Улуттук лидерди чыгаруу өзүбүздөн

Биздин шартта, биздин коомдо чоң саясатчы же улуттук деңгээлдеги лидер болуу абдан кыйын да, абдан татаал. Адам бийлик тепкичтерине көтөрүлгөн сайын анын калыс маалымат алуу мүмкүнчүлүгү азая берет. Мисима “… акмак байлыгы, бузуку эки жүздүүлүгү менен барктуу болот”. Оскар Уайльд Биздин шартта, биздин коомдо чоң саясатчы же улуттук деңгээлдеги лидер болуу абдан кыйын да, абдан татаал. Мен бүгүн кара нөшөрдөн кийинки козу карындай жамырап кеткен, ашказанын эле эмес, мээсин да май басып, ойлонуу жөндөмүнөн ажырап калган саясатчы сөрөйлөр тууралуу эмес, […]

Кеңешбек Асаналиев: Башат — I

Кыргыз маданиятынын тарыхында ушунчалык келишпес талаш-тартышка түшүп, ушунчалык кайчылаш көз караштардын кагылышына туш келген Молдо Кылычтын тагдырындай болгон эместир. Ырас, ушул катарда Касым Тыныстанов бар. Бирок анын өмүрү башкача тарыхый кырдаалга, башкача социалдык шартка кез келди. Эмне үчүн, Молдо Кылычтын поэзиясы бирде ачыкка чыгып, кадимкидей китеби жарыяланып, илимий изилдөөлөр, макалалар жазылса, бирде кайрадан «кара сандыктын» түбүнө түшүп, капаста камалды? Эмне учүн Молдо Кылычтын чыгармачылыгы кыргыз филологдорунун, тарыхчыларынын, философторунун ортосунда «көкбөрүдө» калып, акындын ансыз да татаал тагдыры ого бетер чийеленип, түйүндөшүп, […]

Людмила Молдалиева: На ответ из Министерства здравоохранения…

Господин Премьер-министр! Господин Министр здравоохранения! Большое спасибо за долгожданный ответ, подготовленный от имени начальника Управления организации медицинской помощи и лекарственной политики  Ешходжаевой А.С.,  но  подписанный другим неизвестным лицом. Как в известной пословице – «Ит итти жумшаса, ит куйругун жумшайт». Нам нужен был ответ от министра, мы обращались лично к Вам. Но Вы, видимо  очень занятой человек, отвечать некогда  на всякие обращения… решаете государственные задачи. Соблюдение общечеловеческих норм, а также элементарной этики руководящим чиновником   при подготовке  ответа  должны были начаться  хотя […]

Эсенбек Мамбетакунов: Улуу акылман жөнүндөгү эмгекке учкай сөз

Менин колумда филология илимдеринин кандидаты, доцент Назгүл Шаршеналиевна Турдубаеванын “Жусуп Баласагын жана анын “Кутадгу билиг”дастаны (дастандын изилдениши жана анын түрк тилдериндеги котормолору)”[1] деген  окуу куралы турат. (Бишкек. “Ариет-принт” басмаканасы, 2016. -168-б). Басманын берген маалыматына караганда, бул окуу куралы КР Билим жана илим министрлиги тарабынан сунуш кылынган. Ал эми китептин техникалык маалымат берүүчү бетинде “Жогорку окуу жайларынын филология факультеттеринин окутуучулары, студенттери, мектеп мугалимдери жана кызыккан окурмандар үчүн окуу куралы” деп жазылып турат. Бирок бул эмгекти Министрлик кандай статуста бекиткени белгисиз бойдон […]

Людмила Молдалиева: Не оставляй меня, мама…

«Государство обязано создать достойные условия для развития детей, улучшая их материальное положение, социальную поддержку и защиту», — так записано в  Указе Президента при объявлении 2020 года «Годом развития регионов, цифровизации и защиты детей» от 8 января 2020 года. Не успели «высохнуть»  чернила Указа, не  закончился еще первый месяц  наступившего нового  года, как пришли  страшные сообщения  о трагический гибели годовалой Ясины  на Иссык-Куле и двухлетнего мальчика из Сузакского района. Дети погибли не в результате теракта, стихийных бедствий или по неосторожности, или […]

