Кадыркул Өмүркулов: Торгой уя

АҢГЕМЕ Адамкул сентябрда Финляндиядан келатты. Хельсинки аэропортунан Адамкул он күндөн бери өзүн коштоп жүргөн, алп мүчөлүү ак көнүл жазуучу Элиэлдин кете берүүсүн өтүндү, аба ырайынын шарты болбой самолет Москвага учпай жатыптыр. Эми Адамкул аэровокзалдын бир бурчунда ыңгайлуу олтуруп алып, күүгүмдөгөн айнектин ары жагындагы бири кетип, бири конуп аткан лайнерлерди карап, буерде жүргөн күндөрү көз алдына чубура берди: талаа-тоо аралап, деңиз бойлоп жүздөгөн чакырым жол басты, ак көңүл адамдар менен сүйлөшүп пикир алышты, конок болуп түркүн даам сызды, эми ушулардын бардыгы […]

О`Генри: Поездге кол салуу

АҢГЕМЕ Автордун эскертүүсү Муну мага айтып берген киши бир нече жыл аутло (аутло (outlow) – мыйзамдан тышкары деп жарыяланган киши) катары Түштүк-Батышта жашап, өзү ачык баяндаган иш менен алектенген экен. Анын баяны чынында эле кызык, кеңештери да кол салган поезддеги жүргүнчүлөр үчүн пайдалуу болушу мүмкүн. Поездди тоногондордун башынан өткөргөндөрү башкаларды бул ишке азгыра албасы бышык. Мен анын баянын мүмкүн болушунча так, дээрлик сөзмө-сөз айтып бергенге аракет кылдым. О.Г. Эгер көпчүлүк элден сурап көрсөк, поездди токтотуу кыйын деп жооп беришмек. Бул […]

Танит Ло: Сөөк буттуу жезкемпир жөнүндө аңгеме-жомок

Илгери-илгери Маша деген кыз жашачу. Ал апасы жана атасы менен турчу. Атасы көпчүлүк орустардай эле керээлдин кечке арак иччү. Апасы жумушуна барчу, андан кийин дүкөнгө барып тамак аш сатып келчү, анан тамак жасачу, идиш аякты жуучу, анан суй жыгылып чарчап уйкуга кетчү же Машаны кыйкырып урушчу. Анткени урушканга башка эч ким жок эле, – атасы достору менен арак ичип көчөдө жүрчү. Маша дайыма үйдө, апасынын жанында эле. Ошентип жүрүп Маша күндөн күнгө өсүп отурду, өсүп отурду. Чоңоюп, ай десе айдай, […]

Азис Несин: Маанилүү тапшырма

АҢГЕМЕ Ал күнү эртең менен шеф саясый полициянын чиновнигине төмөндөгүдөй буйрук берди: – Чжан, мен сага маанилүү тапшырма берем. Көзүңдү кара! Бул сен үчүн кызматка киргенден берки тапшырылган эң сыймыктуу тапшырма. Алибетте, аны аткара алсаң. Чжан, эскирген батинкесинин башын карап, уялыңкы сурады: – Мырза башчы, сыйлык берилеби? – Алибетте, эгер ийгиликтүү аткарсаң. Үч миң юан аласың. Кулагыңды тазалап жакшылап ук. Саясый полициянын башчысы тапшырманы түшүндүрүп жатты, бирок Чжан эч нерсе түшүнгөн жок. Анын башынан үч миң юан кетпей койду. Үч […]

Василий Шукшин: Эненин түшү

АҢГЕМЕ Апамдын бир нече түшүн айтып берейин. Эмне үчүн алар эмгиче эсимен чыкпай калды, аны өзүм да билбейм. А балким далай ирет айтып берип жүргөндөн уламдыр, апам түшүн өмүр бою эстеп жүрөт. Биринчи түш: — Мен анда кичинекей болчумун, жети-сегиздерде. Балким бир аз улуурактырмын. Түш көрдүм. Атамын үйүнөн эле чыккандай болом —- биздин короодо чокчо сакал ыйык киши эшек минип турат. Чүкөдөй болгон абышка экен, сакалы да аппак, чачы да аппак. «Эй кыз, короонун ичинде ары-бери жетелеп кой» — дейт. […]

