Өз убагында жебесең зыян алып келүүчү азыктар

Көпчүлүк учурларда зыяндуу азык-заттарды жебесек да, тамактангандан кийин өзүбүздү жаман сезебез. Тескерисинче, баары пайдалуу деген: алма, банан же бир чөйчөк быштактан эмне үчүн ооруп калышыбыз ыктымал? Аныгында, ар бир азык-заттын жей турган убактысы болот, эмнени качан, канча жегенди билсең баардыгы жайынча болот. Быштак Быштакты жатаарда жеген оң, ал жеген тамагыңыздын сиңишин жакшыртат. Эртең менен аны жебей койгон оң. Эгерде суук тийип бат-бат оорусаңыз – ички органдардагы илээшчек былжырды көбөйтөт, андыктан иммунитеттин начарлашына алып келет. Анткени жабышчаак суюктук азык-заттардын сиңимдүүлүгү азаят. […]

Людмила Молдалиева: Я — кыргызка (продолжение)

<<<<< 1 часть Наш путь домой Прочитав мой короткий рассказ о нашем  приезде в Кыргызстан, многие читатели  попросили написать об этом больше, так как моя история показалась им интересной. Я с удовольствием это сделаю, мне самой захотелось об этом рассказать, потому что, спустя шестьдесят лет, оглядываясь назад, я вдруг поняла, что стремление этих маленьких девочек жить на своей Родине, заслуживает  большего внимания.  Поскольку мои родители были люди несвободные в своих действиях, им было необходимо разрешение соответствующих органов и только получив […]

Депрессияга кабылгың келбесе жаңгак же

Жаңгак кишинин депрессия болуу ыктымалдыгын азайтат. Байыркы кишилер үчүн ит сырдана дос катары болгон. Cууну зыяндуу бактериядан тазалоонун жаңы жолу. Дүйнөдөгү бардык атомдук реакторлорду көзөмөлдөчү детектор курулат. Жаңгак жегендер арасында депрессияга кабылгандар жаңгак[1] жебегендерге салыштырганда 26% төмөн, ал эми жаңгактын бөлөк түрлөрүн жегендер арасында бул көрсөткүч 8% төмөн болорун Лос-Анжелестеги Калифорния университетинин окумуштуулары өткөргөн эпидемиологиялык изилдөө көрсөттү. Буга чейинки көптөгөн изилдөөлөр Жер ортолук деңизи диетасын карманган адамдарда депрессия болуу ыктымалдыгы бир кыйла төмөн экенин айгинелеген. Мунун жаңгак жегенге канчалык тиешеси […]

Асылбек Жоодонбеков: Күкүк ата, күкүк энелер – улуттун коркунучу

Кайнимдин сунушу менен бул жолу Жалал-Абаддан Ошко маршрутка менен кете турган болдук. Ал бизди автовокзалга жеткирип, маршрутканын  коопсуз жана ыңгайлуу экендигин баса белгиледи. Чындыгында эле токтоп турган он чакты бусиктин көбү  жаңы моделдеги, мыкты авто-унаалар экен. 120 сомду кассага төлөп, чек кыркып бергендиги да кубандырды. Шофер байке биздин таң калганыбызды, кызыкканыбызды байкап, маршруткасын ийне-жибине чейин мактады. Анысы мактагандай эле бар.  Менин боюмдун узун экенин көрүп: – Кел, кир, үкөм отур, бутуң алдыңкы отургучка тийип калса акчаңды кайра берем, – деп […]

Сабыр Иптаруулу: Кыргыздын шаары – Үй-бүлө

Үй-бүлөнү, адатта, никеге жана туугандык байланышка негизденип, мүчөлөрү бирге жашоого жана бири-бирине күйүмдүү мамиле жасоого ынтызар коомдук чакан топчо катары билишет. Ал эми элибиз «Үй-бүлө – капкалуу шаар» деп аныктап келген. Мында үй-бүлөнүн жашоо мыйзамы, тирлик турмушу, рухий дөөлөтү ж. б. жактары элестүү чагылып турат. Үй-бүлө турмушун шаар жашоосуна салыштырууда аша чапкандык жок. Шаар – дайын-дареги тарых тереңинде жаткан, турмушу сан түркүн окуяны ичине каткан, татаал инфраструктуралуу, там-тарагы тозгон сайын тургундары жаңырып, жаш-курагы озгон сайын жан-дүйнөсү жашарып турган ырдуу да, […]

