Людмила Молдалиева: Я — Кыргызка

Написать об этом меня подтолкнула рубрика «Наши за рубежом» на сайте АКИпресс,  в которой  с большой гордостью печатаются достижения и восхищения наших бывших и настоящих соотечественников  обучающихся и работающих за рубежом. Недавно была опубликована статья молодого врача, уроженца Иссык-Куля, который пишет о том, как он посадил своего педагога за взятки, уехал по российской программе работать врачом в Сибирь и получил там полмиллиона рублей подъемных.  С ним вместе уехали еще девять врачей. Там у них все сложилось прекрасно: высокая зарплата, квартира, […]

Асылбек Жоодонбеков «ата-эне болгонду үйрөнүшүбүз керек» дейт

“Жайлоо – өнүгүү борборлору”, “365 күн жомок” китептеринин автор-түзүүчүсү, “Үч жаштан кийин кеч” китебинин котормочусу, педагог Асылбек Жоодонбеков менен өспүрүм балдардын көйгөйлөрү, алардын инсандык өнүгүүсү, ата-эне менен балдардын алакасы, ата-энелик маданият  туурасында маектештик. — Кыргызстанда жүргүзүлгөн изилдөөнүн жыйынтыгына карасак: массалык маалымат каражаттарында балдар маселеси эки учурда гана чагылдырылган экен. Биринчиси – ийгиликке жеткенде, экинчиси – зордук-зомбулукка кабылып, аянычтуу тагдырга туш болгондо… Балдардын башка маселелери көз жаздымда калып жаткандай… – Бул жагдайды азыркы тапта оң, терс болсо да сенсациялык материал куугандык […]

Дилазык: Сүйүү жана Бакыт жөнүндө уламыш

Кичинекей бакыт атасынан: — Сүйүү каякка кетет? — деп сурады. Атасы: — Ал өлүп баратат, — деп жооп берди да: — балам, адамдар бар нерсени барктап, баалап сүйө алышпайт. — Чоңойгондо адамдарга жардам берем!- деп ойлонду кичинекей Бакыт. Жылдар өтүп, Бакыт жетилип чоңойду. Өзүнүн убадасын эстен чыгарбай, бар күчүн жумшап адамдарга жардам бергиси келди. Бирок адамдар аны сезбеди. Акырындык менен чоң Бакыт кичирейип, алсыз боло баштады. Таптакыр жок болуп кеткенден коркуп, дартына дабаа издеп, алыскы сапарга чыкты. Аз жүрдүбү, көп […]

Уолт Дисней: Чечим

ИКАЯ Кыштын тумандуу күндөрүндө эки өспүрүм бала көл үстүндөгү тоңгон музда коньки тээп ойноп жүрүштү. Муздун калыңдыгы баардык жерде бирдей эмес эле. Ага балдар маани беришпеди. Капысынан муз жарылып, балдардын бири тешикке түшүп кетти, кеткенде да култ этип муздун астына тайып киргеничи. Экинчи бала өзүн жоготпостон, дароо таш алып келе койду да болгон күчү менен музду ургулап сындырып, досун куткарып калды. Куткаруучулар келип, иштин чоо-жайын көргөндөн кийин сурашты: — Сен муну кантип кылдың? — Ой-бой-бой… Өзүң кенедей болуп алып мындай […]

Сабыр Иптаруулу: Кыргыздын энчиси – Эмгек, эргүүсү – Өнөр

Адам болуп жарыкка келген соң, «кара жанды багуу», «эл катары күн көрүү» – моюндагы парз. Бирок бул абал адамды алымсындырбай, аны андан да бийик, анданда асыл мүдөө куштарланткан кезең болот. Ал дымак адам жашоосун аруулантып, ажарлантып, адам көөнүн тазартып, көңүлүн көкөлөтүшү да, же анын турмушун азапка айландырып, түгөнбөс түйшүккө салышы да мүмкүн. Мына ушундай адамдык абыгер өмүр кечирүүнүн ар түрдүү деңгээлин кыргыз дүйнө таанымы «эмгек» жана «өнөр» деген эки түшүнүк менен аныктаган. Анын биринчисинин мааниси «жумуш», «түйшүк», «аракет» деген түшүнүктөргө […]

