Беганас Сартов: Адам жана робот

АҢГЕМЕ — АСКАРБЕК-экинчи? — деди Аскарбек кийинип жатып. Робот трюмодон жүзүн бурбай, галстугун оңдоп, жооп кайтарды: — Эмне акыл сурайсың? Минтип сүйлөө Аскарбектин шашып жаткандагы учуруна туура келе турган. Айтмакчы, бул робот — өз өңүн типтештирип түзгөн адамдын, башкача айтканда, кадимки Аскарбектин көчүрмөсү гана болуп калбастан — өзүнүн түп нускасынын, Аскарбектин бүткүл кулк-мүнөзүн да өзү менен кошо ала жүрүүчү. Ошол себептүү Кибербиосубмолекулярдык институттагылар Аскарбек менен анын телекөчүрмөсүн көп учурда айырмалай алышчу эмес. — Кеп мындай,- деди Аскарбек, иштиктүү түрдө роботко,- […]

Жамалбек Ырсалиев: Эстутумдагы Жалил

ЭССЕ Эртең сен жарыкка келген февраль жаңырат. Сен тоспогон туулган күнүң келет… Мендей же элдей болуп сүрөткө да түшпөптүрсүң. Айырмабыз эки жаш болгон үчүн эгиз козудай ээрчишип өстүк. Бир жолу сенин жамбашыңа сыздоок чыкты. Аксап басып, отура албай аябай кыйналдың. Апамдар мени Нарынга жиберди. Сени кошо ээрчитип алдым. Кадимки ырчы тууганыбыз Мергендин атасы Турганбек папабыздын үйүнө жаттык. Экөөбүзгө чогуу төшөк салып беришти. Кучакташып жатканбыз. Уктап кетип, сен ары оодарылганда мен да уйкунун кызуусу менен так ошол сыздоогуңду тээп алыптырмын… Кудайга […]

Бакеева Бурулкан: Ширин кошуна

АҢГЕМЕ Же бир жаш болсочу, башы бош болсочу, уул десе уулдары, алмончоктой кыздары бар. Аялы десе… уфф, ушуну жакындан бери эстегиси келбейт. Жаңыдан үйлөнүп баштагандагы сезими кайда кетти? Анда алыс жолдон келатканда көзүнөн учуп сагынып, жанынын жартысындай көрүп, катарынан уул-кызды төрөп бергенде ого бетер ичи элжиреп турчу. Анан жылдар өтүп, балдары чоңоё баштаганда түшүндү: аял деген бала төрөгөндөн башка дагы асылкеч болуп, зирек акылга, үйдү таза кармап, тамакты ширин жасап, көчөдөн күргүштөтүп таап келген эркекти куштай бөпөлөп, кайын-журттун баркына жетип […]

Аман Саспаев: Ак чач жөнүндө кичине тарых

(Документалдуу аңгеме) Кең-суулук мурдагы жоокер Орозобаев Казак баш киймин алган сайын төбөсүндөгү ак чачына эрксиз көзүм түшөт. Адатта, саамайга буурул түс кирип, андан кийин чач акырындап бүт агара башташы керек эле. Бул, албетте, биологиялык процесстин бир нече жылга созулган закондуу жемиши. Казак кырктан жаңы эле ашты. Бул чач агарар мезгил эмес. Ал эми анын төбөсүндөгү капкара чачтын бир бармак басым жери гана куудай аппак! – Бу, сиздин чачыңыз кызык экен? – Чач согушта агарган, – дейт ал. – Кайсы согушта […]

Слава Сэ: Римский-Корсаков. Шахерезада

АҢГЕМЕ «Шахризада» балетин барып көрдүм. Балет коючу, акчанын көбүн аракка салып, колготки менен юбкалардан үнөмдөптүр. Бийчилерге чанда бир жерине алтын түстүү бадыраң түшүрүлгөн сууга түшүүчү ак майкелерди кийгизиптир. Болду, андан башка эч нерсе жок. Курсактарына чейин буттары жылаңач. Мен Персияны ушу сыяктуу элестетчүмүн. Алыскы катарлардан балет кар жаап жаткандай көрүнөт. Кичинекей ак периштелер ары-бери чуркап жүрүшөт. Жакындан бардыгы башкача экен. Бийчилер кадимки эле жөнөкөй аялдарга окшош. Тизелери сүрүлүп айрылган, көк ала болгон жерлерин бети май менен калың шыбап алышкан. Биздин […]

