Чыгыш даанышмандыгы: ата-энелер жапондордон эмнени үйрөнсө болот?

Олеся Ахмеджанова Ар бир маданияттын кызыктуу жактары бар. Кээсин үйрөнүп алгың келет. Жапондордун каада-салттарынан тапкандарыбызды байкап көрүңүз. Балким, алардын айрымдары ички дүйнөңүзгө үңүлүп, жашооңузга жаңы нерселерди киргизүүгө түрткү болуп калышы ажеп эмес. Ат коюу Жапонияда 9-кылымда эле бир же эки кытай иероглифи менен жазылган ат коюу ырымы (имина) орун алган. Адам менен ага коюлган ысымдын ортосунда көзгө көрүнбөгөн, тагдырга таасир тийгизчү сырдуу байланыш бар деп эсептешчү. Ошондуктан адам бирөөгө атын атап таанышканда, өзүнүн ички дүйнөсүнүн бир бөлүгүн ачып берет. Сүйүшкөндөр […]

Нурланбек Мусаев: Демократия жана Евробиримдиктин баалуулуктары – 3

<<<<< Башы Реформа-Лютеранство-Протестантизм Флоренциялык искусствочулардын жаңы ыкмалары, сүрөт, скульптура жана архитектурадагы жаңы ачылыштары Европада реформа аракеттерин баштатты. ХVI кылымдын биринчи жарымында католик чиркөөсүнө каршы чыккан протестантизм агымы пайда болду. Протестантизмдин негизги идеясы “орто кылымдагы католик чиркөөсүнүн алгачкы – чыныгы христиандыктан четтеп кеткендигине байланыштуу туура жолго түшүү, алгачкы таза христиандыкка кайтуу” болчу. Орто кылымда схоластик (чиркөө пикирин таңуулоо) католик чиркөөсүнүн индульгенция эрежеси бар болчу. Бул эреже боюнча күнөө кылган кишиден чиркөө кызматкери тарабынан акча алынып, ал жашыруун түрдө күнөөлөрүнөн арылтылчу, бул […]

Гульнар Эмиль: Анализ романа Арслана Койчиева «Бакшы менен Чынгызхан»

Не о Чынгызхане… По хорошему пахнет Булгаковым… «Мастер и Маргарита» в свое время был намек, это было зёрнышко веры в существование Создателя во время тотального атеизма, своего рода — Библия, которую переписывали от руки и читали шепотом… Читая данный роман, думаешь, уж если что-то Койчуев взял на вооружение от Булгакова, что же столь значимое хотел сказать автор читателям? Роман Арслана Койчиева «Бакшы менен Чынгызхан» я бы назвала Роман – ностальгией (кусалык). Ностальгия спрятанная глубоко в наших ДНК. Содержание книги вызывает […]

Дүйнө элдеринин эң таамай макалдарынан

Эң баалуу чындык – бул көп жылдар бою издеп тапкан чындык. Француз макалы. Билбеген уят эмес – окуп үйрөнбөгөн уят. Орус макалы. Кофе менен сүйүүнүн ысыгы жакшы. Англис макалы.    Калем кылычтан күчтүү. Англис макалы. Жети жолу жыгылсаң, сегиз жолу кайра тур. Жапон макалы. Күндү карап турсаң, көлөкөң артыңда калат. Жаңы Зеландия макалы. Дарак көп жалбырактуу болсо эле, ал даамдуу мөмө бербейт. Бразилия макалы. Токуй баштасаң, жипти кудай өзү берет. Немис макалы. Ырдагысы келген адам ар дайым ыр табат. Швед макалы. […]

Конкурска: Эркиндиктин куту жана куну (№49)

Карикатуранын автору Ринат Мамытбеков Эркиндик! Эрке желди самап сүйүп, Көздө от, көкүрөктө үмүт күйүп. Канча доор канжыгага баш байлаган, Кыргызга келдиң кандай өзүң билип?! Ата-баба жетпеген максат бийик, Алчы конуп, нак куттай колго тийип! Ала-Тоодон ааламга колун созчуу, Алтын болчу келген кез Эгемендик! Сан кылымдын моюнга жүгүн алып, Самап, күткөн үмүттү түйүп алып, Дүңгүрөтүп  дүйнөгө Кыргызстанды, Ай, гүлдөтчүү шанс келген сүйүп анык!!! Эгемендик түшкө да  кирген эмес, Кокустан келерин жан билген эмес. Тарыхта  кансыз, ыйсыз, курмандыксыз, Бир да элге  эркиндик  […]

