Конкурска: Баланын кыркын чыгаруу тойчугу (сценарий)

№3 Наристени жаңы төрөлгөн соң кырк күн элден далдоо кармашат, бала көргөнү келгендер дале анын жанына жакын барып үзүлүп түшүп карашпайт. Көбүнчө келин төркүнү жакын болсо, ошол тарапка барып, өз энесинин жанында, ошолордун көзөмөлүндө чүрпөсүн кыркына чейин карап келген. Баланын кыркын чыгаруу – кыргыз элинин үрп-адат, салттарындагы кызыктуу жөрөлгөлөрдүн бири. Баланын кыркын чыгаруу жөрөлгөсү чоң тойго айланбайт. Аз гана адам чакырылат жана ошолордун күбөлүгүндө тойчук өтөт, же ал жөн гана чай берүү деп аталат. Колдон келсе, бир кой союп койсо […]

Конкурска: Жентек той үчүн сценарий

№2 Кыргыздар балдардын төрөлүүсүн өзгөчө чоң кубаныч менен тосуп алган. Ошол кубанычтын бир белгиси – жентек берүү, же жентек тою. Бул той жаңы төрөлгөн бөбөктүн ата-энесинин үйүндө, же атайын тигилген боз үйдө, айрым учурда андай шарттар жок болсо чакан кафелерде өтөт. Тойго баланын чоң ата-чоң энелери жана алар менен бир туугандар, ата-энеси жана алар менен бир туугандар, ата-энесинин достору, жакшы санаалаштары, анан таята-таянеси балдары менен чакырылат. Меймандардын колуна суу куюлат. Алар суу куйган, сүлгү сунган балдарга баталарын берип, алкоолорун айтып […]

Конкурска: Бешик той үчүн сценарий

№1 Кыргыздар салт боюнча жаңы төрөлгөн баланы бир жума өтүп-өтпөй эле бешикке салат. Анын өз жөрөлгөлөрү, ырымдары бар. Бешикти арчадан, талдан, теректен ж.б. дарактардан жасайт. Эл арасында алтын бешик, күмүш бешик болгондугу да айтылат. Бешик той жаңы төрөлгөн бөбөктүн ата-энесинин үйүндө өтөт. Тойго чакырылуучулар: баланын чоң ата-чоң энелери жана алар менен бир туугандар, ата-энеси жана алар менен бир туугандар, ата-энесинин достору, анан таята-таянеси балдары менен. Булардан башка  атайын Умай-Эне чакырылат. Меймандар “Бешик бооңор бек болсун” айтып киришет. Той бергендер “Ырахмат”, […]

РухЭш: Бизде феминисттер эмес, зөөкүр эркектер коркунучтуу

Көндүмдөргө жык толгон Кыргызстандагы патриархалдык коомдо феминисттерге шектенүү менен карашат, аларды сындашат.  Дагы башкалары суктанышат, колдошот жана үлгү алышат. Ошондой белгилүү феминисттердин ичинен эмоцияга гана эмес, фактыларга да таянган Умутай Даулетова бар. Ал БУУнун Өнүктүрүү программасынын (ПРООН) кызматкери жана социалдык тармактардын активдүү колдонуучусу. “Мейкин Азия онайлн” өнөктөшү — Kaktus.media Умутай  менен заманбап кыргызстандык кыз-келиндердин портрети жана ошол портретти кантип өзгөртө болоору тууралуу маектешти. — Гендер маселелери боюнча качан кантип жана кантип алектенип калдыңыз? — Кесибим боюнча англис тили жана адабияты мугалимимин. Окууну бүткөндөн […]

«РухЭш» сайтынын «Мыкты Эне» номинациясы менен сыйланган окурмандарыбыздан фоторепортаж

