Жекшенбай Курмановдон балдар үчүн базарлык

БИЗДИН БАКЕН Бакен тентек бир далай, Баткак сууну ылгабай. Баса берип көп жүдөйт, Батинкеси кургабай. Кургаганда баштары, Көктү карап чүйрүйөт. Батыра албай эртеси, Баарыбызды күлдүрөт. Акыл айттык көнбөдү, Ал адатын койбоду. Кыйла кичүү өзүнөн, Кымбатбекче болбоду. КӨПӨЛӨК МЕНЕН ЧЫМЫН Көпөлөк: — Дың-дың этип үйүңдөн, Чыкпай эле жүрөсүң. Жүрү жыргап келели, Гүлдүн соруп ширесин. Чымын: — Ал жагыңда эмне бар, Ачпайт деле курсагым. Тоюп алам анткени, Мурдунан эле Ыйсанын. Ушул сөздүн маанисин, Баарыбыз тең ойлойлу. Башкалардан сын угуп, Биз да Ыйсадай […]

Жакыпбек Абдылдаевдин балдар үчүн жазган ырларынан

КЕЧИКПЕЙ БАР КОНОККО Көңүлү шат ыр ырдап, Келе жаткан кыбырап. Ташбакага коёнек Салам айтып бурулат: — Аппак кылып жакасын, Кийип көйнөк тазасын. Айтчы, Таке, таң атпай Кайда бара жатасың? — Тигил көчө тарапта Чакырды эле курдашым, Кечки сыйлуу тамакка. — Анда неге жөнөдүң, Азыр жаңы таң атса? — Жүрсөм сени эстүү деп, Сүйлөтөсүң сөздү көп. Мен жеткиче үйүнө Күн да батып, кеч кирет. ӨТКҮН Булут алыс түртүлүп, Көктө турат күн тийип. Ошол булут күн бетин Жаап калса үңкүйүп, Күн мындайды […]

Жекшенбай Курмановдон балдарга базарлык

Агаларын ардантат Ишен келсе мектептен, Иш жасалбай текшерүү: Үсөн келет шылкыйып, «Үчкө» толуп дептери. Күнүгө эле сүйүнүп, Кош таноосун барбайтып, Эсен келет «беш» алып, Эки агасын ардантып. Жетиген Биздин жалкоо Жетиген, Быйыл окуйт экиден. Эч бир алган беши жок, «Экиси» чоң өзүнөн. Эми качан Жетиген, Арылаар экен «экиден»!? Ойносун десек Уят деген каякта, Кичик иним Маратта. Ойносун деп машине, Сатып берсек, заматта: Кылгылыкты кылыптыр, Жылгыс кылып тыныптыр. Олтургучу түбүнөн, Омкорулуп сыныптыр. Дөңгөлөктөр бир бөлөк, Руль деген ийрейет. Кабинасын карасаң, Өз […]

Корней Чуковскийдин балдар үчүн жазылган чыгармасы Эрнис Асек уулунун котормосунда

Чымын, чымын, Чыр чымын (Муха-Цокатуха) Чымын, чымын, Чыр чымын, Алтын курсак тың чымын. Жолго чыгып калыптыр, Акча таап алыптыр. Базарга да барыптыр, Самоор сатып алыптыр. «Таракандар, келгиле, Чайдан татып кеткиле!» Таракандар келиптир, Чайын ичип кетиптир. А кенелер кенебей – Үч чыныдан ченебей, Сүтүн кошуп ичиптир, Кенелерге кичиктир, Чыр чымының деген го, Туулган күнү экен го! Чиркейлер да зыңылдап, Өтүк берди кыңылдап. Өтүккө сыр катылган, Сыдырмасы алтындан. Чымынжанга келген дейт, Чын ыкласын берген дейт, Аары-апа энтеңдеп, Балын алып келген дейт… “Көпөлөк-сулуу […]

