Георгий Огарёв: Миң уламыш (5-бөлүк)

<<<<<<< 1-бөлүк <<<<<<< 2-бөлүк <<<<<<< 3-бөлүк <<<<<<< 4-бөлүк Бир жолу акылмандан окуучулары сурап калышты: — Эмне үчүн адамдардын терс жактары тез эле өөрчүп кетет да, жакшы сапаттары оңой менен калыптанбайт? — Эгерде оорулуу, чүрүшкөн урукту сээп, таза урукту күнгө калтырып койсо эмне болот? — деп суроого суроо менен жооп берди акылман. — Оорулуу уруктан, оорулуу өсүмдүк өнүп, чүрүшкөн мөмө берет, ал эми топуракка түшпөгөн урук кургап жок болот, — деп жооп беришти окуучулары. — Адамдар так ошондой кылышат. Өзүнүн жаман […]

Кубатбек Жусубалиев: Конфуций деген кыргыз болгон

«Асабанын» баяндамачылары — Кубат Жусубалиев, Чоюн Өмуралиев, Шералы Назаркулов баян курат… К.Ж.: -Кыргыздарда бир топ бузарлары болот. Эмесе мен топ бузар болуп берейин. Өзүңөр билесиңер, мен чоң бузармын. Биздин сүйлөшө турган кебибиз руханий маселе болсун деп атасыңар. Анан ушунун тегерегинде сөз кылалы деп атасыңар. Анан кийин мен муну айтайын дедим. Менимче бул дүйнөнүн эң опурталдуу болуп кетиши — анын саясатташып кетишинде. Азыркы дүнүйө, эң коркунучтуу, эң опурталдуу, эң кыйкырыгы-сыйкырыгы көп. Эмне үчүн? Саясаттын көптүгү, эй. Турмуш бүт саясатташып кеткенде эмне […]

Мамбетжунус АБЫЛОВ: Жээнбеков Атамбаевдин сүймөнчүктөрү менен кызматташууга мажбур болууда

Белгилүү коомдук ишмер Мамбетжунус Абылов менен маектешкенибизде; азыр мамлекеттик кызматкерлерге таңсык болуп жаткан сапаттар тизмектелди. Алигүнчө орду жоктолуп келаткан Насирдин Исановдун өмүрү жана өлүмү жөнүндө, азыркыга чейин чуу жаратып, бирок мамлекеттин пайдасына тыянак чыкпай келаткан алтын кенине тийиштүү маалыматтар дагы кеңейди. Жетиген Асанбек: Кыйын кырдаалдардын бир жакшы жери – адамдардын чыныгы жүзүн ачып берет. Атамбаев эки тизгин бир чылбыр али колунда болуп, алынын келишинче алкынып турганында, элге төбөсү көрүнүп калган адамдардын көбү кумга башын катып отурушту. Анын бийлигинин мөөнөтү бүткөндө […]

Аалы Молдоканов: Кыргыз тил мугалими Кыргыз өкмөтүнүн абийрин жапты

Ат-Башы районунун Казыбек айылы Ыбырай Абдырахмановдун 130 жылдыгын белгиледи. Соӊку жылдары белгилүү адамдардын майрам – мааракелерин өткөрүү оюнга жана ооруга айланды. Өкмөт өзүнө келген сунуштарга ары карап ыйлап, бери карап күлүп, токтомун чыгарымыш болот. Артынан сая түшкөн кишиси болбосо, чечимин ошону менен унутат. Бир кездерде чечим чыгаары менен тийиштүү комиссия (топ) түзүлүп, жооптуу адамдар, каржысы каралаар эле. Азыркы атка минерлер катышканын, сүйлөгөнүн колколоп, такыр башка тактиканы тандап алган. Бүгүн ошондой мааракелердин бири тууралуу окурманга отчет берели. Ыбырай деген ысымды кат […]

Жетиген Асанбек: «Чеч-Дөбө» кеңешинин сыйлыгы Улан Эгизбаевдин энесине тапшырылды

