Ооган эл жомогу: Айлакер түлкү

Түлкү азык издеп, жортуп келе жатканда, бир топ чөөлөргө кезигип калат. Түлкү адегенде чочуп кетти, бирок сыр алдырбай, ызаат кылып: — Сиздерди көргөнүмө кубанычтамын, достор! Кош келипсиздер. Жол болсун, кайдан келип, кайда бара жатасыздар? – деди. Чөөлөрдүн дөбөтү жооп берди: — Санаалаш түлкү доско туш келгенибиге кубанычтабыз. Тиги өзөндүн аркы бетиндеги бамбук токою – биздин мекенибиз. Бирок жагдайыбыз анча эмес,  кийинки үч күндө наар албай, тишке бирдеме илинеби деп өзөндөн өтүп келип турган жайыбыз ушу, — деди. Түлкү унчукпай калды. […]

Бурят эл жомогу: Кедейдин букасы

Бир кедейдин жалгыз букасы бар экен. Бир күнү ал токойдо оттоп жүрсө жети карышкыр кол салат. Бука качкан бойдон келип кедейдин кепесине кире качканда, карышкырлар кошо кирет. Кедей чуркап жетип, эшигин жаба калат. Бука жети карышкырды жети жакка челип сулатат. Кедей алардын терисин сыйрып пайдага туйтунат. Кедейдин жалгыз букасынын эрдиги элге дүңгүрөйт. Көп букасы бар бир бай муну угуп арданат: “Кедейдин жети букасы жети карышкыр сүзүптүр. Менин жети букам бир да карышкыр сүзө элек. Кой, кечке эле бордой бербей букаларымды […]

Бирма жомогу: Ынтымаксыз ырыскы болбойт

Калың токойдун четинде бир короо уй жайылып жүрчү. Алар дайыма бирге, биринен бири алыс ажырабай чогуу жүрүшчү дейт. Ошол эле токойдо арамза жолборс жашаган, анын эсинен кетпей, эптеп уйдун этине тойсом деген ою орундалбай келди. Уйлар бирге таш дубалдай бекем, эч кандай жырткыч жакын жолой албайт. Жолборс көпкө ойлонуп бир амал тапты, уйлардын ынтымагын ыдыратмак болду. Ошентип бир күнү бир уйга жакын келип шыбырай баштады: Мени уксаң, ийри мүйүз! Тетиги капталы карала, кыска мүйүз сени жөн эле сүзүп салам дейт […]

Армян эл жомогу: Бир тамчы бал

Бир тамчы бал!.. Аны үч жолу айт, төрт жолу кайтала, бирок бир тамчы – аз эле бирдеме! Эч нерсе жок десең да болот. Чындыгында бир тамчы бал деген эмне?.. Кана, угуп койчу… Алыскы бир айылда дүкөнчү жашаптыр. Ал бал сата турган. Ооба, жыты буркураган, янтардай, күнгө чагылышкан, кичинекей тамчысынан так ушул жомок башталган бал. Дүкөнчү  маанайы жарык, көңүлү ачык болуп дүкөнүндө отурду. Күн жаркырап тийип турат, бакта чымчыктар сайрайт, жел согуп, бутактарды кыймылдатат… – Охай! – деди дүкөнчү. Бул: «Ох, […]

Бурят эл жомогу: Болушунча тойгуз

Абдан сараң бир бай болуптур. Өмүрүндө бирөөгө бир нерсе берип көрбөптүр. Бир күнү Будамша деген эпчил жигит досторуна: “Керек болсо мен сараң байдыкына кирип тоюп чыгам”, — дейт. Достору ишенбей мелдеше кетишет. Будамша ошол эле күнү сараң байдын үйүнүн артындагы эски ийиндин үстүнө келип таягын чапчудай белен кармап отуруп калат. Аны көргөн бай басып келип сурайт: — Эмне отурасың? — Менин атым Болушунча тойгуз. Мына бул ийинге бир калтар түлкү кире качты. Чыкчу болсо чаап алып пайда табайын деп аңдып […]

Африка эл жомогу: Капумбу жана айбандар

Балуба уруусунун жомогу Бир күнү капумбу бардык айбандардын ортосунда туруп алып: – Силердин араңарда мендей тамак жей алганыңар барбы? Тамак жегенден мага жеткениңер жок,  – деп мактанды. Анда арстан тура калды: – Мени менен мелдешип көрчү! Экөө жей башташты. Көпкө чейин жешти. Аягында арстан чыдабай четке чыга келди да жеңилгенин мойнуна алды, а калумбу болсо дагы эле жеп жатат.  Леопард тура калды: – Сени мен жеңем! Бирок леопард да ага теңеле алган жок. Ким калумбудан көп жейм дегендин баарынын жолу […]

Кыргыз эл жомогу: Кимиси акылдуу?

