Касымалы Баялинов: Чабалекей менен жылан

АҢГЕМЕ Эски тамдын үстүнө келип, эки чабалекей уя жасоого балчык ташышты. Балчыгын катар-катар кылып тизмекчи болушту. Бирок балчык токтогон жок, жылбышып туруп алды. Ошондуктан, чабалекейлер балчыкты топонго, жүнгө, кылга аралаштырып алып келишти. Аны балдардын таштан жыйган жүгүндөй кылып биринин үстүнө бирин эп кыйыштырып, тизе баштады. Балчык мурункусундай жылбышпай, желимдей болуп жабыша берди. Уя бир нече күндөн кийин чөйчөккө окшоп, даяр болду. Сырты быдыр ала тартып, аралашкан кыл, жүндөрү самсаалап чыгып турат. Эки чабалекейдин бирөө күн-түн дебей уясында жатты. Экинчиси ага […]

Кыргыз эл жомогу: Отунчу падыша

Бир заманда Султаналы деген отунчу болгон экен. Өзүнө ылайык кембагалдын кызы Умсунайга баш кошуп «эки бакыр, бир тукур» болуп оокат кылышат. Аялы көп кечикпей эле эркек төрөп бериптир. Баланын кубанычы менен баары эстен чыгып кетет. Мырза аттуу баласы бат эле чоңоюп, он жашка чыгат. Султаналы үй-бүлөсүн, өз кардын тойгузуу үчүн «өлбөс оокат, чыкпас жан» дегендей, кара жанын карч уруп, күнүгө талаадан отун терип калаага сатуучу экен. Күндөрдүн биринде кылаңгыр чайга тоюп, өлбөс оокатка жан талашат. Койнуна бир көмөчтү салып, жолду […]

Македон эл жомогу: Баш кийимдеги аары

Бирөөнүн бал челегин уурдап кетишет. Ал ары ойлонуп, бери ойлонуп, уурунун бетин ача турган эч айла таба албайт. Ушинтип отурганда кошунасы келип калып, жагдайды түшүнүп мындай дейт: — Капаланба, бал челегиңди мен таап берем. Бул үчүн эртең кыштак эли тойго чогулганда эң арты болуп экөөбүз барышыбыз керек, — дейт. Айткандай эле эртеси экөө элдин арты болуп тойго барышып, жайбаракат отурган көпчүлүктүн үстүнө киришкенде кошуна кыйкырыкты салат: — Бал челекти уурдаган кишини мен көрүп турам, тигине анын баш кийимине аары конду! […]

Марий эл жомогу: Шляпа

Бир тикмечи жашаптыр. Күнү бою баш көтөрбөй иштесе да жашоосу оңолбоптур. Бул жакырчылыгына кийимге буюртма кылган поптор себепчи экенин, анткени алар өзүнөн кийимди арзан алып, базарга барып кымбатка сатып, пайдага марып жүргөнүнөн көргөн ал бир күнү ошол ыйык чалыш “атакелерден” өч алмай болуп амал таап, аны ишке ашырыш үчүн таардан шляпа тигип шаарга жөнөйт. Ал калаадагы биринчи эле жолуккан аракканага кирип, бир бөтөлкө таза аракка акча төлөп, бирок аны албастан шляпасын көрсөтө берип: — Силерге кайра келе жатканымда кирем, ошондо […]

Өспүрүмдөр чыгармачылыгы боюнча конкурс!

