Аскаралы Ражабалиев: Жыландын көз жашы

НОВЕЛЛА «Оргуштап келген бакыттан учурунда чегингенге үлгүр…» (Л.Н.Толстой) Жаш жылан эрте ойгонду. Секин бошонду токочтой түйүлүп, көөшүлө уктап жаткан энесинин койнунан. Башы өрүк сөөгүндөй сүйрү. Упузун, назик денеси сыйда ак булуттай. Капкараңгы чээнде жылтырайт ийненин көзүндөй кипкичине көздөрү. Өзүнөн башка кыжылдаган эсепсиз жыландардын бири да ойгоно элегин көрүп, бушайман тартты: «Буларды аралап кантип тышка чыгам?» Кокус бирди-жарымынын беймаал уйкусун бузса, чоң немелер үлбүрөк этин үзө тиштеп же чагып алышы турган сөз. Алардын ойгонушун күтүүдөн башка ылаажым жок. Баласынын тыбырчылаганынан уйкусу […]

Түмөнбай Колдошов: Жума күнкү бата

АҢГЕМЕ Бүгүн асман бетин ала булут каптап калыптыр. Жамгырдын суук шамалы батышты көздөй согуп, асманга сайылган ак мөңгүлүү чокулардын үстүнө булуттарды айдап барат. Шааболот бүркөлгөн асмандай болуп, кабагын бүркөп алган. Кийген боз чепкенин кымтыланып, ары-бери басып, кагынып-силкинип, көңүлү бейтынч. Мечитке карай суудай агылган көпчүлүккө кошулуп, жума намазын окуганы келатат. Шааболот топко кошулары менен сөздүн учугу үзүлдү, баары жым, бардыгы Шааболоттон бир нерсени жашырышкандай. Бир топко чейин өздөрүнүн баскан кадамдарынын доошун угуп баратышты. – Бүгүн жамгыр жаайт окшойт ээ? – деди […]

Абдыкерим Муратов: Арча түбүндөгү айдың кеч

АҢГЕМЕ Машинаны үй астына – дарбазанын түбүнө чейин айдатып келишти. Ичинен экөө түштү да, келген унаасын дароо кетирип, ал жак-бул жакты ууруларча уурдана карап, анан короого киришти. — Апам келди! Апам келди! – Короодо ойноп жүргөн үч жашар кызы апасын биринчи көрүп чуркап барып кучактап калды. Анан берки эки кызы чыкты. Алар да апасын ушунчалык сагынгангабы – кучактап, беттеринен өпкүлөп жатты. — Жакшы болуп келдиңизби? – деди улуу кызы жан-алы калбай апасынын узун чачтарын колуна кармап алып, улам сылагылай. – […]

Менин муң-зарлаш шуркуяларым (толук варианты)

“РухЭш” сайты түптөлгөн күндөн бери жүгүбүздү көтөрүшүп, көркөм адабиятыбыздын салттуу жолун улоого туруктуу кол кабыш кылышып келаткан калемдешибиз, таланттуу акын жана котормочу Назгүл Осмонова Габриэль Гарсиа Маркестин “Менин муң-зарлаш шуркуяларым” аттуу повесттин биротоло колдон чыгарып, жарыялоого бергендегиси. Буга дейре аталган повесттин үзүндүлөрүн жарыялап келсек, эми толук түрүндөгүсү жарыяланмакчы. Арийне, дүйнө адабиятын кыргыз тилдүү окурмандарыбызга жайылтуу жагынан Назгүл Осмонованын котормочулук өнөрү уламдан-улам өсүү жолунда бараткандыгы кубандырат. Аны ушул эмгекке көз жүгүрткөн зирек окурмандарыбыз өз баасын берип туят. Чыгармачылыктын изденүү жолуна түшкөн […]

