Абийрбек Абыкаев: Кар күрөгөндөгү ойлор

ЭССЕ Бардык кара жумуштардан ушул аппак карды, кыштын жеңил, үлпүлдөгөн назик аппак карын күрөгөндү жакшы көрөм. Чындыгында, өзүм кара жумушка деле жокмун. Бала кезимден, күрөк кармап жер сайсам, кетмен көтөрүп картөшкө отогону чыксам, үй ордундай огород чоңоюп, жок эле дегенде жарым гектарга айланып, кетменди беш шилтесем, беш мүнөт, он шилтесем он мүнөт кетмендин сабына жөлөнүп алып өткөн-кеткендерди карай бермей адатым ушул күнгө чейин калбай келатат. Анан калса, кетменди көрсөм эле: илгери уккан анекдот эсиме түшөт. Апенди кетмендин сабын байкабай басып […]

Каныбек Эдилбаев: Адашуу

АҢГЕМЕ I Күндөгүдөй эле жан-жаныбарларга жагымдуу аппак таң атты. Бая жер жарылып келе жатканда, жамгыр жаап өткөн. Калдайган ак булуттар жылып көк асманды көргөзбөйт. II Убакыттар алга чамдап, жайкы каникулдун бүтөрүнө саналуу күндөр гана калды. Кубанычым койнума батпайт. Анткени классташтарым менен кайрадан чогуу класска кирип, партага отурам аз күндө. Чынын айтканда эки жарым айдан бери, айылды сагындым! Короо койду жайытта жайып жүрүп, зеригем жалгыз. “А айылда болсомчу?» — деп ойлоп коём. Жонумдагы асынганым, 32-ак мылтык. Эрмегим ошол, күндүз суур, коён […]

Жек Лондон: Мартин Иден

<<<<<<<<< Башы XLII ГЛАВА Ошентип Мартин өзүн жалгыз калганын сезген күн келди. Ал алдуу-күчтүү, саламаттыгы куландан соо эле, бирок эми кылаарга да иши жок болчу. Окуп, жазганын токтотуп, Бриссенденден ажырап, Руфтун сүйүүсүн жоготкондон кийин жашоосу үч көчкөн журттай аңылдап ээн калды. Ал жашоосундагы бул боштукту ресторандар, египет папиростору менен толтурам деп куру эле аракеттениптир. Ырасы, аны дегдетип, өзүнө азгырган Улуу океан эле, бирок анын Кошмо Штаттардагы оюну али толук бүтө электигин түшүнүп турду. Жакында анын эки китеби басмадан чыгат, мүмкүн […]

Феликс Кривиндин классикалык чакан аңгемелери

Баткак Баткак аябай сезимтал эле, ага кимдер тийип кетпесин анын жүрөгүндө терең из калчу. — Ах, өтүк! – деп капа болчу ал. – Ал кайда кетти? Мен ансыз жашай албайм! Бирок ал жашай берчү. Бир мүнөт өтпөй эле: — Ах, туяк! Сүйкүмдүү, ак көңүл аттын туягы! Мен сенин элесиңди өмүр бою сактайм… Мода сүйүүчүлөр Чымындар – моданы аябай кубалашат. Алар ар түрдүү оймо-чиймелүү желелерди көрсө эле болду, алыс кете алышпай, кызыга карашып, кармалап көрүшүп, ак көңүл курсактуу Жөргөмүштөн сурашат: — […]

Мидин Алыбаев: Кат

АҢГЕМЕ Кат кандай кызык. Өзүң жокто почтоочу үйүңө кат алып келип таштаса… Аны ачканча ашыгасың. Конверт ачылганчакты санааң алда кайда жүгүрөт. Алыстагы ага-туугандарың, ата-энең же жакын жолдошторуң эсиңе түшөт. «Кимден экен?» деген үмүт менен конвертти ачасың… Ырас, каттын каты бар да. Кээ бир катта аткарган кызматыңды, ал жайыңды, эсен-соолугуңду, оору-сыркоо илдетиңди, алдыңдагы милдетиңди сурап жазат… Мындай каттарды мен да далай алып көрдүм. Бирок бир кат мени ушунчалык толкундатты… Кубандырды… Кызартты… Ошондуктан аны ачыкка салгым келди. Азыркы аңгеме ошол кат жөнүндө […]

