Саясый-экономикалык кризис, коомдук илдет жана келечек

Информациялык технология (IT) менен биотехнологиянын биригүүсү, адамзаттын орток баалуулуктарын, эркиндик жана тең укуктуулукту астын-үстүн абалга кириптер кылып жатат. Учурда адамзат биологиялык, психологиялык, интеллектуалдык жактан тарыхта мурда болуп көрбөгөндөй коркунуч, башаламандык жана багыты белгисиз туңгуюк ичинде жашоого мажбур абалга келди. Адамдын акыл-эс, ой жүгүртүүсүнө сүңгүп кирген көзөмөлсүз маалыматтардан тартып, биологиялык түзүлүшүн бүлгүнгө учураткан вирус, оору, коркунуч кол салуулар катардагы жеке инсан себеп болбогон, бирок натыйжасында жашоого мажбур болгон проблемалар болуп жатат. Мисал катары айта кетсек, технологиялык өнүгүүдөн улам пайда болгон экологиялык […]

Сабак: «От» дегенден ооз күйбөйт (1-бөлүк)

Кыргыз тили “мамлекеттик тил” макамын алганына быйыл 30 жыл толуп отурат. Ал эми окурмандар журтуна биз сунуш кылар береги маектеги өттөй ачуу чындык, омоктуу ойлор алигиче актуалдуу бойдон калууда. Аталган иш-чарага түзмө-түз тиешелүү мындан өтөөр ачуу чындыкты ыраматылык адабиятчы, окумуштуу Салижан Жигитовдон ашыра эч ким оозанбай келет али! Маңдайга матап көрсөткөн кемчиликтер туурасында устат-шакирт – Салижан Жигитов, Алым Токтомушев экөөнүн бул маеги 2003-жылкы “Агым” гезитинин 24-октябрь – 21-ноябрь аралыгында жарыяланган экен. Андан берки аралыкта мамлекеттик тил макамы канчалык деңгээлде ордунан […]

Волны антилиберализма в Центральной и Восточной Европе идут на убыль

Волны антилиберализма в Центральной и Восточной Европе идут на убыль. Так считает Тони Барбер, европейский редактор Financial Times. Авторитарные лидеры, годами глумившиеся над верховенством права, теряют общественную поддержку и — следовательно — власть. Конечно, эта тенденция неравномерна и, увы, не может считаться необратимой, но она всё равно воодушевляет, ведь на протяжении последнего десятилетия большинство стран этого региона постепенно отдалялись от гражданских и демократических ценностей. Было бы ошибочным полагать, что нынешний перелом происходит благодаря политике Евросоюза. Евросоюз и США безусловно сыграли […]

Улут келечегине кайдыгыр карабагандар «РухЭшке» карагыла!

Мындан чейрек кылым мурдагыга караганда адамдардын адептик жүрүш-турушу, руханий баалуулуктары кыйла өзгөрдү. Көчөдө басынып турган адамды андан бетер басынтып өтүү, аш-тойлордо ашкере ысырап кылууну мактаныч катары түшүнүү, билим алууга кызыгууну өлтүрүү, башкалардын арасында кекирейүүчүлүк, акчага жетүү үчүн ар кандай арам иштерге эч ойлонбой баруучулук, болбогон пул үчүн абийир, ар-намысты гана эмес, денени да, ыйманды да сатуучулук кадимки көрүнүшкө айланды. Бир тууган бир тууганга, бала атага кол салып, өлтүрүп койгондор чыкты, алсыздардан опузалап акча өндүргөн балдар мектептерде жайнап кетти, окуучулар эжейлерин […]

