Проспер Мериме: Маттео Фальконе

НОВЕЛЛА Порто-Векьодон түндүк-батышка карай аралга тереңдеп бара бергенде, бузулган аскалардын килейген бөлүктөрү бөгөгөн, кээ бир жерлерин коктулар кесип өткөн жалгыз аяк жол, улам тик өйдөлөп, үч сааттай жол жүргөндөн кийин маки жыш өскөн жайга туш болосуң. Маки – корсикалык малчылардын жана мыйзам тартиптерине баш бербегендердин мекени. Корсикалык дыйкан өзүнүн айдоо жерин багып, семиртип убара тарткандан көрө, жаңы айдоо аянтын токойду өрттөп жиберип тапканды жакшы көрөт: өрт уланып, болжогон жерден ашып кетсе деле камырабайт; эмне болуп кеткенде деле өрттөнгөн дарактардын күлү […]

Конкурска: Каар огу №24

Аңгеме-притча О Улугум, Жараткан! Өзүң сүйгөн Адам-султан. Көрпенделик пейил күтүп, өз ырысын өзү куруткан. Көрнаамек болуп жүрбөсүн бардыгын унуткан? (Аскадагы жазуу) Жүздүк көзүндөй кипкичине айыл. Асман тешкен тоолордун этегинде, толкуп аккан үлкөн суунун жээгинде. Ие, жомоктогудай күн-түндөрдү кечирген бул айылдын төтөнчө сыры, бөтөнчө ырдадаар ыры бар. Сыры: кыш чилдеде кырк күн Күн күлмүңүнө, жаз чилдеде кырк түн Ай жамалына зар. Ананчы, айлап Күн жарыгын, Ай нурун көрбөгөн пенденин кусалыктан «тарс!» айрылып кетпейби курсагы! А, ырдалаар ыры: Жашоо Күнсүз курусун, көңүлдөр […]

Тэцуо Миура: Кызыл юбка

АҢГЕМЕ Ресаку карындашы Хидэ анын чакыруусуна олуттуу карап, ошол замат Наориге жетип келет деп эч ойлогон эмес эле. Ал болгону тээ кулак угуп, көз көрбөгөн айылдагы оорукчан апасын карап, айылда калган бойго жеткен карындашынын жүрөгүнө үмүттүн шамын жандырып коёюн деп гана жазган эле. “Бир күнү бошоп калсаң, айылдагы түйшүктөн бир аз эс алып, мен жакка шаарга келип, жүрүп кетсең да болот эле” – деп жазган катта. Муну окуса өмүрүндө жакшы күндү көрбөй жашап жаткан курган карындашы аз да болсо  кайраттанып […]

Конкурска: «Жашоону сүйгөндү үйрөтүңүзчү!» №23

АҢГЕМЕ «Буюмуңду алып коюшса, өлбөйсүң, жашап кетесиң. Ал эми рухуңду тебелеп салышса, аны эч нерсе менен тегиздеп, оңдой албайсың». Ч.Айтматов Бул жылкы жаңы жылды куттуктап келген куттуктоо каттардын ичинен бирөөсү мени өзгөчө кубандырды. Бул Зарина аттуу кыздын куттуктоосу. «Жашоомду сүйгөнгө, өзүмдү сүйгөнгө, баардыгын кечиргенге, Жаратканга ыраазы болгонго үйрөнүп келатам. Сизге ырахмат жана таазим. Кандай жакшы, Кудайдын мени сизге жолуктурганы…». Бул кыз бир жыл мурда кабыл алуума келген болчу. 25 жаштагы, кара торунун сулуусу экен. Жаш, татынакай болгону менен өзүн кармоосу, […]

Кундузбү Маматова: Үмүт (конкурска №22)