Дооронбек Садырбаев: Жыргап келдик

АҢГЕМЕ — Эрте келгениң ырас болбодубу,— деди келинчегим, босогодон тосуп чыгып. — Ме, ачкычтарды. Ылдамыраак гаражга барып машинени жүргүзүп кел. — Эмне, Букентай, базарга барабызбы? — деп этияттана сурап койдум. — Базарга эмес, айылга төркүндөрүмө барабыз! — деди Букеш, «эр болсоң бирдеме деп көрчү!» дегенсип жүзүмө тике карап. — Айылга өткөн жумада эле… — Анда таажеңемин табын сураганы барганбыз, бүгүн болсо, Ысагаалы байкемкине барабыз. — Ошондой байкең бар беле? — Анан жок беле? Кызыктай сүйлөй бересиң да! — Мурда укпаганыман […]

Дилазык: Душман

— Апаке, мен сени аябай сүйөм, — деди кичинекей Варя уктаар алдында, апасынын төшүнө башын жөлөнө жатып. — Мен да сени аябай сүйөм, Варенька! – деп жооп берди апасы. — А сүйүү деген эмне? — Эми…кызым, сага кантип айтсам. Сүйүү – бул өтө татаал жана күчтүү сезим. Ар кандай сүйүү болот: мисалы, башка кишини сүйүү, өз өлкөсүн сүйүү, жаратылышты сүйүү…– апасы ар бир сөзүн кылдат тандап түшүндүрүп жатты. — А оюнчукту сүйсө болобу? — Бул эми бир аз башкачараак, бирок […]

Жек Лондон: Мартин Иден

<<<<<<<<<<< Башы XXXV ГЛАВА Бриссенден эмне үчүн өзүнүн көпкө чейин жоголуп кеткенин айткан жок. Мартин деле андан такып сурабады. Грог куюлган ыстыкандан чыккан буунун арасынан ал өзүнүн кадырман досунун шапайып арыктаган ак куба жүзүнө канаттануу сезими менен кызыга карап отурду. — Мен деле кол куушуруп бекер отурганым жок, — деди Бриссенден, Мартин ага өзүнүн акыркы жасаган иштерин айтып бергенден кийин. Ал чөнтөгүнөн алып чыгып сунган кол жазманын аталышын окуп алып, таң калган Мартин Бриссенденди суроолуу карап калды. — Ооба, ооба, […]

Касым Кушубеков: Өткүн

«…Ал Мефистофель. Мен Фауст. Бүгүн түнү келишимге кол коёбуз» (Э. Межелайтис. «Контрапункт») …Шырт-шырт-шырт… Август айынын аптаптуу күнүнө чагыла калып, жыш өскөн бедени кулата чаап жаткан чалгынын үнү угулат. Чалгы: өзү иштеп жаткандай биркараган кишиге. Аны шилтеп жаткан абышка сабынан гана сүйөй кармап, аны ээрчип бараткансыйт. Чалгынын шартылдаган үнүнө жарышкансып абышканын чолок-чолок энтиккен добушу угулат. Күн шашке чамалап, ысык абышканын бырыштуу чекесинен кычкыл терди чыгарат. Айыл тарап күз күрөшүнүн күч алгандыгынанбы, же август айынын аптабынанбы, айтоор, ээн, жансыздай. Ишин таң эртеден […]

Мидин Алыбаев: Жомокчу мерген

АҢГЕМЕ Мергенчиликти мен кичинекей кезегимден эле жакшы көрө тургамын. Айылыбызда бир Арстанбек деген мергенчи бар эле. Мен алардын үйүнө көп баруучумун. Анын мылтыгын, бүркүтүн, тайганын көрүүчүмүн. Атып келгендеринин терисине карап, аларды тирүү көрүүгө кызыгаар элем. Ал мергенчи кээде аюу, жолборс, карышкырларды атып, терисин алып келе турган. Булар мени абдан кызыктыруучу. Жапайылар жөнүндө кеп кылган жерге атайын барып көңүл коюп угуп олтурчу элем. Атам өтө кедей киши эле. Мен анын жалгыз баласы болгондуктан, эмнени кааласам, ошону алып берүүгө тырышуучу, бирок колунан […]

