Испан эл жомогу: Ки-ри-ко-ко!

Тоодо бир адам жашаптыр.  Анын кичинекей үйү жана чоӊ чарбасы: тармал койлору, семиз чочколору, шамдагай көгүчкөндөрү, тынчы жок тооктору  жана дон Педро деген корозу бар экен. Короз чоӊ, анан өтө сулуу болгон. Күнү бою короодо койкоӊдоп, кооздонуп ары-бери басып жүрчү, эртеӊ менен баарынан мурун ойгонуп, кашаага секирип чыгып күнгө салам бере турган. – Ки-ри-ко-ко! – кыйкырат, аны бүт айылдын короздору кайталап, кыйкыра баштайт. Ал укмуш кыйкырган. Жок, өтө укмуш десек болот! А таажысычы!  Буттарындагы текөөрүн айтсаӊ! Кыскасын айтсак, бул айылда […]

Армян элинин алакандай жомоктору

Бүтүн зайып Бир дыйкандын эки колуктусу болуптур. Бул үчүн ал соттук суракка алынат. Сот сурайт: – Мындай кылмыш кылууга сени эмне түрттү? – Урматтуу сот, мен муну кылмыш деп санабайм, эмне экен, – деди дыйкан. – Менин эки эмес, бир эле зайыбым бар. Зайып деген эмне? Ал – адамдын жарымысы. Муну ким билбейт? Айтылат ко – “менин теңим“ же “менин жарымым” деп. Ошон үчүн бүтүн болсун деп эки катын алгамын, – деген экен. Падыша Ичи заар, жалкоо балага айтышар эле: […]

Армян эл жомогу: Пахлаванын даамы-ай!

– Кайсы татты ширин, кайсы тамак даамдуу? – деген соболго ар ким өзүнө жакканын жерге-сууга тийгизбей мактады. – Йе, туугандар, койгулачы, – деп Сако чыкты. – пахлавадан өткөн таттуу жок. – А сен муну кайдан билесиң? – Кери Торос сурап калды. – Эгер билбесем, былжырабайт элем да, – деп жооп кайтарды Сако. – Эй, сен кайдан билмек элең? Ай-ай! – Магдесанц Арут сөзгө аралашты. – Пахлаваны өзүң жеп көрдүң бекен? – Жебесем да билем аны, – деди Сако мурдун көтөрүп. […]

Кыргыз эл жомогу: Жибек пилла курту

Илгерки өткөн заманда ак көңүл, берешен, боорукер чал-кемпир жашаптыр. Экөө тең бала көзүнөн учуп жүрүп, далай жашка барган кезде уулдуу болушат. Карыганда көрдүк деп атын Картайган коюшат. Баласы ата-эненин ишенимин актап, кенедей кезинен тартып эмгекчил, сылык-сыпаа өсөт. – Улуудан уялып, кичүүдөн ийменет, – дешип, айылдагылар баланы абдан жакшы көрүшөт. Картайган жыл өткөн сайын эр жетип, күчкө кирип, ата-энесинин жүгүн азайтат, алардын колуна кол, бутуна бут болот. Атасы тобосун жазбай баласына аябай сыймыктанат. Турмуштары абдан оңолот. Ал жазында жарышып эгин айдап, […]

Индия эл жомогу: Кубулган эчки

Бул жомок Брахман[1] менен төрт амалкөй киши жөнүндө. Жамгыр мезгили башталганда кудайга курмандык чалуу убактысы да келет. Дагы бир брахман апапакай эчки сатып алып алыскы храмга барат да курмандыкка чалып, кудайга жалынмак болду. Анын храмга баратканын төрт амалкөй, төрт ачка киши көрүп калышты. Брахмандын апакай эчкисин алдап алып, сатып жиберип, абдан  тоюнуп алууну чечишти. Ошентип акырын айланып өтүп, бирөө брахмандын алдынан чыкты да  жакын келип сурап калды: – Кайда баратасың, касиеттүү атаке, жүгүңдү көтөрүп алып? Брахман сыймыктануу, мактаныч менен жооп […]

