Африка элдеринин жомогу: Капумбу жана айбандар

Балуба уруусунун болмушу Бир күнү капумбу бардык айбандардын ортосунда туруп алып: — Силердин араңарда мендей тамак жей алганыңар барбы? Тамак жегенден мага жеткениңер жок,  —  деп мактанды. Анда арстан тура калды: — Мени менен мелдешип көрчү! Экөө жей башташты. Көпкө чейин жешти. Аягында арстан чыдабай четке чыга келди да жеңилгенин мойнуна алды, а калумбу болсо дагы эле жеп жатат.  Леопард тура калды: — Сени мен жеңем! Бирок леопард да ага теңеле алган жок. Ким калумбудан көп жейм дегендин баарынын жолу […]

Молдова эл жомогу: Поптун акылсыз уулу

Поптун уулу болуптур. Эч нерсе үйрөнбөгөн, колунан да түк келбеген акылсыз, жалкоо экен, түгөткүр. Теректей бой берип, теменедей акыл бербептир ага. Мурдун чукулап отургандан башканы билбейт. Бир күнү үйдө нан жок калып, кызматкерлердин бири жок, баары жумуш боюнча кетишкен. Поп баласын чакырып айтат: — Уулум, айланайын! Үйдө бир кесим нан калбаптыр, туз салган идиштин да түбү көрүнөт. Мобу эки алтын теӊгени ал да базарга барып кел. Бир теӊгеге нан, экинчисине туз сатып ал. Поптун уулу акчаны алып  базарга келди. Мында […]

Фарсы эл жомогу: Арстан, түлкү жана чычкан

Бир күнү арыстан кой кармап алып капчыгайдын бир далдаа жерине келип жей баштады. Койдун жартысын жеп, калганын калтырып койду. Аны көрүп калган түлкү акырын жылып жакындай баштады. Эптеп этке тойсом деп ойлоду. Арстан жатып, ойлонду: «Мен го тоюп алдым, мейли эми түлкү да жеп алсын» — деп уктамыш болуп калды. Түлкү болсо кокус ойгонуп кетпесин деп койдун ичегиси менен арстандын буттарын байлап салды. Тойгончо жеди да кетип калды. Арстан турайын деди, бирок ысык күн ичегини кургатып, катырып салыптыр, ал кыймылдай […]

Италия эл жомогу: Гандзирри көлү

Мессина жерине бир бай келиптир. Ал ушунчалык бай экен, өзүнүн канча байлыгы бар экенин да билбептир. Ал жерден Гандзирри көлүнө сейилдеп чыгат да анын сулуулугуна өтө суктанып, жактырып калат. Эми байлардын бирдемеге кызыкса  аны сатып алгысы келген жаман адаттары бар эмеспи. Сураштыра баштайт: — Бул көл кимдики? — Королдуку да, — деп жооп беришет ага. Бай түз эле королго барат. — Улуу урматтуум, көлүӊүздү мага сатпайсызбы? — Эмнеге сатпайм! – дейт король. – Баасы келишсе сатпагандачы, сатам. — Канчага баалайсыз? […]

Индия эл жомогу: Ач көздүк эмнеге алып барат

Деңизден алыс кыштакта абдан ач көз жана сараң дыйкан жашаптыр. Бир күнү ал кокос жаңгагын жегиси келип, он рупий алып базарга барып, биринчи эле дүкөнгө кирип сурап турду: — Кожоюн, кокос жаңгагың канчадан? — Төрт ан турат (ан – Индиянын майда тыйыны). — А сен үч ан турган жаңгак кайда сатыларын билбейсиңби? — Билем, кошуна дүкөндө. Сараң дыйкан ал жерден да жаңгак сатып алгысы келбеди. Мындан да арзан жаңгак издеп дагы ары жөнөдү. Ошентип бир нече саат бою базарды кыдырып, […]

Кыргыз эл жомогу: Жоомарт жана Адил

Илгери, илгери бир кылымдарда жанаша жашаган эки элде Жоомарт жана Адил деген кандар өткөн экен. Жоомарт кан калкына карамдуу, элди тегиз көргөн, тегиз жашасын деген киши болгон. Бул кан бир күндө сарайында түшкө дейре иштеп, калган убактысында элди аралап, «ач, жылаңачтар жокпу» деп жүрүп өткөрчү экен. Күндөрдүн биринде талаа-түздөгүлөрдү кыдырып келатып, суу ичип аткан эшекти көрөт. Аны абайлап караса арка-башы жоор, арык, алы кетип арыган эшек экен. Жоомарт «бул эшек элге кызмат кылган, эчен жолу эмгектенген, ошондуктан ушул абалга жеткен», […]

Италия эл жомогу: Кыздын себи

Кыштын кызы Бореа-бороон ойлонуп отуруп, жашым келип калды, багымды табайын деди. Түштүктөн соккон шамал Сирокко — көӊүлүнө толду. Учуп барып тартынбастан маселени кабыргасынан койду: — Дон Сирокко, мага үйлөнгүӊ келбейби? А Сирокко эркин жашоого көнгөн. Кааласа Африкага учуп барат же деӊиз үстүн чарпый зуулдайт – аялдын эмне кереги бар ага! Ошондуктан жообу мындай болду: — Э, донна Бореа, эки жакыр бириксе капчыгы толуп бай болбойт. Менде го эч нерсе жок, сенин деле жарытылуу себиӊ бар экенинен күмөнмүн. — Кантип мен […]

