Умут Асанова: Образование в исламской философии

Исламская философия образования представляет собой особое явление в исламской философской мысли. Ее рассмотрение актуально не только по причине полного отсутствия у нас литературы по ней и, следовательно, необходимости знания ее основных подходов к проблеме образования, но и по причине того, что духовное развитие нашего кыргызского народа происходит сейчас все более под влиянием ислама, и поэтому знакомство с исламской философией образования имеет прежде всего свое практическое значение. Верное ее понимание могло бы служить хорошей теоретической и практической базой для предотвращения опасности […]

Саул Абрамзон белгилеген эшен-молдолордун куулук-шумдуктары

Манапчылык жана дин Бул макаланын максаты — конкреттүү тарыхый материалдардын негизинде мусулман дин кызматчыларынын «мүлктүүлөрдүн бийлигине» кандайча кызмат кылганын ачып көрсөтүү болуп саналат. Кыргызстандагы ислам кийинки жүз жылда өзгөчөлүү саясий тарыхты башынан өткөрүү менен өзүнүн өнүгүшүндө кыргыз коомунун феодалдык төбөлдөрү — манаптар менен эң тыгыз түрдө байланышып келген. Ушул мезгилге чейин сакталып келген жана кээде байлар менен бирдикте жеңиштүү социалисттик жүрүштү токтотууга аракет кылып жаткан манапчылыкка диний идеологияны калыптандырууда жана кыргыз эмгекчи массаларынын арасында исламды терең жайылтууда эң көрүнүктүү роль […]

Атантай Акбаров: Исламда Замзам суусун ыйык тутуу да теңирчиликтин табият менен танапташ жашоо идеясы (2-маек)

<<<<<<<<<1-маек (башы) Чоңдорубуз уктап жаткан мезгилде периштелер чоңдорубуздун мээсинен коррупция деген түшүнүктү таптакыр өчүрүп койсо, Кыргызстан жомоктогудай өлкөгө айланмак. Улутум Жер үстүнөн жексен болсо, Бейиштин бетин көргүм келбейт, Кудай!.. – Атантай мырза! Кыргыздар Месопотамияда жашаганы тууралуу сөзүңүз боюнча кесипкөй тарыхчылар өз оюн айтаар. Мен башында карманган темабызга тийиштүү суроомду улантайын. Мусулманчылыкты коомдогу бар терс көрүнүштөрдөн калканч, панацея катары ташбыйкаттоо канчалык туура деп эсептейсиз? Мага бул совет заманында “Марксизм-ленинизмге ишенүү-улуу жеңиштердин негизи!” (Верность марксизму-ленинизму — основа великих побед!), “Китепсиз билим жок, […]

Не пытается ли Эрдоган через религиозные учреждения распространить идеологию «политического ислама» в Кыргызстане?

Общеизвестно, что с момента обретения Кыргызской Республикой независимости значительное влияние на религиозную ситуацию в нашей стране оказывали иностранные государства, в особенности Турция. Отдельные действия Турецкой Республики, направленные на оказание влияния на религиозную сферу Кыргыстана, мы рассматриваем как прямое вмешательство во внутренние дела нашей страны. К примеру, в августе 2017 года в турецком городе Бурса прошло мероприятие под названием «Летняя программа по совершенствованию религиозного образования в Кыргызстане», организованное районной администрацией Османгази в Международном лицее по подготовке имамов-проповедников им. Мурата Худавендигара. В […]

Атантай Акбаров: Ыймандуулук бетти чүмкөө менен өлчөнбөйт

…Эгер бетин жапкандар ыймандуу болсо, анда башын кумга тыгып алган төө куштар эң ыймандуу болмок. Мухаммед пайгамбар Кыргызстанда жашаса, анда ал сөзсүз ак калпак кийип жүрмөк. Акын замандашыбыз Атантай Акбаров менен айрым көңүл өйүгөн көкөй кести маселелер тууралуу маектешүүбүз үчүн эпистолярдык стилди тандап алдык. Виртуалдык байланыш, үн алгыны пайдаланып интервью алуу кеңири жайылган заманда кат жазып пикир алмашуунун өз артыкчылытары бар. Ал эки жакка берчү суроолорун жана айтчу ойлорун бышырып туруп жазганга мүмкүндүк берет. Атантай мырзанын коомдогу көйгөйлүү көрүнүштөргө «Фейсбукта» […]

