Абибилла Пазылов: Бир котормонун таржымалы

1978-жылы 12-декабрда Советтер Союзундагы эң абыройлуу  гезит  “Правдага”  агезде  атагы таш жарып турган Расул Гамзатовдун “Чыңгыз Айтматовго” аттуу ыры береги Дагестандык даанышмандын  мааракелик макаласына жалгаштырыла жарыяланды. Аны аварчадан орусчага, жаңылбасам, Наум Гребнёв оодарган. Анда мен журфактын 4-курсунун студентимин, “Айтматов-публицист” темасында курстук баян  жазсамбы дегенчелик ой баккан учурум. Жанагы ырды улам-улам үн кубулта  кайталай  берип, жаттап да калдым окшойт. Айтса, анын соңку эки төрттүгүн кийин, 5-курстун тамамында жогоруда аталган тема боюнча дипломдук ишимди жактап  жатып, мамлекеттик комиссиянын сүрдүү мүчөлөрүнө сүрдүкпөй окуп […]

Назгүл Турдубаева: Илимдин баба дыйканы 85 жашта

же Качкынбай Артыкбаев агайды эскерүү Кыргыз Эл жазуучусу жана профессор Качкынбай Артыкбаев көзү тирүү болсо, быйлы 85ке жашка чыкмак. Эмгектен качпаган агай дагы канчалаган илимий эмгектерди жаратмак. Албетте, тирүүлүктү бир гана ажал жеңет турбайбы. Ушул жерде Кыргыз эл акыны Аалы Токомбаевдин: «Өмүр бизден өтүп кетсе – эл эмгектен эскерсин», — деген сабын эстегенде, Качкынбай Артыкбаевдин кыргыз эли үчүн жазып кеткен эмгектери дароо ойго түшөт. Ал 1954-жылдан 2004-жылга чейинки эмгек жолунда 23 окуу китебинин, окуу куралдарынын, окуу программаларынын, 13 адабий изилдөө, […]

Абдысамат Сарала: Мага эми жер түз эмес, шар сымал

*      *      * Биз короткон айлуу түндөр кызыгын эмнегедир бүгүн келди эстегим. Эсиңдеби, алтын кумдун ысыгы? Эсиңдеби, Ысык-Көлдүн кечтери? Эсиңдеби, августтун ак түндөрү? — Жылдыздарга… Жылдыздарга эзилген. О ал жайдын жыпар эле күндөрү. О ал жайда башкача эле сезимдер. Азыр шаарда алгачкы кар алтыным. Керемет түн! Кантип уктайм? Ойгомун… Ах балким сага ошол алты күн Акын менен кызыктуурак болгондур?.. Түнкү Бишкек жүз миң шамга киринген, Чимирилтет кыялдардын ийигин. Балким сен да жанган оттун биринде отурасың терезеңе тигилип. Адатыңча ууртуңан жылмая […]

Жер шарын каптаган желим баштык

Жаялы анда алакан, Шуудурасын салафан. (Той бүткөнүн билдирген сөз). Пластик деген зат азыр жаратылыштын эң күчтүү душманына айланды. Бул “ажыдаар” кайдан чыга калганын интернет майданын аңтарып иликтеп көрдүк. Биз, СССРдын балдары чоң энелерибиздин тойдон гезитке ороп келген кешикти көп эле жедик. Апаларыбыз чүпөрөктөн тигилген баштык берип, дүкөнгө чуркатканы да эсибизде.  Тор баштык менен дүкөндөн азык-түлүк ташып, кагаз кулёктон момпосуй жегенибизди унута элекпиз. Азыркы муун ал буюмдарды элестете албайт. Шуудураган желим баштык жер жаралгандан бери эле адамга кызмат кылып келе жаткандай […]

Назгүл Осмонова: «Нуска» котормочулар тобу менен тааныштырабыз

“РухЭш” сайтынын негиздөөчүсү, бардык жактан таланттуу, көкүрөгүнөн жаңычыл идеялар булактай оргуштаган Олжобай Шакирдин демилгеси менен сайттын алдындагы “Нуска” котормочулар тобун түзгөнүбүзгө аз эле убакыт болду. Биздин негизги максат – дүйнө адабиятын кыргыз тилинде, кыргыз адабиятын башка тилдерде сүйлөтүү. Анан албетте, котормонун кайсыл жанры болбосун, кызмат көрсөтүүгө даярбыз. Арийне, кыска убакыт ичинде чыгармаларын башка тилдерде сүйлөтүүнү каалагандар көбөйүүдө. “Нускачылар” орус, англис, түрк, кытай, француз, немис, испан ж.б… ж.б… айтор, дүйнө элдеринин кайсынысы болбосун, алардын тилин жетик билген адистер менен мындан ары […]

