Эстон эл жомогу: Ар ким өзүнө тийиштүүсүн алды

Бир кембагал жолоочу абышка сапар тартып  келатты. Күн батып, түн жамынып калгандыктан жакын жердеги үйлөрдүн бирине суранып, түнөп кетүүнү чечти. Чоң үйдүн терезесин черткилеп: — Түнөгөнгө уруксат бекен?- деди. Байдын аялы чыгып аңкылдап, кыйкырып калды. — Азыр итти бошотом! Дегеле түнөгүчүн көр! Жогол көзүмө көрүнбөй! Жолоочу андан ары жолун улады. Келатып эски кичинекей үйдү көрдү. Терезесин черткилеп: — Түнөгөнгө уруксат бекен?- деди. — Келиңиз, кириңиз! Бирок менин үйүм тар, нааразы болбо, — деди сыпайы. Абышка үйгө кирип: анын жакыр жашаарын, […]

Казак эл жомогу: Чабалекейдин куйругу эмнеге эки ачакей болуп калган

Илгери-илгери дүйнө жүзүн Айдахар деген коркунучтуу жылан башкарчу экен. Эки жүздүү чиркей ага кызмат кылат. Жылан чиркейди өзүнө чакырып: — Дүйнө жүзүн кыдырып учуп, болгон кыбыраган жандыктын канын татып, кимдики даамду экенин кайтып келип айтасың. Кимди көргөзсөң ошону жеп турам, — деди. Кожоюндун тапшырмасын аткарып, кайтып келатканда алдынан чабалекей кезикти. — Каяктан учуп келатасың?- деди. — Менин кожоюнумдун буйругу менен дүйнө жүзүн кыдырып, кимдин каны даамдуу экенин аныктап келатам,- деди чиркей. — Анан… эмнени билдиң? — Баарынан да, адамдын каны […]

Кыргыз эл жомогу: Мүнүшкөр

Илгери-илгери он жети жашар мүнүшкөр бир байдын үйүнө келип консо бир бүркүт турат. Эртең менен бай байбичеси экөө желеге бээ байлайлы деп кетишет. Бала бүркүткө карап: — Кайран асыл, билген кишинин колуна тийбей, билбес кишинин колуна тийипсиң,- деп сүйлөнөт. Анын сөзүн угуп калган бир бала байга барып: — Үйдөгү конок бала бүркүттү «кайран асыл, билген кишинин колуна тийбей, билбес кишинин колуна тийип калыпсың» деп жатат,- дейт. Бай балага келип: —  Бүркүттү таптап бергин,- дейт. —  Бүркүттү таптоону билбеймин,- дейт бала. […]

Италия эл жомогу: Королдун туткундары

Король боюнча сөз болуп калды эле, эмесе дагы бир король жөнүндө жомок угуп койгула. Илгери Италияда кандай болгонун билесиӊерби: кайда барсаң король, майда мамлекеттерге бөлүнгөн, бир шаарда бир король, башкасында экинчи король. Ушундай бир өлкөдө карт король өлүп, ордуна анын уулу таажы кийип, король болуп калат. Ал алгачкы башкаруусун эл-жерин кыдырып көрүүдөн баштады. Башкы кеӊешчи менен министрлеринин коштоосунда ак боз атты минин өз өлкөсүн айланып чыкты, түшкө жакын чыккан король, күн батканча кыдырып бүтүп, кайра келип калды, кудай жалгап анын […]

Кыргыз эл жомогу: «Арман ай»

Илгери, илгери бир карыя киши басса-турса эле «арман ай» деп жүрчү экен. Бул карыянын топ бузар курдашы болуптур. Бир күнү ошол курдашы: — Сен дайыма эле «арман ай» деп жүрөсүң, эмнеге арман кыласың? Бала-чакаң бар, төрт түлүгүң шайма-шай,- деген экен. Ошондо карыя: — Менин арманымды уга турган болсоң балдарыма айткын, элди чакырып тамак берсин, арманымды ошондо айтам,- дейт. Курдашы карыянын айтканын анын балдарына айтат. Балдары бээ союп элге тамак берет. Ошондо карыя: — Мен жашымдан жетим калган элем. Жыйырма жашымдан […]

Фарсы эл жомогу: Тил кылычтан жаман жаралайт

Илгери бир отунчу болуптур. Токойдун четиндеги жаман там үйдө аялы экөө жашаган экен. Күнүгө балтасын көтөрүп алып токойго отун кыйганы жөнөйт. Бир күнү токойдон ырылдаган, онтогон үндү угуп калды. Эмне болду деп барып караса, буту шишип баса албай калган чоӊ арстанды көрдү. Отунчу кайраттанып, ага жакын басып барды. Анда арстан кишиче сүйлөп жиберди: — Адамдын баласы, мени угуп турчу, таманыма тикенек кирип ириӊдеп, бастырбай калды. Жакшылык кылып тикенекти сууруп салчы! Ал эӊкейип тикенекти сууруп, таманын тазалап берди. Ошондон кийин экөө […]

Португал эл жомогу: Кудай же азезил

Кудай десем кур калбайм деген, түз жургөн бир ак ниет  дыйкан болуптур. Бир күнү токой аралаган кыябанда кетип баратса алдынан азезил чыга калат да айтат: — Кудай мага душман, сен аны гана угасыӊ. Бирок биле жүр: менин душманымдын досу — менин душманым. Демек сен мага душман  болгон соӊ, мен сени өмүр бою бактысыз кылам., сен күнү-түнү кудайыӊа жалынсаӊ да, бардык касиеттүү ыйыктар сен үчүн сыйынса да сага эч нерсе жардам бербейт. Дыйкан коркконунан титиреп араӊ сүйлөдү: — Бирок мен сизге […]