Нурзада Кубанычбекова: Чала молдо эл бузат

Улам барган сайын мечиттердин саны көбөйүп, динге үгүттөгөндөр четтен чыгат. Топ-топ болуп ээрчишип, үй-үйлөрдү кыдырып, кайырчыдай болуп мечитке барып кой деген дааватчылардын саны күн сайын өсүүдө. Көчөдө оронуп-чулганып жер чийип, анысы аз келгенсип жердеги болгон ыпыр-сыпырдын баарын кошо ал кеткен көйнөктөр мындан толтура. Эртеңибиз кайда баратат? Бул өңдүү маселелер бир канча ирээт талкууланса да, коомчулуктун олуттуу көйгөйүнө айланып бара жаткансыйт. Кыргыздын канга сиңген нарк-насили кайда кеткен – жер сыйпалап таппайсың. Дырдай жылаңач жандар андан көп. Түнкү көңүл ачуучу клубдар шойкомдуулардын […]

Аким Кожоев: Намаз окуу – бул чын ыкластуу диндарлар үчүн рухий тирек-жөлөк

Акыркы кезде кыргыз коомунда интеллигенция менен диний чөйрөнүн ортосунда элдешкистей каршылашкан маанай өкүм сүрүп баратканы өкүнүчтүү… Дээрлик жүз миңден ашуун кишинин өмүрүн кыйган 90-жылдардагы Тажикстандагы жарандык согуштун негизги себептеринин бири коомдогу жиктешүү болгон. Бир тараптагы эски коммунисттик режимди колдогондор менен экинчи тараптагы ислам мамлекетин курабыз деп жулунгандардын тирешүүсү акыр аягында кандуу кагылышка алып келген. Натыйжада канчалаган бейкүнөө адамдар набыт болуп, бул апаат тажик элинин тарыхында эң трагедиялуу окуя катары жазылып калды. Ал эми бүгүнкү кыргыз коомундагы пикир келишпестиктер, айрыкча интеллигенция […]

Сүйүн КУРМАНОВА: Мечит эч качан мектепти алмаштыра албайт!

Мындан он, он беш жыл мурда эле туташ сабаттуу делип келген Кыргызстанда азыр «Мектеппи, мечитпи?» деген суроонун жебе болуп сайылып турганы кызык болуп жатат. Балдарда жалпы дүйнө тааным боюнча базалык пластты түзүп, инсан катары калыптандыруучу негизги мамлекеттик мекеме болгон орто билим берүүчү мектептин билим берүү деңгээли белгисиз, калыптанган базасы, иштелип чыккан ыкмалары дайынсыз мечит менен эмнеге бир таразага коюлуп жатканынын башка себептерин окумуштуу изилдөөчүлөр айтышаар, мен өзүмдүн журналисттик байкоолорумду ортого салгым келди. Коомдогу соңку социалдык-экономикалык кыйын кырдаалдардын билим берүү тармагына […]

Каныбек ОСМОНАЛИЕВ: Ислам аалымдары, куйтуланып, «өлүмүш» болууда (1-маек)

Белгилүү коомдук ишмер, экс-министр, парламенттин мурдагы депутаты жана Мамлекеттик дин иштери боюнча комиссиясынын мурдагы жетекчиси Каныбек Осмоналиев менен учурдагы диний жааттагы темага кенен токтолуп маек курдук… – Каныбек байке, өткөндө оор салмактуу кишидей көрүнгөн Президентибиздин оозунан өтө жеңил, өтө опурталдуу кеп чыгып кетти – мечиттердин санын мектептен жогору койгон. Сооронбай Жээнбековдун ошол сөзүнөн улам ансыз да кызыл жалын болуп турган диний тема илим-билимдүүлөр арасында өрткө дүрт эттирип май куйгандай окуя болуп калды. Ошондон улам коомдогу бул реакцияга тереңден анализ берүү […]

Жолдош ТУРДУБАЕВ: Мектепке мечитти каршы коюу керекпи?