Редакциядан эскертүү: Бул аңгеменин автору Кундузбү Маматова конкурстун Жобосунда «Мурда эч жерде жарыяланбаган чыгармалар гана кабыл алынат» деген шартты аткарбагандыгы үчүн анын «Үмүт» аталышындагы эмгеги конкурстан четтетилди. АҢГЕМЕ «Биздин үй алыскы райондордун биринде, чоң айылда. “Чоң айыл – чоң үй-бүлө” дегендей, биздин үй-бүлө да ошол чоң үй-бүлөнүн бир бутагы. Чоң ата, чоң эне, чоң коргон – баары менен биз бактылуу элек. Чоң атам көп балалуу, уулдарынын баарын үйлөп-жайлап, кыздарын берип тындырышкан. Менин атам – уулдун экинчиси. Баарын бөлсө да… бизди […]

Насирдин Байтемиров: Күрптүн ыйы

АҢГЕМЕ Адику көптөн бери эле атасынын кулагынын кужурун алат. Эсине түшө калса эле: — Атакоу! Күрп кантип ыйлаган эле. Айтып берем дебедиң беле? Качан айтасың? Эртең дей бересиң, эртең дей бересиң. Калпычысың, күрп ыйлабайт, калпычысың,— дей берет. Күрп ыйлаганы чын. Атасы өз көзү менен көргөн. Ана айтам, мына айтам менен эле келатат. Айтууга ыгы келбей калат десең. Так ушу азыр ыгы келди айтууга. Ар нерсеге себеп керек тура. Андай себеп ушу жолу болду. Айылга барышкан жайында, Адикунун чоң атасыныкына. Алардын […]

Конкурска: Бакыбай бакшы (№20)

(Болумуш-аңгеме) Өзгөчө кайталангыс сулуулугу менен айрымаланган, тегерегин тоо курчаган ажайып кооз Алай өрөөнүндөгү томуктай айылдарынын биринде, кадимки айыл турмушу дагы бир кечи соңуна чыгып, эл жатууга камынган маал. Бакыбай эки саан ую менен бир нече коюна чөп салып – жайлап бүтүп, үйүнүн артындагы кенен короосунун жан жагындагы, такырайган эки чарчы метрди ээлеген аянтчага, чоңдугу бир кадам, жоондугу жарым кулачтай отундарды калап, тегерете тизип, от тамызды да үйүнө кирип кетти. Бакыбай балапан кезинде короодо жөрмөлөп жүргөнүн үй жанынан өтүп бараткан Акмолдо […]

Конкурска: Шералинин чокою (№19)

АҢГЕМЕ 1997-жылдын күз айлары эле. Күн кыйла сууктап, талаа иштери бүткөн мезгил. Үйүндө мингич жылкысы бар адамдын баары улак чаба турган маал келди деп, колдорун ушалап сүйүнө баштайт мындайда. Эл катары мен да бир көк кашка бышты кармайм. Улакка чуркап кыйратпаса да, сындуу мал үчүн минип жүргөнүмө корстонмун. Теңтуш балдар менен дүпүрөтүп ары-бери бастырып, ат чарчабай жеткен жердеги мааракелердин баарындагы тамашадан калбайбыз. Ошол жылдардагы акча тартыш болгону мал чарбасына катуу тийди. Базарда мал арзан, алган адам жок. Аш берген жерде […]

Айбек Абдылдаев: Адам-карышкыр

АҢГЕМЕ Улуп-уңшуган карышкырдын үнүнөн чочуп ойгонду. — Атаңдын оосун урайын! Бу канчыктын үнү кудайга жеткенче, мылтыгымдын огу ага жетер! — Кой, абышка. Кудайдан улук сүйлөбө, жети түндө темселеп каякка бармак элең. Капсалаң чын эле мылтыгын ала чуркайбы деп коркту Бурул кемпир. Карышкыр улуганын койбоду, тоонун мемиреген түнү бузулду. Капсалаң сыяктуу эле түнү менен бүт дүйнө түйшөлүп чыкты. Күздүн жөө туманы салаңдап, тоо этегине жакындап келе жаткан… Айыл этегиндеги обочо турган үйдүн морунан чыккан түтүн тоодон соккон шамалга үзүлөт. Эки небересин […]