Зикирдин Рысбаев: Боз чаң басып өчөт баскан из деле

КАЙРЫЛБАЙТ, КАЙРА КЕЛИШПЕЙТ 1. Өмүр улап, өткөн өттү, биз калдык, Өйдөлөдүк, келечекке из салдык. Өкчөлсөк да, турмуш менен күрөшүп, Өмүргө эч тойбос кылды ич тардык. Жалган жашоо, жарык берип азга да, Жакшы адамдар жашап өтүп аз гана. Жылуулугун Жараткандын жамынып Жатат алар, топуракты жаздана. Кетишти алар! Кетишти алар! Кетишти. Көз ирмемдей кыска жашап өтүштү. Күн сыяктуу күүгүм кирип жашынган, Каректерден алысташты, өчүштү. 2. Бир келди алар, кетишти кайра келишпейт, Төгүлүп эми, биз менен сырын бөлүшпөйт. Булуттай жылып, бул дүйнө менен […]

Туйлаган туйгун туурунан учту

Туйлаган, тыбырчылаган комузчу эле, арабыздан кеткен Нурзат. Чыгармачылык чыйырын жаңыдан баштаган кезде кээси аны «эркек» десе, кээси «кыз» деп талашып жүрдү. Шымы кеп бекен, чачын да өстүрбөдү. Кырктырып салчу. Эркекке гана жарашаар кыска чач эле. Калпак кийчү. Жарашчу. Сахнага чыкса да, теледен көрүнсө да шымчан чыкчу. Аты-жөнүн Нурзат Орозалиева деп титрге жазып же оозеки тааныштырганда гана «опе-ей, ошондой беле» дечү ишенбей жүргөнү. Кийинчерээк гана эл алдына үлпүлдөгөн үкү топу кийип чыкты. Көйнөк да кийди. Ал да жарашып жатып калды. Бирок […]

Илгерки цивилизациялар колдонгон эске тутуу техникасы

Локтун ыкмасы же “Эске тутуу сарайы” – бул унутулуп калган легендарлуу ыкма. Бул ыкманы колдонсоңуз, мурдагыдан он эсе көп нерсени эсиңизде сактап каласыз! «Эс тутум — бул бетинде жазылган тамгалар убакыттын өтүшү менен жешилип, улам устанын атайын шайманы менен жаңыртып турууга муктаж жез тактайча». Джон Локк (1632–1704) Мнемотехника — бул ар кандай типтеги сандардын жана сөздөрдүн жардамы менен атайын ыкма колдонуп, психикалык процесстердин ортосундагы байланыштарды жана заттардын ар кандай касиеттерин элестетип салыштыруу аркылуу эске тутуунун уячаларын көбөйтүүгө багытталган эске тутуп […]

Бешболуш Матисаков: Биз гана эмес, Ала-Тоо күткөн жамгырды

КҮЗ МЕЗГИЛИ. КӨҢҮЛ КҮЗҮ. ӨМҮР КҮЗҮ. Ноябрь. Кечки күздүн төрүндөбүз, Негедир маанай бүркөк, көңүлдө күз. Кааласак, каалабасак кайтарылгыс Кыш жакын. Жалбырак түс – өмүрдө күз. Кечки күз кышка өтүп карга айланат, Көктөм жаз көркү менен жайга барат. Табигат мезгилдери кезек менен Тамшантып өз нугунда кайталанат. Ак тилек, жылуу сөздүн көп үлгүсү, Ажайып арууланат көңүл күзү. Аттиң ай, артка жол жок, аргасыздык, Алдыга кадам шилтейт өмүр күзү. АЙТПАГЫЛА Таза сүйүү болбойт деп айтпагыла! Улуу, ыйык сезимдер коштоосунда, Уюп калган жүрөктүн толтосунда. […]

