Македон эл жомогу: Дыйкан менен Кожо

Бир дыйканга түрк тилинде кат келет. Буга абдан таңгалган сабатсыз дыйкан катты окуган соң македончо которуп бере турган кишини издеп жөнөйт. Бирок бир күн бою издесе да андай киши жолукпайт. Акыры суй жыгыла жаздаганда түркчө кийинип, апакай чалма чалынган Кожо алдынан чыгат. — Таксыр, улуу урматтуу таксыр! – деп ага кайрылат дыйкан. – Кудай үчүн катымды окуп берип коёсузбу… — Уулум, мен деле сен сыяктуу сабатсызмын, катыңды окуй албайм, — дейт Кожо. — Кандайча? Ушундай апакай чалманы чалынып жүрүп окуй […]

Македон эл жомогу: Конок кожоюнду угушу керек

Кышкы Никола майрамы келген күнү койчу керээли кечке кой кайтарып жүрүп келсе аялы майрамдык дасторконду алда немедей даярдап коюптур. Бирок койчу дасторконду бир карап эле нааразы боло сурайт: — Эй эмне, балык жокпу? — Базарга бара албадым, колум бошободу, — дейт аялы актанып. — Ыйык Николаны балыгы жок кантип майрамдамак элек, — койчу ошол замат базарды карай чуркайт. Шаша-буша жетип барса базар тарап кетиптир, тээтигил бурчта гана бир соодагер менен поп соодалашып жатыптыр. Койчу жетип барып эле текчедеги балыктарды көрүп […]

Македон эл жомогу: Пётр митайым менен Кожо Насирдин

Бармактайынан үйүнөн кетип, ар кайсы байда жалданып иштеп жүрүп, аз-маз чоңойгон соң окуучусу болуп калган Пётр куунун жемин жедирбеген тыңдыгын Кожо Насирдин мугалим катары жактырчу эмес экен. Ал эми мугалиминин ач көздүгүнө Пётр чыдай албачу. Андыктан көп каяша айтар эле. Бир жолу Кожо Насирдин окуучуларына мындай деп эскертет: — Эртең үйүңөрдөн бирден жумуртка ала келгиле, кожоюн менен мекиян оюнун ойнойбуз. Анын айтканын Пётрдан башка баардык окуучулар аткарышат. Пётрда тоок жок эле, болгон күндө деле анын жумурткасын ач көз Кожого бермек […]

Македон эл жомогу: Каяшачыл аял жана акылдуу кемпир

Бир аялдын күйөөсү аябай кызыл камчы экен. Көзүнөн көк кетпеген ал жубайынын кордугуна чыдай албаганда айла издеп бакшылыгы менен табыпчылыгы өткүр кемпирге арызданып барып: — Апа, минтип жүрсө бир күнү мени өлтүрүп коёт, бир айла кылыңыз, — деп жалдырап турат. Кемпир канча кыйын болсо да эркектин кызыл камчылыгын токтото алмак эмес. Андыктан алгач аялга ачыгын айтып кетирип жибермек болот, бирок анын өзүнө абдан үмүттөнүп келгенин байкап анте албайт. “Буга кантип жардам берем эми?” — деп ойлонгонунча болбой аял тили менен […]

Ачка момолой жөнүндө жомок

Илгери-илгери, Пик аттуу момолой чычкан жашаптыр. Күндөрдүн биринде Пик ийнинен башын чыгарып айтты: — Кардым ачты. Кантип курсак тойгузсам? – Момолой чычкан ийининен тамак издөө үчүн чуркап чыкты да кенедей кыз ойноп жатып полго таштап койгон куурчакты көрдү. — Кандай гана кооз куурчак, таттуу болсо керек, — деп ойлонду Пик. Куурчакка чуркап жетти. Тиштеп жиберип ошол замат кайра түкүрдү. Жок, куурчак таттуу эмес экен. Жегенге болчудай эмес. Айланасын карады да, кичинекей бала сүрөт тартып жатып полго таштап койгон калемди көрдү. […]

АКШ элдеринин фольклорунан: Кумурска жана таруу даны

Бир король баарынан да жомок укканды жакшы көрчү экен. Андыктан ал өз элиндеги жомокторду уга берип аягына чыгып, жаңысын угууну эңсейт. Бирок жомок деген жомок, ал оңой эле ойлонуп табыла калбайт. Ошондуктан король кийинчерээк жаңы жомок укпай калганына байланыштуу мындай жарыя айттырат: — Кимде-ким жаңы, жакшы жана бүтпөгөн жомок айтып берсе, королго күйөө бала болот, башкача айтканда падыша ага кызын берет, а эгерде ал жомокчу аракет кылганы менен жомогу аягына чыгып калса, башы алынат! Бул жарыя азгырыктуу да, коркунучтуу да […]

Танит Ло[1]: Жинди Иванушка жана өлбөс Кащей жөнүндө жомок

Кайсы бир падышачылыкта, кайсы бир мамлекетте бир киши жашачу. Анын үч уулу бар эле. Биринчи уулу акылдуу, экинчи уулунун кирди-чыкты акылы бар, ал эми үчүнчү уулу жинди болучу. Күндөрдүн бир күндөрүндө ал киши ооруп, өлүм алдында жатты. Улуу балдары тынсыздана башташты, атасы өлүп калса андан калган мурасты үчкө бөлүшкө туура келип жатпайбы. Алар атасын мурасты экөөнө эле калтыр деп көндүрмөк болушту. Атасына: “Жинди Иваның  баары бир калтырган оокатты бир заматта айдап отко салып, эч нерсеси жок куру жалак калат. Андан […]

