Эсенбай Нурушев: «Атчан китепке» алгы сөз

Эл акыны Кожогелди Култегиндин бул жыйнагына негизинен Түркияда жазган чыгармалары кириптир. Мындан улам китептеги түрк темасы табигый иштей кабылданат. Алардын арасында ар кандай сүрөттөөлөр бар: маселен, «Түркия чийимдери» деген ырынан бизге боордош бул өлкөнүн, орус агайындар айткандай, эмне менен жашап,  эмне менен дем алып жатканын (чем живёт, чем дышит) кыйла эле таасын байкаса болот, анын үстүнө ырдын аллюзиялары – каймана, капыя ишаараттары, подтексттери мол. «Зоодой-зоодой үйлөрү көжөлүп тур, зоболосун калкынын көтөрүп тур! Коштой-коштой коопсуздук адамдары, коңшум башка ооз менен жөтөлүп […]

Надежда Зимина: Хиромантия

“Келечек бар жана ал бизге алдын ала берилгендигин акылдуусунбай туруп айта алам”. Т.Бехтерева Баш сөз “Аристотелге чейинки байыркы деп эсептелген искусствонун пайда болушу тууралуу бизге белгилүү документтер жок… Айрым сакталган документтердин үзүндүлөрү качандыр эчак өткөн кылымдагы хиромантия жөнүндө кыжыр келтирерлик далилдерди камтыйт”, – деп Фред Геттингс өзүнүн эмгегиндеги колго карап келечекти айтуу искусствосуна арналган бөлүгүндө айткан. Ал хиромантия доорун бүткөн деп эсептеген. Анын оюнун натуура экендигин мезгил тастыктады. Орусияда хиромантияга кызыгуу XX кылымдын аягында пайда болгон, ал эми Батыш менен […]

Сулайман Кайыпов: Жaйдaры үкөм жaйдaң этип бир күнү кирип келет деп жүрдүм…

(Aдинa Aйылчиевич Боронов жөнүндө сөз) Тaлaнттуу тилчи, педaгог, мaркум Aдинa Aйылчиевич Боронов менин бир туугaндарымдaн кем көрбөгөн иним, aкылдaшым, сырдaшым, кесиптешим эле. Aбыдaн ынaк элек, экөөбүз эч кaчaн бири-бирибизден aжырaбaйбыз го деп ойлочубуз. Бир жерде иштеп, кaйдa болсок бирге отуруп-туруп, кaлгaн өмүрдө бирибизди бирибиз жөлөп-тaяп, эки ага-ини эгиздердей эрчишип жүрүп өтөбүз го дегенбиз. Бизди билген бaшкaлaр дa дaл ошондой ойлошчу, экөөбүздү киндиги тутaш, aжырaшкыс aке-үкөдөй көрүшчү. Ооба, бир күн көрүшпөй кaлсaк, экөөбүз тең омсоңдоп, бир нерсе жетпегендей, ээнсирегенсип, жалгызсырагансып кaлaар […]

Сагын Беркиналиева: Сен менин тагдырымдын азабысың

Эркелебейт сезимдерим азыркы, Кыялыма түшпөйт кызыл Чагылган. Куру үмүткө биз алданып семирбей, Күтпөйлү эми, бизге келбейт Жакшы Адам. Мерес муздак, суук көздөн сактанып, Кетеличи чөлгө, сууга, булутка. Эч ким укпай, көрбөй, билбей жашаган Көмүскөдө сезимдерим буулукпа. Мен силерди катып коём чөнтөккө, Адамдарга болбогула ушак кеп. Жакшы ырлар толкундарга айланып, Кеткилечи көк деңизди мекендеп. *     *     * Кайнак суу Колум салсам, ачуу ыза. Жер титирейт Жан дүйнөмдө согуш, согуш. Уктабай күткөн элем Жакшы адам, бугум толуп Ырыма келбей койдуң Конок болуп. […]

Жетиген Асанбек: Чоң акындын кичинекей катасы

Белгилүү акын Зайырбек Ажыматовдун жаңы жарык көргөн «Жүрөктөгү бороон» китебин колума алып, кадимкиче ары-бери оодара карадым. Эпейип колго эптүү форматта чыгыптыр. Артына оодара салсам эле төрт сап көзгө урунду, төрт сап менен кошо көзгө “кыпын” кирип кетип, маземди алууда. Мазмунунда го, айып жок. Ыр жыйнактын көркөмдүк, идеялык мазмунунан айып издечү мен эмесмин. Зайырбек ырлары элге алынган, көрүнүктүү акын. Болгону, көзгө түшкөн кыпындай өйкөп туруп алган төрт саптагы каталарды айтып “көздү эс алдырбасам” болгудай эмес. Ичинин баарын аңтарып-теңтербей эле коёюн эми… […]

