Индонезия жомогу: Сулайман падышанын акылмандыгы

Акылман падыша Сулаймандын да башына карылык келет. Алдан-күчтөн тая баштаганда жиндердин башчысы ага келип таазим кылат да, айтат: – О, падыша! Бул идиштеги мүрөктүн суусу. Андан бир ууртам ичсең түбөлүк өлбөс болосуң. Бирок картаң падыша акылман, андыктан  сак да киши эле. Ал ак сарайдын жанынан өтүп бараткан  биринчи үч адамды алып келүүгө буюрду. Бат эле анын алдында үч адам турду, атактуу жоокер, бай соодагер жана кедей дыйкан. Адегенде Сулайман атактуу жоокерден сурады: – Айтчы, мүрөктүн суусун ичсем бактылуу боло аламбы? […]

Лев Толстой: Үч ууру

ЖОМОК Бир киши шаарга эчкиси менен эшегин сатканы айдап жөнөптүр. Эчкинин мойнуна коңгуроо тагылган. Малдуу кишини көргөн үч уурунун бири шериктерине: — Ээсине билдирбей эчкини уурдаймын, — дейт экен. Анда экинчи ууру: — А мен мужуктун колунан эшекти уурдап алам, — десе, үчүнчүсү: — Анын кыйынчылыгы жок. А мен тигинин бүт кийим-көйнөгүн сыйрып алам, — деп мактанат. Биринчи ууру эчкиге жакындап барат да, анын мойнундагы коңгуроону чечет. Коңгуроону эшектин куйругуна илип, эчкини талаага жетелеп кетет. Малдуу киши бурум жерде айланчыктап […]

Ингуш эл жомогу: Ашкананын ээси менен Цаген

Бир күнү Цаген бир жактан үйүнө келатып катуу жаанга кабылды. Жакын жердеги ашкананы көрө сала, жамгыр басылганча калкалана турайын деп кире калды. Ашканада жып-жылуу, даамдуу тамак жыттанып турду. Жаан басылып, Цаген чыкмак болгондо ашкананын ээси токтото калды: – Эмне акча төлөбөй кетип баратасың? – Эмне үчүн акча төлөшүм керек? – таң калды Цаген. – Кантип, эмнеге? – дейт кожоюн. – Сен тамактын жытын жыттаган жоксуңбу? – Жыттасам жыттагандырмын, бирок тамагыңды көргөн да, жеген да жокмун! – Баары бир жыттаганың үчүн […]

Бирма эл жомогу: Төрт дүлөй

Бир күнү монастырдын башчысы бир кечилге айтты: – Кампага чычкан толуп кетиптир. Айылга барып бир мышык алып келчи. Ал кечилдин кулагы жакшы укпайт экен. Айылга келип кичинекей сиңдисин  ойнотуп отурган кызды көрүп, ага айтат: – Башчыбыз мени  монастырга балапан алып кел деп жиберди. Кыздын да кулагы укпайт экен, тигинин айтканына кыйкырып жиберди: – Баланы ким сураса да бербеймин! – деп аябай жини келип, колун булгалап жиберди. Кечил да каарданып кыйкырды: – Сен кудайга кызмат кылган кишиге эмнеге ачууңду келтирип күнөөгө […]

Корей эл жомогу: Тамеки жөнүндө уламыш

Укканыбызга караганда илгерки бир заманда Кытайда татынакай бир кыз жашаптыр. Шайтан азгырганбы, же өзүнүн табияты ошондойбу, же башка да себептери барбы, айтор бой жеткенде бардык эркектер менен өбүшүп чыгууну кыялданчу болот. Андай кыздын жолу кыска да, бул кыялын орундатып баштаганда эле ата-энеси ордуна коюп, бир зөөкүр чалыш жигитке турмушка узатып жиберишет. Ошентип баягы кыялы кыял бойдон калат, бирок көңүлүндө жашап жүрө берет. Жанагы зөөкүр чалыш күйөөсү менен аз жашадыбы, көп жашадыбы, балким бактылуу жашашкандыр ким билсин, айтор адам түбөлүк өмүр […]

Ооган эл жомогу: Айлакер түлкү

Түлкү азык издеп, жортуп келе жатканда, бир топ чөөлөргө кезигип калат. Түлкү адегенде чочуп кетти, бирок сыр алдырбай, ызаат кылып: — Сиздерди көргөнүмө кубанычтамын, достор! Кош келипсиздер. Жол болсун, кайдан келип, кайда бара жатасыздар? – деди. Чөөлөрдүн дөбөтү жооп берди: — Санаалаш түлкү доско туш келгенибиге кубанычтабыз. Тиги өзөндүн аркы бетиндеги бамбук токою – биздин мекенибиз. Бирок жагдайыбыз анча эмес,  кийинки үч күндө наар албай, тишке бирдеме илинеби деп өзөндөн өтүп келип турган жайыбыз ушу, — деди. Түлкү унчукпай калды. […]

Бурят эл жомогу: Кедейдин букасы

Бир кедейдин жалгыз букасы бар экен. Бир күнү ал токойдо оттоп жүрсө жети карышкыр кол салат. Бука качкан бойдон келип кедейдин кепесине кире качканда, карышкырлар кошо кирет. Кедей чуркап жетип, эшигин жаба калат. Бука жети карышкырды жети жакка челип сулатат. Кедей алардын терисин сыйрып пайдага туйтунат. Кедейдин жалгыз букасынын эрдиги элге дүңгүрөйт. Көп букасы бар бир бай муну угуп арданат: “Кедейдин жети букасы жети карышкыр сүзүптүр. Менин жети букам бир да карышкыр сүзө элек. Кой, кечке эле бордой бербей букаларымды […]