Азыркы президентибиз мурдагыбызга салыштырмалуу кыйла салмактуу сүйлөп, эми дагы эмне деп «балп» этип жиберет деп санааркабай калдык. Бирок мамлекет башчы жалпы коомдогу саясий жана рухий маанайга зор таасир этерин азыркыдан да жакшыраак түшүнүп, ар бир сөзүн аптеканын таразасына салгандай кылдат тандап сүйлөшү керек экендиги борбордук мечиттин жаңы имаратынын ачылышында даана сезилди. Бул ирет сөз жазгычтар менен кеңешчилер командасы өтө жоопкерчиликтүү текстти ийине жеткире иштей албады окшойт. Мителерге кимдер табакташ? Адегенде «ыйман» түшүнүгүн тактап алалы. Анткени арабчадан келген бул сөздүн накта […]

Чубак ажы мектептерде кыз-балдарды бөлүп окутууну талап кылбаптыр

Мурдагы муфтий, Аалымдар кеңешинин мүчөсү Чубак Жалилов мектептерде кыз-балдарды бөлүп окутуу тууралуу айтканы туура эмес талданып жатканын билдирди: — Ал жерде медресе жана диний билим жөнүндө эмес, мектептердеги билим тууралуу сөз болгон. Мен бөлүп окутуу тууралуу талап кылып, чакырык таштаган жокмун. Кыргызстанда кыз-балдарды өз алдынча окуткан ыкманы азыр «Сапат» мектептери колдонуп жатканын айтып, илгерки «Кыз-келиндер» институтун мисал келтиргем. Булан институту (Bulan Institute for Peace Innovations) 28-августта “Балдардын мектепте билим алуу укугун камсыздоодогу кырдаал: жаңы чакырыктар” деп аталган талкуу уюштурган. Ага […]

Санжы ТУЙТУНОВА: Эмнеге азыр молдолордун сөзү өтүмдүү?

Москвада мушташкан кыргыз жаштарына жинденип жатасыңар. Бул жакта деле динчил, сабатсыз жаштардын армиясы турат. Мусулманмын дегени менен атасындай кишини, энесиндей аялды оозго алгыс сөздөр менен сөгүп, интернетте «шер» болуп отурушат. Бирдеме десе эле «теңирчи» деп баса калышат. Өктөм сүйлөп, «мамлекетти биз башкарабыз аз калды, кыздарды бөлүп окуталы» дей баштаганын окуп жатам. Эртең бирдеме болсо «бир элбиз, бир журтпуз» деп аяп койчу түрү жок. Ушулардын баарын көрүп туруп саясатчылардын, депутаттардын дин ишмерлеринен же динзарлардан жалтактап отурганын кандай түшүнүүгө болот? Же бийлик, […]

Төкмө акындарды бөлгөн ишеним

Акыркы жылдары белгилүү төкмө акындар өлкөдөгү маанилүү мааракелердеги айтыштарга ар кандай себептер менен катышпай жатышат. Ошондой эле диний ишенимден улам акындар ортосунда ажырым пайда болгону чыгармачыл чөйрөдө ачык эле айтылып келет. Өнөр адамдарынын арасындагы мындай көрүнүш акындык өнөрдүн өнүгүшүнө кандай таасир этет? Кырчын жайлоосунда Дүйнөлүк Көчмөндөр оюндарынына арналган кыргыз-казак айтышына күбө болгон коомдук ишмер Мурат Жетимишбаев бул жолку кыргыз акындарынын өнөрү купулуна толбогонун айтты. — Бул айтышка ичим чыккан жок, абдан көптү үмүт кылып баргам. Баягы эле кайталанма болду. “Бээнин […]

Абибилла ПАЗЫЛОВ: Бешиктен мүрзөгө чейин илимге умтулуу – момун мусулмандардын парзы (3-маек)

1-маек>>>>>>>>> 2-маек>>>>>>>>> – Өткөн жолку маегибизде «молдоке» түшүнүгүнө жакшы басым коюп кеттиңиз эле. Чынында бүгүнкү күндө динятчылардын оң бейнесин канткенде жаратышыбыз керек? Канткенде молдо деген түшүнүк элде жакшы маанайда кабыл алына баштайт деп ойлойсуз? – Молдокелер – аламан журт, аралаш көпчүлүк. Айрымдары алты сабак  арабча билгенине манчыркап жүргөндүр, кээ бирөө эсе “исламдын калканы да, кылычы да өзүбүз” дегенсип батек сакалын сыймыктуу сыласа сылагандыр. Айтор, ар кимде бар ар кыял, ал кыялды ким тыяр?! Кандай болгон күндө да аларга атпай жамаат […]