Достук азил: Элчиси эки дүйнөнүн

Колтойгон коомдук ишмер, таанымал тамада жана филология, философия, дипломатия, журналистика профессору, атактуу аалым ТИЛЕКТЕШ ИШЕМКУЛОВ 80ге толду. Көрөңгө татпай көбүрүп турган, Көк мончок сөздөр төгүлүп турган. Ачыткы кошпой көбүрүп турган, Ак мончок сөздөр төгүлүп турган. Чачы улгайып, өзү жаш бойдон, Студент окшоп көрүнүп турган. Курсант кылып жалпыны, Кубантып кыргыз калкыны. Кут болсун 80 жашыңыз, Кум-Төрдүн чулу алтыны. 80 жаш чыны түлөө да, Түшпөптүр тиштин бирөө да. Тилектеш аттуу генийге Тизбесек жамак күнөө да. Авамдын Паспортуна ишенсек, 80ди серпип салыптыр. Кулк-мүнөзү, […]

Дилазык: Аалымдын сүйүүсү

Мевлана эң жогорку адеп-ахлагы жана илими менен адамдардын көңүл тереңинен орун алган аалым эле. Анын жүрөгү дүйнөдөгү бардык нерсеге сүйүү арнап келген. «Ким болсоң да келе бер!» — деп, бардык адамдарды толеранттуулукка чакырып, кучагын жайган. Мевлана адамдарга ар дайым жакшылык гана каалап, сүйүүсүн арнагандыктан, атагы ай-ааламга кеткен. Ал барган жерде адамдар дароо анын айланасына чогулуп калышар эле. Бир күнү Мевлана достору менен бир жерге барат. Мевлананын окуучуларынан бирөөсү  ал жердеги адамдар ар кандай суроолору менен устатынын тынчын албасын деген ниетте […]

Биздин айтар сөзүбүз бар: Эже-сиңди деланилердин биринчи жүз жылы

Сара Делани, А. Елизабет Делани,  Эми Хиль Харт (Башы сайтыбызга 2017-жылдын 31-июлу менен 18-сентябрында жана 2018-жылы 4-июлда  жарыяланган) <<<<<<<<<Башы 1-2-бөлүк (31.07.2017) <<<<<<<<<<<<<3-4-бөлүк (31.07.2017) <<<<<<<<<<<< 5-6-бөлүк (04.05.2018) III-бап Касиеттүү Августин Жарандык согуш аяктагандан кийинки ондогон жылдар бою “билим алуу” — тагдыры талаадагы оор жумушка же ак адамдардын там-жайындагы тиричилиикке байланган мурдакы кулдардын абалын жакшыртууну көздөгөндөр үчүн көпчүлүктүн башын бириктирчү ураанга айланды. Ал замандагы ынды каралар окуганды билип, аты-жөнүн ишенимдүү жазганды үйрөнгөнгө мүмкүнчүлүк алганына бактылуу эле. Ынды каралардын өсүп бараткан бир ууч орто […]

Айтматовдун Азамат Алтай менен Нью-Йоркто таанышканы

Азамат Алтайдын Чыке менен Нью-Йоркто таанышып, үйүнө алып барып коноктоп, анын кыргыздын эң чыгаан уулу экенине ыраазы болгону. Совет доорунда “чыккынчы”, “антисоветчи” деген ат менен канча бир муунга жалаңкыч көрсөтүлүп, расмий идеологияда өңчөй каралоо, айыптоо менен гана айтылып жана жазылып келген – согушта туткунга түшүп, анан кийин Батыш Германияда “Азаттык” радиосунун кыргыз бөлүмүн негиздеп, Американын Нью-Йорк шаарынын китепканасында 7 жыл, Колумбия университетинде 15 жыл илимий-изилдөөчүлүк иштерде иштеп, 1979-1989-жылдары кайра Мюнхендеги “Азаттык” радиосунун кыргыз бөлүмүн башкарган Азамат Алтай – Кудайберген Кожомберди […]

Владимир Зеленскийдин таамай айтылган сөздөрүнөн

Менин абыдан каалаганым – кабинетиңерде сүрөтүм турбасын. Президент деген – икона[1] эмес, идол[2] да эмес, президентти портрет кылбагыла. *       *       * Мамлекет – бул бизнестин атаандашы эмес, тескерисинче, бизнес ишине шарт түзгөн сервис. *       *       * Менимче, биздин өлкөдө саясат жөнүндө азилдер дайыма эскирбейт. Мүмкүн саясатчылар арасында эскирер, бирак эл арасында иттей актуалдуу. Качан болсо кимиси кайда жүрү, кайда туру, кайда жатыры, кайда отуру – ушул шекилдүү. *       *       * Эч качан территориябыздан ажырабас тынчтык үчүн кызматтан кылчактабай кол жууганга […]

