Путинизм доорунда сталинизм тирүү!

Демократиялык институттардын таасирин жоюуга кызыкдар күчтөрдүн аракети кызыды. Андай аракеттердин башында, албетте, демократиялык климатка териси жука Орусия турганы белгилүү. Расмий Москва адам эркиндигин чектей турган кандай мыйзамдарды кабыл алса, аны илгиртпей илип кетип, жагынгысы келген кыргыз бийлигиндеги бүгүнкү аракеттер эмнени каңкуулайт? Бийлик өкмөттүк эмес уюмдардын ишмердигин, жарандык коомдордун активдүүлүгүн көзөмөлдөө керектиги тууралуу мыйзам долбоорун демилгелеген Жогорку Кеңештин депутаты Бактыбек Райымкуловдун аракети – кооптоно турган коңгуроо. Кыргызстан мындан ары декократиялык принциптер менен өнүгөбү же тоталитардык системаны куруу жолуна баратабы? Бул маселе […]

Эсенбай Нурушев: Худшее побеждается только худшим?

Президентские выборы еще впереди, но ими уже восхищаются. По словам одной вельможи, «они станут рубежными, то есть, самыми честными в истории страны». «Судьбу выборов решит народ. Мы наконец-то этого достигли», – почти восторженно заявила она. Претенденты тоже уверены, что «на этот раз все-таки народ будет сам выбирать самого достойного». Один из них даже сказал, что «впервые за всю историю страны у нас намечаются честные выборы». Если это действительно так, то получается, что у нас до сих пор все президенты, и […]

Абдыкерим Муратов: Тайгадагы тагдыр

Бекмамбет Атакановдун «Томь дайра (ГУЛАГ)» романын окуганда… Адамзат тарыхы жана коому ушунчалык ар тараптуу, бай жана көп боёктуу. Мына ошолордун ичинде абактар, абактагы жашоолор, абактагы адамдар да бар, алар да адам коомунун бир бөлүгү. Бул мезгил, бул тема адабиятта да чагылдырылууга акылуу, айталык, кыргыз адабиятында Токтогул Сатылгановдун сүргүндөгү, Молдо Багыштын «Абак дептери» циклиндеги ырлары, Казыбектин түрмө казалдары, Боогачынын кулак болуп Оренбургда жүргөндөгү чыгармалары мына ушул тематиканын бир жагы. Тилекке каршы, алардын абак жылдары ырдаган же жазган чыгармалары бизге толук жеткен […]

Нурланбек Мусаев: Демократия жана Евро Биримдиктин баалуулуктары

Ойлонуп көрсөңүз: гумандуу мыйзамдар, адилеттүүлүк, тең укуктуулук – жашоонун баардык катмарында каралган болсун. Мындай идеалдуу өлкө экономикалык жактан зор абалга кириптер болобу? Менимче болбойт. Жогоруда сыпаттаган идеалдуу мисалга өтө жакын болбосо да, Батыш Европа өлкөлөрү учурдагы заманыбызда эң адилеттүү, гумандуу өлкөлөрдү куруп алышты дегенге толук негиз бар. Анткени мунун баарын – жашоо стандарттары, мыйзам механизмдеринин иштеши, адам укуктарынын корголушу, коомдун бактылуулугу сыяктуу көрсөткүчтөрү менен ырастайт. Батыш Европа өлкөлөрү өз баалуулуктарын жайылтууну максат коюп, бүгүнкү күндө отузга чукул мамлекет Евро Биримдик […]

Ажого түшкөн көлөкө

“Жаман дос көлөкөдөй: күн ачыкта артыңан калбайт, күн бүркөктө жаныңан таппайсың”. Абай КУНАНБАЕВ Президент Сооронбай Жээнбековдун алдындагы миссия – Райымбек Матраимовдон тезинен кутулуу. Бул анын тарыхый миссиясы. Албетте, артта калган эки жылдык президенттик мөөнөтүндө азыркы президенттин баса белгилей турган эң чоң эрдиги – Алмазбек Атамбаев түзүп кеткен режимдин кыйраканын чыгарды. Күрөш бүттү. Бирок андан ары либералдык саясат жүргүзүп кетүүгө ага эмне тоскоолдуктар бар эле?.. АША курган саясий режим Кыргызстанды оңдурбай турган жол эле. Аны кыйратууга жараган Сооронбай Шариповичтин бул эрдигине […]

