Кыргыз эл жомогу: Эмгекчил кызга сыйкырчы аялдын белеги

Илгерки өткөн заманда эки кызы бар жесир аял болуптур. Улуу кызынын мүнөзү, келбети энесинен айрып алгыс экен. Айылдаштары улуу кызын энеси менен алыс жүргөнгө аракет кылышыптыр. Анткени өтө эле орой, көкүрөгүн көтөргөн арамзада экен. Ал эми кичүү кызынын кыял-жоругу кадим эле атасына окшош, адамдын көңүлүн оорутпаган, өтө боорукер, сулуулугу көргөн жанды суктандырган башкача ургаачы затынан экен. Энеси улуу кызын өзүнө тартып, кичүүсүн жек көрүп, аны эртеден кечке чейин иштете берет. Чоң кумура менен булактан суу алдырат. Булак он-он эки чакырым […]

Бери караң: баарыбыз үчүн логикалык баш катырма

Табышмактар Латыш элинин табышмактары Жаңгагы жер алдында, жалбырактары жер үстүндө[1]. Апакай жайытта кара уйлар чубайт, аларды акыл издеген эки уйчуман карайт[2]. Ак дубалды жарып, күмүштү көрдүм, Күмүштү жарып, алтынды алдым[3]. Жону тешик кара бука.[4] Кылга байланган кызыл бука[5]. Жети карышкыр жесе да, желип жатканы тирүү[6]. Кенеден кичине, букадан оор[7]. Тишсиз карышкыр сөөксүз койду жеп жатат[8]. Үчөө бир сокону сүйрөп, экөө жандап барат[9]. Англис элинин табышмактары Айлананы канчалык калың каптаса, көз алдың ошончолук көрүнбөйт[10]. Алмадай тоголок, тыйындай жалпак да болот, эки […]

Темирлан Бейшенов: Кылыгын койбогон кыргыз

АҢГЕМЕ Таңга маал телефонум шыңгыраганынан алсам, бажам чалыптыр. Түнү менен такси айдап, таңга маал жаңы келгем. Телефон өчүрбөгөнүмө өкүнүп, жок дегенде аны албай эле койсомчу деп кейип, тулку-бой чарчап, өзүм да уйкусурап отуруп, бажамдын айтканынын көбүн түшүнгөн деле жокмун. Бажам быдылдап тез сүйлөчү, ушундай адамдар болот эмеспи, дайыма бир жакка шашкансып безилдейт. Бир гана: «Саат сегизге келип кал»,- деген сөзү кулагымда. «Макул, — дедим да, уйкуга баратып өзүмчө: Энеге макул дедим, башка бир шылтоону айтып кутулбайт белем?» — деп баш […]

Абдыкерим Муратовдун жомогу: Тоос неге куйругун түрлөнтүп ачып, жаба берет?

Силер, балдар, тоосторду билесиңерби? Ооба, билесиңер, ал канаттуу куйругун көтөрүп, жазып жиберсе, ушундай бир кооз, көп түс кошулган кооздукту таң кала карайсыңар. Өзү уча албаганы менен эми канат сымал куйругу бир укмуш. Бир кезде ал дале короз сыяктуу койкойгон, куйругу не болсо да бир калыптан жазбаган, түркүн түсү жок эле канаттуу болуптур. Анан эле бир күнү жаныбарларга жана канаттууларга мындай кабар келиптир: — Жакын арада токойдун падышасы Арстан өзүнүн жанында дайыма жүрө турган бир канаттууну тандайт экен. Анын куйругу узун, […]

Тофалар жомогу: Кабарга менен багыш

Кабарга[1] бир күнү багышка күңкүлдөйт: – Неге өзүңдүн көлөмдүүлүгүңө кеңкейесиң? Эгер кимибиз жүндүү экенибизди санай турган болсок, менин жүнүм сеникинен көп. Экөө жүндөрүн санашат. Кабарганын жүнү беш эсе көп экен. Багыштын ачуусу келет буга. Кабарганын айтканы эп экен. Чычалаган багыш анан кабарганы ушундай жинденип тепкен экен, кабарга эс-учун жоготуп коюптур. Тофалардын пайда болушу жөнүндө жомок Үч адам пайда болот. Бирөөсү – бурят, бирөөсү – тувин, бирөөсү татар экен. Үчөө жаңы конушка бирге конуп, балык кармап, аңчылык менен тирилик өткөрүшөт. Бир […]

Самуил Маршак: Макоо чычкан жөнүндө жомок

Түндө чычкан алдей айтат коңулда: — Мөндөлөйүм уктай койгун, уктагын, Уктап турсаң наның болот колуңда, Ширин тамак болот таңда татканың. Мөндөлөйү жооп берет момундай: — Апакебай, үнүң ичке чыйылдап, Ырдаганча тим коюңуз ырдабай, Андан көрө бала баккыч мага тап. Чычкан эне чуркап барып көлмөгө, Сүзүп жүргөн бир өрдөктү чакырды: — Өрдөк эне, кирип биздин бөлмөгө Карап бергин мөндөлөйчик баатырды. — Карк-карк-карк-карк уктай койгун мөндөлөй, Жаандан соң терип берем сөөлжан. Өрдөк ырдайт, бала чычкан эч көнбөй, Уккусу жок, көзүн жумбайт чакчайган. […]