Касым Каимов: Мурас

АҢГЕМЕ Чандырбай мүрт өлдү. Жоро-жолдоштору, агайин- туугандары, ал түгүл, сүйгөн жары Күлүмкан да ыраазылык айтышууга, эч болбогондо, бир ооз керез-мурасын угууга үлтүрө алышпады. Кайран неме түшкү оокатын ичип болуп, адатынча кайкалай басып, иш бөлмөсүнө кирген бойдон чыкпай калган. Колуна бир тутам ачкычын мыкчып, креслосуна чалкалап, зыңкыйып калганын гана көрүшөт. Маркумду бирге иштешкен жолдоштору, жакындары урмат менен көмүштү. Кишинин көзү өткөндө кандай экендиги, иштеген иши эскерилип, аны тааныганды да, тааныбаганды да кызыктырып, атүгүл, артынан аңыз болуп айтылып калат эмеспи. «Чандыкемдин көөдөнү […]

Жек Лондон: Мартин Иден

<<<<<<<<<<<Башы V ГЛАВА Эртеси уйкудан ойгонору менен мурдуна кир кийимдер менен самындын жыты келип жатканын сезип, көргөн таттуу түштөрүн да унутуп койду. Кулагына күнүмдүк тириликтин гүрү-гүүсү, бирин бири тилдеп, кудайдын куттуу күнүн жаакташуу менен баштабаткан адамдардын ачуулуу дооштору угулду. Бөлмөсүнөн сыртка чыгып баратып, кыжыры кайнаган эжесинин балдарынын кимдир бирөөсүнө кыйкырган заар үнүн жана колуна тийген бирдеме менен карс дегизе уруп калганын угуп калды. Баланын кокуйлап чыңырган үнү кулагын канжар менен шылып ийгендей болду. Бул жердегинин баары, жадагалса, өзү дем алып […]

Дооронбек Садырбаев: Кулпу

АҢГЕМЕ Күн ысыкта утур-утур жол каратып кемпирди убара кылгыбыз келбегендиктен, мурдатан «баратабыз» деп кабар бербестен, Букеш экөөбүз тең отпуск алып айылга жөнөп калдык… Самолёттон түшөрүбүз менен, бактыбызга, автобус даяр турган экен, түш оой «Апыртанда» болдук… Айлыман кеткени арадан жылдар өтпөдүбү. Быякка сейрек каттаганымдан биздин үй аттын кашкасы сымал таанымал бойдон экен… Түбү түптөлгөн, үстү тунукелүү, заңгыраган стандарттуу үйлөрдүн катарында «жүдөп» турган ыйманы ысык жепирейген жер тамдын карааны көрүнгөндө көңүлүм делөөрүп, ага жеткенче шаштым… Бирок каалгада илинип турган чоң кара кулпу […]

Аман Саспаев: Көздөр, көздөр

АҢГЕМЕ Жолоочулап бара жатып, «Н» селосунун кичинекей, ашканасына кирдим. Көбүнчө мындан ары-бери өткөн шоферлор азыктанышат. Ашкана жол үстүндөгү шоферлордун жупуну кийимдерине, орой шылдыңдашып, эркин отурууларына мүмкүндүк берип тургансыйт. Шоферлор гана эмес, мындай жерге кирген ар бир киши эмне кылса да өөн сезилүүчү түрү жок. Бизде, адатта, көпчүлүк жыйналуучу жерде тамеки тартылбайт. Бирок мында көк түтүн дайыма ашкананын төбөсүн каптап турат. Тамак берилүүчү тешиктен, пияз менен куурулган майлуу эттин жыты чыгып, андан даамдуу тамактын буусуна семирген ашмачынын чулчуйган бети да көрүнө […]

