Конкурска: Күкүк эне (№9)

АҢГЕМЕ Төрөткана. Чоң-чоң терезелерден жарык төгүлүп, анын нурлары түн караңгылыгын көзөп, алда кайдан балбылдайт… Бул жер ыйык. Адам баласы ааламга көз жарган жер ыйык эмей… Төркү бөлмө врачтардыкы. Жүзү кызарып, маңдайы тердеп чыккан баш врач өзүн-өзү токтоо кармаганга аракеттенип, көзүн жерден албай үнсүз, сөзсүз мисирейген келинге кеп уктура албай убара. — Ойлондуңбу? Өз балаңды жээрибе! Мал да баласын кыйбайт. «Отказ кылдым баламдан» деген кагазыңды тытып ташта. Өз ичиңден чыккан, а! Бала деген бала. Буюм эмес, төрөп таштап кете бергидей. Сени […]

Конкурска: Үмүт (№8)

АҢГЕМЕ — Карма! Жиптин учун карма дейм, кысталактын баласы! Ит жатышын көр! Сел келатат, бол! – Жамгыр аралаш сакалы ылдый ызанын жашы куюлган Батыр чалдын заманасы куурулуп турду. Капкара куюн болуп келе жаткан селдин күү-шаа үнү үрөй учурат. Анын бул турган сайга жетип келиши кеп эмес. Ал тургай селдин алааматынан чочуган кашка күлүк үркүп, зыр коюуга даяр. Үстүндөгү ээсинин тарамыштай колдору гана ооздукту карыштыра тарткандыктан, оозунан кан аралаш көбүк атып, жаны көзгө көрүнүүдө жаныбардын. Аңгекте үстөмөнүнөн сулаган мас кыйкырыкка жооп […]

Чоюн Өмүралиев: Инген ийиген (шедевр)

АҢГЕМЕ — Каак-каак!.. — Каак!.. Таң атып атпай таан, каргалар басып калды, чуусубу, шаарды башына көтөрөт! Буерде ушундай, коңур күздүн кой маарек бир күнүндө кайдан-жайдан келгенин билбейсиң, сүйлөшүп алгансып бир түндө басып алышат. «Аа, келгиле, куш келгиле. А мен өзүңөр көрүп баягы элемин». Уйкусу качып туруп алган Мырза терезеден сыртты карады. Адеп эле тарамыштай таралган дарактарды, учтарында кол жетип терилбей калган карагаттай бадырайган-бадырайган каргалардын конуп алганын, тумшуктары абайсыз чийип кетсе, чырт сынчудай мөлтүрөгөн тунук асманды көрдү. Жуунуп, тамагын ичип болуп […]

Конкурска: Кайран Дон (№7)

АҢГЕМЕ Союз тарагандан кийин колхоз, совхоздун мал-мүлкүн бөлөт экен деп, күндө эле дуулдап эл чогулат. Биз анда тогуз жаштагы балдарбыз. Ошол малды алса эле, байып кетчүдөй болуп, чоңдор деле балдар сыяктуу элеп-желеп болуп алышкан. Үй-бүлөбүздө он үч жан элек. Анда чоң ата, чоң энемдин көзү тирүү. Биз сегиз бир тууганбыз. Мектепте шоктук кылганда, агайлар да “элдин бир ата-энеси болсо, силердики үчтөн, кандай тарбия бербейт” деп тилдеп калчу. Таята, таенебизди кошуп айткандагысы бу. Эң улуу агам үйлөнүп, ал дагы биз менен […]

Тарык Бугра: Биздин бала

АҢГЕМЕ Таң агарып келе жаткан эле. Аялым терезенин жанында отурган экен. Таңды ушул жерде отуруп атырыптыр. — Сен жаткан жоксуңбу? – дедим. Жүткүндү. Бозоргон өңү терезенин жанындагы көлөкөгө окшоп кетти. Бирок бул көлөкөдө бирге жашаган жыйырма жылдан ашуун мезгилдин ар бир күнүнөн бирден үзүм бар эле. — Азан айтылып жатат, — деп шыбырады. Анын бул добушу мени ойго салды. Жан-дүйнөбүз кол жеткистей болуп, аялым Куранда айтылган бактысын кылымдардан бери бекер эле күтүп жүргөндөй сезилди. Кыймыл-аракетинде, баскан-турганында муңайымдуу баш ийүү бар […]

