Казак эл жомогу: Алдар-Көсөө менен Жээренче

Жээренче дагы бир жолу жолукканда Алдар-Көсөө жүзгө таяп калган эле. Ал мындайча болду: Жээренче айылдын четиндеги дөбөдө отурган. Караса, жолдо таягына сүйөнүп араң баскан абышка келатыптыр. Жакын келип учурашып, жанына отура кетти. Жээренче ошондо Алдарды тааный койду, себеби улгайган кишинин ээгинде бир тал сакалы жок эле. Жээренче кубанып кетип сөз баштады: – Алдар, сен жүзгө чыктың, барбаган жериң, көрбөгөн элиң калган жок, сенин изиң калбаган жол болбосо керек. Көргөн-билгениңден айта отурсаң – мен ыраазы. Алдар-Көсөө эч жооп бербей, унчукпай көпкө […]

Еврей эл жомогу: Наавайчы менен ээсиз күч

Наавайчы түндөсү камырын жууруп коюп, камыр ачыганга чейин тук этип алмай болот. Уктап калары оюна да келбейт. Бирок ушундай катуу уктаган экен, таң атканда ойгонот. Заманы куурулат: камырым нанга жарабай калып, оңбогондой чыгымга учурадым го деп ойлойт. – Өлдүм, өлдүм! Камырдан да, акчадан да кол жуудум! Эртең эми кайсы акчама ун алам? Карбаластап камырга жүгүрүп жетсе, кудай мындай бербеспи – оозу ачылды: нандары таптатынакай бышып, сатыкка дапдаяр болуп калыптыр. Ушунчалык сонун бышкан экен, кардарлар нанды бир заматта талап кетишти! Кийинки […]

Корей эл жомогу: Илгери-илгери каптаган сел

Топон суу элдин баарын жалмаптыр. Болгону эки тирүү жан калат – агасы менен карындашы. Экөө жатындаш экен. Ал экөө эң бийик тоонун чокусуна чыгып кеткен үчүн гана аман калышыптыр. Ошол тоонун бийиктиги деле Түндүк Кореядагы 2500 метр деңиз деңгээлиндеги Куу-Чоку тоосунан кем калышпаптыр. Суу тартылып болгон кезде гана кыз менен бала жакага түшүп келишет. Бирок эч бир тирүү жанга кезигишпейт. Эми эмне болот деп баштары катат экөөнүн – адамзат тукуму ушуну менен үзүлүп тынабы?! А агасы биртууган карындашына баш кошконго […]

Америка жомогу: Көмүр үнөмдөп калуу

Бостондо эң алгачкы жолу темир меш сатыкка түшкөндө, аны сата турган адам элдин баарына мактайт: – Бул мешти сатып алган киши көмүрдүн жарымын үнөмдөп калат. Муну уккан бирөө айтат дейт: – Анда мага экини сатың, кыштан көмүрү жок чыккандай болоюн! Соболго собол Янкилер[1] соболго собол менен жооп береби деген талаштуу маселе чыгат. Атургай жаакташууга жеткенде, талашты күчөтпөө үчүн Жонатан деген билерманды чакырышат. Анысы да янкилерден экен көрсө. – Сизден сураныч, түз суроомо түз жооп айтсаңыз, – дейт талашка түшкөндөрдүн бирөөсү. […]

Босния эл жомогу: Короз менен түлкү

Бир курдай айыл четиндеги дөңсөдө короз менен түлкү капыл-тапыл кабылып калат. Шаштысы кеткен короз бакка конуп, ырын созот. – Сен бу жерде не кылып жүрөсүң? – деди түлкү. – Ырдап отургандагым, – деди короз. – Ырдаганыңды койчу. Түшпөйсүңбү бери, намазга чогуу жыгылалы! Түлкүнүн арам оюна короз шыдыр түшүндү да, үн катты: – Токто! Мен ырдап турайын, ага чейин башка динчилдер окуй турсун, биз анан жыгылабыз намазга! – А эмне, дагы бирөөлөр келмек беле? – түлкү таңгалып сурады. – Мына келатышпайбы, […]

Америка жомогу: Тетири багытка кетүү

— Негедир асман түнөрүп тургансыйт деңизге, – капитан Элдед румпелдеги өзүнүн жаш жардамчысына кайрылды. – Теребелдин күңүрттөнгөнүн карачы! Кой үкам, үйдү көздөй кайыр, – деп коюп, өзү каютага жөнөдү. – Кай багытты көздөйүн? – бозулан артынан кыйырды дароо. Алардын үйлөрү Труродо эле, а бул жер Канада. Кеме болсо Чатемден алыс эмес Массачусетс штатындагы Кейп-Код булуңуна жетип калган. – Чардактардан көзүңдү алба, – деди капитан. – Алар багытыңды көрсөтүп барат. Ошентип каютасына житти. Алты сааттан кийин ойгонду. Эмдигиче жээкке жетип калыш […]

Армян эл жомогу: Ууру жана кедей

Ууру болуптур бир. Бир күнү ал кедейдин үйүнө кирет. Кожоюн кармап алат. Суракка алат ууруну: – Не издеп келдиң? Уурунун жооп узатып турганы: – Байлык издеп жүрмүн. Муну уккан кожоюндун күйбөгөнү күл болот: – Ой атаңдын оозун урайын десе, кандай уяты жок немесиң! Мен күндүзү издеп таппаган байлыкты сен түнүчүндө табат бекенсиң?! Кургабаган сүлгү Үйлөнүү үлпөтүнөн көп өтпөй төркүнүнө жөнөгөн келинден өз энеси сурап калды: – Кандай анан, кайненең менен болгон мамилеңер көңүлдөгүдөйбү? – Баары жайында, бир гана мага жакпаганы: […]