Жек Лондондун «Мартин Иден» кыргызчага кайрадан которулду

РОМАН Америкалык белгилүү жазуучу Жек Лондондун бул чыгармасы максатка умтулган адам баласы сөзсүз ийгиликке жетерин баяндайт. Ошондон улам аталган роман дүйнөдөгү эң мыкты делинген чыгармалардын катарынан орун алып, миллиондогон окурмандардын жүрөгүнөн түнөк тапкан. Аталган чыгарма ушул күнгө чейин китепкөйлөрдүн сүймөнчүлүгүнө айланган бирден бир дүйнөлүк мурастардын катарынан түшпөй келгенинин сыры эмнеде?.. Мунун бир гана себеби: чыгарманын баш каарманы Мартиндин адам болуу өжөрлүгүнөн кайптаган кейиштүү тагдыры муундардан муундарды тарбиялар сабак болуп калганы. Арийне, бул чыгарма адамдын адам болуп өсүп жетилүүсүнө таасири зор […]

Жамалбек Ырсалиев: «Генийлер»

“Астра” деген тамекиден бир күндө эки куту чеккен, мектепте тарых сабагынан берген, узун бойлуу арык мугалимибиз бар эле. Мамбетжанов Бекжан аттуу ошол кара тору агайыбыз аябай арык анан узун манжалары менен чертип же мага окшогон чил моюндарды так ошол манжасы менен кежигеден алып, чыйкылдатып муунтуп койчу. Так ошондой өнөрү үчүн “арбак” деп ат коюп алганбыз. Агайдын сабагында чымындын учканы угулуп турар эле. Коркконубуздан эски тарых менен жаңы тарыхты өкүртө окудук. Дарвин “таякенин” “адам маймылдан жаралган” деген теориясын далилдей албай жүрүп, […]

Мамат Раимжанов: Соцреализмдин акыркысы же үмүттүн үлбүлдөгөн көрөңгөсү

АҢГЕМЕ Желе-жортуп келаткан адамдын өңү-түсү коркунучтуу: көздөрү кызарып, керсары өңү түнкү шамалдан, жаздын алгачкы күнүнөн тарта эле ачуу тийген күндөн ала темгилденип, кыштан бери алынбаган сакал-муруту түктөйүп, башындагы спорттук жүн калпагынан чыккан чачтары уйгу-туйгу. Канчалык коркунучтуу, ары кунарсыз көрүнгөнү менен кызарган көздөрү кандайдыр бир муңайым эле. Ал кызарган көздөр кыжырданууга чылк чөксө да, ошол эле кезде алардан жан далбастаган айласыздыктын учкуну жанып турган. Буга чейин ал мындай жүрчү эмес. Калдайган тоолордун арасында өзүнөн бөлөк адам аттуу жок экенин билчү; сансыз […]

Харуки Мураками: Тюлень майрамы

АҢГЕМЕ Тюлень күндүзгү саат бирде пайда болду. Мен жаңы эле тамактанып бүтүп, тамеки тартайын дегенде эшиктин коңгуроосу зыңылдап калды. Эшикти ачып эле, босогодон тюленди көрдүм. Адаттан тыш деле эмес. Кадимки тюлень, андайлар толуп эле жүрбөйбү. Тагынган кара көз айнеги деле жок, кийгени деле “Брукс Бразерс” тройка-костюму эмес. Дегинкиси, менимче, бардык тюлендер өткөн кылымдагы же андан  аркы кылымдагы кытайларга окшош. — Таанышканыма кубанычтамын,- деп жиберди тюлень. – Тынчыңызды алып, ишиңизден алагды кылганымды кечирип коюңуз. — Хм-м. Коюңузчу. Менде кайдагы иш…- мен […]

Касым Каимов: Омор агай (шедевр)

АҢГЕМЕ «Мугалимдер газетасын» окуп отуруп, качанкы бир окуя эсиме түштү. Ал окуя, жолоочунун өмүр жолундагы алгачкы жолу уучураган шамга окшоп, ар качан жылт этип көңүлгө келе калчу. Анда менин бала чагым. Айылдар колхоздошуп, кары-жаш дебей билимге умтулуп, эл жаңы маданиятка жапырт бет алган учур. Мен ошондо мектеп босогосун жаңы гана аттагам. Жаңыча кийинген, жаңыча сүйлөгөн бир киши бизди чурулдатып класска киргизди. Анын кийими, мамилеси, сөзү биз көрүп жүргөн айылдаштарыбызга окшобой, кандайдыр бир жаңы жана жүрөккө жакын туюлду. Же агабыз, же […]