Конкурска: Жармат (№6)

АҢГЕМЕ ПРОЛОГ Жараткан ырыскыны ар кимге ар кандай жол менен берет. Бирок биз – адамдар, көбүнчө адалды айланып өтүп, арамдан оокат жыйгыбыз келет. Арамдын ашы жеңилдей сезилет. Оңой олжонун артынан кууп, кээде акылга сыйбас иштерди жасайбыз. Бул окуяны укканымда – мен да ишенбей, жакамды кармаганмын. Кантип эле ушундай болсун деп таң калганмын. Балким бул окуя мен уккандан таптакыр башкача болгондур. Же мындан да жаман болгондур. Анда кеп башынан болсун. *     *     * Миң тогуз жүз токсон баланчанчы жыл. Түнкү караңгылыкка […]

Конкурска: Көз (№5)

АҢГЕМЕ “Үйдөн кырк кадам узаган адам мусаапыр” — деп кыргыз бекер жерден айтпайт. Анын үстүнө субай-салтаң жүрсөң да бир жөн эле, колумда жетелеген үч жашар балам Айхан менен кыжылдаган көп кытайдын арасында, аягы асман челген бийик кабаттуу, жолдору баш айлантып, бери дегенде эле 5-6 кабат болгон Үрүмчүдө жүрүш – тирүүнүн тозогундай сезилди. Бир башкача кайнаган турмуш, демди кыскан аба, кулакка жат тил, көзгө чоочун эл. “Бу кытайың кишинин жырткычы, кытай кылымды басаар калк, эртеби-кечпи булар жер шарын басып алуудан кайра […]

Лев Толстой: Куну куураткыр десе

БОЛМУШ Мопассандыкындай аңгеме Франция менен Италиянын ортосунда, Жер ортолук деңизинин жээгинде, кичинекей, тырнактай бир падышалык бар. Ал падышалык Монако деп аталат. Бул падышалыктагы элдин саны чоңураак айылдын элинен да азыраак, болгону жети миң чамалаш, а жеринин аянты андан да аз, ар бирине бир гектардан да болбойт. Бирок кадимкидей эле падышалык падышасы да бар. Ал падышанын өз ак сарайы, жан жөкөрлөрү, министрлери, архиерейлери, генералдары, аскери, кыскасы, мамлекетке тиешелүүнүн бардыгы бар. Аскери көп эмес, болгону алтымыш адам, ошондой болсо деле аскер деген […]

Конкурска: Кимиси кимден кутулду? (№4)

АҢГЕМЕ I Кара кийип отуруп калды заматта. Минтип кетери оюнда эч жок эле. Кошуна-колоң, туугандар чогулуп, баары аза күтүп отуруп калышты. II Эрди-катын эртең менен күлүп-жайнап, эркелешип, төшөктөн бирге туруп, бирге отуруп тамак ичишкен. Күйөөсү тамагын жеп болуп, туалетке кирип, көпкө жок болду. Бул анын күнүгө эртең мененки адаты. Көпкө отурат. Бой жеткен уул-кыздарынын бири жумушка, бири окуусуна кетип, үйдө экөө эле калган. Күйөөсү унитаздын суусун агызды. Шылдырап араң аккан суу бүгүн да чала акты. 5-10 мүнөттөн кийин кайра кирип […]

Конкурска: Сырдуу үч бурчтук (№3)