Нурланбек Мусаев: Жаңылануу – реформаны алып келет

Кандай коомду болбосун алга жылдырган, өнүктүрүп-өстүргөн жана жүз жылдар бою улуу маданиятка айланткан анын кыймылдаткыч күчү – маданият, искусство экенин чын. Искусство адамга жаңы пикир жаратып, жаңыча ой жүгүртүүгө түртөт. Жаңыча пикир пайда болбогон, маданияты тайкы коомдо экономикалык көрсөткүчтөр да, жетишкендиктер да болбогонун тарых эчак тастыктаган. Искусствонун, маданияттын улуту же мамлекети болбойт. Улуттук баалуулуктарыбыз, оозеки адабий чыгармаларыбыз, улуттук кийимдерибиз, жадакалса салтыбыз, үрп-адатыбыз да маданий мурас эсептелет. ЮНЕСКОнун маданий-мурастар тизмеси кайсы улуттан эмне кирген болсо, ошол улут башкаларга өөдөсүнүп мактансын-даңкталсын деп […]

Уланбек Ашырматов: Таанып-билүү – ойду ишке ашырат

АХЛАК ЖАНА ЭКОНОМИКАНЫН БАЙЛАНЫШЫ Туркия Ресбупликасынын Эржиес университетинде теология факультетинин окутуучусу, Ислам философиясы илимдеринин доктору Салих Ялын жана ушул эле университеттин экономика жана башкаруу факультетинин окутуучусу экономика илимдеринин доктору, доцент Эюб Эжевит агайлардын илимий жетекчилигинде «Ислам философиясында ахлак жана экономика байланышы: Ибн Халдун мисалында» аттуу магистрдык диссертациябызды ийгиликтүү коргоп, изилдөөбүздү кыргыз коомчулугуна сунуштоону туура көрдүк. Баш сөз Ахлактын негизги маселеси болгон инсан – Ислам философиясында напси термининин тегерегинде адамдын материялык жана руханий түзүлүшүн биргеликте камтыган таризде изилденет. Дүйнө-тааным жана коомдук […]

Олжобай Шакир: Полемикасыз, плюрализмсиз Кыргызстан

Жайдак түшүнүктөгү улутчулдуктун келечеги кандай болор экен? Анчалык эле нарк-насилдүү эл экенибиз ырас болсо, кана бүгүн ошол нарк-насилдүү улут урпактарынын сабырдуулугу, кана ошол ата-бабадан бери сакталган генетикасы? Көркөм сүрөт музейиндеги феминнале көрсөтмөсүндөгү окуя эле бир элди жылаңачтап кетти го. Рухий жылаңачтыгыбызбы, түркөйлүгүбүзбү, айтор, кайсынысы болсо да бир эле жылаңач сулуу кимдин ким экенин айгинелеп койду. Улутчул болуш үчүн сөзсүз агрессор болуш керекпи же сабырдуулукпу? Экөөнүн кайсынысы дурус тандоо? Аталган окуянын чуусу кызыганда ортодо кайсы улутчул топ калыс сөз айтып: эки […]

Кыргыздын коогасы – Паракорлук, коркунучу – Коррупция

Паракорлук – өзүнө расмий же ишенип берилген кызмат абалынан кыянаттык менен пайдаланып, башка бирөөнүн ишин мыйзамсыз бүтүрүп бергени үчүн андан акча же башка баалуу нерсе өндүрүп алуу. «Пара» – түрк сөзү, ал – түрк лирасынын 1/100, курушунун 1/40 бөлүгүнө барабар келген майда акча. Кыргыздар мындай акчаны «сары чолок» дешкен. Кыргыз тилине «пара» жогорудагыдай кадыресе «акча», «тыйын-тыпыр» маанисинде эмес, кандайдыр бир ишти тымызын бүтүрүп бергени үчүн бирөөгө жең ичинен берилген акча же белек-бечкек деген мааниде кирген. Бул сөзгө бир нерсени аткаруучу […]