Людмила Молдалиева: Я — Кыргызка

Написать об этом меня подтолкнула рубрика «Наши за рубежом» на сайте АКИпресс,  в которой  с большой гордостью печатаются достижения и восхищения наших бывших и настоящих соотечественников  обучающихся и работающих за рубежом. Недавно была опубликована статья молодого врача, уроженца Иссык-Куля, который пишет о том, как он посадил своего педагога за взятки, уехал по российской программе работать врачом в Сибирь и получил там полмиллиона рублей подъемных.  С ним вместе уехали еще девять врачей. Там у них все сложилось прекрасно: высокая зарплата, квартира, […]

Асылбек Жоодонбеков «ата-эне болгонду үйрөнүшүбүз керек» дейт

“Жайлоо – өнүгүү борборлору”, “365 күн жомок” китептеринин автор-түзүүчүсү, “Үч жаштан кийин кеч” китебинин котормочусу, педагог Асылбек Жоодонбеков менен өспүрүм балдардын көйгөйлөрү, алардын инсандык өнүгүүсү, ата-эне менен балдардын алакасы, ата-энелик маданият  туурасында маектештик. — Кыргызстанда жүргүзүлгөн изилдөөнүн жыйынтыгына карасак: массалык маалымат каражаттарында балдар маселеси эки учурда гана чагылдырылган экен. Биринчиси – ийгиликке жеткенде, экинчиси – зордук-зомбулукка кабылып, аянычтуу тагдырга туш болгондо… Балдардын башка маселелери көз жаздымда калып жаткандай… – Бул жагдайды азыркы тапта оң, терс болсо да сенсациялык материал куугандык […]

Дилазык: Сүйүү жана Бакыт жөнүндө уламыш

Кичинекей бакыт атасынан: — Сүйүү каякка кетет? — деп сурады. Атасы: — Ал өлүп баратат, — деп жооп берди да: — балам, адамдар бар нерсени барктап, баалап сүйө алышпайт. — Чоңойгондо адамдарга жардам берем!- деп ойлонду кичинекей Бакыт. Жылдар өтүп, Бакыт жетилип чоңойду. Өзүнүн убадасын эстен чыгарбай, бар күчүн жумшап адамдарга жардам бергиси келди. Бирок адамдар аны сезбеди. Акырындык менен чоң Бакыт кичирейип, алсыз боло баштады. Таптакыр жок болуп кеткенден коркуп, дартына дабаа издеп, алыскы сапарга чыкты. Аз жүрдүбү, көп […]

Уолт Дисней: Чечим

ИКАЯ Кыштын тумандуу күндөрүндө эки өспүрүм бала көл үстүндөгү тоңгон музда коньки тээп ойноп жүрүштү. Муздун калыңдыгы баардык жерде бирдей эмес эле. Ага балдар маани беришпеди. Капысынан муз жарылып, балдардын бири тешикке түшүп кетти, кеткенде да култ этип муздун астына тайып киргеничи. Экинчи бала өзүн жоготпостон, дароо таш алып келе койду да болгон күчү менен музду ургулап сындырып, досун куткарып калды. Куткаруучулар келип, иштин чоо-жайын көргөндөн кийин сурашты: — Сен муну кантип кылдың? — Ой-бой-бой… Өзүң кенедей болуп алып мындай […]