Феликс Кривиндин классикалык чакан аңгемелери

Көз айнек эмнеге керек? — Эмне үчүн көз айнек кийбейсиз? – сурашты Кумурскадан. — Кандай десем… – деди ал. – Мен күндү, асманды көрүп турушум керек, кайда бара турганы белгисиз мына бул жолду көрүшүм керек. Досторумдун күлкүлөрүн көрүшүм керек… Ал эми майда-чүйдө нерселер мени кызыктырбайт. Сүрөт Сүрөт жаратылышка баа берет дейт: — Бардыгы жакшы дечи —  фону жана түстөрдүн айкалыштары. Бирок кандайдыр бир рамка деген болуш керек да! Чыгармачыл ыкма Гүлдөрдүн талашы — кереметтүү кооздук жөнүндө болду. Сөздү Тикенек алды: […]

Ги де Мопассан: Суу жүрѳк

АҢГЕМЕ Коомчулукта аны «Жагымдуу Синьоль» деп аташчу. Анын толук аты-жѳнү  виконт[i] Гонтран-Жозеф де Синьоль эле. Жетим ɵскɵн, жетиштүү байлык топтой алган, мындайча айтканда, кийингени, баскан-турганы менен эл кɵзүнѳ кѳрүнүктүү адам эле. Ал жагымдуу келбети, тартиптүү жүрүм-туруму, орундуу сүйлѳгѳн эстүүлүгү, тубаса кылдаттыгы, ак сѳѳктүү сыймыгы, жарашыктуу муруту, терең кѳздѳрү менен кыскасы, аялзаты жактыруучу бардык сапаттардан  куру жалак эмес эле. Ал конокто болгондо, айымдар аны менен жеңил бийге чыгууну жактырышса, мырзалар болсо, күлүп караганы менен ичинен жактырышчу эмес. Аны кѳп айымдар менен […]

Илья Ильф & Евгений Петров: Кенен чабыт

АҢГЕМЕ Дуб жыгачынан жасалган, эки капталындагы бетине жүзүмдүн шиңгилдери оюлуп тартылган, чоң столдо мекеме жетекчиси Семен Семенович олтурган. Анын алдында, аскерлердин капталында сары сызыгы бар галифе шымын кийген чарба башчысы турду. Чарба башчылары эмнегедир өз милдеттери жөнөкөй эле лампочкаларды алмаштырып, шкафтар менен стулдарга жез номурларды алмаштыруу эмес эле, кылычты ары-бери шилтеп, келишкен аттарды чапкылап, жоо чаап жүргөн жоокер жигиттерден бетер, өзүлөрүнүн граждандык денелерине жарым аскердик кийимди чаптап алганды  жакшы көрүшчү. — Демек, мындай, жолдош Кошачий, — кызууланып сүйлөп жатты Семен […]

Феликс Кривиндин классикалык чакан аңгемелери

Каракчы Огород кайтаруу үчүн коюлган каракчы сүйүнүп,  өзүнүн кызмат ордун жууп той өткөзмөк болду. Ал асманда чабыттап учкан куштарды төгүлүп бышып турган жемиштерден тоё жеп, тойлоп кетүүгө жан-алы калбай кол булгалап чакырып жатты. Бирок куштар аны карап да койбоду. Каракчы болсо токтоп калбай чакыра берди, чакыра берди… Ал анын кубанычын эч кимиси бөлүшкүсү келбей жатканына аябай капа болду. Түбөлүктүүлүк Гранит аскага эки миллион жыл толгонуна байланыштуу куттуктоо үчүнбү же жөн элеби, айтор анын жанына жаңы эле жарык дүйнөгө келген Каакым […]