Коомго батпай жүргөн трансгендерлер Кыргызстанда да бар

Балаңыз же башка жакыныңыз трансгендер экенин кабыл алып, аны түшүнүп мамиле кылууга даярсызбы? Башына ушундай иш түшкөн ата өз башынан өткөндөрүн баяндап, кандай болгон күндө да, адам караңгылык менен эч ким кулак салбаган ачуу жымжырттыкта жалгыз калбашы керек деп эскертет. Баарыбызды жараткан күч адам расасына карап тандаган эмес. Адам ынды кара болобу же ак түстүүбү, анын баары Жараткандын эркинде. Ошол сыңары трансгендер чөйрөсүндөгү адамдар деле Жараткандын амири менен жарык дүйнөгө келерин медицина илими эбак аныктаса да, бирок диний түшүнүктөгү чектөөлөр […]

Сабыр ИПТАРУУЛУ: Кыргыздын байрагы – Кызыл туу

Ак асаба, кызыл туу, Айгайлаган ызы-чуу. Көк асаба, кызыл туу, Көк жаңырган ызы-чуу. («Манастан») Байыртан эле кыргыздын ар бир ханы өз туусун, урук-уруусу өз желегин, кол-кошуну өз асабасын көтөрүп, алар ар кандай: кызыл, ак, көк ж. б. түстө болгон. Манас бабабыздын колуна да ата-бабасынан келе жаткан кызыл туу мурас болуп тийгендиги жөнүндө эпосто бир нече ирет эскертилет: «Ногойдон калган кызыл туу Оболотуп аштады, Тойду Жакып баштады». Убагында айкөл Манас атабыз мына ушул туунун алдына чабылып-чачылган, кырк уруулуу кыргызды жыйнап, Евразия […]

Маданият – алысты жакын кылат

Кытай окумуштуусунун Кыргызстанга сапары «Чыгыш адабияты жана искусствосу» Басма компаниясынын ачылып иштеп жатканына эки жылга жакындап калды. Мына ушул убакыт ичинде биздин компания кытай адабиятынын көрүнүктүү өкүлдөрүнүн 50гө жакын китептерин кыргыз тилине которуп, жарыкка чыгарды. Кытай адабияты дегенде жарытылуу деле билбесибиз анык. Мунун өзүнүн объективдүү жана субъективдүү себептери бар. Мына ушул кенемтенин ордун толтурган биздин компания болмокчу. Жакында, тактап айтсак, 7-9-сентябрда Бишкек шаарына Кытайдан Пекин педагогикалык университетинин профессору, маданият таануучу, Пекин педагогикалык университетинин маданияттагы инновация жана таратууну изилдөө институтунун директору, […]

Үмүт КУЛТАЕВА: Шакиртиме жан сырым…

(Эссе ордуна) Мен сөз кылчу жаш адам кытайлык кыргыз уланы – Дабыт Абдылбары. Табиятынан зирек, кытайлык кыргыздардын арасынан каргадай жаш өспүрүм курагында эле суурулуп чыккан Дабыт тарыхый мекени Кыргызстанга барууну мектеп окуучусу кезинен эңсеп, интернет аркылуу байланышка чыгып жүрүп, коомчулукка “Көк асаба” гезити аркылуу 2013-жылдан бери тааныш. Дабыт 2014-жылы Кытайдын Ланжоу шаарындагы Түндүк-Батыш улуттар университетинин филология факультетинде котормо жана котормо таануу бөлүмүн бүтүргөн. Өспүрүм курагынан макала жазып, улуттук тил, тарых, адабиятка кызыгып келет. Кытай, англис, түрк, фарс тилдеринде эркин сүйлөйт. […]

Жамалбек ЫРСАЛИЕВ: Досторум

Турмушта эмнелер гана болбойт… Досторум — төкмө акындар: Жеңишбек Токтобеков, Жылдызбек Алыбаев, ырчы Токтобек Асаналиев жана баарыбыздын тамашабызга чыдап, пилдей көтөргөн Калык Асанов. Биздин башыбызды кошкон атактуу төкмө акын — Жеңишбек Жумакадыр. Бир жолу Жеңишбектен башкабыз, тобубуз менен Кеминге кудага барып калдык. Таң атканча ырдап-чордоп, эртеси түштө кайттык. Мен Аламүдүн базарынан Бакай-Атага кайрылып, Жылдызбек менен Токо таксиге отуруп Токонун үйүнө кетишти. Ошо тапта Жеңиш мага чалып: “Келдиңерби, тигилер кайда?” — деп калды эле, — “Жаңы эле такси менен кетишти” деп […]

