АУДИО: Быжыны жана сүйүүнү даңктаган шотланд акыны

Акын үчүн жазган ырларын эли унутпай окуп тургандан артык сыймык барбы! Мындай урматка тирүүсүндө Шотландиянын улуу акыны деп таанылган Роберт Бернс ээ болгон. Анын кадимки быжы жөнүндөгү одасы 1802-жылдан бери жыл сайын 25-январда Шотландиянын улуттук майрамында жаңырат. 25-январь — Шотландиянын улуттук майрамы. Бул күнү кечинде шотланддар кадимки кыргыз тамагы быжыны жешет. Алардын быжысы койдун ичеги кардына, өпкө-бооруна, куйрук майына пияз жана талкан кошулуп жасалат. Бул күнү шотланддар улуу акыны Роберт Бернстин туулган күнүн да майрамдашат. 1802-жылдан бери. Шотланддар быжысын жеп, […]

АУДИО: Чыгыштын чыныгы булбулу

Апрель айында өзбек эстрадасынын негиздөөчүсү саналган Батыр Закиров 90 жашка толот. Кээ бир замандаштары «Чыгыш булбулу» деп атаган ырчы 1985-жылы 23-январда катуу оорудан көз жумган. «Араб тангосу» менен келген даңкБатыр Закиров ырчы катары Советтер Союзуна жана тыш өлкөлөргө Жаштардын жана студенттердин 1957-жылы Москвада болгон бүткүл дүйнөлүк фестивалында таанылат. Бул фестивалга 131 өлкөдөн 34 миң адам келген анда. Батыр Закиров фестивалда араб тилинде “Я захратан фи хаяли” деген ырды биринчи жолу аткарып чыгат. Кыргызча “Менин кыялымдын гүлү” деп аталган бул ыр […]

АУДИО: Ичкиликтер фольклору: Кыз кыңшылатмай, дүрө… (Аудио)

Ичкилик кыргыздарынын өлөң айтуу, “кыз кыңшылатмай” салты, дүрө жана санат ырлары бар. Бул көөнө элдик чыгармачылыктын өзгөчөлүктөрү жана географиясы. (1-бөлүктө алардын ашыглык ырлары чагылдырылган). Кыргыз адабияты боюнча 2004-жылы чыккан энциклопедиялык окуу куралында “өлөң” оозеки адабияттагы лирикалык текке кирчү жанр экени жана кыргыз улуттук фольклорунда сейрек кездешкен он бир муун өлчөмүндө чыгарылганы айтылып, Алайлык кыргыздардын өлөңүнөн бир үзүндү берилет. Ошондой эле, өлөң боордош казактардын элдик оозеки чыгармачылыкта, акындар поэзиясында, жазма адабиятында учураганы, көбүнчө тойлордо ырдалганы айтылат. Калас. Эгер көй кашка диалектолог […]

АУДИО: Түркмөндөр пайгамбарга теңеген акын

Улуу акын Махтымкули. Меккеде Мухаммед, Түркстанда Кожоакмат. Бул кош сапты эчен ирет бата берип жаткан казак туугандардан угуп, алардын өздөрү чыгарган импровизациясы деп ойлочумун. Көрсө, XII кылымда өткөн ортоазиялык улуу сопу жазылык Кожоакматты Мухаммед алейхисаламга Махтымкули Фраги да салыштырган экен. XVIII кылымда өмүр сүргөн суфий-акын Махтумкули Фраги түркмөн адабий тилинин негиздөөчүсү. Ал түркмөндөр бирдиктүү эл болуп, өз мамлекетине ээ болуусун тилеп ырдаган. Ошон үчүн атактуу түрколог Бартольд: ”… бардык түрк элдеринин ичинен түркмөндөрдө гана өзүнүн улуттук акыны бар. Ал Махтымкули” […]

АУДИО: Алыкул акындын Москвадагы күйөрманы

Москвада Кыргызстанды өз мекеним деп санаган акын-котормочу Михаил Синельников жашайт. Бүгүнкү Орусиянын көйгашка котормочуларынын бири Михаил Исаакович жарым кылымдан бери кыргыз акындарын орусча сүйлөтүп жүрөт. Ал “Азаттыкка” курган маегинде Алыкул Осмоновдун поэтикалык генийлиги, перс поэзиясынын өзгөчөлүктөрү жана поэзияны которуунун сырлары тууралуу ой бөлүштү. Алыкулдун талантына таазим этип… Михаил Синельников 1946-жылы мурдагы Ленинград, азыркы Санкт-Петербургда туулган. Бирок ал жаштык курагы өткөн Кыргызстанды өз журтум деп эсептейт. Ал орус тилине улуу Токтогулду, Касым Тыныстановду, Алыкул Осмоновду, Сүйүнбай Эралиевди, Сооронбай Жусуевди, Жолон Мамытовду, […]