Петя-петушок жөнүндө жомок

Бар экен, жок экен, Петя-петушок деген короз болуптур. Таажысы өрттөй кызыл, жүндөрү жибектей жумшак, текөөрү бычактай курч, өңү болсо абдан кооз короз экен. Ал эми үнүчү үнү! Тимеле коңгуроонукундай таза, тунук жана бийик экен. Бир жолу ал баардыгынан эрте ойгонуптур. Терезеден караса сырт караңгы жана тынч экен. Баардык жандуулар уктап жатышыптыр. Ал тургай күн да уктап калыптыр. “Жакшы эмес!”- деп ойлонду Петя-петушок. Ал ошол замат дубалдын үстүнө секирип чыгып кыйкырды: – Ку-ка-ре-ку! Катуу, катуу жер жаңырта кыйкырганын күн да угуп […]

Америка жомогу: Эркектин күчү жана аялдын бийлиги

Аял менен эркек алгач жаратылганда күчтөрү бирдей болуптур. Мындан улам күрөшө кетишсе же мушташып калышса дайыма тең-тең чыгышчу экен. Бир ирет эркектин башына мындай бир пенделик ой келет: “Барып Кудай менен сүйлөшүп көрөйүнчү. Болбосо аял менен алышып жүрүп чарчадым. Балким, Жаратканым мен суранганда ак көңүлү кармап турган болсо, алымды аялдыкынан ашыгыраак кылып берер…” Ушундай үмүт менен асманга көтөрүлгөн ал Кудайдын алдында колун бооруна алып суранат: — Жаратканым, сен ааламды аңтарып, күндү көңтөрүп жибергидей кудуреттүүсүң. Анан да абдан ак көңүл, адилеттүүсүң. […]

Грек эл жомогу: Гүл челекте өскөн кыз

Бар экен, жок экен бир аялы менен күйөсү жашаган экен. Аларда баары жакшы болгону менен бир гана балалуу боло алышпаптыр. Кайсы бир кечте аялы терең үшкүрүнүп: – Кудайым бизге бала бербесе да, жок дегенде эрмектеп бакканга гүл челеги менен гүл берип койсо боло,- деп оозун жыйганча терезеге бир кичинекей гүлү менен гүл челек туруп калат. Алгач чочуп кеткени менен аял таңгалып, анан кубанычы койнуна батпай сүйүнөт. Ошентип күндөр өтөт, жылдар жылат. Баягы табышмактуу жол менен пайда болгон гүл бапестелип багылгандыктан […]

Эфиоп эл жомогу: Жолборстун мыймыйы жана улак

Жолборстун мыймыйы менен улак тоо боорунда жолугуп калып, кечке чейин ынтымактуу ойношуптур. Ошентип кеч киргенде алар үй-үйлөрүнө тарайт. – Бүгүн мен эчкинин баласы улак менен аябай жакшы ойнодум. Экөөбүзгө тең абдан сонун болду,- деди мыймый энесине. – Сен кандай гана аңкоосуң. Мунуң менен жолборстун тукуму деген атка татыксыздыгыңды көргөздүң. Сен аны менен ойнобой, тетирисинче, кармап келгениңде баарыбыз жаш улактын жумшак этине тоймок экенбиз. Эртең эртең менен ага барып: “Жүрү, токойго кирип ойнойбуз”- деп алдап бизге ээрчитип кел же ошол эле […]

Бурят эл жомогу: Аял менен түлкү

Бир байдын аялы кайсы бир күнү токой арасынан көңүлдөшүнө жолугуш үчүн жөнөп калат. Жолдо келатып оозуна эт тиштеп алып көл бойлой чуркап келаткан түлкүнү көрөт. Аңгыча көлдө катуу толкун болуп кайра тартылганда, жээкке бир балык чыгып калат. Муну көргөн түлкү оозундагы этти таштай салып, балыкты карай чуркайт. Бирок экинчи толкун келип балыкты кайра көлгө алып кирип кетет. Жолу болбой калган түлкү кайра артка бурулуп этти карай жүгүргөндө аны асманда айланып жүргөн карга иле качат. Муну көрүп аял каткырып жиберип: — […]

Англис эл жомогу: Сыйкырчынын шакирти

Англиянын түндүгүндөгү Йоркшир графтыгында илгери бир сыйкырчы жашаптыр. Ал дүйнөнүн баардык тилдеринде сүйлөп, ааламдын бүткүл сырларын билчү. Анын калың кайыш менен сыртталган, кадимки каалга сыяктуу кулпталган чоң китеби болуптур. Караңгы дүйнөнүн кара күчтөрүнүн сырлары чогултулуп, алардын тилинде жазылган бул китепти өзү гана түшүнүп, өзү гана окуй алса дагы, ал аны эч кимге карматпай, ичин эч кимге көргөзбөй кулпулап жашыруун кармачу. Бул сыйкырчынын бир шакирти бар эле. Ал өз устатына ак кызмат кылып, көптү үйрөнсө дагы, ага сырдуу китепти ачууга, сыйкырчынын […]

Бурят эл жомогу: Куу мышык

Чер токойдо бир каардуу аюу көп жылдар бою падышалык кылып турат. Карылык келип, шайы кеткен чагында ал жашаган үңкүрдүн айланасында чычкандар көбөйүп, күнү-түнү кытыратып, ары-бери чуркап тынчын ала башташат. Акыры чыдамы кетип каарданган аюу: “Токойдогу чычкандар бүт жок кылынсын!” деген буйрук чыгарат. Айласы кеткен жаныбарлар өз ара кеңешип, бир жакшы мышык табышат да аюунун үңкүрүнө кароолчулукка коюшат. Бул мышык  алгыр эле эмес абдан куу да болчу. Өз жумушун ал абдан тырышчаактык менен аткарып жаткандай түр көргөзгөнү менен күнүнө бирден чычкан […]