Редьярд Киплинг: “Ооруктагы-арткынын” барабанчылары

АҢГЕМЕ Аларды балдар жеңишке сүрөйт… Аскерлер тизмесинде бул полк мурдагыдай эле принцесса Гогенцоллери-Зигмаринген-Ауспахт түзгөн, Мертер-Титфилшай 329 А полк округунун королдук жеңил пехотасына кошулган, “Алдыңкы, согушка жарамдуу полк”, — деп аталса да, бардык эле жерде, казармалардабы же ашканаларда болсун, бул полкту — “Ооруктагы-алдыңкы” деп аташчу. Балким, бир аз убакыт өтсө, анын аскерлери каймана атынын даңкын чыгарган бир эрдик көрсөтөр, бирок азырынча бул аталышты алар абдан эле жаман кабыл алып, кимдир-бирөөлөр аларды ошентип атагысы келсе, башы менен жооп берип калуу коркунучу бар. […]

Чоюн Өмүралиев: Нөөмөт

АҢГЕМЕ Ашкана. Убакыт түшкө таяп кезек күткөн эл көп. Буфетчи келин колу-колуна тийбей жанталашат. «Чах!» «Чах!» — Ыргыйт чоттун таштары. Чагылгандай! Анан үстөлгө өбөктөй калып кагаз жазат бүт денеси титиреп. Текчеге арта салынган балканактай эмчеги былкылдайт. Бирөөнү издегендей кезек кыркаарын чыдамсыз сыдырып өтөт. Көкүрөгү чытырап, көзү чымырайт. Тереңинен улам жаңы толкун демеген нөөмөт жаңыланган сайын анын да ичи бир укмуштай каарыла берди. Шыпылдап иштей берди. Бир оокумда элдин эң аягында турган бала көтөргөн тестиер кызды көргөндө кашы серпилип көзү жайнап […]

Халил Бапаев: Кезигүү

АҢГЕМЕ Кубат менен Сейдалы университеттин филология факультетинде бирге окушту. Мүнөздөрү жакындыгынан сыноо болчу сабактарга бирге даярданып, аяк-биякка чогуу барып жүрүшчү. Колдоруна диплом тийгенден кийин тагдырлары экөөнү эки жакка ыргытты. Кубат шаардагы илимий мекемеде, Сейдалы жакын эле жердеги мектепте иштөөчү. Кээде кат жазышып, кээде телефон аркылуу сүйлөшүп, кээде республикалык чогулуштарда кездеше калышчу. Жылдар билинбей жылжыды. Экөө тең балалуу болуп, турмуштун оор жүгүн тартканда, ал-абал сурашканга да чамалары келбей, каттоолору сейректеди. Кээде бири-биринин эсине түшө калганда, «Кантип жүрөт экен бечара досум, барып […]

Темирлан Бейшенов: Жамгыр жууган махабат

НОВЕЛЛА Күз айынын кайсы бир күнү экөөбүз  жолуктук. Дарактар жылаңачтанып, шамалга дирилдеген жалбырактар шуудурап бут алдыда тебеленип жаткан мезгилдердин кайгылуу, муңдуу учуру эле. Экөөбүз жылуу маанай менен  көрүштүк. — Кандайсың? Кандай жүрөсүң? Сени көргөндө  өзүмдү бир азга жоготуп, кыргыздын төл  сөзү менен “жакшы” анан “шүгүр” деп кошумчаладым. — Өзүңчү көптөн бери көрүнбөйсүң? Кандай жүрөсүң? — Менде баары жакшы… Турмушка чыккам. Кыздуу болдум. Баягы өзүң билген кесибимде иштеп жатам. — Кубанычтамын. — Сенчи? Сураганым жеке жашооң кандай? — Мен… Менде баары […]

Абдыкерим Муратов: Эчки… Сүт… Коммунизм…

АҢГЕМЕ Балага бул жашоо көндүм болуп калган: эки литрлик эки желим бөтөлкө сүтүн сатып бүтүп, үйгө кетерде дүкөнгө кирет да, таенеси дайындаган нерселерди – тузбу, ширенкеби, майбы, башкабы ала кетет. А нанды кудаанын куттуу күнү сөзсүз алат, нансыз булардын күнү өтпөйт, дүкөнчү да таенеңе деп навай нандын какталып бышканынан ылгап берет. Бала алгандарын кайсыл бир жылы таенеси кайсыл бир депутаттын чайына бардык элек деп алып келген эски, бырыш, көк пакетине салат да, тез жеткирсем деп үйүнө шашат. Таш-Көмүрдүн аптабын билесиз […]