Касым Каимов: Мектеп жолунда

АҢГЕМЕ Бекен менен Алик удаа бала. Бекен быйыл экинчи классты бүттү… Алик али мектептин эшигин аттай элек. Алик өзүнүн кичүүлүгүнө карабастан дайыма агасына атаандашып жүрөт. Кийимди бирдей киет, таттыны көрсө андан мурда озунат. Эгерде Бекендин колунан жаңы топ же бир оюнчук көрсө талашат. Бербесе ыйлап отуруп алып коёт. Бирок өзүнүн колуна Бекенде жок буюм тийсе ага «ичиң, ичиң күйдүбү» деп, бербей суктанта баштайт. Бекен биринчи класста окуган жылы Алик суктантканда кадиресе чычалап калучу. Сабакка кызыгып, мектеп турмушуна, жаңы коллективге үйүр […]

Лев Толстой: Карга жана анын балапандары

АҢГЕМЕ Карга аралга уя салган эле. Балапандары жумурткасын чегип чыккан соң ал жөжө -каргаларды аралдан жээктеги жерге ташып өтүүнү чечти. Адегенде  балапандарынын улуусун чеңгелдей кармап, аны деңиз үстү менен алып учту. Кексе карга суунун ортосуна жеткенде чарчады. Канатын элдир-селдир  каккылап баратып, мындай ойго чарпылды: “Азыр менин алдуу-күчтүү  чагым. Балапанда каруу жок. Деңиз аркылуу аны алып учуп өтөм. Ал чоңоюп, күчкө толгондо мен улгаям да, күчтөн таям. Ошондо балапаным менин мээнетимди эстейби да, алпар деген жагыма  жеткирет болду бекен?”  Ушинтип кыялданган […]

«РухЭштин» өспүрүмдөр арасында жарыяланган конкурс жеңүүчүлөрү сыйланды (фоторепортаж)

«Айтматовдун мен окуган чыгармасы» аттуу республика боюнча жарыяланган мектеп окуучулары арасындагы дилбаян сынагы жыйынтыкталып, аларга сыйлык тапшыруу аземи борбор калаабыздын «Шанс» Чыгыш казынасы китеп дүкөнүндө уюштурулду. Жеңүүчүлөргө диплом жана ардак грамоталар тапшырылып, акчалай байгелер менен сыйланышты. О.э. аталган конкурстун демилгечиси жана демөөрчүсү, КР Жогорку Кеңешинин депутаты Абдывахап Нурбаев өспүрүмдөрдү парламент имаратында кабыл алып, ар бир окуучуну Роза Айтматованын «Тарыхтын актай барактары» жана «Кылычсыз Самурай» аттуу китептери менен сыйлады. Төмөндө калыстар курамынын чечими менен жеңүүчү деп табылган окуучуларды тааныштырабыз: 1-орун (8000 […]

Жекшенбай Курмановдон балдарга ыр белек

ЖЕЛ Шырп чыгарбай дабышын, Шыдыр таштап арышын. Жолдо катар өпкүлөп, Жолуккандын барысын. Жүкөн сымал энтеңдеп, Жүгүрө берет жел тентек. ДОС КҮТСӨҢ Мындай санат козголду, Бек кысышып кош колду. Эшек, карга, торопой Эзилишип дос болду. Анан мындай басканда, Учту карга асманга. Эшек кетти күлүнө, Торопой жер касканга. Уккун Асан, Алашым, Баарың эстүү баласың. ушулардай дос күтсөң, Уят болуп каласың. СААТТЫН ЫРЫ Таң эртеден чырылдап, Тургандагы себебим: Ушул биздин балдардан, Уйкучу эле Белегим. Сабагына кечикпей, Эрте барсын дегеним. ТООКТУН ЫРЫ Жөжөлөрүм — […]