Калвира Акчалова: Чок кармаган жигиттер жана чолпон көздүүлөр

ЭССЕ «Азыркынын алабармандаган балдары ойду-келди аралаштырып,  ала-була урунган төл сөздөр,  чампан тилдүү балдары тантып айткан,  күндө кужурап айтылып-делип аткан көп сөздөр сыңары эле,  ал замандарда,  оболку-оболку аталардын санжыргалуу заманында “ар” деген сөз да башкачараак мааниде айтылчу окшобойбу!? Жан-дүйнөң менен чогуу бүтөлүп-жаралгансып каныңа сиңген,  эзели эси-дартыңдан түшпөгөн,  тилге келгенинде тереңирээк мааниде айтылып,  кулакка курчураак угулган,  айтор,  жүүнү бошто чыйралткан,  мүңкүрөөгө жол бербеген,  мүңкүрөйүн десең да мүңкүрөтпөгөн,  анан да кара башыңды эмес,  калың журтуңду ойлоого түрткөн,  ошол элиңдин кымындай болсо да таламын […]

Темирлан Бейшенов: Бир күнү мен онлайнда болбойм

АҢГЕМЕ Чөккөн, калган, муздаган көңүл мени ушундай ойлорго курчады. Бир күнү мен онлайн болбойм. Сага деген в сети да, жашылым да, жалыным да жанбайт. Интернет желесинде профилим жок болот. Мен сенин жашооңдо жок болом. Жымжырттыкка айланам. Бул жарыкчылыкта түбөлүктүү эч нерсе жок. Баары убактылуу. Бир заматта баарын шамал учургандай, толкун шыпыргандай, кечээ эле жаныңда жүргөн адамдарды ажалга жулдуруп кайсалап таппай, издеп калгандай болосуң. Баары бүгүн бар да эртең жок. Адамдардагы мамиле да, сүйүү да ошондой. Сезим кылдары абдан назик. Бир […]

Айзирек Жигиталиева: Эсирген акыл,  эрксиз жүрөк (конкурска №8)

АҢГЕМЕ Жарыгы араңдан зорго бөлмөнүн жарымын жарыктандырган шам чырактын билиги да акырындап өчө баштады. Он жетидеги татына кыз биликти алмаштыруу үчүн көпөлөктөй жеңил тура калып, бутунун учу менен үй бурчундагы текчеден жаңы билик издеп баштады. «Оо Кудай, көп эле эмес беле? Ушул эле жерде турчу, кайда кетти эми?” — көздөрү алаңдай, тынчсыздана кетти ал. Билиги түбүнө жетип үлбүрөгөн чырактын жарыгынан бул жупуну үй андан бетер кебетеси келишип турду. Кыз дагы да ийкемдүү кыймылдап, бүт дити менен биликти издеп жатты. Сурмалуу […]

Аман Саспаев: Окшобогон тагдырлар

АҢГЕМЕ I Керегеси жерден кулач көтөрүлүп жепирейген төрт там мындан он жылга жуук мурда, Апрель көңтөрүлүшүнөн[1] кийин медреселерден оолак «жаңыча салынган мектеп» деп аталчу. Балдар жуушан тээп, чикит чаап, чүкө ойной берип мектептин тегереги чөп баласы кылтыйгыс болуп тапталган. Эртеден кечке ызы-чууга белчесинен малынган бул мектеп көбүнчө аарынын уюгун элестетет. Мугалимдери жөнүндө айта турган болсок, мектептин кароолчусунан айырмаланбаган төрт-беш жүдөө киши көз көрсөтүп жүргөнү болбосо, адатта булар ээн баш балдар чогулуп ойноп жаткан ээн тамдын ээси өңдөнүп балдарды тыйымыш болуучу […]

Жумагүл Барктабасова: Кайырчы

ЭССЕ Караколдун кан базарына келгем. Эл демейдегидей кыжы-кужу. Баары эле базарга көчүп келгендей. Алганынан сатканы көп бул базарга бир кирип алсаң, алаксып аны карап, муну карап жүрө бересиң. Эки саат жүрүп, эсим оогондо эки пакет толо ар нерселерди көтөрүп базардан чыкчу эшикке жакындадым. Дагы эле “тигини унутупмун, муну сатып албапмын” дейм. Бүгүн эле жашоо бүтүп бараткандай, базар бүгүн акыркы жолу иштеп жаткансып ар нерсени ойлонуп нааразы болуп келатып, демейде тыйын таштап кетчү кайырчынын жанынан өтүп да кетипмин. Базардын оозуна келип, […]

