Сенека Луций Анней: Билимсиздик ишенчээктик менен жеңил ойлуулукка алып барат

Бакыт адамды канчалык бийик көтөрбөсүн, дос күтүүгө болгон муктаждыктан эч качан жогору чыгара алган эмес. *     *     * Унчукпай коюуну билбеген адам, сүйлөп деле жарытпайт. *     *     * Улуу адамдарды эмгек жаратат. *     *     * Көп китеп эмес, жакшы китеп пайдалуу. *     *     * Кылмышкер жазадан качып кутулушу мүмкүн, бирок жаза алуу коркунучунан кутула албайт. *     *     * Өзүңө тийген үлүшкө ыраазы болуп, бирөөнүн бактысына көз артпай жашасаң бактылуу болосуң. Алдыңдагыларга карап, ичиңди күйгүзгүчө, артыңда канча адам бар экенин ойлоп […]

Сенека Луций Аннейдин өлбөс, өчпөс эпиграммалары

Биз, айланабыздан көрүп турган нерсенин бардыгын соргок убакыт соруп жок кылат; Бардыгы чаңга айланат, жашоо кыска. Аккан суулар соолуйт, жээктери тартылып деңиздер тайыздайт,  аскалалар урап, тоо чокулары жешилет. Майда нерселерди айтканда эмне? Асмандан түшкөн кооз көлөкөнү, дүрт этип жанган асмандын өз оту күйгүзүп жок кылат. Ажал баарын жалмайт, анткени өлүм – жаза эмес, ал мыйзам. Мөөнөтү келгенде – бул дүйнө түбөлүккө жок болот. ЭҢ МЫКТЫ ДОСУМА Крисп, сен менин күч-кубатымсың жана түпсүз туңгуюктан сактоочумсуң, Крисп сен чоң аянттын көркүсүң; сен […]

Коу Жундун[1] соттук чечими

Түндүк Соң мамлекетинин борбор көчөлөрүнүн биринде атка минерче кийинген, кабактары салыңкы эки киши күбүрөшө сүйлөшүп турушту: — Император бул ишке көбүрөк көңүл буруп жатат, эгер эртерээк чечим чыгарбасак башыбыз алынат деп корком! — Ооба, кырсыкка кабылбасак болду! — Бул ишти жүргүзүш үчүн Шаңсиден төмөнкү даражадагы атка минер чакырылыптыр деген имиштер жүрүп жатат. — Укканыма караганда анын аты Коу Жун экен, лакап аты Шаңсилик Ко имиш. Коу Жун чын эле Шаңсиден борборго императордун буйругу менен келди. Анын жупуну кийимдери, жагымсыз кебетеси […]

Су Шинин кыйынчылыктан кантип чыкканы

“Чыгыш адабияты жана искусствосу” Басма компаниясы тарабынан кытай ысымдары тууралуу баяндаган “Жүз аты-жөн” аталышындагы  кызыктуу китеп кыргызчага которулуп, жарыкка чыгуу алдында турат. Биз “РухЭш” сайтынын окурмандары үчүн кызыктуу болот деген ойдо бул китептен үзүндү бермекчибиз. Бир жолу өспүрүм Су Ши[1] Цзюцзянга сынак тапшырыш үчүн кайык менен жөнөдү. Бирок катуу бороон болгондуктан сынакка кечигип барды. Сынак башчысы башында Су Шиге сынакка катышууга уруксат берген жок, бирок өспүрүм жагдайды түшүндүргөнүнөн кийин аны аяп, мындай деди: — Мен дуйландын[2] биринчи бөлүгүн айтам, сен […]

Салижан Жигитов: Көркөм сөздүн шаасы

<<<<<< Башы Ошентип, тентек жаны бар, албуут ышкысы бар, тоодой дымагы бар дөөлөттүү жаш жигит бирде духовный жана моралдык өнүгүштүн көкөлөгөн бийигине кол сермеп, бирде тирүүлүктүн пас тартма азгырыктарына башы менен сүңгүп кирип, эки арада чайналып, жанын жанга ура изденип, тынчы жок, онбу-донбу, өөдүк-сөөдүк өмүр сүрүп жүрөт. Дал ошол учурда Толстойдун Кавказда аскердик кызматта жүргөн офицер агасы Николай Николаевич Москвага келип калат. Ал жатындаш инисинин турмуштан ордун таппай, туура жолдон адашып, эмне кыларын билбей чебеленип жүргөнүн көрөт да, аны өзү […]