Каныбек ИМАНАЛИЕВ: Эне жалынычы

Кымбаттуу апалар, асылкеч айымдар, эжелер, жеңелер жана карындаштар, баардыгыңыздарды ажайып 8-Март майрамыңыздар менен куттуктайм! Бул «Эне жалынычы» деген ыр жана «Жалыныч» деген аңгеме Сиздерге арналат. Эне жалынычы Жалынып «жарыгым» деп эркелеткен, Кагылып как жүрөгү леп-леп эткен, Жашоодо жакшы адамдар арбын, бирок Жан кейип кыйналганда энемди эстейм. Айланып, чарп айланып, тегеренип, Алдыңан «кулунум» деп эбеленип, Жупжумшак алаканы кандай дары Маңдайдан бир сыласа эне келип. «Карааным», «каралдым» — деп, «чырагым» деп, Кечкисин чырагы өчпөй убайым жеп, Үшүсөң бооруна алып тез жылыткан Табына […]

Парламент депутатынын 8-Мартка карата «Мыкты Энелер» үчүн белеги

«РухЭш» сайты адегендеги биринчи кадамын баштагандан эле үй-бүлөлүк баалуулукту өстүрүү максатында – эң алды келечек муундун ээси болор балдарыбыз өз эне тилинде жомок, тамсил, ырларды жаттап чоңойсо деген аруу тилек менен балдар адабияты боюнча акын-жазуучулар арасында өспүрүмдөр үчүн жазылган чыгармалардын адабий конкурсун уюштурган элек. Андан соң былтыркы жылы Эларалык 8-Мартка карата «Сен кимсиң, Аялзат?» аттуу аялзаттын коомдогу ролу туурасында көйгөйлөрдү чагылтар публицистикалык макалалар үчүн; о.э. 1-июнь балдарды коргоонун Эларалык күнүнө карата балдар чыгармачылыгына арналган конкурс уюшулуп, жогоруда аталган конкурстардын баарына […]

Интернеттен алынган дил азык: Жашооңо бакыт тартуулоочу негизги үч эреже!

Кээде жакындарыбыз менен бири-бирибизди жактырбай уруша кеткен күндөрүбүз болот. Мүмкүн абыдан чарчагангандыктан чыгар: жакындарыбыз болбогон жерден атайылап ызалантып, капалантып, таарынткылары келгендей туюлат. Ал кезде көңүлүң чөгүп, өзүңдү эч кимге керексиздей сезесиң. Эмнеликтен бул акыбалга жеткениңди билесиңби? Көрсө, бизге келген бардык бактысыздык, оору-сыркоо, кайгы, өз абалыңа канаттанбай жинденүү, өзүңдү жаман сезүүнүн себеби – өз ойлоруңдун жана аракеттериңдин натыйжасы экен. Биз көбүнчө эң маанилүү нерсени майда-барат көр оокатка алмаштырып алабыз да, негизги нерсе, өзүң менен өзүң гармонияда жашоо экенин унутуп коёбуз. Бир […]

Табият сабагы: Ургаачы бүркүт болочок балапандарына ата тандаарын билесиңби?

Бул да өзүнчө ары кызык, ары таңгаларлык бир ыкма. Ургаачы бүркүт бак-дарак же бадалдын бир бутагын сындырат да аны тиштеп тээ обого бийик көтөрүлүп, ободон бир оордунда айланып учуп баштайт. Качан гана бүркүттүн эркектери анын жанында тегеренип учуп баштаганда ургаачы бүркүт баягы тумшугундагы чырпыкты жерди көздөй таштап, ободон көз салып карап турат. Топтолгон эркек бүркүттөрдүн бири төмөн кулап бараткан чырпыкты жерге жеткизбей ободон тумшугуна тутуп алып, кайра ургаачы бүркүткө кайрып апкелип берет. Бирок ушуну менен эле токтоп калбай, ургаачы бүркүт […]

Турсунбек АКУН: Келечектеги өмүрлүк жарым Гүлмирага кантип үйлөндүм

Белгилүү укук коргоочу Турсунбек Акун өзүнүн кичи мекени туурасында  китеп жазууга камынган кербези экен. Автордун айтымында, балалыгынан баштап саясый турмушка аралашкан өмүр таржымалы да сүрөттөлмөкчү. Учурда бул эмгеги басмага даярдалып жаткандыктан, азырынча «РухЭш» сайтынын окурмандары үчүн автордун өтүнүчү менен айрым урунттуу учурларын жарыялоону эп көрдүк. Арийне, Турсунбек мырзанын жазгандарын эч бир оңдоп-түзөөсүз жарыялоону туура көрдүк… * * * 9-10-декабрь күнү 1981-жылы келечектеги өмүрлүк жарым Гүлмирага үйлөнгөнүм. (Мен бул эскерүүнү 2017-жылы 9-декабрь күнү үйлөнгөнүбүзгө туура 36 жыл болгондо жазып жатам). Мен […]

Бакытбек АБДУЛЛАЕВ:  Эрте курактагы балага китепти кантип тандашты билесизби?