Чоюн Өмүралиев: Керээт

АҢГЕМЕ Адам сагынат экен өткөнүн… Качаңкы бир өспүрүм курагымда өзүм тарткан сүрөттөрдү аңтарып карап отурдум. Ар бир сүрөттү көргөн сайын аны менен кошо өткөнгө көчөм да, качанкы бир элестер жадымда жаңырып толуп ташып чыга келет. Шыбактын жытына чумуп алгандай тамагым кермек татып, каңылжаарымды зил өрдөйт. Турмуштун көлөкөлүү көйгөйү көңүлүн чыйрыктыра элек бир ак чайыт аалам экен го балалык дегениң! …Ысык кумда магдыраган денеме суу чачкандай суук чыбыр аралады. Ак кагазда элик кебин тартынган жылаңайлак агедил бала турду. «Эмне үчүн кеп […]

Касым Каимов: Кайната

АҢГЕМЕ Алдыда бир жума бар. Бул убакыт ичинде кандай камынам десе, а түгүл айылдагы ата-энесине, бүт агайын-тууганына кабарлашам десе да үлгүрөт. Биринчи жолу жүз көрүшө турган кишилер да балдарды камынтнай барып, шаштырып койбойлу дегенсип, келер учурун атайын бир апта мурда билдиришкен чыгар. Бирок мейман күтүүчү жаңы үй-бүлө чабалактаган жок. Агайын-тууганы түгүл, ата-энесине да кабар жиберишпеди. Эмнеси болсо өзү менен өзү… Үй ээси деген атка ээ болгон Кубат шыңга бойлуу, коңкогой мурун, ак куба жигит, жыйырма эки-жыйырма үч жаштар гана курагында. […]

Олжобай Шакир: Тоголок каттын автору

АҢГЕМЕ Турмуштун өзүнөн алып жазылган чыгармалар болот. Бирок аны ким канчалык көркөмдөп жазары мага белгисиз. Тек бүгүн адаттагыдан башкача мазмундагы аңгеме баштап отурам, урматтуу окурман. А оң каарман, терс каарманды өзүңүз ажыратып алыңыз. Мага бул аңгемени көркөмдөп жазуунун деле анчалык кажети жоктой сезилет. Тек, болгонун болгондой баяндап бергенимде кеп. Анткени бүгүнкү биз жашаган коомдун жийиркеничтүү бул көрүнүшүн көркөмдөгөндө не, шөкөттөгөндө не… Электрондук почтама кат келди жакында. Ал катты сиз менен бирге окуйлу эмесе. Кептин тузу ошондо. Кат маминтип башталат: «Урматтуу […]

Байма Сутенова: Өткөн бир окуя

АҢГЕМЕ Ыраматылык эжемди эстеген сайын, тээ мен бала чакта өткөн бир окуя эске түшөт. Атамдын эжеси болгондуктан биз «Чоң эже» деп атачубуз. Өзү да балпайган, сөөктүү киши. Анча-мынчаны жактыра бербеген, аз сүйлөп, эртели-кеч көп кыймылдачу. Бирок, биз жактагы чоң энелер (эжемдин жеңелери) эжемди атынан айтышпай «Манап кыз» деп тергешчү. Мен эжемдин манаптыгын байкабасам да, жашы улгайып калганына карабай боюн түзөп, салабаттуу жүргөнүн байкачумун, ошондуктанбы, күйкөдөй түйтөйгөн сары жездеме балалык кызганыч сезим менен көп ыраа кыя берчү эмес элем. Өзүнүн келиндери […]