Сабыр Иптаруулу: Кыргыздын энчиси – Эмгек, эргүүсү – Өнөр

Адам болуп жарыкка келген соң, «кара жанды багуу», «эл катары күн көрүү» – моюндагы парз. Бирок бул абал адамды алымсындырбай, аны андан да бийик, анданда асыл мүдөө куштарланткан кезең болот. Ал дымак адам жашоосун аруулантып, ажарлантып, адам көөнүн тазартып, көңүлүн көкөлөтүшү да, же анын турмушун азапка айландырып, түгөнбөс түйшүккө салышы да мүмкүн. Мына ушундай адамдык абыгер өмүр кечирүүнүн ар түрдүү деңгээлин кыргыз дүйнө таанымы «эмгек» жана «өнөр» деген эки түшүнүк менен аныктаган. Анын биринчисинин мааниси «жумуш», «түйшүк», «аракет» деген түшүнүктөргө […]

Дилазык: Сүйүү жана бакыт жөнүндө уламыш

Кичинекей бакыт атасынан: — Сүйүү каякка кетет?- деп сурады. Атасы: — Ал өлүп баратат, — деп жооп берди. — Балам, адамдар бар нерсени барктап-баалап сүйө алышпайт. “Чоңойгондо адамдарга жардам берем!” деп ойлонду кичинекей бакыт. Жылдар өтүп, Бакыт жетилип чоңойду. Өз убадасын эстен чыгарбай, бар күчүн жумшап, адамдарга жардам бергиси келди. Бирок адамдар аны сезбеди. Акырындык менен чоң Бакыт кичирейип, алсыз боло баштады. Таптакыр жок болуп кеткенден коркуп, дартына дабаа издеп, алыскы сапарга чыкты. Аз жүрдүбү, көп жүрдүбү, Бакыт жолунан эч […]

Олжобай Шакир: Менин Жаңы жылдык жомогум

Илгери-илгери дегендин көбү жок бүгүн. Илгери дегендин баары сансыз жомокко айланып, ошо илгери болгондун баарына терең акылмандуулук төнүп, бүгүнгө дейре жашайт экен. Жаңы жыл деген майрам да те илгеркиден бүгүнгө чейин бүтпөс жомокко айланыптыр. Ага балдар да, чоңдор да ишенет имиш. Илимдүү-билимдүүсү да, караңгы түркөйү да Жаңы жыл деген жомокко абыдан ишенип алышкандыктан, баарынын ишеничи жылыга таш каап келет экен, бурадар! Ар адам ишеним, үмүт, каалоо, тилегин артып: Жаңы жыл менен кошо жаңырам; жаңы ийгиликтерди жаратам; жаңы досторду күтөм; жаңы […]

Абдмиталип Мурзакметов: Жыт магиясы

Гезиттен журналист эжелердин биринин мээримге жык толгон макаласын окуп калдым: жекшемби күнү бош убакыт болуп калып, балдарынын кичине кезиндеги кийимдерин жайып, айрымдарын жыттаганда наристе жыты сакталып калганын баяндап, өзүнүн апасы да балдарынын эски кийимдерин ыргытпай сактаганын убагында түшүнбөгөнүн эскериптир… Башталгыч класста окуп жүргөнүмдө акем (чоң атамдын колунда өскөндүктөн атамы аке деп калдык) ооруканага жатып калды. Ошондо күн сайын апамы жадатып сурап, жол карап күтүп, бир күнү үйдө эч ким жокто акемин илинип турган көйнөгүн жыттап, көзүмө жаш келгени эсимде. Кийин […]

Василий Сухомлинский: Жети кыз

Бир аялдын жети кыз, бир уулу бар эле. Бир жолу ал уулунукуна барып, бир жумадан кийин келди. Ал үйгө киргенде кыздары, улам бири кучактап, аны сагынгандарын айтып жатышты. — Мен сени кызгалдак таң нурун күткөндөй сагынып күттүм, — деди тун кызы. — А мен сени кургак чөл жаанды сагынгандай сагындым, — деп жагалданды экинчи кызы. — Мен сени энесин сагынган балапандардай сагынып ыйладым, — деди үчүнчүсү. — Мага сен жок, гүл таба албаган аарыга кандай кыйын болсо, ошондой оор болду, […]