Конкурска: Эңсөө №16

АҢГЕМЕ Подъезддин ичи. Тепкичтер менен салмактуу жай басып бирөө чыгып келе жатканы, подъезддин ичине жаңырган үндөн сезилип жатты. Тепкичтен  чыгып келе жаткан адам аял киши экенин баскан кадамынан, дабышынан боолголосо болот.  Бири-бирине кубалашкан тепкичтер менен көтөрүлүп келе жаткан адам, акыры кадамын токтотуп кайрыла бергенде, тердеген бел басык муруну, коюу каштары, бакырайган кой көздөрү дароо көзгө урунду. Бул Айжан эле. Ал борбордогу бир курулуш компаниясында, керек-жарак бөлүмүнүн катардагы эсепчи-референт кызматында иштейт. Ушул батирди ал өзү иштеген курулуш компаниясынан ижарага алган. Маанайы […]

Чоюн Өмүралиев: Бала

АҢГЕМЕ Ал айылына келатты. Шаар менен айылдын ортосу көп алыс эмес, 45 чакырым болгону. Бирок жумасына бир жолу келип кетпесе бир нерсеси кемип, эңшериле берет. Келерки жекшембиге дейре бук болуп бүтөт. Анысы ишине да, бирөөлөр менен мамилесине да таасир этет. Жөндөн жөн эле кыртыштап калганы кимге жаксын. Бирөөгө жаккан жакпаганы менен иши барбы, ал айылын, үйүн гана ойлой берет, ой-санаасын ошол гана чылк бийлеп алат. Ушинтип анын сагынычы көңүлүн дегдетип, кусалантып, бирөөнүн көзүнө көтөрүп көрсөткөн нерсе эмес, тетирисинче өзүнчө эле […]

Конкурска: Ак кардагы ак бекет (№14)

АҢГЕМЕ Сыдыкаалы темир жол вокзалына поезди жөнөрдөн эки саат мурда келип алыптыр. Билетти да үч жума башта эле алып койгон. Жайкы каникулдан бери айылына бара элек. Төрт ай болуптур. Келген соң убакытты кантип өткөрөрүн билбей ары басты, бери басты. Улуттук даамдардын «Ак-Суу» рестораны тарапта суукка карабай сыртта сыра ичкендер кажы-кужу. Анда болсо ашыкча акча жок. Жолго деп бөлүп койгондорго тийбеши керек. Поездде эки жолу шам-шум кылат. Анан акыркы вокзалга – Жалал-Абадга чейин барса дагы бир нерсе жеш керек, жок, Анжиандан […]

Гүлсүнай Маамова: Жаза

АҢГЕМЕ Оочу-Калачынын күн чыгышындагы жон боордон ылдый өйдөлөгөн марза четине кызыл кирпичтен салынган үйдүн пайдубалы түптөлө баштаганда жакшы тилек менен отургузулган төрт-беш түптөй жүзүмтак асылга кирип калганы качан. Түп жагы кыйла жооноюп, көөлөмдө иш билги Сами астейдил кунтун салып хамтак кылганынан болсо керек, ар жеринен темир куур менен тикеленген сабактары төрт чарчылана бекитилген шыргайларды бойлоп жайыла, калың бериктерин оголе жазы байлагандыктан эми гана чүмөк ата баштаган шиңгилдер бир караганга байкала бербейт. Чарбактын этек жагындагы эски үйдүкү окшойт, бир кезде чети […]

Конкурска: Алаяк (№13)

 АҢГЕМЕ Элеттин балдары кичинесинен эле жылкыга жакын болот. Үч-төрт жашынан эле ат мине башташат. Башкалардай эле мен да бала кезимен ат минип өстүм. Жоош ат болот, азоосу болот дегендей, аттан далай жыгылчубуз. Менин бер жагы төрт жолу колум сынды го. Атты жакшы көрсөң ага карайсыңбы, он беш-жыйырма күндө гипстелген, сынган колуң айыгат. Гипсти алып ыргытып кайра аттанасың! Биздин элде «Ат — адамдын канаты» деп айтышат. «Көк бөрү», «Эр эңиш» жана башка ат оюндарында ат мыкты, акылдуу, тажрыйбалуу болбосо жеңишке жетпейсиң. […]