Илгери өткөн заманда бир кемпир-чал болуптур. Алардын өлүм саркытынан калган жалгыз баласы, анан баласынын кара кер бээси бар экен. Жыл сайын кербенчилерге кошулуп, алыс-алыс жактарга жол жүрүү балага адат болуп калыптыр. Жазында кетсе, күзүндө кийим-кечек, кеңири тамак-аш жана койну толгон акча менен келүүчү экен. Ата-энеси буга аябай кубанчу дешет. Бир жолу бала кербендер менен жазында кетип, жайдын толугунда үйүнө келет. Мындай эрте келип калганына ата-энеси аябай таң калышат. Атасы: – Балам, сен эмне эрте келдиң? – дейт. – Мен өзүмө […]

Араб эл жомогу: Жиха жана үч жолоочу

Жиха коон-дарбыз өстүрмөк болду. Жайы бою жакшылап багып мол түшүм алды. Коондорунун салмагы жыйырма, дарбыздары элүү килого жетти. Бир күнү качыр минген үч жолоочу бакчаны аралап өтүп, дарбыз-коондорун тебелетип кетишиптир. Түшүмүнө далай зыян келтиришкен экен. Жиха ким тебелеткенин да билди. Булар казы, шериф жана шаардагы көптөгөн дүкөндөрдүн ээси, семиз соодагер экен. Алардан келген зыянды кантип өндүрөсүң? Алар үчөө, Жиха жалгыз. Жөнөкөй кишилер да эмес. Буларды бузуш керек деп ойлонду. Эң биринчи алардын ичиндеги эң кадыр-барктуу казыга кайрылды. Анын качырынын төшүнөн […]

Ооган жомогу: Сараң киши дайыма чыгаша тартат

Бир күнү сараң киши нан менен бал жеп аткан экен. Көчөдөн өтүп бараткан киши учурашып калды.  Анын кирип келатканын көрүп, нанын шашып ката койду. Балды алып койгончо киши кирип калды. «Эчтеке эмес, – деп ойлоду сараң, – ал  балдын баарын жалгыз жей алмак беле». Келген кишиге айтат: – Кел, балдан же, жактырсаң. – Макул, – деп жооп берет конок, – бал деген жакшы нерсе да. Аябай даамын мактап, балдан сугунуп жей баштады. – Ооба, – дейт сараң, – чындыгында даамы […]

Авар жомогу: Арстан, карышкыр жана түлкү

Бир күнү түлкү менен карышкыр кетип баратат.  Алдынан арыстан чыгып, тигилерге айтат: – Келгиле, дос бололу, үчөөлөп бирге аңчылык кылалы, тапканыбызды тең бөлөлү. Карышкыр ойлойт: «Кандай жолдуумун! Арыстан төрөнүн өзү менен достошом! Бирге аңчылык кылабыз! Акыры ачка калбайт экем, андайдан кутулдум! Анан айтат: – Сени менен достошуп, бирге аңчылык кылганга өтө кубанычта болом, урматтуу арстан! Түлкү ойлонот: «Арыстан төрө менен бирге аңчылык?.. Жо-ок, мындай достуктан оомат болбос». Карышкырга акырын шыбырайт: – Күчтүү менен алсыздын достугу алсызга пайда алып келбейт. Кереги […]

Корей эл жомогу: Ким чочко?

Ли династиясынын биринчи королу Тхэчжонун Мун Хак деген акылман кеңешчиси болуптур. Вазир жакшы хан жакшы дегендей бул кеңешчисинин арты менен король көп ийгиликтерге жетишиптир.  Мун Хакка ичинен ыраазы болуп жүргөн король бир күнү анын урматына үлпөт уюштуруп, падышачылыктагы бүт ак сөөктөрдү чогултат. Арак суудай агат. Ак сөөктөр акылман кеңешчинин ден соолугу үчүн көтөрүшөт, иштери ийгиликтүү болушу үчүн, өмүрү узун болушу үчүн көтөрүшөт, үй-бүлөсү үчүн, бала-чакасы, небере-чөбөрөлөрү үчүн көтөрүшөт. Ошентип күүлдөп, гүлпөттү көркүнө чыгарган королдун коноктору мас болуп калышат. Падыша өзү […]

Молдова эл жомогу: Бейиштеги поп

Күндөрдүн биринде Тындалэ менен Пэкалэ бир попко жалданып иштеп калышты. Поп аябагандай орой, сараң болгондуктан кол астында иштеген кызматкерлеринин сазайын берчү. Экөө тамак сурашса, жумушка айдап баш көтөртпөй иштетет. Айлык акыларын сурашса да кудайга сыйынып, кулдук ургула деп кыйнайт. — Ойлогонуңар акча менен эле тамак, барар жериңер тигил дүйнө болгондон кийин кудайга ыраазычылык билдирип, көбүрөк сыйынгыла. Түбөлүктүү жашоо ошол жакта, жакшылыкты билбеген наадандар!- деп кайталаганы кайталаган. Пэкалэ менен Тындалэ попту эпке, кепке келтириштин амалын көп жолу кылышты. Бирок поп өзүнүкүн […]

Адыгей эл жомогу: Төрт дос

Аюу, карышкыр, түлкү жана каман дос болушту. Дайыма бирге жүрүп, олжону бирге табалы деп чечишти. – Тапкандарыбызды тең бөлүшөбүз, – дейт карышкыр. Бир күнү кечке токойду кыдырып эч нерсе таба алышпай ачка отурушту. Чарчаган каман уктап калды. Түлкү тигилерге шыбырайт: – Азыр каманды жеп алалы. – Кантип жейбиз, ал биздин досубуз эмеспи! – дейт аюу. – Кантип жей алабыз, карачы, азуулары кандай! – дейт карышкыр. – Коркпо карышкыр, – дейт түлкү, – биз аны менен алышпайбыз. Биз анын өзүн макул […]

Молдова эл жомогу: Пекалэнин канча койу болгон?

Күндөрдүн биринде Тындалэ таяктын башына түйүнчөгүн түйүп, аны ийнине илип алып келаткан Пэкалэге кезигип суроо узатты: — Ээ досум, каякка? Пэкалэ: — Койчуман менен сүйлөшүп, койлорду тоого жеткиргени баратам. Тындалэ: — Сенин көп койуң барбы? Пэкалэ: — Ак койдон бирөө да жок, ал эми кара койлор андан да аз. Которгон Айтбүбү ОРУНБАЕВА