Дилазык: Сүйүү жана бакыт жөнүндө уламыш

Кичинекей бакыт атасынан: — Сүйүү каякка кетет?- деп сурады. Атасы: — Ал өлүп баратат, — деп жооп берди. — Балам, адамдар бар нерсени барктап-баалап сүйө алышпайт. “Чоңойгондо адамдарга жардам берем!” деп ойлонду кичинекей бакыт. Жылдар өтүп, Бакыт жетилип чоңойду. Өз убадасын эстен чыгарбай, бар күчүн жумшап, адамдарга жардам бергиси келди. Бирок адамдар аны сезбеди. Акырындык менен чоң Бакыт кичирейип, алсыз боло баштады. Таптакыр жок болуп кеткенден коркуп, дартына дабаа издеп, алыскы сапарга чыкты. Аз жүрдүбү, көп жүрдүбү, Бакыт жолунан эч […]

Олжобай Шакир: Менин Жаңы жылдык жомогум

Илгери-илгери дегендин көбү жок бүгүн. Илгери дегендин баары сансыз жомокко айланып, ошо илгери болгондун баарына терең акылмандуулук төнүп, бүгүнгө дейре жашайт экен. Жаңы жыл деген майрам да те илгеркиден бүгүнгө чейин бүтпөс жомокко айланыптыр. Ага балдар да, чоңдор да ишенет имиш. Илимдүү-билимдүүсү да, караңгы түркөйү да Жаңы жыл деген жомокко абыдан ишенип алышкандыктан, баарынын ишеничи жылыга таш каап келет экен, бурадар! Ар адам ишеним, үмүт, каалоо, тилегин артып: Жаңы жыл менен кошо жаңырам; жаңы ийгиликтерди жаратам; жаңы досторду күтөм; жаңы […]

Абдмиталип Мурзакметов: Жыт магиясы

Гезиттен журналист эжелердин биринин мээримге жык толгон макаласын окуп калдым: жекшемби күнү бош убакыт болуп калып, балдарынын кичине кезиндеги кийимдерин жайып, айрымдарын жыттаганда наристе жыты сакталып калганын баяндап, өзүнүн апасы да балдарынын эски кийимдерин ыргытпай сактаганын убагында түшүнбөгөнүн эскериптир… Башталгыч класста окуп жүргөнүмдө акем (чоң атамдын колунда өскөндүктөн атамы аке деп калдык) ооруканага жатып калды. Ошондо күн сайын апамы жадатып сурап, жол карап күтүп, бир күнү үйдө эч ким жокто акемин илинип турган көйнөгүн жыттап, көзүмө жаш келгени эсимде. Кийин […]

Василий Сухомлинский: Жети кыз

Бир аялдын жети кыз, бир уулу бар эле. Бир жолу ал уулунукуна барып, бир жумадан кийин келди. Ал үйгө киргенде кыздары, улам бири кучактап, аны сагынгандарын айтып жатышты. — Мен сени кызгалдак таң нурун күткөндөй сагынып күттүм, — деди тун кызы. — А мен сени кургак чөл жаанды сагынгандай сагындым, — деп жагалданды экинчи кызы. — Мен сени энесин сагынган балапандардай сагынып ыйладым, — деди үчүнчүсү. — Мага сен жок, гүл таба албаган аарыга кандай кыйын болсо, ошондой оор болду, […]

