Сагын Акматбекова: «Күүмүн, бирок комуз менен чертилбейм…»

Шербет менен таанышып, анын үйүндө болгон бир кеч эсимден кетпейт. Ал кездерде Шербет андагы Фрунзенин Панфилов көчөсүндө турчу. Чакан короодо бир түп дарактын түбүндө отурганбыз. Тепкедей үйдүн терезесинен түшкөн жарыктанбы, же асмандагы айдын жарыгынанбы, айтор айлана-тегерегибиздин баары каршы-терши көлөкөлөргө, шобурт-шоодурларга толгон бир керемет кеч эле. Кийин, кийин биздин үйдө, же алардын үйүндө жолугушуп, ырдашып ырыбыз, сүйлөшүп сөзүбүз бүтпөй, ай батырып, күн чыгарган кездерибиз көп эле болду. Кез өзгөрдү, заман өзгөрдү, кишилер өзгөрдү, бирок Шербет өзгөргөн жок. Чайпалбады, төгүлбөдү. Кандай аруу, […]

Жусуп Абдрахманов жана анын дагы бир мурасы «Кыргызстан » китеби

Кыргызстандын биринчи Республикасынын биринчи Премьер-министри Жусуп Абдрахмановдун 1928-жылы Кыргызстан мамлекеттик басмасынан чыккан «Кыргызстан» деген китеби 2018-жылы кайрадан жарык көрдү. Китеп араб арибинде жазылган. Биз анын «Күндөлүктөрүнөн» жакшы билгендей, Жусуп Абдрахманов чыгармаларын, докладдарын өзү жазган. Ошол китепти азыркы кыргыз алфавитине оодарып, басмадан чыгаруу ишке ашырылды. Китеп тууралуу кепке өтөөрдөн мурда бир-эки жагдайга токтоло кетейин. Биз бу жерде эки аныктаманы колдондук. Биринчи — бул «Биринчи Республика» жана экинчиси — «Азыркы кыргыз улуттук мамлекетин негиздөөчүлөр». Аталган терминдерди стилистикалык кооздук үчүн же ашынган патриотизмден […]

Улуттук маданияттын өсүүсүнө эмгеги эбегейсиз Мануйлова

Бишкектин скульптура-архитектуралык келбетин көркөмдөөдө Ольга Максимилиановна Мануйлованын эмгеги зор. Ал өз эмгектери үчүн Эл сүрөтчүсү наамына 1954-жылы татыктуу болгон биринчи скульптор. Сиз эгер жоон топ адамга бет келсеңиз, алардын арасынан Ольга Мануйловага сөзсүз көңүл бурмаксыз. Чачтары куудай ак, ак жубар жүздүү, моймол көз, мээримдүү, алпейим байбиче. Менин эсимде Ольга Мануйлованын элеси дал ушундай сакталып калды. Анын жан отунан, чебер колдорунан жаралган эмгектер көбүңүздөргө тааныш. Опера жана балет театрынын маңдайы — фронтонунун көркүн ачкан фигуралар. Жоомарт Бөкөнбаевдин Эркиндик бульварындагы бюсту. “Ала-Тоо” […]

Еврей макалы: Аялдар аз сүйлөсө, эркектер көбүрөк иш бүтүрмөк

Кайсы эл болбосун, баарынын дүйнө таанымы алардын макал-лакаптарында, учкул сөздөрүндө катылган. Дүйнө элдеринин түркүн маданияты, ар кыл менталитети жана азил-шакабалары менен таанышканда, биз да алардын дүйнөгө, жашоого, жарыкчылыкка болгон мамилесин дагы да тереңирээк түшүнөбүз. Еврей элинин бүтүндөй акылмандыгы да алардын учкул сөздөрү менен бир сүйлөмүнө бүтүндөй жашоо камтылган макалдарында. Акчасын жоготуп, уурдатып ийишсе, акылман еврейлер мындай дешет: “Жаратканга миң шүгүр, болор кырсыкты акча менен алып кетти!” *     *      * Эгерде маселени акча менен чечүүгө мүмкүн болсо, анда бул маселе эмес, […]