АҢГЕМЕ Адаттагыдай эле бир аяшыбыздын үйүнө чогулуп, дасторкон жайып, ичип-жеп, ырдап, көңүлдүү отурдук. Сенин аялың шаарда иштегендиктен өзүң жалгыз келчүсүң.  Кээде гана шарты болуп калганда ээрчите келбесең, көбүнчө өзүң жалгыз жүрчүсүң. Билимдүү кызматкер болгондуктан башка аяштардан өзгөчөлөнүп турчусуң.  Сүйлөгөнүң, басканың, турганың, тамашалаганың да орундуу, жөндүү эле. “Аялың кандай гана бактылуу аял”, — деп суктанып гана койчумун.  Ошондой отуруш күндөрдүн биринде, мен эшикке чыгайын деп күрмөмдү алып бастым.  Артымдан сен да чыга келдиң.  Жүрөгүм алда нени сезгендей бир булк этип алды. […]

Жамалбек Ырсалиев: Мен алдамчымын, кечиргиле!

ЭССЕ Ооба, мен калпычымын, жалганчымын, алдамчымын! Кечиргиле! Кечээ бир досум түштөнүүгө чакырды. Абдан жакшы сүйлөшүп отурганбыз. Бир убакта досум, чапанчанды чапсаң, көйнөкчөнгө доо кетет кылды. Бир досун мисал кылып айтып атат. Досумдан сурадым, апаңды жакшы көрөсүңбү же аялыңдыбы? Атаңды жакшы көрөсүңбү же балаңдыбы десем, албетте, апам менен атамды деди. Жалган дедим. Калп айтпа. Аяш энемдин бутундагы кепичи канча сом, аяштын бут кийими (сапошкасы) канча сом турат дедим. Аяш энемдин күрмөсү канча сом да, аяштын шубасы канча доллар?.. Досумдун калган сөздөрүн […]

Бурулкан Бакеева: Жүк-200

АҢГЕМЕ Атаян Екатеринбург шаарында өз машинеси менен жүргүнчүлөрдү ташыйт. Мындайча айтканда – таксичи. Жакшы табат, ушунусуна шүгүр деп тапканын аялына жөнөтөт. Бейчеки баспады, түнкү кафелерде шарактап кыз-келиндер менен көңүл ачып акчасын бөөдө коротподу. Жакында Кыргызстанга барып келсемби деп жүрөт. Аялы безилдеп тез-тез чалып атат. Айылыбызда арзан үй сатылып жатат, абысындар менен бир короодо чапкылашып, аңдышып, ушакташып, тыгылышып жашай албайм. Келе кал, үйдү көрөлү, жетпесе атамдардагы малды сатабыз дейт. Аялы түзүк неме, оокатка өтө бышык. Жөнөткөн акчасына аял башы менен бука […]

Конкурска: Чырпыктылык кыз (№2)

АҢГЕМЕ Эне үйүнө келген өз кызынын кичинекей сары кызына, небересине негедир башкача көзү түштү. Мурда байкачу деле эмес экен. Тыпылдап баскан-турганы тың, тили таттуу сары кыз кексе кемпирге жага түштү. — Ээ Айгүл, бул кызың башкача экен. Берки кызың жүдөңкү, аны алып кет да мобул кызыңды бер. — Коюңузчу апа, — келиндин жүрөгү тыз этип алды. — Бир-эки күнгө таштап кет, көрөлү, балким кайра алаарсың. Буту да чуркап калыптыр. Карасам тирикараак көрүнөт. Келин кыйылып, ичи туз куйгандай ачышып, бирок энесине […]

Конкурска: Почточу Акин (№1)

АҢГЕМЕ Оо анда велосипед минген почточу Акин көзүмө кудайымдай эле көрүнчү. Советтик почтонун символундай, жалпы почточулардын үлгүсүндөй көз алдымда түбөлүк тартылды да калды. Азыр почточу келет деген ой түш маал мээге кылт эте калганда сыртка чуркап чыгып, астын акмалап тосуп алаар элем. Муну башкалар да кылчубу же мен эле ак эткенден так этчүмүнбү, билбейм. Почточу гезит-журналдарды, каттарды, пенсия-пособиелерди элге таркатчу. Акин ата бул түйшүктүү кызматты канча жыл аркалаганы эсимде жок, биз бала кезде аны зарыга күтүп, чыдамыбыз кете күтүп алчубуз. […]