Нурланбек Мусаев: Демократия жана Евробиримдиктин баалуулуктары – 4

Англия революциясы (1640) <<<<< Башы Америка материгинин ачылышы Англияда бир топ эле экономикалык өзгөрүүлөргө себеп болду. Феодалдык система алсыздап, өндүрүш күчөп, шаардан элет жерине бара баштады. Натуралдык экономикадан эл аралык экономикага өтө баштаган Англияда жаңы байыган буржуа катмары пайда боло баштады. Көбүнчөсү  алып сатуу менен иш кылган буржуалар өндүрүшкө өтүп Батыш Европа өлкөлөрү менен атаандаша турган продукция чыгарууга өттү. Орто кылымдардан бери (1200) Англияда “Чоң жер тилкелеринин ээлери” кеңеши бар болчу. Калктан жыйналчу салык сыяктуу иштерде король ошол кеңеш менен […]

Нурланбек Мусаев: Демократия жана Евробиримдиктин баалуулуктары – 3

<<<<< Башы Реформа-Лютеранство-Протестантизм Флоренциялык искусствочулардын жаңы ыкмалары, сүрөт, скульптура жана архитектурадагы жаңы ачылыштары Европада реформа аракеттерин баштатты. ХVI кылымдын биринчи жарымында католик чиркөөсүнө каршы чыккан протестантизм агымы пайда болду. Протестантизмдин негизги идеясы “орто кылымдагы католик чиркөөсүнүн алгачкы – чыныгы христиандыктан четтеп кеткендигине байланыштуу туура жолго түшүү, алгачкы таза христиандыкка кайтуу” болчу. Орто кылымда схоластик (чиркөө пикирин таңуулоо) католик чиркөөсүнүн индульгенция эрежеси бар болчу. Бул эреже боюнча күнөө кылган кишиден чиркөө кызматкери тарабынан акча алынып, ал жашыруун түрдө күнөөлөрүнөн арылтылчу, бул […]

Гульнар Эмиль: Анализ романа Арслана Койчиева «Бакшы менен Чынгызхан»

Не о Чынгызхане… По хорошему пахнет Булгаковым… «Мастер и Маргарита» в свое время был намек, это было зёрнышко веры в существование Создателя во время тотального атеизма, своего рода — Библия, которую переписывали от руки и читали шепотом… Читая данный роман, думаешь, уж если что-то Койчуев взял на вооружение от Булгакова, что же столь значимое хотел сказать автор читателям? Роман Арслана Койчиева «Бакшы менен Чынгызхан» я бы назвала Роман – ностальгией (кусалык). Ностальгия спрятанная глубоко в наших ДНК. Содержание книги вызывает […]

«Күн жолунда» – кундуу чыгарма

Аскарали Ражабалиевдин «Бейиштөр» деген аталыштагы китеби эссе, аңгеме-новелла, повесть, сын макала, эскерүүлөрдөн жана бир котормодон турат. Бишкектин «Улуу тоолор» басмасынан 2018-жылы чыккан. Көлөмү 28,5 басма табак, же 456 бет. Автор 1948-жылы Баткен районунун Көк-Суу (азыр тажиктер Сох деп алган) дайрасынын боюндагы Зарташ айылында туулган. Басма сөз тармагында иштөө менен өткөн кылымдын 80-90-жылдарында «Ай түшкө кирет», «Сагыныч кушу», «Кожошкен – ыйык турагым», бул кылымдын башында «Алтын-Бешик эл-жери», «Көпөлөк өрөөн» деген прозалык китептерин чыгарган, Баткен облустук театрында «Пейилиңен көр», «Сагыныч кушу» деген […]

Путинизм доорунда сталинизм тирүү!