«Улут абийири» наамын аталган сыйлыктын 2017-жылкы лауреаты Н.Айып У.Эгизбаевдин апасы Ж.Сариевага тапшырууда Бүгүн, 18-октябрь күнү интеллектуалдар альянсынан куралган «Чеч-Дөбө» кеңешинин чечими менен Улан Эгизбаевге ыйгарылган «Улут абийири» сыйлыгы анын апасы Жыпаркүл Сариевага тапшырылды. «Чеч-Дөбө» кеңеши уюштурган сыйлык берүү ишчарасы Чыңгыз Айтматов атындагы Кино үйүндө өтүп, кеңештин мүчөлөрү – белгилүү коомдук ишмерлер, журналисттер, «Азаттык» радиосунан бирге иштеген кесиптештери, Жогорку Кеңештин депутаттары Уландын жарк этип улуттун жүзүн жаркыткан да, улут абийирин ойготкон да инсан болгондугун таасын белгилешти. «Бешик боо бек болсун!» деп Жыпара […]

Стивен Хокинг: Өлгөндөн кийин жашоо жок

«Кудай жок, Ааламды эч ким башкарбайт». Британиялык окумуштуу, маркум Стивен Хокинг ага эң көп берилген суроого өзүнүн акыркы китебинде ушундай жооп берген. «Олуттуу суроолорго кыска жооптор» деген китебин атактуу астрофизик Хокинг былтыр жаза баштаган. Бирок ал эмгегинин аягына чыга электе, быйыл жазында көз жумган. Окумуштуунун балдары анын архивдеги материалдары менен толуктап, китепти чыгарышып, 16-октябрда бет ачарын өткөрүштү. — Кудай барбы? — Кара туңгуюктун ичинде эмне бар? — Келечекти алдын ала билүү мүмкүнбү? — Жерде жашоо дагы канча уланат? — Ааламда […]

«Чеч-Дөбө» кеңешинин чечимине Чубак ажы Жалилов өз тилектештигин билдирди

(Чексиз мээримдүү, жана ашкере ырайымдуу Аллахтын аты менен….) «Чеч-Дөбө» кеңешинин “Улут абийри” наамы маркум журналист Улан Эгизбаевге тапшырылып жатат. Албетте, өтүп кеткенден кийин… Адатта биз, кыргыздар адамдардын жакшылыгын өткөндөн кийин эстейбиз. Улуу тоонун улуугу алыстаган сайын даана көрүнөт демекчи, бизден бөлүнүп ажыраган сайын, алыстаган сайын адамдын да кадыры өсө берет окшобойбу… Мен  «Чеч-Дөбө» кеңешин айыптагым келген жок, анткени ал өз убагында татыктуу адамдарга сый-ургаалды көрсөтүп, адамкерчиликтин парзын аткарып жатышат.  Публицист Нарын Айыпка, профессор Эмил Шүкүровго берилген сыйлыктар анын жаркын далили. […]

Абдул Фараждын акылман ойлору, уламыштары

Атактуу Абдул Фараж “уламыш — бул акыл сергитчү жана жүрөгүңдөн кайгы-капаны айдап чыгуучу аңгеме” дечү экен. Абдул Фараж өзү дүйнө элинин уламыштарын көп айткан. Атанын көрөгөчтүгү Жашоо жөнүндө уламыштарды эстегенде, бул окуяны айтпай кетүү мүмкүн эмес. Бир жолу каалга кагылып калды, үйдүн ээси эшикти ачканда, босогодо көздөрү тоодой шишигенче ыйлаган кызы туруптур. Үйгө кирер замат, атасы оозун ача электе эле, ал арыз-арманын төгө баштады: “Мындан ары минтип жашай албайм, жашоом күндөн күнгө оорлоп барат. Күндө бийик тоонун чокусуна эптеп тырышып […]

Сабыр Иптаруулу: Кыргыздын саламы ‒ «Арыбаңыз», алиги ‒  «Бар болуңуз»

Салам-алик  ‒  адам баласынын ортосундагы алака-мамилени туюнткан өтө байыркы жөрөлгөлөрдүн бири. Абалкы адамдар үчүн жарыкка келген наристенин «аа» деп чыгарган үнү анын амандыгын билгизип, айланадагыларды ага жооп кайтарууга («бу») түрткөн. Балким, алака-мамиле, суроо-жоопту билдирген «а-бу» деген сөз ошондон калса керек. «Ал-бул», «а+ны-бу+ну (муну)», «а+ры-бе+ри» деген кош сөздөр да дал ушул бирдиктүү мамиленин үзүрү сыяктуу. Көптөгөн дүйнө элдеринин алфавитинде «а», «б» тыбыштары удаалаш турганы да кызык. Сыягы, «а» дегенде сөз (суроо), «бу» дегенде кеп (жооп) – диалог болгон өңдөнөт. Абалкы маалыматтарда […]

