Унсуралмаали Кайкавус: Кабуснаме (Акылмандыктын кенчи)

<<<<< Башы ДАРЫЛОО ИЛИМИНИН ТАРТИБИ Уулум, билгин, кокус дарыгер болсоң, дарылоонун негиздерин теориялык жана практикалык жактан жакшылап үйрөн, тулку бойдо анын табиятына таандык жана табиятына жат эмнелер болорун бил. Денеде табигый үч нерсе бар: Анын биринчиси, тулку бойду туруктуу жана бекем кылат, экинчиси, тулку бойдун туруктуулугунан жана бекемдигинен келип чыгат, үчүнчүсү, денени бир абалдан экинчи абалга өтүүгө мажбурлайт. Эмне денеге табияттынан жат болсо, денеге өз аракети менен же түздөн түз, же кыйыр таасир этет, өзү да дене үчүн зыяндуу болот. […]

Казат Акматов: Тоо бөксөрбөйт

1975-жылы Түкөмдүн Т.Усубалиевге жазган арызы боюнча “Көк асаба” романы КП БКнын атайын түзүлгөн комиссиясында талкууга алынып калды. Комиссия башчысы, КП БКнын үчүнчү катчысы К.Кулматов, токтом жазып отура турган комиссиянын жооптуу катчысы, КП БКнын инструктору мен элем. Романды китеп кылып чыгаруу же чыгарбоо жагдайындагы алгач маалыматты Жазуучулар союзунун ал кездеги биринчи катчысы Теңдик Аскаров жасап, жыйынтыгында “Көк асаба” кыргыздын Енисей тарыхын илимий негизсиз ашыра чаап мактаган, согушту даңазалаган чыгарма. Китеп кылып басууга болбойт”- деген бүтүм берди. Андан соң К.Кулматов комиссия мүчөлөрүнө […]

Дилазык: Сүйүү жөнүндө икая

Сабак учурунда башталгыч класстын окуучусу мугалим эжесине суроо узатты: — Сүйүү деген эмне? Эжеси окуучу кыздар-балдардын да бул суроого кызыгуулары жаралганын байкады. Окуучуларга туура жана так жооп бериш үчүн баарын мектептин жанындагы сейил бакка алып чыгып, жүрөгүңөргө жылуулук, сүйүү тартуулаган каалаган нерсеңерди таап келгиле деди. Балдар кызыктуу тапшырманы кубануу  менен кабыл алышып, ар кимиси ар кай жака чуркап кетишти. Кайтып келишкен соң, эжекеси кимдин эмне алып келгенин көргөзүүсүн өтүндү. Биринчи окуучу: — Мен ушул гүлдү алып келдим, жыты буркурайт. Аябай […]

Ислам терроризми КГБ тапшырмасы боюнча түзүлгөн

Өзөктүк куралды колдонуу эскирген ыкма болуп калган азыркы заманда биздин негизги куралыбыз терроризм болууга тийиш. Учактарды басып алуу – жеке менин ойлоп тапканым.    А.М. Сахаровский (1909 – 1983), СССР КГБнын тышкы чалгындоо кызматынын башчысы Батышка качкан советтик блоктун чалгындоо кызматынын жогорку даражадагы офицери Ион Михай Пачепа «Дезинформация» (Disinformation) деп аталган китеп чыгарып, анда ислам терроризминин себептери КГБнын 1970-жылдардагы жашыруун операцияларында катылып жатканын айтат. КГБнын башында 15 жыл турган Юрий Андропов АКШга жана Израилге зыян келтирүү үчүн мусулман өлкөлөрүнө жүздөгөн […]

Калил Жибран: Падышанын падышасы – кедейдин сүйүүсүнө ээ боло алуу

Жакшы адам тикенди көрбөйт, гүлүн көрөт, жаман адам гүлдөн кабары жок, тикендерин көрөт. *     *     * Тилек жана каалоо жашоонун жоопкерчилиги. Жашоонун жоопкерчилигин ажырата билүүгө жана каалоолорду орундатууга аракет кылышыбыз керек. *     *     * Адам бир машинаны ойлоп тапканда аны иштете баштайт, кийин ошол машина адамдын өзүн иштетет. Ошентип  адам өз кулунун кулуна айланат. *     *     * Адам топуракка эгин эгип, күндүн сүйүүсүн көрө баштаганда дин пайда болду. *     *     * Адам алгач топуракты казып эгин эге баштаганда – маданият […]