Көчкөн Сактанов: Экинчи раунд

АҢГЕМЕ Рингге чыкканда Фронт толкунданып кетти. Тренер аны куду жаш баладай сылап-сыйпап, бир нече жолу айтылган насаат сөздөрүн кайталап жатты. — Штраф алып калуудан этият бол… жаздым урба, маданияттуу ойно!.. Рингдин бурчундагы жип тосмого жөлөнгөн Фронт бет алдынан жүздөгөн көздөрдү көрдү. Мындай зор аудиторияга, жардаган көздөргө ал көнүп калган эле. — Тү, ата… түк да камырап койбойт! — деди Асанкан. — Өзүнө-өзү ишенет,— деди Омо.— Анын оң колу мыкты иштейт. Өткөн жолку анын беттешүүсүндө болдуңар беле? — Чын, оң колу […]

Бейшебай Усубалиев: Кездешүү (шедевр)

Сүрөт Айып Алакуновдун калемине таандык Өлүм-өмүр аралыгы даңгырап, Тазалыгын, сонундугун карачы! (Алыкул) АҢГЕМЕ Балыкчы калаасындагы бир аялдамада бири-бирин тааныбаган эки чал кездешип калышты. Өтө жөнөкөй, өтө карапайым эки абышка. Кара сакал абышка бой тарткан баласы менен сүйлөшүп олтурган эле. Ал дем алыш күндөрү автобус көп каттабай калаарын айтып, кимдир бирөөгө наалып жаткан. Аңгыча бүкүрөйүп баскан ак сакал чал келип учураша кетти. Алар бири-бирин кайсы жерден көрдүм эле дешкендей таңдана карап калышты. «Кызык,— деди бала өзүнчө,— абышкалар таанышпаса деле учураша беришет. […]

Радьяр Киплинг: Моти-Гажд, козголоңчу

АҢГЕМЕ Бир мезгилдерде Индияда чер токойду тазалап, тазаланган аянтка кофе дарактарын отургузгузгусу келген плантатор жашаган экен. Токойдогу чоң дарактарды кыйып, майда бадалдарды өрттөгөндөн кийин дүмүрлөрү калат. Жардырып ийгенге – динамит кымбат, от менен жок кылыш көп убакытты алат. Дүмүрлөрдү жок кылыштын эң жакшы ыкмасы, бул бардык айбан аттуунун падышасы – пилди жумушка тартуу. Ал, эгер бивендери – азуулары соо болсо дүмүрлөрдү илип жерден сууруп, азуусу жок болсо арканга байлап тартып чыгарат. Ошентип плантатор пилдерди бирден, экиден, үчтөн жумушка салып иштей […]

Түмөнбай Колдошов: Баян

АҢГЕМЕ Асманда жылдыз толуп, бири өчсө бири жанып, жымыңдашып турган убак. Айлананын караңгылыгы асмандагы жылдыздар менен жарашып турду. Эртең мененки айдарым желдин жүрүшү менен, жымыңдаган жылдыздар улам бир бирден өчүп суюлуп, караңгылык жарыктыкка алмашып, күн нуру тээ мунарыктаган тоого тийип, эмики сулуулуктун кезеги жарыктыкта дегенсийт. Ал аңгыча чымчыктар чырылдап, кыбыраган жан көбөйүп, боз үйлөрдөн түтүн булап, бетке мал жайылып, жарыктыкты ого бетер сулуулантып, өзүнчө бир табиятка көрк кошуп жиберди. Кечеги тойго келген конокторду тиги ак калпакчан киши ээрчитип той ээсинин […]

Жумагүл Барктабасова: Акыркы үмүт (шедевр)

(Новелла) Бүгүн дагы көнүп бүткөндөй, жин тийген күндүн бири өттү. Жашоого жетелеген үмүттүн дагы бир шооласы өчтү. Күндө кеч киргенде, ушундай сезим кайталанат. “Эртең да дал ушундай болот” дей берет бул жашоодон тажап. Бала желеге чалынып чыга албаган чиркейдей жанын кайда коёрун билбей буйдалана берди. Таң атса эле бул күн да өтүп кетмек. Күн шооласы анын төшөктөн чыгып калган арык мойнун кытыгылап ойготуп, “ата-энең бүгүн келет, тур, балким, жолдо келаткандыр” деп жаткандай туюлат эле. Бирок, кеч кирип кетсе эле үмүткө […]