Рысбек Эшматов: Адабий түштөрдүн ассоциативдүү поэтикасы

(психологиялык табияты) Адабий каармандын бейаң дүйнөсү (маңызында ал өзү кандай шарттуу болсо), демек, бар болгону ушундай шарттуу деп эсептелиниши мүмкүн, анткени анын көмүскө аң-сезими (подсознания) сүрөткер тарабынан аң-сезимдүү (рационалдуу) түрдө жаратылган. Интроспекциялуу планда алганда, түш – кандайдыр бир башка бирөө менен эмес, күтүлбөгөн жолугушуу сыяктуу, кейипкердин өзүнүн өзүнө болгон кездешүүсү, анын аң-сезиминин бейаң комплекстеринин элестери менен башка эч бир нерсе менен салыштырууга болбой тургандай «жолугушуусу.» Түш көрүү ушундай сапаты менен ар дайым каармандын жандүйнө толкундоолорунун ушундай бир маанисин, (чыгармадагы) башка […]

Даңктын жүгүн көтөрө албаган сүрөтчү

Керимбек Тойбаевдин “Даңк жүгү” аңгемеси сүрөтчүлөр турмушуна арналган. Чыгармада жалпы эле өнөр адамдарынын өз ара катышы, атаандаштыктын ар кыл жолдору жөнүндө кеп болот. Даңк жүгүн баары эле көтөрө албайт, андай сыноодон алп таланттар гана тайгаланбай өтө алат. Жакшы башталган иш Социализм заманында чоң борбор Москвадан билим алып, ошол жерден өмүрлүк теңин тапкан Бек Жанышев деген сүрөтчүнүн чыгармалары чоң мактоого арзып, кесиптештеринин ичин күйгүзөт. Жаш сүрөтчүнүн жаркылдаган жары, эки уулу үй-бүлөлүк турмушун кооздоп, пенделик бактысын арттырып турат. Анан ошол сүрөтчүнүн тагдыры […]

Билимсиздер иштин баарын жаңылыктай көрөт

Ачкарын эмес, аша тоюнган адамга жардам берген кыйын. *       *       * Эстүү адамдар гана башкалар менен кошо өз жөндөмдүүлүгүн туйганга зирек болот. *       *       * Кыялыңа жетпей калганыңа өксүбө, анткенге өмүрүндө кыялданбагандар гана акылуу. *       *       * Кимди көбүрөк сыйласаң, анан көбүрөк жактырсаң, ошол адамга каршы сүйлөгөнгө оозуң барбайт. Мария ЭБНЕР-ЭШЕНБАХ (1830-1916), австралиялык жазуучу ♦ ♦ ♦ Ишенимдин өзү эле Кудай. *       *       * Чынчылдар коомун түзсөң, эң биринчи уурулар жүгүрүп келет. *       *       * Улуттук намыс – атууга даяр […]

Тынчтыкбек Чоротегин: Чыгаан манасчы дүйнө салды

Кыргыз маданияты, манасчылык өнөрү орду толгус оор жоготууга учурады. Айтылуу манасчы Сапарбек Касмамбет уулу агайыбыз 2020-жылы үчтүн айынын (январдын) 19унда 86га караган чагында дүйнө салды… Дагы бир могиканыбыздан айрылдык!.. Сапарбек агайыбыз согуш жылдары мектепте окуп жүргөндө эле анын айтуусундагы вариантты Кыргызстандын Илимдер академиясынын (ал кезде СССР ИАсынын Кыргыз филиалынын) фолклор таануучу адистери Кочкор өрөөнүнө келип, өз оозунан жаздырып алышкан. Ал британдык айтылуу манас таануучу Артур Хатто (Arthur Thomas Hatto; 1910—2010) менен дидарлашып, ага манасчы катары чоң таасир калтырганы да эсте. […]