Таң Боху желпигич сатат

“Чыгыш адабияты жана искусствосу” Басма компаниясы тарабынан кытай ысымдары тууралуу баяндаган “Жүз аты-жөн” аталышындагы  кызыктуу китеп кыргызчага которулуп, жарыкка чыгуу алдында турат. Биз “РухЭш” сайтынын окурмандары үчүн кызыктуу болот деген ойдо бул китептен үзүндү бермекчибиз. “Миң доорунун төрт талантынын” бири атагын алган Таң Боху[1] саякаттаганды абдан жакшы көрчү. Бир жолу жайында Сиху көлүнүн боюнда сейилдеп жүргөн Таң Боху жээктеги шарапкананы көрүп, кичине ичүүнү чечет. Бирок керектүү өлчөмдө шарап ичип, капчыгын алып караса эле анда бир да тыйын жок болуп чыгат. […]

Дилазык: Бейишке карай жол

Ажалга чалгынын эмне кереги бар экени жөнүндө уламыш. — Сиз устасызбы? Арт жагынан күтүлбөгөн жерден үн угулганда, Василий чочуп кетти. Устаканасынын эшиги ачылганын же кимдир-бирөө киргенин сезген эмес эле. —  Эшикти кагып кирсе болбойбу? — деп оройлоно жинденип жооп узатты. Василий өзүнүн ыңгайсыз абалына жана  шыпылдаган коногуна жини келди. — Эшикти кагыппы? Мм… Ойлобоптурмун, — деген жооп угулду. Василий столдун үстүндө жаткан тамтыгы чыккан эски чүпүрөктү алып, колун аарчый баштады да, бейтаанышты кантип өз ордуна коюу керектигин ойлоп, артына кайрылды. […]

Сиаңүнүн «Гайся жөнүндөгү ыры»

“Чыгыш адабияты жана искусствосу” Басма компаниясы тарабынан кытай ысымдары тууралуу баяндаган “Жүз аты-жөн” аталышындагы  кызыктуу китеп кыргызчага которулуп, жарыкка чыгуу алдында турат. Биз “РухЭш” сайтынын окурмандары үчүн кызыктуу болот деген ойдо бул китептен үзүндү бермекчибиз. Сиаң Ү Гайсяда Лү Баңдын кошуундарынын курчоосунда калганында бир нече жолу аны жарып чыгууга далбастаган, бирок жолу болбогон. Бир ирет ал туш тараптан угулган чулуктардын ырын угуп, абдан капаланган да, эч даярдыксыз эле көңүлүндө турган муңдуу обонду созуп жиберген. Бир нече жолу кайталап ырдаган соң […]

35 жашында «кызыл профессор» атанган Тыныстанов

Айтылуу агартуучу, кыргыздын кыраан уулу Касым Тыныстановдун 118 жылдыгы айылында белгиленди. 14-майда кыргыздын кымбат уулу Касым Тыныстановдун 118 жылдыгы киндик каны таамп, туулуп-өскөн айылы Ысык-Көл районунун Чырпыкты айылында өткөрүлдү. Эскерүү жыйыны Чырпыкты айылындагы К.Тыныстановго тургузулган эстеликтин алдында “Жарыгы өчпөйт жакшынын” аталышында башталды. Жыйын адегенде Касым Тыныстановго, анын жаркын элесин өчүрбөй сыймыктуу алып келаткан “Касым Тыныстанов атындагы Чырпыкты жалпы орто билим берүү мектебинде» эмгектенип, бирок көзү өтүп кеткен мугалимдердин ар бирине куран окуудан башталды. Касым Тыныстанов дегенде акылы заманынан алдыга озгон, […]