Кадыркул Өмүркулов: Жылкы жыл

АҢГЕМЕ Уюлгуган кар борошо жума бою көз ачырбай уруп, тоо өтөгү аруу жуунду. Адаттагыдай эле жылдын аягында кун кыскарып, түн узарып, ал эми чыкылдаган суук тирүүнү чыйт түкүртө койбой, кыш кылычын ого бетер кычырай кармап чилде кирип келди. «Чилде чилделигин кылбай койбойт» деп ойлоду түнкү күзөттө жаткан жылкычы Кушубак. Ал күпүйгөн жылуу койнуна мылтыгын солоп, пахтадай таза, нары жаңы карды кыңкайып жатты бороондун сээлдегенине сеп ала түшкөнсүп, ого бетер ишенимдүү кар тээп, тумшугу менен жер искей чөп кууп, тирүүлүктүн шыбыртын […]

Олжобай Шакир: Көк чай

Ордолуу Оштун Сулайман-Тоосунда чоор сыбызгытып тургандагыбыз… АҢГЕМЕ – Ах-ух-ах… Вай жыргал, жыргал! Вах-вах-вах! Чап, чап дагы. Ой өркөнүң өссүн! – мончонун буусуна моокуму кана ыракаттанган Айып жонуна шыпыргы чабылган сайын алкай берди кичипейил бозуланды. Тердеп-кургап чаап атат бозулан ансайын. – Жыргатпадыңбы тим эле. Өмүрлүү бол, ананайын. Ысык буудан чыгып, муздак сууга чайкады боюн. Бассейнге секирди. – У-ау, жашоо керемет. Уу-ху-ху, – муздак бассейнге дельфинден бетер сүңгүп сүздү. Башы суудан чыккан сайын анын «Уу-ху-ху!» дегени мончону жаңыртып, муздак суудан ичиркенип отургандардын […]

Халил Бапаев: «Бакир-өрт»

АҢГЕМЕ Оштон Гүлчөгө каттай турган автобус өз орунда турат. Дагы алты-жети минутадан кийин маршруту боюнча жөнөмөк. Алдын-ала билет алып койгондор көрсөтүлгөн орундарына олтурушууда. Шофёр жүргүнчүлөр келип бүтсө, жөнөсөмбү дегендей мурда саатын карап анан автобустун ичиндегилерди бир сыйра көз кырынан өткөрүп койду. Автобустун матору күүлөнүп күч ала баштаганда карылыктан эти качып кичирейген, бети-башы бырышкан-тырышкан, колу агала кичинекей кемпир кышылдап, өпкөсү көөп автобуска кирип келди. Алдыда чачын тармалдатып, кашы, кирпигин косметика боёктору менен башкача түскө кийирген бир кыз бу кебетеси суук кемпирден […]

Бекназар Арыкбаев: Жетим козу (конкруска №9)

АҢГЕМЕ «Өлбөгөн жанга жаз келет», — бул сүйлөм качан, кайсыл убакта жаралды экен? Эмнеси болсо да үмүттүн шооласын бүлбүлдөткөн бул сөздөр түрүүлүктөн кабар берип тургансыйт. Жылгадагы карлар эрип, адырдагы чөптөр булайып баш алып, табийгат жандана баштады. Айылдын ээн тарабындагы тоону карай бет алган жакадагы сарай Бердикул абышканын кыркын сарайы. Айылдагылар талма Бердикулдун сарайы дешет. Талмасы кармап элди чочуткан сыркоолуу деп ойлоп жүрбөңүз. Бердикул мырза барган үйүнө түнөп калмай адатын өмүрү өткөнчө таштабады, ошондуктан эл аны талма Бердикул атап коюшкан. Ата-бабасы […]

Чоюн Өмүралиев: Чабарман

АҢГЕМЕ Керимбек баласынан башкарма чакырып атканын укканда эмнегедир сүйүнүп кетти. Анын кандай жумуш менен чакырганынан деле кабары жок болучу. Ошентсе да бир көңүлүндө күсөп күткөнү ордунан чыкканы калгандай толкунданып, кара көк бетине тарам-тарам кызыл жүгүрдү. Карбаластап, таягын кайсыл үйгө койгонун эстей албай, бир бөлмөдөн экинчи бөлмөгө издеп кирип буйдалды. — Оңбогон гана чунактар десе, дагы бири ат кылып мине койгон экен ээ, эми кайдан издедим?.. Анын ушул таптагы эпсиз төкүрөңдөп шашканынан да бул чакырыкка канчалык маани берип жатканын баамдоого болот […]