Балдарга китепти кантип окуп бериш керектигин невролог кеңеш берет

Ата-энелерге ысык салам! Көпчүлүк ата-энелер балдарына китеп окуп беришет. Мындай кылышты ар бир педиатр, педагог, психолог жана жөн эле жакшы адамдар кеңеш берет эмеспи. Китеп окуп берүүнү ата-энелер өз балдары жакшы адам болушуна кошкон эң чоң салымы деш керек. Анткени китеп окуу баланын ойлонуусун, сөз байлыгын өстүрүрөт, дүйнө таанымын байытат, боорукерликке үйрөтөт жана көп жакшы жактарга чакырат. Бирок көпчүлүк ата-энелер китепти жогорку максаттар үчүн окубайт. Алар балдарын тез уктатыш үчүн же андан да жаманы – баласынын күндөлүгүнө белги коюу үчүн […]

«Күн жолунда» – кундуу чыгарма

Аскарали Ражабалиевдин «Бейиштөр» деген аталыштагы китеби эссе, аңгеме-новелла, повесть, сын макала, эскерүүлөрдөн жана бир котормодон турат. Бишкектин «Улуу тоолор» басмасынан 2018-жылы чыккан. Көлөмү 28,5 басма табак, же 456 бет. Автор 1948-жылы Баткен районунун Көк-Суу (азыр тажиктер Сох деп алган) дайрасынын боюндагы Зарташ айылында туулган. Басма сөз тармагында иштөө менен өткөн кылымдын 80-90-жылдарында «Ай түшкө кирет», «Сагыныч кушу», «Кожошкен – ыйык турагым», бул кылымдын башында «Алтын-Бешик эл-жери», «Көпөлөк өрөөн» деген прозалык китептерин чыгарган, Баткен облустук театрында «Пейилиңен көр», «Сагыныч кушу» деген […]

Аида Эгембердиева: Шарактаган кечелерди сүйбөгөн акын

Акын Үрүниса Маматова “Түбүн тиктеп шарап куйган кесенин, Шаңын сүйбөйм шарактаган кеченин” “Ак куш” (1982), “Медер” (1989) аттуу аралыгы жети жылдан турган ыр китептеринен кийин акын 2012-жылы “Ортобузда ыйык жетилер” аттуу Рыспай Абдыкадыров жөнүңдөгү даректүү баянын, “Зымырык” аттуу ыр китебин, кийинки жылы “Күндөлүк”, “Үчүнчү дүйнө, үчүнчү көз”, “Килемдин өөнү”, 2016-жылы “Арып-дубага кайтарма”, 2017-жылы “Өчкөн от” китептерин жарыкка чыгарган. Эң кийинкиси – акын замандашы Табылды Муканов тууралуу даректүү баян. Балким ыр санынын китеби мындан көп болмок. Университеттеги куратор агайы, атактуу адабиятчы […]

Жетиген Асанбек: Өзүңдөн көр, шайлоочу!

Шайлоочу, кулак сал, кеп бар. Өлкөнүн эң жогорку үч бийлик бутагынын бири болгон парламенттин бир депутаты “Элитабыз” десе айлаң кетип күлүп атасыңбы? Эл аралык деңгээлдеги өлкөнүн жүзүн көрсөтүүчү жыйындарда биздин “жакшыларыбыз” эл караган бетиңерди жер каратып, мектепте жаман окуган балдардай кагаз карап эжелеп окуп атабы? Касиеттүү жериңдин кен байлыктарын ташып кете бергиле деген заң-закүндөрдү тыя алышкан жокпу? Табиятыңа аяр мамиле жасоо үчүн мыйзамдарды колдобой атышабы? Жолдогу коопсуздук деп чөнтөгүңдү каңтара кагып турган айыптарды коюп, азайткыла деген арыз-датыңарга укмаксан болуп, алты-жети […]

Путинизм доорунда сталинизм тирүү!

Демократиялык институттардын таасирин жоюуга кызыкдар күчтөрдүн аракети кызыды. Андай аракеттердин башында, албетте, демократиялык климатка териси жука Орусия турганы белгилүү. Расмий Москва адам эркиндигин чектей турган кандай мыйзамдарды кабыл алса, аны илгиртпей илип кетип, жагынгысы келген кыргыз бийлигиндеги бүгүнкү аракеттер эмнени каңкуулайт? Бийлик өкмөттүк эмес уюмдардын ишмердигин, жарандык коомдордун активдүүлүгүн көзөмөлдөө керектиги тууралуу мыйзам долбоорун демилгелеген Жогорку Кеңештин депутаты Бактыбек Райымкуловдун аракети – кооптоно турган коңгуроо. Кыргызстан мындан ары декократиялык принциптер менен өнүгөбү же тоталитардык системаны куруу жолуна баратабы? Бул маселе […]