Сергей Козлов: Козу карын

ЖОМОК Асманы ачык, күнү жаркын, дарактарынын алтын түс жалбырактары жаап жаткан токойдогу кадимки күз күндөрүнүн бири болучу. Мамалак менен бала кирпи жалбыракка оонап жыргап ойноп жатышкан. Кеч киргенде эй деген эч ким жок туруп эле мамалак өңгүрөп коё бербеспи. — Эй, сага эмне болду, — деп сурады чочуп кеткен бала кирпи. — Билбейм, ыйлагым келип жатат, — деп жооп берди мамалак. — Сен андан көрө айлананы карачы, кандай кооз… — Көрүп атам, ошон үчүн ыйлап жатам, — деп жооп берди […]

Америка элинин жомогу: Чычайган кавалер

Коннектикуталык Жонатан деген улан аксөөк бирөөнүн кызын жандап, кыздын камын жеп, сейилдешчү экен. Ээрчишкен кыз-жигит бир күнү көпүрөгө келет. Ал көпүрөдөн өтүш үчүн акы төлөө милдет экен. Чынчыл жигит өзү үчүн акча төлөй да, кызга төлөбөстөн: — Өзүң үчүн өзүң төлө, Сьюзи, — дейт жигит, —себеби сен үчүн мындан ары кам көрбөй турган болдум. Ниагар шаркыратмасындагы жаңы көзкараш Ниагар шаркыратмасын өмүрүндө биринчи жолу көргөн тикмеч айтат дейт: — Өңүнөн так кетпеген сюртуктарды ушул жерден жууш керек турбайбы! Которгон Олжобай ШАКИР

Алимбекова Акбермет: Классикалык чыгармаларды сүйөм

«Айтматовдон алган сабагым» конкурсуна Жашоонун агымы секунд сайын агып барат. Мен кичинемден эле жомок, кол жеткис кыял менен чоңойдум. Алар аркылуу өзүмдү өзүм жашоонун өзгөчө адамы боломун деп ойлоп келем. Ал эми Айтматовдун  чыгармаларын он үч жашымда окуп баштадым. Анын чыгармаларындагы каармандары менен жашап да жүрдүм. Анын чыгармалары аркылуу  жашоонун оош-кыйыштарын сезип, даамын да таттым. Көбүнчө классика жаатындагы  чыгармалары  мага абдан  жакты. Ал эми сүйүүнү  даңазалаган чыгармаларын  айтып бүтө  албаймын. Сүйбөй туруп сүйүү кандай болорун билдим. Жашоомо, өзгөчө ой чабытыма, […]

Кыргыз эл жомогу: Ырысы жок ырыстуу болду

Мурунку өткөн заманда ата-энесинен эрте айрылган тоголок жетим бала болгон экен. Энесинин кийинки күйөөсү бир жылдай бирге жашаса да, балага ырайым кылбай коюптур. Бала жетимчиликтен желкеси күйүп, карыпчылыктан карды тойбой, турмуштун кыйынчылык каарын тартат. Канчалык кыйналса дагы, келечектен үмүт үзбөй, жамандык жолго барбай, арамдыктан алыс болот. Антип-минтип турмуш алынын бардыгынча жанчып, тоголок жетим боорун жерден алат. Көбүнчө ал тоо-ташты мекендеп, согон, ышкын, жөргөмүш, козу кулак, пияз, четиндин ашын терип жеп, эч нерседен коркпой жашай берет. Кез-кезинде ата-энесинин көрүстөнүнө барып таазим […]

Садык Шер-Нияз: Бир айылдын жомогу

Асан менен Үсөн классташ. Мектепти чогуу бүтүрүп, анан шаарда да чогуу окушту. Үйлөнүп үй күтүп, шаарга там салмак болушту. Шаардын чекесинен жер сатып алганы келсе, бир жаңы айыл курулуп жатыптыр, бирок ал айыл жөн айыл эмес эле, анткени ал айылдын эки көчөсү бар экен. Бир көчөсүндөгү шарт – жериңди аласың да, каалагандай саласың. Экинчиси – жер аласың, бирок каалагандай салбайсың, ошол алган жериңден дагы бир аз жерин жалпы колдонууга бересиң, өзүнчө короо курбайсың, жалпы короонун ичинде жашайсың, болгон жакшылыкты да, […]

Ингуш эл жомогу: Учтугуй мүйүз теке

Үч теке жайытка чыгат. Жашы картаң экөөсү менменсинген мактанчаак экен. Экөө өздөрүнчө мүйүздөрү менен мактанчу болушат: «Бизге карышкыр кабылчу болсо, өпкөсүн үзө сүзмөкпүз ээ». А жаш теке үн чыгарбай, жашыл чөптү кыртылдата оттоп гана урчук таштарга мүйүзүн кайрап жүрө берет. Үчөө кечки маалда кезүүдөн кайтат. Карт текелер алдыга озуп кетип, жаш теке артта калат. Бир маалда карышкыр карп-күрп чыгат алдыдан. Эң алдыдагы карт текеге айтат: — Кел теке, урушабыз! — Урушса урушабыз, эси жок карышкыр десе! Экөө урушту баштаганда эле, […]

Ханты эл жомогу: Чычкан

Чычкан болуптур. Жаз келип, нельм[1] менен осётр[2] балыгын кармоону ойлонот. А балыкка чыгыш үчүн кайык керек да, туурабы? Кайыкты кайдан алмак элем деп, жаңгактын кабыгын кайык кылмай болот. А калактычы? Кайдан алса болот? Кайдан алмак эле, жалбыракты калак кылса деле болот да. Ошентип сүзүп жөнөйт, кыңылдап ырдап: – Жаңгак-кабык кайыгым: ляй-ляй-ляй… А жалбырак калагым деп кайыйын: ляй-ляй-ляй. Бир айылга жеткенде жээктен балдар чурулдайт: – Э-эй, чычкан, бери кел, татты жейсиң! – Эмне болгон таттуу? – Щука балык менен. – Щука […]