Мурдагы макалада жаңы төрөлгөн балага китеп окуу мектепте жакшы окушуна себеп болоруна токтолгом. Ал макаладан кийин окурмандардан ар кандай ой-пикирлер айтылды. Бирок мени эң көп “китеп окууну түшүндүк, бирок конкретно кайсы китепти окуганды сунуштайсың?” деген суроо ойлонтту. Себеби, бул нерсе башыман өттү. Ошондуктан бул макалада мектепке чейин балага кандай китепти тандап окуу керектигине жана кантип окуу жөнүндө сөз болмокчу. Ар кимдин ар кандай дүйнөлүк (диний) көз карашы болгондуктан китеп аттарын так атабоону чечтим. Эмне окуш керек? Чоң уулум төрөлөөрдө кыргызча […]

Бакытбек АБДУЛЛАЕВ: Балаңыздын мектепте жакшы оку(ба)ганынын себебин билесизби?

Бул суроого сиздин ата-эне катары “баламдын нары жагынан жок болсо эмне кылайын” деген же “балам төрөлгөндө эле гений болчу” деген сыяктуу жоопторду угамбы деп турам. Чынында экинчи жооп чындыкка жакын. Себеби, ар бир бала гений төрөлөт. Аларды “гений” же “нары жагынан эле жок” кылуу өзүбүздүн эле колдо экенин биле бербейбиз. Балаңызды гений кыла албаганыңыздын себеби — ага жаңы төрөлгөндөн баштап китеп окуп бере албагансыз. Балага жаңы төрөлгөндөн баштап эле китеп окусаңыз, 1-классты аттагандан тартып жакшы окуп баштайт! Балаңыздын жаркын келечеги […]

Коркут ата дастанындагы баланын ак никеден төрөлүшүн талап эткен элдик сабак

Түрк элдеринде ар кандай коом мүчөсү үй-бүлө күтүп, балалуу болуу үчүн коом тарабынан кабыл алынган эреже-салттардын маани-маңызын терең түшүнүп, аларды тикеден-тике жетекчиликке алышы талап кылынган. Демек, турмуштагы ак менен караны, аруулук менен арамдыктын айырмасын аңдай билүүгө өбөлгө болгон билимдерди өздөштүрүүсү абзел. Огуздар коомунда ак нике гана үй-бүлө куруп, тукум улоонун негизги шарты катары каралган, б.а. бала ак нике аркылуу курулган үй-бүлөдө гана төрөлүшү шарт. Никесиз төрөлгөн балада кут болбойт. Бул идея “Бисаттын Төбөкөздү өлтүргөнү” аттуу аңгемеде ар тараптуу ачыкталат. Адаттагыдай […]

Альберт БРАХФОГЕЛЬ: Эч бир жасалга же макияж аялды энелик сүйүүсүндөй сулуулай албайт

Адам баласын ата-энесине жакшы мамиле кылууга буйрук кылдык. Себеби, энеси аны ар күнү алдан тайганына карабай тогуз ай көтөрүп жүргөн. (Локман сүрөөсү, 14-аят) Апаңа кызмат кыл; анткени бейиш апалардын таман астында. (Азирети Мухаммед) Аялдарга сый көрсөт. Себеби Ал адамзатынын энеси. (Азирети Али) Эне акысына этият бол! Аны башыңа таажы кыл! Энелер төрөт азабын тартпаса, ымыркайлар дүйнөгө келбес эле. (Мевлана) Эне жүрөгү – түпкүрүндө ар дайым кечирими бар зындан. (Оноре де Бальзак) Аял эне болгуча бала бойдон кала берет. (Август Стриндберг) […]