Сабыр Иптаруулу: Кыргыздын азыгы – Ак, ашы – Эт

Адам өмүрүнө өзөк болгон эки нерсе бар: аба жана азык. Аба – адамдын жаны, азык – адамдын каны. Бойдогу кезде наристе аларды эненин канынан алат («Кандан чыккан асыл данегим»). Кан – адамга керектүү бардык азык-заттын көрөңгөсү. Ал эми кан менен жандын тазалыгы – адам өмүрүнүн узак, бакубат болушунун өбөлгөсү. Жарыкка келген адам баласынын алгачкы азыгы, албетте, эненин сүтү. Ошондон улам элибиз акка, башкача айтканда, сүткө байланышкан бардык нерселерге өзгөчө аздектүү мамиле жасайт (Баланы сары май менен оозантуу, энеге «сүт акысы» […]

«Нуска»: Сапаттуу котормо – эне тил кенчи

«РухЭш» сайтынын адабий агенттиги «Нуска» аталышындагы котормочулар тобун түздү. Котормочулар тобу коммерциялык багытта иш жүргүзөт. Бул топко кирген профессионал адистер англис, орус, түрк, немис, кытай, француз тилиндеги түрдүү багыттагы тексттерди кыргыз тилине түпнускадан которуу кызматын көрсөтөт. Дүйнө адабиятынын көркөм чыгармаларын түпнускадан кыргызча которуудан сырткары мамлекеттик жана коомдук мекеме, уюмдардан келип түшкөн заказдарды кабыл алат. О. э. ишкерлик-бизнестеги иш-кагаздарды жана рекламалык жарыялардын түпкү маанисин чагылдырар сапаттуу котормо кызматын көрсөтө алабыз. «Нуска» котормочулар тобуна кирген адистер негизинен буга дейре «РухЭш» сайтынын котормочулук […]

Жазуучу Аскаралы Ражабалиев: «РухЭш» – элдик сайт

«РухЭш» аттуу сайт ачылганда, кыргыз коомчулугу, төтөнчө жаштар интернет ааламында ийненин көзүндөй жылчыктан «жарк!» эте жарык тийгендей «элең» этип алышты. Ие таланттуу акын, шыктуу журналист Олжобай Шакир ачкан сайт жайында сөз кылуудан мурда, бир аз артка чегинүүнү ылайык көрдүм. Адам көкүрөгүн алтын казына дешет. Бирок, көкүрөккө асыл ой жана акактай таза рухий дөөлөт шыкала толсо гана алтын казына болуп, акыбети адам өмүрүн изги иштерге, аруу максаттарга багыттайт, ов! Андай көкүрөк ээси кынтыксыз эл-жерин сүйүп, Ата Журтунун аздектеген эр азаматы болуп […]

Таланттуу деген жаш авторубуз плагиат болуп чыкты

Редакциядан: Заманың түшкүрдүкү деп күрсүнүп отурабыз… Жалган атак, жалган сыймык менен адабиятка из калтырам дегендер ар заманда болуп келгени дайын. Биздин заманда да жалган атакты жандай чапчулар чекеден табыларын береги биздин жаш калемгерибиз, туруктуу окурманыбыз Залкар Назарматовдун далилдүү макаласын окуп, шалдайып отуруп калдык. Учур адабиятындагы мындай чалкеш көрүнүшкө кайдыгер карабай, өз убагында реакция кылган Залкар Назарматов инибизге биринчиден алкыш айтабыз, экинчиден, адабий чөйрөдө аралашып жүргөн башка авторлор да учурдагы чыгармачылык процесстерге сырттан кайдыгер карабастан, өз маалында полемика түзүүгө билек түрүнө […]

