Дилазык: Жаманды жашырып, жакшыны ашыруу тууралуу уламыш

Дин жолунда жүргөн такыба адам кечинде кудай үйүнө сыйынууга баратып, эски дубалдагы кичинекей жылчыкты байкап калат. Жакын барып тешиктен шыкаалап, огороддун баш жагындагы бакчада кыз менен баланын сүйүү кумарына батып жатканын көрөт. Кудай үйүнө келип, көргөнүн төкпөй-чачпай ошол жердеги топко айтат. Алар кыз менен баланы чакыртышып, кылган күнөөлөрү үчүн ташбараңга алып өлтүрүшөт. Убакыт өтүп, күндөрдүн биринде баягы көрүнүш дагы кайталанат. Бирок бул жолкусунда аны үй-жайы жок бир селсаяк байкайт. Ал дагы сүйүшкөн эки жашты көрөт. Эмне кылышты билбейт. Ошол эле […]

Дилазык: Башчы Коңуз

ИКАЯ Кумурскалар көнгөн адаттары боюнча таңдан кечке иштешет. Күндөрдүн биринде жыйшалыш өткөрүшүп, кимдин канча жыйнап-тергендигин атайы бирөө эсеп-кысапка алмай болду. Кумурскаларга башчы кылып, коңузду шайлашат. Коңуз дароо ишке киришип, өз эрежесин иштерман кумурскаларга түшүндүрө баштады: «Кетип атканда мага айтышыңар керек, эмне алып келе турганыңарды. Кечинде болсо, канча алып келгениңерди”. Бул жагдай ар бир кумурсканын эртең менен да, кечинде да жарым сааттан убактысын алып, айтор, бир күндө бир саат убактылары корочу болду. Демейде алар бир саат убакытты жумушка арнашчу. Көп өтпөй, […]

Дилазык: Сүйүү жөнүндө икая

Сабак учурунда башталгыч класстын окуучусу мугалим эжесине суроо узатты: — Сүйүү деген эмне? Эжеси окуучу кыздар-балдардын да бул суроого кызыгуулары жаралганын байкады. Окуучуларга туура жана так жооп бериш үчүн баарын мектептин жанындагы сейил бакка алып чыгып, жүрөгүңөргө жылуулук, сүйүү тартуулаган каалаган нерсеңерди таап келгиле деди. Балдар кызыктуу тапшырманы кубануу  менен кабыл алышып, ар кимиси ар кай жака чуркап кетишти. Кайтып келишкен соң, эжекеси кимдин эмне алып келгенин көргөзүүсүн өтүндү. Биринчи окуучу: — Мен ушул гүлдү алып келдим, жыты буркурайт. Аябай […]

Дилазык: Эшектин өлүгү

Мойша карыган дыйкандан жүз долларга эшек сатып алмакчы болду. Дыйкан акчасын алып, эшекти эртеси күнү жетелеп келип бермек. Дыйкан убадасы боюнча эртең менен келди, бирок эшеги жок эле. — Кечирип коюңуз, эшек өлүп калыптыр. — Анда, менин 100 долларымды кайырып бер. — Бере албайм, мен аны кечээ эле жок кылып салгам. — Жакшы болот. Анда мага эшекти жеткизип бер. — Өлгөн эшекти эмне кыласың? — Лотерея ойнотуп, аны байгеге саям. — Кантип? Өлгөн эшекти байгеге саясыңбы!!! — Ооба, саям. Бирок […]

Дилазык: Акылга шоола чачкан уламыштар

Булак менен дарыя жөнүндө уламыш Токойдон бир тунук, муздак, күмүш үндүү булак агып чыкчу, ал өзүнө өзү суктанар эле. Ал башка булактар менен кошулгусу келчү эмес, өзүн күчтүү сезип, токой аралап жалгыз агып жүрө берем деп ойлочу. Анан ал капысынан эле түз талаага туш келип, алсырап калды. Шыр акканга күчү жетпей жерге сиңип, бир топтон кийин жер астындагы тешиктер менен жылып олтуруп, азайып жана капкара чалчык суу болуп дарыянын жээгинен чыга келди. Ал дарыяга датын айтып жатты: — Эгерде, жанагы […]

