун. Ала-Тоомдун этегинен Бал суздум… Балкып барып, Балкып барып бир жуттум!   Пир тутум! Мен өмүрдү, Өмүр мени учурсун… Тагып берсин Таажы кылып шурусун! Алып […]

Габриэла Мистральдын поэзиясы Назгүл Осмонованын котормосунда

Чили акыны Габриэла Мистраль 1889-жылы төрөлүп, 1957-жылы көз жумган. 1914-жылы ошол кезде аты-жөнү эч кимге белгисиз болуп, кичинекей Лос Андес шаарында мектепте мугалим болуп иштеген Габриэла Мистраль борбор шаардагы “Гүл оюндары” аталган адабий сынакка “Өлүм сонеттери” деген чыгармаларын жиберет. Башында атактуу Чили акыны Манэль Магаляненос Моуре турган абройлуу конкурстун калыстар тобу (сынакка төрт жүздөн ашуун чыгарма келип түшкөн) Габриэлага башбайгени ыйгарып, ага орхидея гүлүн, алтын медаль жана лавр гүлчамбары менен диплом берилет. Сыйлык тапшыруу аземинде белгисиз бойдон калууну чечкен Габриэла […]

Динара БЕЙШЕНАЛИЕВА: Кантти экен?

(Асан кайгы бабаздын изи менен терилген терме) Түнкүсүн уктабай отурганда түрдүү ойлор келе берет. Томолок жерди  алаканыма кармап алам. Сыдыргыдан сыдырылат дүнүйө…Ал эмне болду экен?…Бул эмне болду экен?  Дүйнөдө аты суук, түрү суук түрмөлөр бар. Кудай ошолорду кучагыңа ал, оорун жеңилдет, актай көр, бей-бечараларды сактай көр деп тиленем. Анан отуруп жалпы жан бүткөндүн барына жаны кейиген Асан кайгы бабамды эстеп, көрбөсөм да  ичим жылып кетет. Адамдык жолду  салып кеткен экен.. Ушул түнү уктабай, ооруп жаткан кантти экен? Чарк айланып көпөлөк, […]