Сабыр Иптаруулу: Кыргыздын адеби – Жөндүүлүк

Ааламдашуу доорунда ар бир эл өз нарк-сөөлөтүн өксүтпөй сактап калышы үчүн, оболу, өзүнүн барк-дөөлөттөрүн терең аңдап-таанып, алардын жаралуу жана калыптануу жолунун мыйзам ченемдүүлүктөрүн кылдат өздөштүрүп, алардын өрүштүү көрүнүштөрүн күнүмдүк жашоо-турмушунда кеңири колдоно билиши зарыл. Мында адептик асылнарктардын тарыхын жана табиятын маданий өңүттө таанып-билүүгө бөтөнчө орун таандык. Адатта, маданиятты коомдогу көркөм кунары бийик, эмоциялык таасири күчтүү рухий жана материалдык дөөлөттөрдү жаратуу, сактоо, өздөштүрүү жана жайылтуу системасы катары карашат. Тарыхый-маданий өңүттөн алганда, тигил же бул дөөлөттүн жаралышы коомдук талап менен аныкталат. Талап […]

Калил Жибран: Атак – күчтүү адамга жүк, адамдар ошол жүктү көтөрө алганы менен сындалат

Адамдар арасында бир тамчы кан агызбаган өлтүргүчтөр, эч нерсе уурдабаган уурулар жана дайыма чындыкты айткан жалганчылар бар. *     *     * Баскан жолун жана жөлөнгөн дубалын гана караган киши келечекти көрө албайт. *     *     * Өткөнүңүздүн эсеп дептерине караңыз, адамдарга жана жашоого карыз экениңизди көрөсүз. *     *     * Кайгымды сабырдуулук талаасына көмгөнүмдө, бактылуулуктун жемишин жедирди. *     *     * Билим ичиңизге эгин экпейт, уруктун көбөйүшүн гана талап кылат. *     *     * Шашылып тамак жеп, кыйшайып басасыз. Анда эмнеге буттарыңыз менен тамак жебей, […]

Дилазык: 99-клуб

Уламыш Жүзүнөн убайым кетпеген бир падышанын кол астында иштеген кызматкер малайынын ар дайым бактылуу жана жашоосуна ыраазы болуп жүргөнүн гана көрүшчү. Күндө падышасына эртең мененки тамакты алып келгенде жагымдуу жана шаңдуу ыр ырдап ойготор эле. Анын жүзү ар дайым күлкү чачып, жашоого пейил-кую түз, ачык жана жайдары жүрчү. Күндөрдүн биринде падыша аны өзүнө чакыртып сурады: — Кызматкерим, сырыңды ач! — Кандай сыр, улуу урматтуум? — Сенин ар дайым кубанып, маанайың жайдары жүрүшүңдүн сыры эмнеде? — Анын эч кандай деле сыры […]

Падыша болуу оңой, адам болуу кыйын

(Дүйнө элдеринин икаяларынан) Бүтүн аял Бир дыйкандын эки аялы бар экен. Мунусу үчүн аны сот жообуна тартышат. Сот дыйкандан сурады: — Мындай кылмыш кылууңа эмне себеп болду? – Кечиресиз, урматтуу сот, кылган ишимди кылмыш деп эсептебеймин, — деди дыйкан. – Менин эки эмес, бир эле аялым бар. Аял киши адамдын жарымы экенин баары билишет. Бекеринен “менин жарымым” деп айтышпайт да. Ошон үчүн жарты эмес, бүтүн аялдуу болгум келип, эки жарым, бир бүтүн деп эки аял алгамын, — дептир. *     *     […]