Людмила Молдалиева: Я — Кыргызка

Написать об этом меня подтолкнула рубрика «Наши за рубежом» на сайте АКИпресс,  в которой  с большой гордостью печатаются достижения и восхищения наших бывших и настоящих соотечественников  обучающихся и работающих за рубежом. Недавно была опубликована статья молодого врача, уроженца Иссык-Куля, который пишет о том, как он посадил своего педагога за взятки, уехал по российской программе работать врачом в Сибирь и получил там полмиллиона рублей подъемных.  С ним вместе уехали еще девять врачей. Там у них все сложилось прекрасно: высокая зарплата, квартира, […]

Эзоп: Катының башка эрге көз артпасын үчүн анын көзүн дайыма өзүң кызартып тур

Варлам ШАЛАМОВ (1907-1982), орус жазуучусу Баардык революцияны дилетанттар жасайт. ♦ ♦ ♦ Евгений ШВАРЦ (1896-1958), орус драматургу Ажыдаардан кутулуштун жалгыз жолу – ажыдаар өзүң тарапта да болуш керек. ♦ ♦ ♦ Арнольд ШЁНБЕРГ (1874-1951), австриялык композитор Чыныгы искусство көпчүлүккө арналбайт, көпчүлүк үчүн жаралган искусство искусство эмес. ♦ ♦ ♦ Иоганн Фридрих ШИЛЛЕР (1759-1805), немис акыны жана драматург Жүрөгүндө жарык жанган адамдын жүзүндө да жарык бар. *   *   * Намыстын куну – өмүрдөн кымбат. *   *   * Эң күчтүү жеңиш – […]

Сахнанын Чолпону эле Чолпонбек

Таң үрөң-бараңда машине дыр дей түшүп, токтой калганда “Волганын” жанында шыңга бойлуу, көзү бакыракай сымбаттуу жигит турду. Дароо эле тааныдым. Таң атпай дагы алыс жолго кетип баратса керек. Өгүнү Түркияга, мурдараак Японияга, Кытайга барып келбеди беле. Бул жигиттин иши ошондой. Анын үстүнө азыркы шартта өнүккөн мамлекеттин иш-тажрыйбасы менен таанышып, аны өзүбүздүн турмушка колдонсок жаманбы? Барсын, көрсүн. Азыр балким Америкага же Германияга жөнөп жаткандыр. Баса, ал жактарга дагы барып келбеди беле. Индия, Францияга да барган. Ал жигит жөн эле туристерче эки […]

Дилазык: Акылман карыя

ИКАЯ Жаш балдар бир карыя жашаган үйдүн терезеси тушунда күнүгө кечинде ойношор эле. Оюндары ызы-чуу, кыйкырык коштоп, карыянын тынчын алчу. Акыры тажатышты. Күндөрдүн биринде карыя балдарды өзүнө чакырып алып: – Чүрпөлөрүм, кулак салгыла! Мага балдардын бактылуу жүзү, шаңдуу күлкүлөрү абдан жагат. Ошондуктан, эртең да ушул жерге келип ойноп берсеңер, ар бириңерге элүү сомдон берем, — деди. Эртеси балдар келип шаңдуу, күрү-күү түшүп, кулак кужурун алып аябай ойношту. Карыя айткан акчасын берип жатып, эртең да төлөп берерин эскертти. Кийинки күнү балдар […]

Жанара Каденова: Айтматов жана дүйнөлүк алп жазуучулар

“Сени тааныгандар жашап жатканда, сен тирүүсүң”. Бул сөздөр заманыбыздын залкары, гуманист жазуучу Чыңгыз Айтматовго таандык. Жазуучунун көзү өтсө да, анын чыгармалары дүйнөнүн төрт бурчун кыдырып, адабият сүйүүчүлөрүнө руханий азык, руханий дөөлөт тартуулап, жалпы окурмандардын жүрөгүнө руханий пайдубал болуп келет. Адабият алпы көзү тирүү болгондо ушул тапта 90 жашка чыкмак. Ушундан улам анын дүйнөлүк адабият айдыңындагы тилектеш калемдештери менен алакасы туурасында баяндап бермекчибиз… Үмүт менен кайгы, сүйүү менен кусалык, сагыныч менен күтүү… Мына ушул руханий баалуулуктар адамдын адам болуп калыптанышында эбегейсиз […]

Дилазык: Дүйнө таануу

ИКАЯ Бир окумуштуу адам дүйнө жүзүндөгү болуп жаткан көйгөйлүү маселелерди чечүү менен алектенип, керээлдин кечке иш бөлмөсүндө заманбап, цивилизациялык жоопторду табуу менен баш катырып, убакыт өткөрөт. Күндөрдүн биринде жети жаштагы баласы атасынын кичине ойноп коюусун өтүнүп, иш бөлмөсүнө кирди. Глобалдуу маселелер менен баш катырып отурганда баласынан эптеп кутулуштун амалын кылып, ары жакта турган журналдан дүйнө жүзүнүн картасы түшүрүлгөн бир бетин айырып, бөлүкчөгө бөлүп-бөлүп: — Ме, балам, — деди, — сен кураштырган оюндарды жакшы көрөсүң го, бул жерде – тоо-таш, деңиз, […]

Жаралуу сырды ачпа!