Жылкычы ЖАПИЕВ: Калптар

Балдар адабияты Таштан тарамыш кестим, Кумдан аркан эштим. Китти минип, мухитте сүздүм, Акула менен жарышка түштүм. Секирип Айга жеттим, Айдан Марска аттап кеттим. Марстан селкинчек тептим, Асманга эгин септим. Түшүмү мыкты болду, Жылдыздардагы кампам толду. * * * Ысык-Көлгө кайырмак салдым, Алтын балык кармап алдым. Адамча сүйлөп: – Коё бер, – деди, – Аткарамын кааласаң нени? Балыкты кайра сууга салдым, Үч күн өтүп, көл жээкке бардым. Кечке күттүм, келбеди балык, Кеттим үйгө алданып калып. * * * Кийизди жерге кийре […]

Балдарга «баш катырма»

Амал менен окусаң, жыл мезгилин табасың Кардан тонду жамынып, Ызгаар жортуп жорголойт. Шыргалаң суу чорголойт. Жадырап тийип күн нуру, Ала шалбырт кез келет. Заматта бүрдөйт тал-терек. Жалбырттаган жалынсыз, Аптабы кактайт өрттөбөй. Йемен деген өлкөдөй. Кырманга кызыл дан толуп, Үйүлөт саман-топону. Зор береке ошобу? Айдаганда дейт экен Мышыкты – мыш, Итти – чык, Карганы – кыш, Төөнү – оч, Уйду – өш, Эчкини – чек, Эшекти – хы, Жылкыны – чу, Койду – кош, Тоокту – ток. Сөздүк ыр Байыркы мезгил […]

Бөбөктөр дүйнөсүндө жашаган эки автордун чыгармасы

Каныбек ЖУНУШЕВ Балдар адабияты АРЧА Акылым жетпей башкага… Жылмайык бийик аскада Таңгалам десең, таң калам Илинип турган арчага. Кай убак көрсөң жапжашыл Канчада жашы билинбейт. — Туура миң жыл жашадым Туулган күнүм бүгүн дейт. БЫШЫРСА БОЛБОЙБУ! «Мээге чай кайнатпа» Дей берет агам Асанбай. Борщ бышырса болбойбу, Баштын ичи казандай… КАРГА Сагызгандай шакылдаган Сабатым жок окуган. Бирок мендей дыйкан жок Кечке жерди чокуган. ЖАРАТЫЛЫШ «Ай жарык-ай, Ай жарык!» Бакалар чардайт шаңданып. Жаратылыш жаркырайт, Жандууга өзү таң калып. Сулайман РЫСБАЕВ Бир түйүнчөк […]

Балдар адабияты: Сөз оюндар

Сөз – адамдын ички сезимин бере билүүсү. Кээде бир эле сөз көп мааниге ээ болсо, кээде көп маани бир эле сөз менен айтылат. Бир эле тамгасын өзгөртүүдөн башка мааниге өткөн сөздөр да көп. Канчалык көп сөз билсең, эне тилдин ички сырларын ошончолук тереңирээк туясың. АНАГРАММА Адегенде табышмакталган сөздү таап, андан кийин ал сөздөгү айрым тамгалардын ордун алмаштыруудан жаңы сөз алынуучу сөз оюн. Жолборс түстүү бир өңдү, Жакшы ойлонсоң табасың. Тамгаларын которсоң, Бир идишти аласың. (Чаар — Чара)   Качыратып кар […]

Караш ЖАНЫШОВ: Балдар адабияты

ЖАНУЗАК Үчтө жашы кичинекей Жанузак, Үй четинде ойноп жатат жалбырак. Жакын барып бул эмне деп сурасам, “Жарбылак” деп айтып койду балдырап. Ананайын тилиңден деп сыласам, Алайып ал карап калды жалдырап.

Балдар адабиятынын классигинен…

Жаныбарлар дүйнөсү Кылымдардын кыйрында, Он миң, жүз миң жыл мурда Санжыргалуу жер үстүн Айлантышып тургунга: Келемиштер, кериктер, Арстан, бөрү, эликтер, Жолборс, илбирс, куландар, Кескелдирик, жыландар,

Конкурска: Балдарга табышмак

№16 …Ай, Ай! Асмандагы алтын ай, Аскар – Аруу, Аппак, мөлтүр балдардай. Балга ороп, бал таңдай, Таңда чуркайт карматпай. Кана балдар тапкыла?! Табышмакты бир жаттай, Таппасаңар бир саптай. Ыр жазайын тил катпай… Ошол ырды калтырбай, Жаттагыла тартынбай…