Дилазык: Кемчиликтин жакшы жагын көрө билүү

Кайсы бир өлкөдө ак эмгеги жана маңдай тери менен үй-бүлөсүн баккан карапайым адам жашаптыр. Анын кызматы күнүгө падыша сарайына суу ташуу эле. Кызматы өтө жөнөкөй болгон сыяктуу эле адам дагы ошондой жөнөкөй болчу. Ал барга көппөй, жокко чөкпөй күн кечирчү. Дайыма көтөрүңкү көңүл менен маңдайы жаркырап, айланасындагыларга жагымдуу маанай тартуулоону адатка айландырып алган эле. Күнүгө падыша сарайына, эки ийинине баканга илинген чакалар менен суу жеткизчү. Бирок чакалардын бирөөсү жарака эле. Бүтүн чака сууну толугу менен жеткизсе, ал эми жарака чака […]

Дилазык: Байлык, сүйүү жана ынтымак

Деңиз жээгинде карыя жашачу. Анын бул дүйнөдө карманар-каралашаары жок, жалгыз эле. Бир күнү кечинде анын каалгасын бирөө кагып калды. Карыя башын көтөрүп кыйкырды: – Ким бул? Эшиктин артынан жооп берди: – Бул мен, Байлыкмын. Карыя ордунан турбай жооп берди: – Бир кездерде мен жомоктогудай бай болчумун, бирок ал мага бакыт алып келген жок. Ал эшикти ачкан жок. Эртеси каалганы кайра дагы бирөө какты. – Ким бул? – деди карыя. – Бул мен, Сүйүүмүн! – деген жооп угулду. Карыя: – Мен […]

Дилазык: Дептердеги ката

Бир мектепте биринчи класстын мугалими ооруп калып, анын ордуна башка мугалим сабак берер болду. Жаңы мугалим сабак бере баштагандан бир жумадан кийин, ата-энелер балдарынын кол жазмалары оңоло баштаганын байкашты. Тамгалары тайрактабай, түз жана сулуу болуп калыптыр. Ата-энелер балдарынын дептерлерин карап, эмне өзгөрүү болгонун көрүштү. Көрсө, мурдагы мугалим окуучулардын туура эмес жазган жерлерин кызыл сыя менен белгилечү экен, ал эми жаңы мугалим окуучулардын жакшы жазган жерлерин жашыл сыя менен белгилептир. Ошондуктан окуучулар көңүлдөрүн өздөрүнүн жетишкен ийгиликтерине буруп, аны кайталашка аракет кыла […]

Аалы Молдоканов: Токсон жылдык тойлор, тоборсуй элек ойлор

Кыргыз эли тарыхый тизменин эң төбөсүндөгү эки уулунун 90 жылдыктарын тойлоп жатат. Алардын бири мындан 40 жылча мурун, 53 гана жашында, экинчиси 2008-жылы 80 жылдыгына жете бербей адам колдуу болуп жарык дүйнөдөгү сапарларын карыткан экен. Чыңгыз Айтматов – чыгармачылык даңазасы, коомдук аброю жагынан эл аралык деңгээлге көтөрүлгөн бирден бир кыргыз экенине; Султан Ибраимов ‒ акылы жана адамгерчилиги аңызга айланган нукура эл уулу болгонуна карабай, буга чейинки юбилейлери өздөрүнө татыктуу белгиленбептир. Атактуу агаларыбыздын мааракелерине бала бакчалардан тартып, Жогорку Кеңешке чейин чоң […]

Сабыр Иптаруулу: Кыргыздын таттуусу – Жан, ачуусу – Өлүм

«Жан» түшүнүгү – адам акылынын албан ачылгасы, турмуштук туу табылгасы, тутунган туур-таянычы болгон. Жаралган нерсени жандаган күч болмогу, бар нерсени бир нерсе коштой жүрмөгү – Жараткандын мыйзамы. Ошол керемет күчтү адамдар «жан» деп түшүнүп, ага арыбас да, карыбас касиет беришкен. Ага «кылдын учунда» деп аяр мамиле жасап, «таттуудан таттуу – жан, ачуудан ачуу – өлүм» деп бүтүм чыгарышкан. «Аа» деген дем менен денге жан кирген, ошол дем менен жан чыккан. Ошентип, сөз жаралган, үн, жан жаралган күн болгон. Ден бар […]