Дилазык: Байлык, сүйүү жана ынтымак

Деңиз жээгинде карыя жашачу. Анын бул дүйнөдө карманар-каралашаары жок, жалгыз эле. Бир күнү кечинде анын каалгасын бирөө кагып калды. Карыя башын көтөрүп кыйкырды: – Ким бул? Эшиктин артынан жооп берди: – Бул мен, Байлыкмын. Карыя ордунан турбай жооп берди: – Бир кездерде мен жомоктогудай бай болчумун, бирок ал мага бакыт алып келген жок. Ал эшикти ачкан жок. Эртеси каалганы кайра дагы бирөө какты. – Ким бул? – деди карыя. – Бул мен, Сүйүүмүн! – деген жооп угулду. Карыя: – Мен […]

Дилазык: Толтура банка жөнүндө жаңы замандын уламышы

Философиянын профессору, аудиторияда, беш литрлик айнек банкага диаметри үч сантиметрден кем эмес май     да таштарды толтурду да, студенттерине суроо берди: – Бул банка толтурабы? – Ооба, толтура, — деп жооп беришти студенттер. Анда ал кичинекей банканы ачып, андагы буурчакты чоң банкадагы таштардын үстүнө куюп жиберип силкилдетип койду. Буурчак майда таштардын ортолоруна кирип кетти. Профессор кайрадан суроо берди: – Банка эми толдубу? – Толду, толду, — деп жооп беришти студенттер. Профессор коробканы алып, андагы толтура кумду банкага куюп жиберди. Кум бош […]

Дилазык: Бала бойдон калгыла

Ыйлады көз жашын тыя албай, Бир айым, көчөдө буркурап. Аңгыча топ балдар келишти, Түртүшүп, ойногон чуркурап. Кайрылып бир бала сурады: — Эжеке ай, эмнеге капасыз? — Аны сен түшүнүш эли эрте… — Түшүнөм, неге антип жатасыз? Анда айтат, шолоктоп ал айым, Арманды ук түшүнсөң, карегим: Ах, мени сүйбөдү бир да жан! Эч кимге жок менин керегим! Бүт күчүн, эрдигин чогултуп, Балп этип, таштады сөздөрүн. Баарынан сурадыңбы эже?—деп, Бакырайтат күнөөсүз көздөрүн. Үчүнчү класстын окуучусунун тилеги Бир жолу жаңы жыл астында эжейи […]

Дилазык: Чоң ата жана бала

Бүгүн Мишанын классында экинчи сабак орус тили болмок. Бул анын мектептеги жакшы көргөн сабагы эле. Ошондуктан ал коңгуроону күтпөй эле, ордуна келип күтүп отурду. Сабак башталып мугалим: “Мен чоңойгондо ким болом?”— деген темада дилбаян жаздырды. Миша бир аз ойлонуп отурду. Ал кечээ эле китеп саткан дүкөндө косманавтар жөнүдөгү китепти барактап көргөн. Ошондон бери анын кыялы космоско учуу болуп жүргөн. Ал дилбаянды бардыгынан тез жаза салып “беш” деген баа алды. Үйүнө ал учуп жетти. «Эмнеге кубанып жүрөсүң?» — деп кызыгып койду […]

Нарын облусунун казысы Мамбетасан Ибраев арманым айтып берейин дейт

“Арпанын ташын терейин, Арманым айтып берейин. Арпанын ташы бир табак, Арманым айтсам бир сабак”, — деген ырдын канча убакыт мурун айтылганын билбейм, бирок бабалардан калган бул сөз көптөн бери көңүлүмө кыттай уюп, кыялымдын ой учугун алда кайда жетелейт… Бул ыр бир кездерде кайсыл бир өнөр адамынын же акылмандын оозунан жакуттай төгүлүп, канчасы Ала-Тоонун күнгөй-тескейине сайдын ташындай чачылып, биздин күндөргө жетпей, кылымдардын бүктөмүндө катылып калганын Жараткандын бир өзү билер. Айтайын дегеним, зылдай оор ушул төрт сап өз заманында балким бир карабашыл […]