Олжобай Шакир: Жер-Эненин убалынан коркпогон кыргыз

«Башынан оор кыйынчылыктарды өткөргөн эл тагдырын изилдеген тарыхчыларга экмет: жер үстүндө кайсы калк билимсиз болсо, ошол калк эзилип келген». (Клод Андриан ГЕЛЬВЕЦИЙ) 90-жылдардан кийинки кыргыздын кымгуут жашоосу элди дагы бир тарых сыноосуна кептеди. 70 жыл бою бапестеп багып өстүрдү, окутуп-чокутту деген социалисттик түзүм кыргызды борпоңдукка үйрөтүп, элдин аң-сезимин даяр ашты гана аңдыганга көбүрөк тарбиялап келиптир. Эмне болсо Совет өкмөтүнүн камкордугуна үмүткөр болуп көнгөн калкыбыз кийин «өз алдынча эгемен өлкөгө ээ болдук» дегени менен өз чарбасын жүргүзө албай очорулду. Турмушка, эмгекке […]

Саул Абрамзон: Кыргыз элинин этникалык тарыхынын маселелери

Бул сүрөт Абылбек Байтерековдун калемине таандык <<<<<<<<<<Башы Азык уруусун биз байыркы асиги менен жакындаштырабыз. Гэшу (азыркы кушчу) сыяктуу эле ал Нушиви аймагына таандык болгон (VII к., Батыш түрк каганаты). Ошондой болсо да бул этнонимди Күл-тегиндин жана Тонукуктун урматына коюлган эстеликтердеги орхон жазууларында (Чоң жазуу) эскерилген «аз» элинин аты менен окшоштурууга болот. VII кылымдагы Жети- Суудагы түргөштөрдүн эки муунунун — тохсиликтер менен азийликтердин — окулушу күмөндүү экендигин белгилеп, В. В. Бартольд мындай деп жазат: «… мүмкүн азийликтер орхон жазууларында эскерилген аз […]

Дилазык: Атасы менен уулу жөнүндө уламыш

Поезд ордунан козголор замат ал терезеден колун чыгарып, шамалга тосту. Бир кезде ал таң кала кыйкырып жиберди: — Ата, карасаңыз, бактар артты көздөй жүгүрүп баратат! Атасы жылмайып койду. Жигиттин жанында олтуруп бараткан эрди-катын тигини таңыркап карап калышты, 25 жаштагы жигиттин кичинекей бала берчү суроо бергени аларга кызык угулду. Жигит кайрадан суктангансып кыйкырып жиберди: — Ата, көрдүңбү көл, жээгинде жаныбарлар жүрүшөт… Булуттар бизди ээрчип келатышат! Күн себелеп, жаан башталды, жигиттин сунулган колуна жамгырдын тамчылары тийгенде сүйүнгөнүн жашыра албаган жигит атасына кайрылды: […]

Умут Асанова: Уланбек Эгизбаев – интеллектуальный воин нашего времени

Акыйкат деп чуркаган кайран Улан, Айкөлдүктүн бүткөндөй байрагынан, Жүрөр элең шамалдай алып учуп, Жүрөгүңдү чындыкка кайрап улам. Бердибек Жамгырчиев «Кайран Улан» аттуу ырынан саптар Перед глазами одна из его передач…  О коррупции в выделении земель для могил.  Он стоит у двери кабинета высокопоставленного чиновника, начальника отдела по выделению могильных земель, в мэрии. Его не впускает помощник чиновника, грубо отталкивая от двери, которую он открывает, чтобы самому зайти, и тут-же резко закрывает прямо перед носом Уланбека. Закрывает на ключ внутри… Вот […]

Умут Асанова: Универсалии в монументальных памятниках изустного творчества разных народов

(НА ПРИМЕРАХ МАХАБХАРАТЫ, БИБЛИИ, МАНАСА) Тезисы Внимательное ознакомление с изустным творчеством разных народов, впоследствии в разное историческое время и пространство оформленным в монументальные памятники религии, наводит на мысль об универсальных ценностях, являющихся корневой осью развития разных культур. Сравнимы ли Махабхарата, Библия и Манас? Сравнение предполагает выявление единства сравниваемых явлений, на первый взгляд кажущихся совершенно разными культурными феноменами. Сравнение их предполагает выявление их различия, которые, на первый взгляд, явны и не требуют доказательств. На поставленный вопрос мы отвечаем: Да. В чем […]