Дилазык: Устара жөнүндө Леонардо да Винчи калтырган уламыш

Бир чач тарачтын көркөмдүгү жана курчтугу теңдешсиз устарасы болуптур. Бир жолу чач тарачка келген киши жок, кожоюн да белгисиз себептер менен ишке келбей калган маалда устара сыртка чыгып, эл көрүп, элге өзүн көрсөткүсү келди. Кылычты кындан суургансып, кабынан мизин чыгарды да, жадыраган жаз өкүм сүргөн көчөгө башын жогору көтөргөн боюнча чыгып кетти. Босогодон аттаар замат жаркырап тийген күн нуру, анын күзгүдөй жалтылдаган мизине чагылышып, андан чыккан нур үйдүн дубалында көңүлдүү бийин бийлеп жиберди. Мындай күтүлбөгөн сулуулуктан устаранын айтып бүткүс ырахатка […]

Дилазык: Кемсинтүү жөнүндө уламыш

Чыгыштагы бир акылман окуучуларына дайыма мындай деп айтчу экен: «Адамдар үч сөз менен бири-бирин кемсинтишет. Алар мындай деши мүмкүн, сен жиндисиң, сен кулсуң, сенин талантың жок. Эгерде, сен ошондой абалга туш болсоң бир чындык эсиңде болсун: жинди киши гана башка бирөөнү жинди деп кемсинтет, кул гана башка кишини кул дейт, таланты жок адам гана башка бирөөнүн кем акылдыгы менен өзүнүн эч нерсе түшүнбөстүгүн жашыргысы келет». Эки карышкыр тууралуу уламыш Абышка небересине бир чындыкты ачып берип жатты: — Адамдын жан-дүйнөсүндө дайыма […]

Дилазык: Акылга шоола чачкан уламыштар

Эки сатуучу жөнүндө уламыш Бут кийим чыгарган фабрика базарын кеңейтүү максатында Африкага эки кызматкерин чалгынга жөнөттү. Бир жумадан кийин биринчи агент келип мындай дейт: — Ал жакта бут кийимге суроо-талап жок, дегеле бут кийим кийген адам көрүнбөйт. Экинчи агент келип мындай отчёт берет: — Ал жакта мүмкүнчүлүк аябай чоң! Бардыгы жылаң аяк жүрүшөт! Тыянак: Ишиңдин оңунан же тетири чыгышы адамдын астында турган маселеге кандай көз караш жана маанай менен карайт, ошого байланыштуу. Мышык жана чычкандар жөнүндө уламыш Чоң үйдө чычкандын […]

Георгий Огарёв: Миң уламыш (4-бөлүк)

<<<<<<< 1-бөлүк <<<<<<< 2-бөлүк <<<<<<< 3-бөлүк КАЙРЫМДУУЛУК Бир бай таанышынан сурап калды: – Мени эмне үчүн сараң дешет, а менин болгон байлыгымды өлгөндөн кийин кайрымдуулук фондусуна мураска калтырарымды баары жакшы билишет? – Мен сага чочко уйга кантип арыз-муңун айтканын айтып берейин, – дейт анда таанышы, – «Адамдар дайыма сени ак көңүл дешип, сулуу көздөрүңдү макташат. Ооба, сен аларга сүт менен май бересиң, бирок мен сенден да көп берип жатпаймынбы: колбаса, сан эт, кол, эт, котлеттер жана башка тамактарды менин этимден […]