Бирма жомогу: Ынтымаксыз ырыскы болбойт

Калың токойдун четинде бир короо уй жайылып жүрчү. Алар дайыма бирге, биринен бири алыс ажырабай чогуу жүрүшчү дейт. Ошол эле токойдо арамза жолборс жашаган, анын эсинен кетпей, эптеп уйдун этине тойсом деген ою орундалбай келди. Уйлар бирге таш дубалдай бекем, эч кандай жырткыч жакын жолой албайт. Жолборс көпкө ойлонуп бир амал тапты, уйлардын ынтымагын ыдыратмак болду. Ошентип бир күнү бир уйга жакын келип шыбырай баштады: Мени уксаң, ийри мүйүз! Тетиги капталы карала, кыска мүйүз сени жөн эле сүзүп салам дейт […]

Армян эл жомогу: Бир тамчы бал

Бир тамчы бал!.. Аны үч жолу айт, төрт жолу кайтала, бирок бир тамчы – аз эле бирдеме! Эч нерсе жок десең да болот. Чындыгында бир тамчы бал деген эмне?.. Кана, угуп койчу… Алыскы бир айылда дүкөнчү жашаптыр. Ал бал сата турган. Ооба, жыты буркураган, янтардай, күнгө чагылышкан, кичинекей тамчысынан так ушул жомок башталган бал. Дүкөнчү  маанайы жарык, көңүлү ачык болуп дүкөнүндө отурду. Күн жаркырап тийип турат, бакта чымчыктар сайрайт, жел согуп, бутактарды кыймылдатат… – Охай! – деди дүкөнчү. Бул: «Ох, […]

Бурят эл жомогу: Болушунча тойгуз

Абдан сараң бир бай болуптур. Өмүрүндө бирөөгө бир нерсе берип көрбөптүр. Бир күнү Будамша деген эпчил жигит досторуна: “Керек болсо мен сараң байдыкына кирип тоюп чыгам”, — дейт. Достору ишенбей мелдеше кетишет. Будамша ошол эле күнү сараң байдын үйүнүн артындагы эски ийиндин үстүнө келип таягын чапчудай белен кармап отуруп калат. Аны көргөн бай басып келип сурайт: — Эмне отурасың? — Менин атым Болушунча тойгуз. Мына бул ийинге бир калтар түлкү кире качты. Чыкчу болсо чаап алып пайда табайын деп аңдып […]

Африка эл жомогу: Капумбу жана айбандар

Балуба уруусунун жомогу Бир күнү капумбу бардык айбандардын ортосунда туруп алып: – Силердин араңарда мендей тамак жей алганыңар барбы? Тамак жегенден мага жеткениңер жок,  – деп мактанды. Анда арстан тура калды: – Мени менен мелдешип көрчү! Экөө жей башташты. Көпкө чейин жешти. Аягында арстан чыдабай четке чыга келди да жеңилгенин мойнуна алды, а калумбу болсо дагы эле жеп жатат.  Леопард тура калды: – Сени мен жеңем! Бирок леопард да ага теңеле алган жок. Ким калумбудан көп жейм дегендин баарынын жолу […]

Кыргыз эл жомогу: Кимиси акылдуу?

Илгери өткөн заманда бир кемпир-чал болуптур. Алардын өлүм саркытынан калган жалгыз баласы, анан баласынын кара кер бээси бар экен. Жыл сайын кербенчилерге кошулуп, алыс-алыс жактарга жол жүрүү балага адат болуп калыптыр. Жазында кетсе, күзүндө кийим-кечек, кеңири тамак-аш жана койну толгон акча менен келүүчү экен. Ата-энеси буга аябай кубанчу дешет. Бир жолу бала кербендер менен жазында кетип, жайдын толугунда үйүнө келет. Мындай эрте келип калганына ата-энеси аябай таң калышат. Атасы: – Балам, сен эмне эрте келдиң? – дейт. – Мен өзүмө […]

Араб эл жомогу: Жиха жана үч жолоочу

Жиха коон-дарбыз өстүрмөк болду. Жайы бою жакшылап багып мол түшүм алды. Коондорунун салмагы жыйырма, дарбыздары элүү килого жетти. Бир күнү качыр минген үч жолоочу бакчаны аралап өтүп, дарбыз-коондорун тебелетип кетишиптир. Түшүмүнө далай зыян келтиришкен экен. Жиха ким тебелеткенин да билди. Булар казы, шериф жана шаардагы көптөгөн дүкөндөрдүн ээси, семиз соодагер экен. Алардан келген зыянды кантип өндүрөсүң? Алар үчөө, Жиха жалгыз. Жөнөкөй кишилер да эмес. Буларды бузуш керек деп ойлонду. Эң биринчи алардын ичиндеги эң кадыр-барктуу казыга кайрылды. Анын качырынын төшүнөн […]

Ооган жомогу: Сараң киши дайыма чыгаша тартат

Бир күнү сараң киши нан менен бал жеп аткан экен. Көчөдөн өтүп бараткан киши учурашып калды.  Анын кирип келатканын көрүп, нанын шашып ката койду. Балды алып койгончо киши кирип калды. «Эчтеке эмес, – деп ойлоду сараң, – ал  балдын баарын жалгыз жей алмак беле». Келген кишиге айтат: – Кел, балдан же, жактырсаң. – Макул, – деп жооп берет конок, – бал деген жакшы нерсе да. Аябай даамын мактап, балдан сугунуп жей баштады. – Ооба, – дейт сараң, – чындыгында даамы […]