Олжобай Шакир: Караламан массанын чуусу

“Өлөр канаттуу өзөккө жетер үн чыгарса, өлөр адам өзөк өрттөгөн кебин айтат”. Конфуций Улуттук шаблон деген ушу. Улуттук ар-намыска жамынган жалындуу сөздөр бүркүлөт ооздон. Бишкектеги Гапар Айтиев атындагы көркөм сүрөт музейиндеги феминналеде көрсөтүлгөн экспонаттар улутчул топтордун чачын тик тургузду. Арийне, резонанс жаратпаган иш-чаранын кимге кереги бар эле? Андыктан феминнале окуясы дүйнө таанымы чолок улутчулдар ким экенин ашкерелеп койгонунун өзү – аталган иш-чара максатына жетти деген кеп. Бутага тийди маселе. Иш-чаранын так ушундай ызы-чуу жаратканы чоң мааниге ээ болчу. Уюштуруучулардын максаты […]

Людмила Молдалиева: Феминнале, перформанс — «мырки», «манкурты»…

Уже вторую неделю обсуждают в соцсетях увольнение директора ИЗО им. Г.Айтиева М.Джангарачевой, которое связано с проведением в музее международной выставки под названием «Кормилицы. Экономическая свобода. Женщины». Увольнение стало резонансным благодаря заявлениям и размещениям в интернет пространстве, а также с трибуны ЖК гневных выступлений как экс-лидеров страны, депутатов, а также обращения Союза художников Кыргызстана к Президенту с просьбой восстановить на работе экс-директора. Во всех выступлениях звучало незнакомое многим слово «перформанс», которое стало ассоциироваться у читателей с понятием «голая женщина из Швеции». […]

Амирбек Азам уулу: Эстетикалык табитти ким тарбиялайт?

“Феминнале” көргөзмөсүнө байланыштуу чатак 1917-жылы Нью-Йорктогу көргөзмөгө коюлбай калган писсуардын тарыхын эсиме салды. Ал тарыхта “Дюшандын фонтаны” деген ат менен белгилүү. Ошондо Нью-Йорктун көз карандысыз сүрөткерлер коому писсуарды көркөм чыгарма катары көргөзмөгө койсо болбойт, анткени көркөм чыгарма үчүн писсуар өтө эле опсуз, опсолоң деп чечкен. Бирок сүрөткерлердин эстетикалык табити өзгөрүп, киши колунан жаралган ар кандай затты чыгарма катары кароо концепциясы коомдо кеңири жайылгандан кийин жанагы писсуарларга кудай берди! Марсель Дюшан көргөзмөгө сунуш кылган писсуардын ондон ашык көчүрмөсү жасалып, абройлуу музейлерде […]

Роза Отунбаева: Кыргызстан үчүн туруктуу өнүгүү максаттары

Алдыга милдет коюу Экинчи миң жылдыкта жалпы адамзат биригип, келечекке карай биргелешип кадам таштоонун жолдорун издөөгө белсенди. 2000-жылы бардык өлкөлөр жана калктар үчүн:  ачарчылык менен жакырчылыкты жоюу, универсалдуу баштапкы билим алууга жетишүү, гендердик теңчиликти илгерилетүү, аялдардын ролун күчөтүү, балдар өлүмүнүн санын азайтуу, эненин саламаттыгын чыңдоо, безгек, ЖИКС жана башка дарттар менен күрөшүү, табигый туруктуулукту камсыздоо жана акыркысы, өнүгүү үчүн бүткүл дүйнөлүк өнөктөштүк сыяктуу негизги сегиз миң жылдыктын максаттары кабыл алынды. Өлкөбүздөгү ошол тажрыйба уюштуруу жагынан анча таасирленте алган жок жана […]

Олжобай Шакир: Орусиянын идеологиялык микробу

Күн чыгыштан көтөрүлүп, батышка багыт алгандай эле Кыргызстандын саясий башаты үч кылымдан бери Орусияга көз каранды. Орусия падышачылыгынын Түркстан элдерине жылып келген баскынчылыгын бүгүнкү путинизм саясаты да улантууда. Болгону башкача формадагы саясат жолу менен ксенофобия куралын колдонууну ылайык таап, Кыргызстанды демократиянын пайдубалын тикелеп алган өлкөлөрдөн обочо болууга тымызын үндөп, колтугубузга суу бүрккөн “түбөлүк достугун” тил учунан жалындуу бүркүп, карап туру. Орусиянын Батыш жана Америка менен уланып келаткан идеологиялык күрөшү дал ушул күндөрү боркулдап кайнап жатат. Буга 25-ноябрда Бишкектеги Ала-Тоо аянтында […]