«РухЭш» сайты республикалык мектеп окуучулары арасында дилбаян жазуу боюнча чыгармачылык конкурс жарыялайт. Конкурстун максаты – өспүрүмдөрдүн көркөм ой толгоо жөндөмүн арттырып, жеткинчек муунду өз эне тилибизде тили жатык, ою жетик дилбаян жазууга шыктандыруу. Конкурстун шарты: Бул конкурска 8-класстан 11-класска чейинки мектеп окуучулары республиканын баардык аймактары боюнча катыша алышат. Дилбаяндын негизги темасы: «Айтматовдун мен окуган чыгармасы». Конкурска жөнөтүлгөн дилбаяндарды кабыл алуу – конкурс жарыяланган күндөн баштап, 2019-жылдын 10-майына чейин жүргүзүлөт жана бул конкурс жыл сайын салттуу түрдө улантылат. Өзүнүн чыгармачылык жөндөмүн […]

Кыргыз эл жомогу: Зыйфырым

Илгери, илгери бир кандын уулу өз вазиринин кызын алган экен. Күн өткөн сайын кандын уулуна: «Өзү кандын баласы болуп туруп вазиринин кызын алды. Башка падышанын балдары бүт кандын кызын алып жатат. Бул деле ошентсе болмок, бул кыз анын теңи эмес»,- деген сөздөр угулат. Бул өңдүү сөздөрдү уккан сайын кандын баласынын жини келип, аялын ура баштайт. Күндөрдүн биринде кыздын жеңеси келип: — Өзүң вазирдин кызы болсоң, күйөөң кандын баласы болсо, эмне көңүлүң пас, эмнеге жүдөйсүң?- деп сурады. Кыз мурун айтпай коюп, […]

Босния эл жомогу: Жүкчү жана кожо

Бир кембагал жигит Стамбулда жүкчүлөр жакшы иштеп табышарын угуп, ал жакка барып иштемей болот. Бул максаты орундалган соң жүк ташып аянбай иштеген ал чынында эле жакшы таба баштайт. Ошентип бир топ убакыт өтүп ал жүз дукат акча  чогултат. Анткен менен кара жумуштан каржалып тажай баштаган ал бир күнү минтип ойлонот: “Жүз дукат жаман акча эмес. Ага товар алып айылыма барсам соода кылып кете алам. Кыйынчылыксыз акча табууга шарт түзүлүп турганда бирөөлөрдүн жүгүн ташып, кабыргамды кайыштырып эмне кылам? Болду, жол киреге […]

Македон эл жомогу: Дыйкан менен Кожо

Бир дыйканга түрк тилинде кат келет. Буга абдан таңгалган сабатсыз дыйкан катты окуган соң македончо которуп бере турган кишини издеп жөнөйт. Бирок бир күн бою издесе да андай киши жолукпайт. Акыры суй жыгыла жаздаганда түркчө кийинип, апакай чалма чалынган Кожо алдынан чыгат. — Таксыр, улуу урматтуу таксыр! – деп ага кайрылат дыйкан. – Кудай үчүн катымды окуп берип коёсузбу… — Уулум, мен деле сен сыяктуу сабатсызмын, катыңды окуй албайм, — дейт Кожо. — Кандайча? Ушундай апакай чалманы чалынып жүрүп окуй […]

Мустай Карим: Биздин бүлөнүн кубанычы (уландысы)

<<<<<<<<<<<<<Башы БАТИНКЕНИН БИРӨӨСҮ АГЫП КЕТКЕНИ… Бизди ойготуп албайын деп апам акырын турду. Эшикти ачып, сыртка чыкты. Мен анын адымын угуп, көздөрүмдү ачтым. Сырт жарык. Карындашым түшүндө жылмайып, али уктап жатыптыр. Жаздыгында чачтары жайылат. Таянем көрүнбөйт. Ал эбак турса керек. Батинкелер ордунда экен. Мен карындашымды ойготтум: – Оксана, тур. Күн чыкты! Ал муштуму менен мурдун сүртүп, ойгонор эмес. Кулагына эңкейип шыбырадым: – Батинкелерибиздин турганын, кийгиле деп. Оксана-а, тур! Ал көздөрүн ачып, секирип турду. Экөөбүз жүз чайкоого шаштык. Тайенем эбак уй саап, […]