Молдова эл жомогу: Эки бир тууган жана жокчулук

Эки бир тууган болуптур. Бай агасынын акчасын тооктору да терип жебей калган экен, а инисинин үйү толо оозун ачкан ачка балдары менен алакандай жери гана бар эле. Жан бакканга жыл бою агасына иштеп берип, акысына бир ууч гана буудай алчу экен. Буудай бышканда аялы экөө түшүмүн жыйнаганга киришет. Кечинде жаан жаачудай, чагылган чартылдап келди. Кедей аялын үйүнө жиберип, өзү буудайды жаанга калтырбай боологонго киришти. Кечке чейин иштеп, караса бирөө талаада кыбырап жүрөт. — Сен кимсиӊ ? – деп кедей сурап […]

Америка эл жомогу: Янкилер – ойлоп табуучулар

Бир ирет эки янкинин ортосунда абдан кызыктуу сүйлөшүү жүрдү. — Мистер Блитц, сиз уктуңузбу, нантекеттиктер жаңгак жасоочу станок ойлоп табышканын? — Чын элеби? Ал немеси кантип иштейт экен? — Жөпжөнөкөй! Жанагы эт туурагыч сыяктуу эле иштейт экен, чоң тешигине жаңгактын сөңгөгү менен бутактарын салып, бурагычын айлантканда биягындагы майда тешиктеринен жаңгактар тоголонуп түшө баштайт да, майда таарындылары болсо жүгөрү, буурчак, андан майдалары буудай менен тарууга айланып чыга келет экен, муну мен өз көзүм менен көрдүм. — Машина болбосоң коё кал! — […]

Португал эл жомогу: Маймылдар

Кызыл топу саткан бир соодагер болуптур. Бир күнү токой аралап кардарларына жөнөйт. Күн аябай ысып, токойдо адам чыдагыс үп болуп турду. Чарчап, тердеген соодагер бактын түбүнө кыйшая кетти. Жалбырак арасынан күн тийип, баштан өтүп кетпесин деп кызыл топунун бирин кийип алды. Жүгүн жанына коюп, ыӊгайлана жатты да мемиреп уйкуга кетти. Бир топтон кийин уйкусу канып, сергип калыптыр. Турда да керилип-чоюлуп, кол сандыгын көтөрсө, анысы бош. Бир да топу калбаган. “Эмне балаа болуп кетти? Топуларымды ким уурдады? Эми ууруну кайдан табам?” […]

Кыргыз эл жомогу: Үч ууру

Үч жерден үч ууру аттанып, бир жерден үчөө тең кезигишет. Бул уурулар сөзгө келип, бири-бири менен таанышышат. Биринчи ууру: —  Мен жанда жок уурумун,- дейт. Экинчи ууру: —  Мен жанда жок баатырмын, — дейт. Үчүнчү ууру: — Мен жанда жок ченчимин. Мен отун бар деген жерде отун, суу бар деген жерде суу, эл бар деген жерде эл бар, кыскасы, бар деп айткандарымдын баары бар, баарын караңгы, жарыкта болсун жазбай табам,- дейт. Ошентип узак жол жүрүшөт. Жүрүп отуруп, жүрүп отуруп бир […]

Фарсы эл жомогу: Чоң кумурска менен кичинекей кумурска

Бир күнү чоӊ кумурска кичине кумурскага  келип айтат экен: — Мени укчу, карызга бираз ун берип турасыӊбы? Эгин бышаары менен кайтарып берейин. Кичинекей кумурска жооп берди. — Мейли, берсе берейин, жүр мени менен, азырынча кудайга шүгүр, ун бар го. Ошентип экөө жөнөп калды. Чоӊ кумурска алдыда, кичинекейи артында. Бир убакта караса чоӊ кумурска алдыга бир топ алыстап кетиптир. Анда кичинекейи үн салат дейт: — Эй, досум, унду бере элек жатып сага жете албай баратам, карыз алгандан кийин кандай болот деп […]

Африка элдеринин жомогу: Маймыл, жылан жана коён 

Сото уруусунун болмушу Илгери, илгери жаныбарлар да кишилердей эле сүйлөшкөн убакта бир маймыл жашаптыр. Бир күн тамак таап, өзөк жалгаганга бирдеме издеп чыгат. Дөбөгө чыгып, күн чубакта какталып жаткан ташты оодарып, алдынан толгон курт-кумурска, коңуздарды таап, жакшылап курсагын тойгузду. Дагы жөнөдү. Бара берет. Бир аздан кийин дагы бир таш көрөт. Алдында басылып олчойгон жылан жатыптыр, араң эле жаны бар. Жылан маймылга жалынып сурана баштады: — О, атамдын баласы, бир боорум, бул ташты оодарып, мени бошотуп кой. Жардамыңды аяй көрбө! Маймыл […]

Корей эл жомогу: Жолборс кандайча курмадан коркту

Кечке аң уулап жолу болбогон ачка жолборс түн киргенде айылга түшүп келип, четтеги жаман алачыкты көрөт. Ал жактан алсыз аялдын үнү менен жаш баланын ыйлаганын угуп, акыры курсак кампайтат экемин деп сүйүнүп кетет, жаланып да жиберет. Эки-үч секирсе эле жеткидей жакын аралыкка келип токтой калып кулак түрөт. — Уктай кой, балам уктай кой, апакеңди кыйнабай, — деп бешик ырын кыңылдап, үнүн баспай ыйлап жаткан баласын сооротуунун жан алакетине түшкөн аялдын жалынганы эшитилет. Ал ансайын бала чырылдап ыйлаганда энеси аны коркутканга […]