Демократиялык институттардын таасирин жоюуга кызыкдар күчтөрдүн аракети кызыды. Андай аракеттердин башында, албетте, демократиялык климатка териси жука Орусия турганы белгилүү. Расмий Москва адам эркиндигин чектей турган кандай мыйзамдарды кабыл алса, аны илгиртпей илип кетип, жагынгысы келген кыргыз бийлигиндеги бүгүнкү аракеттер эмнени каңкуулайт? Бийлик өкмөттүк эмес уюмдардын ишмердигин, жарандык коомдордун активдүүлүгүн көзөмөлдөө керектиги тууралуу мыйзам долбоорун демилгелеген Жогорку Кеңештин депутаты Бактыбек Райымкуловдун аракети – кооптоно турган коңгуроо. Кыргызстан мындан ары декократиялык принциптер менен өнүгөбү же тоталитардык системаны куруу жолуна баратабы? Бул маселе […]

Эсенбай Нурушев: Худшее побеждается только худшим?

Президентские выборы еще впереди, но ими уже восхищаются. По словам одной вельможи, «они станут рубежными, то есть, самыми честными в истории страны». «Судьбу выборов решит народ. Мы наконец-то этого достигли», – почти восторженно заявила она. Претенденты тоже уверены, что «на этот раз все-таки народ будет сам выбирать самого достойного». Один из них даже сказал, что «впервые за всю историю страны у нас намечаются честные выборы». Если это действительно так, то получается, что у нас до сих пор все президенты, и […]

Абдыкерим Муратов: Тайгадагы тагдыр

Бекмамбет Атакановдун «Томь дайра (ГУЛАГ)» романын окуганда… Адамзат тарыхы жана коому ушунчалык ар тараптуу, бай жана көп боёктуу. Мына ошолордун ичинде абактар, абактагы жашоолор, абактагы адамдар да бар, алар да адам коомунун бир бөлүгү. Бул мезгил, бул тема адабиятта да чагылдырылууга акылуу, айталык, кыргыз адабиятында Токтогул Сатылгановдун сүргүндөгү, Молдо Багыштын «Абак дептери» циклиндеги ырлары, Казыбектин түрмө казалдары, Боогачынын кулак болуп Оренбургда жүргөндөгү чыгармалары мына ушул тематиканын бир жагы. Тилекке каршы, алардын абак жылдары ырдаган же жазган чыгармалары бизге толук жеткен […]

Нурланбек Мусаев: Демократия жана Евро Биримдиктин баалуулуктары – 2

Ойлонуп көрсөңүз: гумандуу мыйзамдар, адилеттүүлүк, тең укуктуулук – жашоонун баардык катмарында каралган болсун. Мындай идеалдуу өлкө экономикалык жактан зор абалга кириптер болобу? Менимче болбойт. Жогоруда сыпаттаган идеалдуу мисалга өтө жакын болбосо да, Батыш Европа өлкөлөрү учурдагы заманыбызда эң адилеттүү, гумандуу өлкөлөрдү куруп алышты дегенге толук негиз бар. Анткени мунун баарын – жашоо стандарттары, мыйзам механизмдеринин иштеши, адам укуктарынын корголушу, коомдун бактылуулугу сыяктуу көрсөткүчтөрү менен ырастайт. Батыш Европа өлкөлөрү өз баалуулуктарын жайылтууну максат коюп, бүгүнкү күндө отузга чукул мамлекет Евро Биримдик […]

Ажого түшкөн көлөкө

“Жаман дос көлөкөдөй: күн ачыкта артыңан калбайт, күн бүркөктө жаныңан таппайсың”. Абай КУНАНБАЕВ Президент Сооронбай Жээнбековдун алдындагы миссия – Райымбек Матраимовдон тезинен кутулуу. Бул анын тарыхый миссиясы. Албетте, артта калган эки жылдык президенттик мөөнөтүндө азыркы президенттин баса белгилей турган эң чоң эрдиги – Алмазбек Атамбаев түзүп кеткен режимдин кыйраканын чыгарды. Күрөш бүттү. Бирок андан ары либералдык саясат жүргүзүп кетүүгө ага эмне тоскоолдуктар бар эле?.. АША курган саясий режим Кыргызстанды оңдурбай турган жол эле. Аны кыйратууга жараган Сооронбай Шариповичтин бул эрдигине […]