Македон эл жомогу: Конок кожоюнду угушу керек

Кышкы Никола майрамы келген күнү койчу керээли кечке кой кайтарып жүрүп келсе аялы майрамдык дасторконду алда немедей даярдап коюптур. Бирок койчу дасторконду бир карап эле нааразы боло сурайт: — Эй эмне, балык жокпу? — Базарга бара албадым, колум бошободу, — дейт аялы актанып. — Ыйык Николаны балыгы жок кантип майрамдамак элек, — койчу ошол замат базарды карай чуркайт. Шаша-буша жетип барса базар тарап кетиптир, тээтигил бурчта гана бир соодагер менен поп соодалашып жатыптыр. Койчу жетип барып эле текчедеги балыктарды көрүп […]

Шүкүрбек Бейшеналиев: Тоодогу тооруш

АҢГЕМЕ Көккө тирешкен Улуу Тоонун койнундагы жумушчулардын шаарчасы. Ал төбөсүнөн асманга, теребелинен тоого курчалып… заңгыраган үйдүн ичиндеги ар кай жерге аземделип коюлган асыл буюмдар сыяктуу. Бөлөк шаарларда көчөлөр болсо, мунуку — аянтчалар. Шаарчанын борбору кууш капчыгайдагы асканы тепкилеп аккан шар суунун боюндагы № 1 аянт. Өзөндөн өйдө карай чокмороктошуп үйүлгөн дөбө, секи, адыр, белес, чоку, ашуулар — алп тоонун тулкусу. Ошолордун ар биринин жайпак, жантык боорлорунда эки-үч кабат таш үйлөр… Алардын ар кайсынысы баланчанчы, түкүнчөнчү аянт делинет. Кырк жетинчи аянт […]

Македон эл жомогу: Пётр митайым менен Кожо Насирдин

Бармактайынан үйүнөн кетип, ар кайсы байда жалданып иштеп жүрүп, аз-маз чоңойгон соң окуучусу болуп калган Пётр куунун жемин жедирбеген тыңдыгын Кожо Насирдин мугалим катары жактырчу эмес экен. Ал эми мугалиминин ач көздүгүнө Пётр чыдай албачу. Андыктан көп каяша айтар эле. Бир жолу Кожо Насирдин окуучуларына мындай деп эскертет: — Эртең үйүңөрдөн бирден жумуртка ала келгиле, кожоюн менен мекиян оюнун ойнойбуз. Анын айтканын Пётрдан башка баардык окуучулар аткарышат. Пётрда тоок жок эле, болгон күндө деле анын жумурткасын ач көз Кожого бермек […]

Македон эл жомогу: Каяшачыл аял жана акылдуу кемпир

Бир аялдын күйөөсү аябай кызыл камчы экен. Көзүнөн көк кетпеген ал жубайынын кордугуна чыдай албаганда айла издеп бакшылыгы менен табыпчылыгы өткүр кемпирге арызданып барып: — Апа, минтип жүрсө бир күнү мени өлтүрүп коёт, бир айла кылыңыз, — деп жалдырап турат. Кемпир канча кыйын болсо да эркектин кызыл камчылыгын токтото алмак эмес. Андыктан алгач аялга ачыгын айтып кетирип жибермек болот, бирок анын өзүнө абдан үмүттөнүп келгенин байкап анте албайт. “Буга кантип жардам берем эми?” — деп ойлонгонунча болбой аял тили менен […]

Ачка момолой жөнүндө жомок

Илгери-илгери, Пик аттуу момолой чычкан жашаптыр. Күндөрдүн биринде Пик ийнинен башын чыгарып айтты: — Кардым ачты. Кантип курсак тойгузсам? – Момолой чычкан ийининен тамак издөө үчүн чуркап чыкты да кенедей кыз ойноп жатып полго таштап койгон куурчакты көрдү. — Кандай гана кооз куурчак, таттуу болсо керек, — деп ойлонду Пик. Куурчакка чуркап жетти. Тиштеп жиберип ошол замат кайра түкүрдү. Жок, куурчак таттуу эмес экен. Жегенге болчудай эмес. Айланасын карады да, кичинекей бала сүрөт тартып жатып полго таштап койгон калемди көрдү. […]