Вең Тиенсяңдын[1] качуусу

“Чыгыш адабияты жана искусствосу” Басма компаниясы тарабынан кытай ысымдары тууралуу баяндаган “Жүз аты-жөн” аталышындагы  кызыктуу китеп кыргызчага которулуп, жарыкка чыгуу алдында турат. Биз “РухЭш” сайтынын окурмандары үчүн кызыктуу болот деген ойдо бул китептен үзүндү бермекчибиз. Коркунучтун босогосун эстесем, Сестенүүнүн суук демин сеземин. Линдияңды селт эттире үшкүрөм, Кандай оор жалгыздыгым эх менин! Алмустактан эч ким өлбөй калбаган, Жүрөгүм сен ушул бойдон жалбырттап, Карт тарыхтын караңгысын жарыктант. Бул Вең Тиенсяңдын көптөгөн окуу китептерине киргизилген “Линдияң аркылуу өтүү” аттуу ырынан алынган үзүндү. Вен […]

Ду Фу[1] меймандарын кантип ыраазы кылганы

“Чыгыш адабияты жана искусствосу” Басма компаниясы тарабынан кытай ысымдары тууралуу баяндаган “Жүз аты-жөн” аталышындагы  кызыктуу китеп кыргызчага которулуп, жарыкка чыгуу алдында турат. Биз “РухЭш” сайтынын окурмандары үчүн кызыктуу болот деген ойдо бул китептен үзүндү бермекчибиз. Ду Фу — Таң доорунда жашаган акын, анын төмөндөгү эң белгилүү төрт сап ыры кылымдарды карытып келет. Кош саргалдак жашыл талдын арасында, Ак кытан көк асманда барат каалгып. Тоолор тоңуп качанкы бир санаасында, Чыгыш жээкте кемелер тур тынч калкып[2]. Бул ырдын түп нускасында айлана-чөйрө чындыкка […]

Салижан Жигитов: Көркөм сөздүн шаасы

Жер жүзүндөгү бардык пенделер жана элдер табиятка карата мамилеси, биологиялык заты, коомдук маңызы, өндүрүштүк кызматы, тарыхый өсүш багыты, маданий чыгармачылыгы жагынан түпкүлүгүндө бири бирине өзөктөш, киндиктеш, жарнакташ. Мүлдө адамзат жаратылыштын койнунда, объективдүү дүйнөнүн кашында, тиричилик закондорунун алкагында бүт дүйнөлүк тарыхый өнүгүштүн бириккен субъекти катары аракет кылат. Ошентсе да бүгүнкү конкреттүү тарыхый кырдаалда адамзаттын биримдигине доо кетирген карама-каршылыктар абдан көп. Адам ата-Ава эненин балдары эң оболу расалык белгилери боюнча ич ара кескин жиктелип кетет. Өң-ырайынын ак, кара, сары түстө болушу жамы […]

ЖЫЛДЫЗЧА: Айта албай жатасыңбы? Анда жазгын!

Чындыктан алынган көркөм ой-толгоо — Муфтийдин жардамчысы коомдук ашканадан аш (тамак) жеп алып, акчасын төлөбөй кетип калыптыр. Гезитибизге жазабыз! —  деп сырттан шаңдуу үн менен мурутун сылаган редактор кирип келди. — Кызык ко? Кантип эле? Кайдан билесиз? Сиз ошол жерде бирге болбогондон кийин… — деп таң калуу менен суроо бердим. — Ооба, ал жерде эмес болчумун. Эмне кыласың? Ким бирөө айтып берди да! Мен жакшы билген адам айтып берди! Чып-чын! Газетага чыгыш керек анын окуясы! Жалаң жаратылышты чагылдырган – “Жашыл […]

Дилазык: Устаттын насааты

— Устатым, эгер мен өзүмдүн ким экенимди толук түшүнсөм, акылман болосуң дедиңиз эле, эми аны кантип билсем болот? — Эң башкысы, башкалардын сен үчүн чечим чыгарышына каршы бол. — Кантип, устатым? Бирөөсү айтат: сен жамансың деп, а сен ага ишенип, көңүлүң чөгөт. Экинчи дагы бирөө сени мактайт, анда сен кубанасың. Сени жамандашат, макташышат, сага ишенишет же сатып жиберишет. Сен жөнүндө айтылчу ушактарга же мактоолорго маани берип, эл эмне дейт деп жашап жүрө берсең, өзүңдүн ким экениңди таба албайсың. Элдин ою […]