Асылбек Исмаилов жумшак юморго ширелген мыкты аңгемелердин, ойчул поэзиянын чебери эле. Театр күйөрмандарына анын пьесалары жакчу. Чыгармачылыкка өзгөчө жоопкерчилик менен караган автор бапыратып жаза бергенди жактырбаган, сөз баркын өзгөчө урматтаган сүрөткер болчу. Бүгүн биз жазуучунун “Асыранды” аңгемесин чогуу окуйбуз. Бу тагдырдын ташпиши пенде баласынын алдына эчен сыноолорду жайып, толгон-токой тоскоолдорунан өткөрөт. Адам баарына чыдап, азап-тозогуна айласы жок көнүп, барга-жокко күйүп-бышпай, өмүр көчү улам арылаган сайын болгонго каниет кылып, баарына токпейил карап, жашоо-турмуштун арабасын тарта берет экен. Ал күнү таң бүркөө, […]

Дилазык: Сүйүү жана Бакыт жөнүндө уламыш

Кичинекей бакыт атасынан: — Сүйүү каякка кетет? — деп сурады. Атасы: — Ал өлүп баратат, — деп жооп берди да: — балам, адамдар бар нерсени барктап, баалап сүйө алышпайт. — Чоңойгондо адамдарга жардам берем!- деп ойлонду кичинекей Бакыт. Жылдар өтүп, Бакыт жетилип чоңойду. Өзүнүн убадасын эстен чыгарбай, бар күчүн жумшап адамдарга жардам бергиси келди. Бирок адамдар аны сезбеди. Акырындык менен чоң Бакыт кичирейип, алсыз боло баштады. Таптакыр жок болуп кеткенден коркуп, дартына дабаа издеп, алыскы сапарга чыкты. Аз жүрдүбү, көп […]

Сынчыл ой жүгүртүүгө үйрөнүүнүн уландысы

1- жана 2-сабактар>>>>> 3 Эч нерсени көз жаздымда калтырбаңыз жана ар тараптуулукка умтулуңуз. Адамдын ишмердүүлүгүндөгү ар бир чөйрөдө көргөндү, укканды, окуганды ж.б.  сынчыл баалоого умтулуу зарыл. Так мына ушуну профессионалдуу сынчыл ой жүгүртүү деп атаса болот. Сиз уккан-көргөндүн жана окугандын баарынан шектенип туруңуз. Бирок шектенбей турган нерселер да экенин унутпаңыз. Маселен, динге тиешелүү нерселер эч качан шек туудурбайт жана талкуу жаратпайт. Бирок бул жерде да сынчыл ой жүгүртүүгө аракет кылган адамдар бар. 4 Адамды эмес, алардын ойлорун жана иштерин сынчыл […]

Саади Ширази: Тонолгон соодагер

ИКАЯ Бир күнү бир соодагер соода-сатык кылмакка башка бир өлкөгө барган экен. Өлкөдө тартипсиздик орун алгандыктан бул соодагер тоноочуларга кабылат. Тоноочулар соодагерди ур-токмокко алышып, кербениндеги болгон мал-мүлкүнөн ажыратып, өз ара бөлүп алышат. Тонолгон соодагер өзү сыяктуу жараланган жардамчысына бурулуп мындай дейт: — Бул өлкөдө коопсуздук жок. Өзүнүн өлкөсүндө коопсуздукту камсыздай албаган падыша, жакшы падыша боло албайт. Коопсуздугу камсыздалбаган өлкөгө чет өлкөлүктөр да, соодагерлер да кире албайт. Ал өлкөдөгү калк бейпилсиздикте жашайт. Бир падыша дүңгүрөгөн атак-даңкка ээ болууну кааласа, соодагерлер жана […]