Индонезия жомогу: Сулайман падышанын акылмандыгы

Акылман падыша Сулаймандын да башына карылык келет. Алдан-күчтөн тая баштаганда жиндердин башчысы ага келип таазим кылат да, айтат: – О, падыша! Бул идиштеги мүрөктүн суусу. Андан бир ууртам ичсең түбөлүк өлбөс болосуң. Бирок картаң падыша акылман, андыктан  сак да киши эле. Ал ак сарайдын жанынан өтүп бараткан  биринчи үч адамды алып келүүгө буюрду. Бат эле анын алдында үч адам турду, атактуу жоокер, бай соодагер жана кедей дыйкан. Адегенде Сулайман атактуу жоокерден сурады: – Айтчы, мүрөктүн суусун ичсем бактылуу боло аламбы? […]

Лев Толстой: Үч ууру

ЖОМОК Бир киши шаарга эчкиси менен эшегин сатканы айдап жөнөптүр. Эчкинин мойнуна коңгуроо тагылган. Малдуу кишини көргөн үч уурунун бири шериктерине: — Ээсине билдирбей эчкини уурдаймын, — дейт экен. Анда экинчи ууру: — А мен мужуктун колунан эшекти уурдап алам, — десе, үчүнчүсү: — Анын кыйынчылыгы жок. А мен тигинин бүт кийим-көйнөгүн сыйрып алам, — деп мактанат. Биринчи ууру эчкиге жакындап барат да, анын мойнундагы коңгуроону чечет. Коңгуроону эшектин куйругуна илип, эчкини талаага жетелеп кетет. Малдуу киши бурум жерде айланчыктап […]

Ингуш эл жомогу: Ашкананын ээси менен Цаген

Бир күнү Цаген бир жактан үйүнө келатып катуу жаанга кабылды. Жакын жердеги ашкананы көрө сала, жамгыр басылганча калкалана турайын деп кире калды. Ашканада жып-жылуу, даамдуу тамак жыттанып турду. Жаан басылып, Цаген чыкмак болгондо ашкананын ээси токтото калды: – Эмне акча төлөбөй кетип баратасың? – Эмне үчүн акча төлөшүм керек? – таң калды Цаген. – Кантип, эмнеге? – дейт кожоюн. – Сен тамактын жытын жыттаган жоксуңбу? – Жыттасам жыттагандырмын, бирок тамагыңды көргөн да, жеген да жокмун! – Баары бир жыттаганың үчүн […]

Жекшенбай Курмановдон балдарга базарлык

БИЛИП АЛГЫН БӨБӨГҮМ Айран, сүттүн, кымыздын, Аты жалпы Ак делет. Терек, талды, дөөлөттү, Бириктирсе Бак делет. ♦ ♦ ♦ Кымыз бышат апалар, Туруп алып заарда. Эмне делет ал буюм, Аты окшош шаарга? (Бишкек) ♦ ♦ ♦ Бири-бирине беттелген, Бир кишиге эптелген. Тегерек эки ташка биз, Айлантып талкан тартабыз. Эмесе ошол буюмду, Эмине деп айтабыз? (Жаргылчак) ♦ ♦ ♦ Ийленген таза териден, Ун салгыч деп жасалчу. Сурасаңар бул буюм, Супара деп аталчу! ♦ ♦ ♦ Борук койдун байкеси, Билбесеңер ирик делет. […]

Бирма эл жомогу: Төрт дүлөй

Бир күнү монастырдын башчысы бир кечилге айтты: – Кампага чычкан толуп кетиптир. Айылга барып бир мышык алып келчи. Ал кечилдин кулагы жакшы укпайт экен. Айылга келип кичинекей сиңдисин  ойнотуп отурган кызды көрүп, ага айтат: – Башчыбыз мени  монастырга балапан алып кел деп жиберди. Кыздын да кулагы укпайт экен, тигинин айтканына кыйкырып жиберди: – Баланы ким сураса да бербеймин! – деп аябай жини келип, колун булгалап жиберди. Кечил да каарданып кыйкырды: – Сен кудайга кызмат кылган кишиге эмнеге ачууңду келтирип күнөөгө […]