Белек Солтоноев: Чыңгыз хан заманындагы кыргыз

Адам жана жер (Человек и земля) деген орус тарыхында Чыӊгыз хан өзү түрк болгон дейт. Мусулман тарыхында айтылганы: Мурунку угуз түрк хандары насилинен кыйат аталып биздин эранын 794-жылында Кытай жери Шамодо тиричилик кылып жүргөн бир түрк урууну монголдордун арасынан келип, аларды бийлеп келген. Бул тукумдан келген хандар ар түрлүү элди бөлүп алып сурап келген. Чыӊгыздын бабасы Бартам баатыр менен бир тууган Хотоло хан заманында XII кылымдын ортосунда (1150-160-61) жылдар да бул моголдор Кытай императорун коркутушуп турган. Чыӊгыздын атасы Эсугей баатыр […]

Максат Жангазиев: Көрө албастардын уйкусун бузган сыйлыгым жөнүндө…

Өкмөттүн эки жылда берилчү Ч.Айтматов атындагы мамлекеттик жаштар сыйлыгы бар. Ал 11 номинация боюнча берилет. Анын ичинде бизге тиешелүүсү “Адабият жаатындагы мыкты чыгарма” номинациясы. Дал ушул сыйлыктын 2017-жылдын 12-декабрында лауреаты болдум. Бул сыйлык акыркы эки жыл ичиндеги жазган эмгек үчүн ыйгарылат. 2015-жылы бул сыйлыкка конкурс жарыяланып, жободогудай акыркы эки жыл ичиндеги эмгектерди көрсөтүү керек экен. Менин жападан жалгыз “Жүрөк үнү” аттуу китебим 2014-жылы чыккан. Дал ошол китебимди жөнөттүм. Жыл боюнча карасак жобого туптуура. Анан 2015-жылы жылдын аягында ал сыйлык негизи […]

Төлөгөн Касымбековдун «Сынган кылычындагы» уюган ойлор топтому III

<<<<<<< Башы Өнүккөн бир элдин катуу кармаганы,  керек болсо катуу жазалап койгону өнүкпөгөн бир тайпа үчүн атасы акылсыз баласын башкарып койгондой эле нерсе, ал ошол же жабайы, же жарым жабайы элдин өзүнө пайдалуу жол көрөт. ♦ ♦ ♦ Ачуу, акылдан адашкан абал, чарасыз кезде ортого чыгат. ♦ ♦ ♦ Ыроочу менен күлүк ат элдин мүлкү, элдин даңкы. ♦ ♦ ♦ Жер түбүндө жашаган маглукка көз керек эмес, жер түбүндө көз артык баш, алар жер алдында чөптүн тамырын кыркып,  дарактын тамырын […]

Айтматов сыйлыгын алууда жаштардын көз боёмочулугу барбы?

Чыңгыз Айтматов атындагы 35 жашка чейинки Мамлекеттик жаштар сыйлыгын аныктаган “Адабияттагы мыкты чыгарма” аттуу номинация бар. Аталган номинация ар эки жыл сайын берилип келет. Жеңүүчүлөрүнө 100 миң сом жана диплом, төш белги ыйгарылат. Бирок анын айланасындагы көзбоёмочулуктарга нааразы болгон айрым жаштар “РухЭш” сайтына атайы кат жолдоптур. Бир эмес эки калемгер удаа жөнөткөн каттан улам, жаш калемгерлер арасындагы тоголок арыздардын айланасында, о.э. быйылкы жылдагы Ч.Айтматов атындагы жаштар сыйлыгынын айланасында уу-дуу кептер арбычудай болуп туру. Негизинен кыргыз акын-жазуучулары арасында илгертен келген тоголок […]