Cулайман РЫСБАЕВ: Таластагы «Манасчынын дөбөсү»

Таласта Кара-Буура районунун Жоон-Дөбө аттуу айылынын чыгыш жак тарабында балык жондонгон боз бөлтөк дөбө бар. Ал жапжашыл бактуу айыл четинде боз адыр катары көрүнүп, адамдардын көӊүлүн анча деле бура бербегендей. Балким, жергиликтүү эл ал дөбөнүн атын эзелки бир керемет ысым менен күндө атап жүрсө да, анын кереметине маани беришпегени байкалат. Урматтуу замандашым, ал «маани берилбеген эмне деген эзелки керемет ысым»  болду экен? Ушул айылдын тургуну, белгилүү коомдук ишмер Ташбоо Рахманбердиевич Жумагуловдун айтымында жогоруда биз атап өткөн боз бөлтөк дөбө «Ырчынын […]

Өйдө түкүрсөң мурут, ылдый түкүрсөң сакал

Динди талкулоо эч токточудай эмес. Биздин ватсаптагы талкуулаганыбыз да алгачкысы эмес, акыркысы да эмес. Кече күнү бир жерде арапча жазылган кара байракты машинада булгалап жүргөндөрдүн видеосун көрсөңүздөр керек. Кара байрак анан арапча жазуу чыкса дароо эл дүрбөп, Ислам мамлекеттик террористтик тобу (ИГИЛ) байрагы менен Бишкекте кантип кенен-кесири жүрүшөт деп ызы чуу болду. Адатта коомдогу резонанстуу кабарды классташтардын ватсап группасында “диванный эксперттерибиз” менен каттуу талкууладык. Эмесе назарыңыздарда ошол талкуунун урунттуу жерлери: Эшмат:https://april.kg/ru/article/mashini-s-chernimi-flagami-polzovateli-prosyat-gknb-dat-yuridicheskuyu-ocenku-situacii. Биздин сабатсыз калк баштады мына дагы. ИГИЛдин байрагы менен […]

Машайык ЭРГЕШОВ: Баладай таза бойдон кетти деп атамды жаш баланын мүрзөсүнүн жанына коюшту…

“Карайм күндү көздөрүмө жаш толуп, Калат эми канча ырым жазылбай. Менин кайгым тогузунчу валл болуп, Жүрөгүмдөн сапырылат басылбай…” – деген оттуу саптары бар ырларды жазып, кыргыз адабиятынын асманында башкаларга окшобогон алоо саптары менен түбөлүктүү ордун тапкан акын Тургунбай Эргешовду кимдер билбейт… Кырчындай болгон 35 жаш курагында бул жарыкчылык менен кош айтышып, тирүүсүндө бир да китеби жарык көрбөстөн арманы ичинде кете берди. Бирок талант дегениң дат баспаган алтын сыяктуу. Акындын мурасын эл ичинен жыйнаган тун уулу Машайык “Булбулдардын тукуму аз” деген […]

Павел Васильевдин ийгиликке жеткен чечендер сабагынан

Жеймс Хьюмстун “Улуу чечендердин сырлары. Черчиллдей сүйлө, өзүңдү Линкольндай кармай бил” аттуу китебине көз жүгүртүү. Чечендик өнөрдүн 15 ыкмасы жөнөкөй эле адамды, компаниянын  мыкты жетекчисинин деңгээлине жеткизип, анын ушул ыкмалар аркылуу жетишкен лидердик сапаты менен продукцияны сатуу жөндөмү ишкананын өнүгүп-өсүшүнө шарт түзөт. Бул тууралуу жетекчилердин эл алдында чыгып сүйлөчү сөздөрүн жазып берип, сырткы келбетинин кандай болушун аныктап, эл алдында өзүн кандай алып жүрүүнү, кантип сүйлөөнү, сүйлөмдөрдө акценттерди туура койгонду үйрөтүшкөн пиар-адистери жакшы билишет. Ошентсе да эң кыйынмын деген пиар-адис, өз […]