Дилазык: Карагайчылар жөнүндө уламыш

Эки карагайчы — канадалык жана норвегиялык — мелдешке чыгышты. Аларга коюлган талап боюнча: эртең мененки саат сегизден баштап, саат төрткө чейин өздөрүнө бөлүнгөн аянтчада ким карагайды көп кыйса, ошол жеңүүчү болуп таанылмак. Саат сегизде ышкырык жаңырып, ар бири өз аянтчаларында ишин баштады. Алар карагайларды биринин артына бирин кулатып жатышты. Бир убакта канадалык карагайчы, норвегиялык карагайчынын токтоп калганын укту. Бул ага жеңүүгө берилген бир мүмкүнчүлүк экенин сезген канадалык эки эселенген күч менен иштеп кирди. Он мүнөттөн кийин норвегиялык ишин улантканы угулду. […]

Георгий Огарёв: Миң уламыш (2-бөлүк)

<<<<<<<<Башы (1-бөлүк) Саякатчы тоок Тооккананы айлантып согулган тосмонун кырларына катар тизилип отурушкан чабалакейлер, өздөрүн тынсыздандырган көп нерселерди сүйлөшүп жатышканы менен, ойлорунун баары көбүнчө алыскы түштүктөгү жылуу жерлер жөнүндө эле. Анткени, түндүктүн муздак шамалынын эпкини эмитен эле сезиле баштаган. Бир күнү алар учуп кетишти, бардыгы чабалекейлер жөнүндө, түштүк жөнүндө  сөз кылып жатышты. «Кийинки жылы мен өзүм түштүккө барып келем», – деди тооктордун арасынан бири. Дагы бир жыл өтүп, жазында кайтып келген чабалекейлер жайдын аягында кайрадан түштүккө камына башташты. Бир күнү эрте […]

Еврейлердин уламыштары

КЕЛЕСООЛОР Сактоочу жерге түшүп, пенделерин кабыл алчу күн келди. Ар ким өз көйгөйү менен келип жатты: Сокурлар: — Раввим[1], биздин көзүбүз көрбөй жатат, — дешти. Сактоочу алардын чекесинен сылаганда сокурлардын көздөрү ачылып жатты. Дудук менен дүлөйлөр келишти — алар угуп, сүйлөп калышты. Бүкүрлөр келишти — алар да түзөлүштү. Бир гана келесоолор келесоо боюнча калышты. Себеби алар: — Раввим, мага жардам кылчы, мен келесоомун… — деп моюндарына алышкан жок. КҮЗГҮ Бир жолу окуучусу раввиден сурады: – Устатым, айтыңызчы, эмне үчүн кедей […]

Жашоого мамиле жөнүндө уламыш

Бир адам бейишке чыгыптыр. Айланасын караса жүздөрүнөн күлкү ойногон, бактылуу адамдар күлүп-жайнап, ойноп-жыргап жүрүшөт. Тегерегинде кадимкидей эле жашоо өз нугу менен жүрүп жаткансыйт. Ар жак, бер жакты карап, ары-бери басып сейилдеди. Жактырды. Анан архангелге кайрылды: — Тозок кандай экенин көрсө болобу? Бир эле шыкаалатып койбойсузбу! — Мейли, жүрү көргөзөйүн. Тозокко келишти. Караса, бул жерде деле жашоо кадимкидей өтүп жатыптыр, бейиш менен айырмасы деле билинбейт. Болгону, жашоолоруна  нааразы болуп, бири-бирин жактырбаган адамдар жүрүшөт. Аларга бул жер жакпаганы көрүнүп турат. Ал архангелден […]

Жашоо маңызы жөнүндө уламыштар

МЫК ЖӨНҮНДӨ Чыгыш уламышы Бул окуялар мурда эле айтылса керек эле. Бирок алар өтө кызыктуу! Ошондуктан кайталагандан келме бузулбаган… Илгери-илгери өзүн-өзү кармай албаган, ачуусу чукул жигит жашаптыр. Бир жолу ага атасы бир баштык мык берди. “Ачууңду тыя албай, бирөөгө жаман сөз айткан сайын бир мыкты короодогу устунга кагып тур”, — деди ал. Биринчи күнү устунга кагылган мыктардын саны ондоп саналды. Кийинки жумада жигит жинин тыйып, устунга кагылган мыктардын санын бир топ азайтканга жетишти. Жигит сезимдерин башкаруу, мык каккандан да оңой […]