Халида Токоева: Бардыгы сатылууда

ӨЗ БАКТЫМДЫ СЫНАМАККА Эмнегедир мен өзгөрүп баратамын, Кең ааламга түрлүү обон таратамын. Табигаттын миң сырларын ачып бүтпөй, Жакшыларга изги жолдо жанашамын. Аруу таңда жакшы ырды жаратамын, Жүрөгүмдү эч себепсиз канатамын. Чыйыр жолдон багыт алып даңгыр жолго, Мен сүйүүгө, мен өзүңө жарашамын. Жөнөкөйдөн сапар улап татаалдыкка, Жан дүйнөмдү аруулантып тазалыкка. Эл алдында милдетимди колго алып, Сапар алдым өз бактымды сынамакка. АСЫЛКЕЧИМ Өзгөлөрдү жандап баспагын, Өчөгүшүп күйүп жанбайын. Бийик тутуп жүрүп өтөйүн, Өкүнүчтүн отун жакпагын. Асылкечим, менин ардагым, Акылымдан мени албагын. Азгырылып […]

Атантай Акбартегин: Тозоктун өзүн өрттөп жиберебиз

АКЫН – ДЕГЕН БУЛБУЛДУН ТҮПНУСКАСЫ Теңдик дешип карманып Теңир сөзүн, Теңдик үчүн жол чалып, кыйнап өзүн. Башкалардын жазсак деп жүрөк черин, Жаралашат акындар жүрөктөрүн. Чындык калып, чындык деп акын өлсө, Акын каалайт калкынын ойгонгонун. Эл укугун талашып тирандардан, кимдер билбейт акындын шорлогонун. Ыйман калып, ыйман деп акын өлөт, Ыймандуу бий калкына жакын келет. Акын деген сатылбайт базарларда, Сатылгандар болсо – алар акын эмес!.. Аялдарды урунуп буюм сымак, Гарем куруп, шах, султан турса куунап, Аялзатын акындар даңазалап, Күндөй бийик көтөрдү дастан […]

Садык Алахан: Ата тууралуу аруу баян

Эгемендикке ээ болгон алгачкы он, он беш жылда улуттук маданиятыбыз менен адабиятыбыз бир топ оор абалга тушукту. Мындай капсалаң күнгө түшүүнүн бир нече себеби болгону бүгүн баарыбызга түшүнүктүү. Экономикалык каатчылыкты айтпаганда да атпай журт өзүн алдыга сүрөй турган, барар багытын ачык-айкын көрсөтүп бере турган бакубат көз карашты, ишенимдүү идеологияны таппай кыйналды, ары-бери урунду. Мына ушундай кыйчалыш учурда – эл элдигин дагы да тереңирээк таанып билүүдө, биринчи кезекте эмнени иштеп, эмнени бүтүрүүнү түшүнүүдө, жапжалгыс идеология өкүм сүрүп турган учурдагы турмуш ыңгайын […]

Нускат Манкушева: Ыр сабында маңызы – бүтпөс эргүүм

СҮЙҮҮ БАГЫ Сүйүү багы — багың ачам дедиңби, Күтпөй жүрсөм күн көтөрүп келдиңби? Кучак-кучак гүл үстүңө жыгылдым, Гүлзарыңда мурда көрбөй жүрдүмбү? Үстүмдөгү чечем кабат муңумду, Үзүп салдым жүгөн болгон курумду. Поэзия — туу көтөрүп баратам, Из калтырып кетейин деп жугумдуу. *     *     * Чырмалып ойлорумдун желесине, Чыгалбай түшүп кеттим тереңине. Чуу салып, кайдан келдиң кызарган чок, Чыйрыгам жылына албай илебиңе. Кабынан сууруп алдың жүрөгүмдү, Капыстан тузак жайып түнөгүмө. Кадалып туруп алды тагдыр өңдүү, Капилет атылган жаа жүрөгүмдө. Дүрмөтүң кызыл чоктон […]

Орхан Памук: Жазуу – жашай элек жашообуздан өч алуу

Бозону саттырган – сатуучунун ачуу үнү. ♦ ♦ ♦ Жашоону   зордук, жаза жана ишениш керек болгон жалгандар менен курчалган  тар чөйрөдө, тынымсыз оюн ойноо абалы болгонун алгач ушул күндөрү сезе баштадым. Жашоо – адамгерчиликтин ордуна  жүрөктөн жашалышы керек болгон бактылуулук. ♦ ♦ ♦ Дароо башкасын тапкандыр,  болбосо ал чыдай албайт! ♦ ♦ ♦ Көчөдө  өңү өчкөн, боз кийимчен,  түнт, кордолгон адамдар кетип, ордуна чуулуу, кыймылдуу,  көк бет адамдар келиптир. ♦ ♦ ♦ Бизден бир муун жогорку жазуучулар коомдук жоопкерчиликти сезген, […]