Жолдош ТУРДУБАЕВ: Компьютерде оңой иштеп, таза жазалы

Гезитке жиберилген тексттер электрондук форматта болсо иш алда канча ыкчам жүрөрү белгилүү. Бирок орусча гана тамгалары бар машинка менен иштегенсип, азыр компьютерде да “ө”, “ү” жана “ң” тамгаларынын ордуна “о”, “у”, “н” деп эле терип, “үйдү” “уйга”, “көнүмүштү” “конумушка”, “оңду” “онго” айлантып жатышат. Ушул үч тамганы кантип терип, гезитке даректелген текстти кантип туура даярдоо керектиги жөнүндө сүйлөшөлү. Кыргыз ӨҢҮ өчпөсүн Чындыгында Word программасы бар компьютерлердин баарында кыргызча тамгалар табылат. Текст тергенге ачылган беттин баш жагын карасак, файлдын шарттуу аталышынан кийинки […]

Назгүл ОСМОНОВА: Кайчы жолдор кайдан жүрүп бүгүн билбейм бирикти

*   *   * Улуу тоолор бийик бойдон калышат, Мен адаммын… андыктан да сыздадым. Сезимдерим акыл менен жарышат, Качан, кантип бир өзүңдөн муздадым?   Жолдор бирге… ойлор башка… табышмак, Күтөт бизди дагы кандай сыноолор? Ойлоп көрсөм тең салмактап калыстап, Күч жетчүдөй эмес ошол сыноого…   Менин жашоом – жалгыздыктын аралы, Дүйнөм катаал… ал дүйнөдө бороондор. Ой деңизин кечем… дайым санаалуу, Ал жолдордо пайда болуп… жоголгом.   Тоолор гана бийик бойдон калышат, Аянычтуу жүрөк ооруп сыздадым. Аралыктар уурдап назик сүйүүмдү, Качан, кантип […]

Назгүл БОЛОТБЕКОВА: Жашоого жол тартамын

ӨЗҮМДҮ ИЗДЕЙМ Өзүм сыртта, Мен ичинде бөлмөнүн. Ачып, жаап эшигине асылып, Тынчын алдык өмүрдүн. Өзүм күлүп, Мен муңайып жанашпай, Жулмалашып турабыз Бир бурчунда дүйнөнүн. ӨМҮРГӨ Мен эми издейм сени Эптеп өткөн өмүрүмдүн ичинен. Мен сен үчүн унуттамын Элес болуп, бир көрүнүп, кайра өчкөн. Кучагыңа кимди алдың? Кимдер чыкты эсиңден? Мен жүзүнчү, миңинчи… Эсепте жок жүргөн балким бирөөмүн. Сүйүп кирип ааламыңа гүл бүткөн, Кирдеп чыгам. Өмүр-арман бүтпөгөн. Издейм сени ирмем, саат, мүнөтүм Кадырыңа жете албаган өзүмдөн. САГА ДЕГЕН СЕЗИМДЕРИМ Дарактагы жалбырактай, […]

Орозбек МОЛДАЛИЕВ: Памирлик кыргыздар тууралуу ойлор

Массалык маалымдоо каражаттарында «2017-жылы октябрда кыргыз өкмөтү Ооганстандан алып келген алты үйлүү памирлик кыргыздардын айрымдары жергиликтүү бийликтерге нааразы болуп, кайра кетип жатышыптыр» деген маалыматтар тарап, коомчулукта ар түрлүү терс пикирлерди пайда кылды. Маалымат жетишпесе, ушак сөздөр чыгат да. Памирден кыргыздардын Нарын облусуна келишинин бир эле себеби – алардын балдарын Кыргызстанда окутуу болгондугу даана, так айтылбай калган экен.        Белгилүү жазуучу, журналист Олжобай Шакирдин жерге-талдык кыргыздардын абалы жөнүндөгү баянын окугандан кийин «Чеч-Дөбө» кеңешинин мүчөлөрүнө жана жалпы коомчулукка «РухЭш» сайты аркылуу кайрылып, […]

Интеллекти арттыруунун ыкмалары

“Көп эле нерсени билебиз, бирок түшүнгөнүбүз аз”— деген фразаны көп эле угабыз. Чындыгында эле, көпчүлүк учурларда  окуу процесси бири-бири менен байланышы аз фактылардын топтомун жаттап алуу менен чектелет. Мындай система алган билимди практика жүзүндө колдонууга дайым эле жардам бере албайт. Ал эми алган билимди жашоодо колдоно билүү чоң интеллектин белгиси. Жазылган нерсенин уңгусуна сүңгүп кирүү, жөн эле эске тутуп алуудан көп эсе маанилүү.  Бүгүн биз тексти, дегеле бардык маалыматтарды түшүнүүнүн айрым ыкмалары менен тааныштырууну чечтик. 1. Маңызын таба билгиле Илимпоздордун […]