Илим Курмушуев: Жүрөгүңдөн жылдыз өптүм, күн өптүм

СҮЙ, СҮЙ, СҮЙ! Ким өтпөгөн бул өмүрдөн Ичээр суусу түгөнсө. Көктөн кулап көмкөрүлүп Көз отунда Күн өлсө. Канча жашоо маанилүү эмес, Кандай жашоо маанилүү. Сүйүү менен сүргөн өмүр Сүйкүмдүү да шаанилүү! *     *     * Жүрсөң дагы жүзү болуп сүрөттүн, Жүрөгүңдөн жылдыз өптүм, күн өптүм. Секунддары кылымдарды карытат Сени эстеген ар бир сааттын, мүнөттүн. *     *     * Жашыл жаз жашын чанып жайга кеткен, Жазды биз кайрый албай арга кеткен. Аптаптуу койну менен эсте калып Ак жыттуу ажайып жай… Ал да кеткен. […]

Белек Солтоноевдин кыргыздардын ордо оюну жөнүндө жазганы

Ордо, тогуз коргоол, оромпой, дүмпүлдөк, ак чөлмөк, аӊкилдек, уюм тууду, селкинчек, упай жана башка оюндары көп болгон. Түндө короону кыз-келин кайтарып, жыйыш кылып, темир комуз кагып, «Саксакай бекбекей» — деп короо кайтарган. Көп убактарда селкинчек тебишкен. Айылды жакалап чоор тартышып, жылкычылар жылкы кайтарган. Эгерде жоокерчилик заман болсо, айылдын сыртын «жесекчи» жесеген. Анын сыртынан «куйгуулчу» дегендери жол кайгыган. Кооптуу жерлерге кароол койгон. Көк бөрү тартуу, орус оторчусуна карагандан соӊ, түндүк кыргызына жайылган. Оюндун ичинде кыргыздын эӊ биринчи жакшы көргөнү жана көп […]

Олжобай Шакир: «Чеч-Дөбө» кеңешинин лауреаттарына сыйлыктар тапшырылды

«Чеч-Дөбө» кеңешинин жыл сайын салттуу улунтылып келаткан Ишенбай Абдуразаков атындагы «Улут үлгүсү» жана Салижан Жигитов атындагы «Улут абийири» аталышындагы сыйлыктар окумуштуу жана коомдук ишмер Роза Айтматова менен «Эсимде» долбоорунун негиздөөчүсү, «Полис Азия» талдоо борборунун жетекчиси Элмира Ногойбаевга ыйгарылды. «Чеч-Дөбө» кеңешинин сыйлык ыйгаруу комиссиясынын чечимине ылайык: «Тарыхтын актай барактары» аттуу мемуардык жанрдагы – Айтматовдордун репрессия мезгилин мыкты чагылдырган эмгеги үчүн Ишенбай Абдуразаков атындагы «Улут үлгүсү» наамы ыйгарылса; тоталитардык совет доорундагы тарыхый инсандардын тагдырын иликтөөгө алган «Эсимде» долбоору үчүн жана америкалык журналист […]

Бери караң: Эки мүнөт ичинде уктоо ыкмасын үйрөнүп алың

Кыргызча түшүнүктө муну куш уйку дейбиз. Кандай шартта болбосун, мындай ыкма америкалык аскер учкучтарынын турмушта колдонулуп, ишке ашкан ийгиликтүү ыкмасы экенин эскертебиз! Уйкусуздук менен чала уктоо эч кимге пайда алып келген эмес. Эгерде эртеңки болор-болбос иштерди ойлоп, сансыз санаада төшөгүңүздө чабалактап, ары-бери ооналактап жатсаңыз, анда америкалык аскер учкучтарынын ыкмасын байкап көрүңүз, жардам берип калса ажеп эмес. Бул ыкманы колдонгондор эки мүнөткө жетпей, эмчекке тойгон наристедей мемиреген таттуу уйкуга кетет. Бад Винтердин ыкмасы Дүйнөлүк экинчи согушта америкалык аскер кызматындагылардын чукул арада […]

Автандил Арабаев: Поэзия – сүйгөнүм

«Сүйөм, — дедим аялыма, — сенден башка бирөөнү»… Жан дүйнөмдө жанган сезим ыракатпы, күнөөбү? Кыялыма канат бүтүп, бирде учса ааламга, Бирде жыргап, бирде ыйлап – букка салган ким өзү? Аял байкуш эмне кылсын – жандалбастайт, башы маң – Арданабы? Кызганабы? Кызганганда не арман? «Ушунча жыл чогуу жашап, неберелер бой жетти. Сүйдүм деген не шумдугу? Пайда болду ал кайдан?» Мен кайталайм: «Сен анчалык сүйө албайсың аялым! Сезимдерди өрткө салат – чыдап кантип турамын?» Чындыгында бүт эркимди мыкчып, эзип салгандай, Мен Мажнунмун. […]