Армян эл жомогу: Кордуктун кордугу

Колго түшкөн ууруну султанга алып келишти. Султан аны шерменде кылмак болуп, ар бир жаран анын бетине түкүрүп өтсүн үчүн ууруну устунга байлатып таштады. Бир нече күндөн кийин аянттан өтүп бараткан султан устунга таңылган уурудан сурады: – Ии, кандай экен? Бу жашоодо мындан өткөн азап болду беле башыңда? – Болгон, болгон, о улуу урматтуум. – Ал кандай эле? – Үйүмө келген мейманга эмне берерди билбеген кордуктан өткөн кордукту көрбөгөмүн, – дептир ууру. Кылыч жана тил Шордуу бирөөнүн башын кыя чабар кылыч […]

Ингуш эл жомогу: Табанек Цаген

Жамгыр катуу жаап келди. Молдо көчөдө жүгүрүп баратканын Цаген терезеден көрүп калды. – Ва, молдоке, эмне жаш баладан бетер чуркап баратасың? – деп кыйкырып калды ага. – Суу болбоюн деп жүгүрүп келатам! – молдонун жини келе түштү. – Сен элге өзүң айткан акылыңды унутуп калдыңбы? Жамгыр деген – кудайдын берген берекеси, Кудайдын берекеси менен жазасынан качса болобу, молдоке?! – Сенин айтканың туура, – деди да молдо акырын ары басып кетти. Үйүнө жеткенче сыгып алма суу болду. Дагы бир күнү жамгыр […]

Лев Толстой: Кепе менен кан сарай

ЖОМОК Падыша кан сарай курду да, анын алды жагына бак тикти. Бирок бакка кире бериште иш жүзүндө чакан кепе турчу, анда кедей киши жашаар эле. Падыша бактын кейпин бузбоо үчүн ал өжүрөнү сүрдүрүүнү чечти. Ошол себептүү ал өзүнүн министрин кепени сатып алганы жармач кишиге жиберди. Министр кедейге келди да: — Сен бактылуусуң. Падыша сенин кепеңди сатып алмак болду. Чакан өжүрөң он сомго да турбайт, падыша сага жүз сом бермекчи. Анда мужук: — Жок, мен кепемди жүз сомго да сатпаймын. Министр: […]

Испан эл жомогу: Ки-ри-ко-ко!

Тоодо бир адам жашаптыр.  Анын кичинекей үйү жана чоӊ чарбасы: тармал койлору, семиз чочколору, шамдагай көгүчкөндөрү, тынчы жок тооктору  жана дон Педро деген корозу бар экен. Короз чоӊ, анан өтө сулуу болгон. Күнү бою короодо койкоӊдоп, кооздонуп ары-бери басып жүрчү, эртеӊ менен баарынан мурун ойгонуп, кашаага секирип чыгып күнгө салам бере турган. – Ки-ри-ко-ко! – кыйкырат, аны бүт айылдын короздору кайталап, кыйкыра баштайт. Ал укмуш кыйкырган. Жок, өтө укмуш десек болот! А таажысычы!  Буттарындагы текөөрүн айтсаӊ! Кыскасын айтсак, бул айылда […]

Армян элинин алакандай жомоктору

Бүтүн зайып Бир дыйкандын эки колуктусу болуптур. Бул үчүн ал соттук суракка алынат. Сот сурайт: – Мындай кылмыш кылууга сени эмне түрттү? – Урматтуу сот, мен муну кылмыш деп санабайм, эмне экен, – деди дыйкан. – Менин эки эмес, бир эле зайыбым бар. Зайып деген эмне? Ал – адамдын жарымысы. Муну ким билбейт? Айтылат ко – “менин теңим“ же “менин жарымым” деп. Ошон үчүн бүтүн болсун деп эки катын алгамын, – деген экен. Падыша Ичи заар, жалкоо балага айтышар эле: […]

Армян эл жомогу: Пахлаванын даамы-ай!

– Кайсы татты ширин, кайсы тамак даамдуу? – деген соболго ар ким өзүнө жакканын жерге-сууга тийгизбей мактады. – Йе, туугандар, койгулачы, – деп Сако чыкты. – пахлавадан өткөн таттуу жок. – А сен муну кайдан билесиң? – Кери Торос сурап калды. – Эгер билбесем, былжырабайт элем да, – деп жооп кайтарды Сако. – Эй, сен кайдан билмек элең? Ай-ай! – Магдесанц Арут сөзгө аралашты. – Пахлаваны өзүң жеп көрдүң бекен? – Жебесем да билем аны, – деди Сако мурдун көтөрүп. […]

Кыргыз эл жомогу: Жибек пилла курту

Илгерки өткөн заманда ак көңүл, берешен, боорукер чал-кемпир жашаптыр. Экөө тең бала көзүнөн учуп жүрүп, далай жашка барган кезде уулдуу болушат. Карыганда көрдүк деп атын Картайган коюшат. Баласы ата-эненин ишенимин актап, кенедей кезинен тартып эмгекчил, сылык-сыпаа өсөт. – Улуудан уялып, кичүүдөн ийменет, – дешип, айылдагылар баланы абдан жакшы көрүшөт. Картайган жыл өткөн сайын эр жетип, күчкө кирип, ата-энесинин жүгүн азайтат, алардын колуна кол, бутуна бут болот. Атасы тобосун жазбай баласына аябай сыймыктанат. Турмуштары абдан оңолот. Ал жазында жарышып эгин айдап, […]