Харуки Мураками: Күзгү

АҢГЕМЕ … Мындай да эми. Силердин сырдуу дүйнө туурасында кеп салганыныңарды угуп отурсам, таржымалыңар окшош экен. Же эки башка дүйнөдөгүлөрдүн  – тирүүлөр  менен тиги дүйнөдөгүлөрдүн, башкача айтканда – арбактар, кайыптар жана башка көзгө көрүнчүлөр менен жолугушуп калганыңар тууралуу. Болбосо акылга оңой менен сыя бербеген жөндөмдүүлүк — көзү ачыктык, окуяларды алдын ала билүүчүлүк тууралуу. Ушундай класификация келип чыгат. Эгерде жалпылагың келсе, экөөнүн бирөө гана башыңдан өткөн:  арбактар менен жолугуп жүргөндөрдүн алдын ала сезүүсү анча эмес,  алдын ала айтуучулардын болсо, өнүккөн алтынчы […]

Бакеева Бурулкан: Апам ары бар, аялым бери кел

АҢГЕМЕ Аял Новосибирск шаарынын темир жол вокзалынан электричкага отуруп, үч сааттан кийин түнт токойдун арасындагы кичине станциядан түшүп, жыгачтан курулган жыйырмадай үйдөн турган кыштакты көздөй эмес, токой тарапка баратты. Күүгүм кирип калган. Жайында көз жоосун алып жапжашыл, кышында калың кар баскан орус токою. Бийик жоон карагайлардын ийне жалбырактарын аппак бубак баса, сууктан зыңкыя катып көктү тирей керилген токой ичи тунжурап жымжырт. Анда-санда өткөн поезд гана кулак-мээни жеп шарактап келип өтөт да, алыстаган сайын добушу ар тарапка сиңип жок боло кайрадан […]

Слава Сэ: Ит аркылуу кыйытып, аялдарга мактоо айтуу

АҢГЕМЕ Адатта, кичинекей балдар чоң овчарка иттүү болсом деп кыялданышат, алар аны бир эле убакта досу, коргоочусу жана көлүгү катары элестетишет. А мен аны — ызгаар суукта, бороон-чапкында көчөгө алып чыгып сейилдетүү деп билчүмүн. Анан дагы мага бир күчүк, бир күндө өз салмагынан төрт эсе оор бут кийимди жеп салат деп айтышкан. Жок, дечүмүн мен балдарга, жаратылышты мынчалык баа төлөп сүйгөнгө мен даяр эмесмин. Эч качан, эч качан биздин үйдө ит аттуу болбойт. Анан мен тагдырыма жазылган түгөйүмдү жолуктурдум. Кадимки […]

Султан Жумагуловдун эч жерде жарыялана элек чыгармасы: Аксай баяны

Тун бир окумда кыя менен ауди «Сотка» кыйкылдап Ашуу жолу менен өйдө чыкты. Жүгү толтура экени билинип эле турат. Чала-була акталган үйлөрдү аралап отуруп четки үйгө келип токтоду. Бул Кубанын бүтпөй жаткан жаңы үйү. Дарбаза ачык болчу. Ичик жамынган Сагынбек досу ачып күтүп турган эле. Куба кабинаны ачып сыртка чыкса чыкыроон. Кайра башын сала калып, ичик жамынып отурган Айсалкынга: – Жылуу кийинип ал, – деди. Сагынбек багажды ачты да, тушалган токтуну топ этип көтөрүп кетти. Кой байкуш маарап-маарап жиберди. Машиненин […]