Кытай эл жомогу: Коёндун куйругу

Коёндор жаңы жаратылганда узун жана барпайган кооз куйруктуу болушуптур. Алар мындай жакшы куйругу менен абдан сыймыктанып, анысын бийик көтөрө көйрөңдөнө басып, ар кимге мактанышчу экен. Ал тургай башка жаныбарлардан өзүлөрүн жогору коюп, аларды кемсинтип, келекелеген кептери менен шылдыңдашчу дешет. Бирок ушундай кылыктарынан улам алар кооз куйруктан айрылып калышыптыр. Ал окуя мындайча болуптур: Бир жолу коёндор суу жээгинде ойноп жүрүшүп, наркы жээктеги жашыл шалбааны, чөбү көйкөлгөн жерди көрүшүп, ага кантип жетүүнү билишпейт. Анткени сууда сүзө алышчу эмес. Ошентип турганда суудан картаң […]

Италия эл жомогу: Бир тоголок капуста

Так деӊиздин жээгинде эскилиги жетип кыйшайган жаман там  турган. Ал үйдө андан да карган балыкчы чал кемпири менен жашады. Алар өтө жакырчылыкта күн көрүшкөн. Абышка балык кармап келет, кемпир балык сорпо жасайт – курсактары ток, өмүр өтүп жатат. Бир күнү кечинде абышкасы он чакты макрель балыгын кармап келди. Кемпир балык сорпого казанын камдап, бир убакта балык тазалоого келгенде күңкүлдөп кирди: — Күндө эле балык, балыктан башка билбейбиз. Тажатты го тап-такыр. Капуста жегим келип, жаным чыгып  баратат. — Келесоо болбо, кемпир, […]

Еврей эл жомогу: Баланын акылы

Адамдар Сулайман падышанын кеменгерлигин, анын жаш баланын да акылын колдоно билгенин азыркыга чейин айтып жүрүшөт. Бул мындайча болуптур: Илгери бир базарда эки соодагер жанаша иштешчү. Алардын дүкөнүнүн ортосун бир гана тактай тосмо бөлүп турчу. Бири жыпар жыттуу чөптөрдү сатса, экинчиси зыгыр май сатчу. Бир жолу базар жабылар алдында жыпар чөп саткан соодагер тактайдын тешигинен кошунасын шыкаалап, анын алтын динарларды санай баштаганын көрөт. Тыйындардын канча экенине кызыккан неме кошунасы менен кошо санап, анын жүз алтымыш беш алтын тыйыны бар экенин билет. […]

Италия эл жомогу: Флорионун сыры

Бул окуя  атагы алыска кеткен Флоренция шаарында болгон. Анан кайсы шаарда болмок эле дейсиӊ? Сөз деген укмуштуудай айкелдер жөнүндө болгону жатпайбы. Так ошол Флоренцияда улуу скульптор – жаратуучулар, архитектор жана сүрөтчүлөрдүн өнөрү менен дүйнөгө атагы чыккан эмеспи. Эми ушул атактуу Флоренцияда жаш скульптор Флорио жашаган. Анын колундагы кескичинен жасалган мрамор статуялары же колодон куюлган айкелдерине аябай эле жакшы акча төлөшчү, ошондо да ал байкуш кайырчыдан да ашпаган  кедей бойдон калды. Анын аты да белгисиз эле. Бирок анын устаты мастер Фабианонун […]

Кыргыз эл жомогу: Сыйкырдуу сака

Илгери-илгери миң койлуу киши менен жүз койлуу киши кошуна жашайт. Койлорун балдары кайтарып жүрөт. Күндөрдүн бир күнүндө миң кой кайтарган бала менен жүз кой кайтарган бала койлорун эки бөлөк жайып коюп, чүкө ойношот. Кечке ойноп, жүз койлуу бала чүкөсүн бүт уттуруп, бир сакасы эле калат. Ошондо гана кайтарган кою эсине түшүп, койлоруна келсе, баарын карышкыр кырып кетиптир. Үйүнө баргандан коркуп, бала бир үңкүргө түнөйт. Курсагы ач, ичерге тамак жок, кою кырылып, чүкөсүн уттуруп, ичи күйүп уктай албайт. Ошондо сакасын колуна […]

Кыргыз эл жомогу: Үч кыз

Илгери-илгери бир кишинин үч кызы болуптур. Улуусу күзгүгө каранып отурганды жакшы көрсө, ортончусу таранганды сүйөт. Кичүү кызы куурчагына кийим тигүү менен алек болот. Күндөрдүн бир күнү энеси кыздарды карагат терип келүүгө жиберет. Үчөө үч баштык алып, карагат терүүгө женөйт. Карагат калың өскөн жерге келишип, а дегенде кызыгып жешет. Бир аздан кийин тиштери камалып, карагат жегилери келбей калат. Анан баштыктарына тере баштайт. Толоюн деп калганда шагылга улам бири төгүп алып, кайра терип отурат, кыздар кеч киргенин байкабай калышат. Күн батканын акыры […]

Белорусь эл жомогу: Жоголгон сөз

Иван алыскы бир кыштактан аял алды. Үйлөнүү той болуп, аз жашаштыбы, көп жашаштыбы бир күнү аялы Параска Иванды кандайдыр жумуш менен апасына жиберди. Кайненеси аны жакшы тосуп алды. Алдына куурулган картошка, туздалган козу карын, балык кошулган пирог койду. Андан соң өмүрүндө эч качан жеп көрбөгөн кычкыл десе кычкыл, таттуу десе таттуу, суюк да эмес, коюу да эмес, ысык же муздак эмес, бирок абдан даамдуу тамак берди эле, Иванга абдан жакты. Үч табакты ары-бери кайсап, төртүнчүсүн сурагандан уялып, кайненесинен сурап турду: […]