АУДИО: Табиятка суктанган Айтматов

Бүгүн Чыңгыз Айтматовдун туулган күнү. Залкар жазуучу менен жазмыш буйруп баарлашкан чыгармачыл инсандардын эскерүүлөрү. Орус тилиндеги “Залкар адамдар” үлгүсүндөй Чыңгыз Айтматовдун өмүрүнүн урунттуу учурларын, чыгармачылык ой-толгоо өзгөчөлүгүн же даркан жазуучу менен кездешкен улуу-кичүү замандаштарынын эскерүүлөрүн камтыган эмгек кыргыз тилинде чыга элек. Улуу инсандын туулган күнүн утурлай ойчул жазуучу менен тагдыр буйруп, бир саам болсо да баарлашып, чогуу даам татышып калган кээ бир чыгармачыл адамдарга Чыңгыз Айтматов жөнүндө сурап кайрылдым. Васил Зилгалов “Азаттык” радиосунун украин кызматында узактан бери иштейт. Кепти ал 2007-жылы […]

АУДИО: Лермонтов — катаал, кайталангыс акын

Михаил Лермонтовдун мүнөзү жана тили өлүмүнө себеп болгону гениалдуу орус акынынын өмүрүн жана чыгармачылыгын изилдеген адабияттан улам маалым. Теги шотландиялык акын Кавказда аскер кызматын өтөп жүрүп, 27 жашында дуэлде өлгөн. 200 жыл мурда 15-октябрда орус акыны Михаил Лермонтов жарык дүйнөгө келген. Михаил Лермонтовдун “Биздин замандын каарманы” романы, “Мцыри” жана “Демон” поэмалары, Пушкиндин өлүмүнө арналган “Акындын өлүмү” кыргыз коомчулугуна мектеп курагынан тааныш чыгармалар. Ага атак-даңкты Александр Сергеевич Пушкиндин дуэлдеги өлүмүнө арналган ыры алып келет. Тагдыр экен, Лермонтов өзү да мүнөзүнөн таап, […]

АУДИО: Быжыны жана сүйүүнү даңктаган шотланд акыны

Роберт Бернс (25-январь 1759 – 21-июль 1796), Шотландиянын улуу акыны. Акын үчүн жазган ырларын эли унутпай окуп тургандан артык сыймык барбы! Мындай урматка тирүүсүндө Шотландиянын улуу акыны деп таанылган Роберт Бернс ээ болгон. Анын кадимки быжы жөнүндөгү одасы 1802-жылдан бери жыл сайын 25-январда Шотландиянын улуттук майрамында жаңырат. 25-январь — Шотландиянын улуттук майрамы. Бул күнү кечинде шотланддар кадимки кыргыз тамагы быжыны жешет. Алардын быжысы койдун ичеги кардына, өпкө-бооруна, куйрук майына пияз жана талкан кошулуп жасалат. Бул күнү шотланддар улуу акыны Роберт Бернстин […]

Аудио: Сыйкырдуу сюрреализм же Рене Магриттин карама каршы дүйнөсү

Рене Магритт 20-кылымдын көрүнүктүү сүрөтчүлөрүнүн көч алдындагы жоон тобуна кирет. Магриттин ысымы сүрөтчүлөр чөйрөсүндө фантастикалык сюрреализмдин лөгү Сальвадор Дали менен кошо айтылат. Бирок Рене Магритт өзү картиналарымды магиялык сюрреализм стилинде тартам деген. Магриттин карама-каршылыктуу жан дүйнөсү Рене Магритт. Белгиянын борбору Брюсселде бул инсандын ысымын алган эки музей бар. Магиялык же сыйкырдуу сюрреализмдин опол тоодой алтаны деп таанылган Рене Магритт, бүгүнкү тил менен айтканда, ар кандай сый чогулуш, шаан-шөкөттүү салтанат, ызы-чуудан оолак жүрүп, 1967-жылы 70 жашында дүйнөдөн көчкөн. Сүрөтчүлүк өнөрүндө бельгиялык […]