Эрк Кайрат: Жизнь – шахмат, шахмат – жизнь

ЭССЕ Жизнь — это как в шахматах. Вот стоит у тебя такая позиция, где ты должен чётко обдумать и всего два пути, рискуешь, либо проигрываешь. Ты понимаешь, что не можешь закончить эту игру, проигрывая, а риск хоть не даёт проигрыша, но продлевает эту игру и ты видишь что там тебя ждёт победа. И остаётся одно, внутреннее, дикое желание рискнуть. Рискнуть ради победы, которую ты ждёшь и ждал. Ты рискнул! Но ещё не достиг победы. А зрители рядом смотрят на вашу […]

Кубатбек Жусубалиев: Акындардын пири Секелек Сары Кыз шатысы бийик үйдө жашайт

АҢГЕМЕ Экөө үйдөн чыгышты. Атасы каалганы жапкан жок. Кызы коркуп кетти. — Жап, ата, каалганы жап! Атасы кайра үйгө кирип кетет деп коркту. Экөө шатынын түгөнгөн текчесинде турушту. Шаты ушул жабылуу окшош төрт каалганын босогосуна келип, шыпка чыгып кетет. Шыптын оозунан төөнүн көзүндөй күн түшөт. Азыр шатынын эң акыркы тепкичинде жатты. Экөө жанында турушту. Кеп кылышты. Акындардын пири Секелек сары кыз менен атасы күндү кеп кылышты. Экөө дайыма сүткө тойгон балтектей тепкичте уктап жатканын көрүшөт. — Дагы уктап жатат, — […]

Нурзада Кубанычбекова: Бөбөктүн ыракаты

ЭССЕ Терезеден тийген күндүн нуру мотурайган жүзүн аймалап, анын тынч укташына тоскоол болуп жатты, уйку-соо ортосунда быйтыйган алакандары менен бетин калкалаганга аракет кылганычы. Ансайын күн нурунун эсепсиз шоокуму кичкинтайдын бетин аймалаганы… Уйку сураган кичинекей көздөрүн, быйтыйган колдору менен ушалай берди… Таттуу уйкудан дароо ойгонуп, көзүн ача албай бир далайга дейре, улам-улам көздөрүн ушалап мойтоюп жата берди…  Күн болсо бөбөктүн жүзүнөн сүйгөнүн койбоду, эмнегедир кичинекей көздөр ачылууга чамасы жетпегендей… Бир аздан соң апасынын тааныш жыты, аяр дабышы, мээрим чачкан жүзү аны […]

Жек Лондон: Мартин Иден

<<<<<<<<Башы X ГЛАВА Бул кечте Мартин Морздордукуна конок болуп калды жана Руфту чексиз кубандырып, анын атасына жагымдуу таасир калтырды. Аңгеме Мартин беш колундай жатка билген матростук кесип жөнүндө жүрдү: кийин мистер Морз аны абдан тапкыч жана акыл-эстүү жигит экен деп сыпаттады. Кеп үстүндө Мартин орой жана ыксыз сөздөрдөн сактанып, адептүү конок катары шашпай, айтайын дегенин жакшылап түшүндүрүп жатты. Түшкү тамактын алдында былтыркыдай кысынып-кымтынбастан алда канча эркин отурду, Мартинде пайда болгон мындай бурулуш кыздын апасы мисс Морзду да абдан таңыркатып, жагымдуу […]

Дооронбек Садырбаев: Диссертация

АҢГЕМЕ Өйдө-ылдый сөз чыгып кетпесин үчүн эмитен эскертээрим: Букеш экөөбүз баягыдай эле ынтымактуубуз. Кудайга шүгүр, эл катары оокатыбыз бар, эч кимден кем эмеспиз. Ырас, ал «окумуштуу болом» — деп оолукканга чейин мындан да ынтымактуураак элек. Баягыда эле, «мен дагы аспирантурага өтүп, башкаларчылап бир илимди бучкактап көрсөм кандай болор экен»? — деп калыптыр. Жок дебедим. Аялым аспирантурага өттү, аны менен кошо үй тиричилигинин түйшүгү жана жаңыдан тамтуң басып келаткан кызыбызды тарбиялоо милдети толук бойдон менин мойнума жүктөлдү. Мунусуна да көндүм. Акыры […]