Жашоого мамиле жөнүндө уламыш

Бир адам бейишке чыгыптыр. Айланасын караса жүздөрүнөн күлкү ойногон, бактылуу адамдар күлүп-жайнап, ойноп-жыргап жүрүшөт. Тегерегинде кадимкидей эле жашоо өз нугу менен жүрүп жаткансыйт. Ар жак, бер жакты карап, ары-бери басып сейилдеди. Жактырды. Анан архангелге кайрылды: — Тозок кандай экенин көрсө болобу? Бир эле шыкаалатып койбойсузбу! — Мейли, жүрү көргөзөйүн. Тозокко келишти. Караса, бул жерде деле жашоо кадимкидей өтүп жатыптыр, бейиш менен айырмасы деле билинбейт. Болгону, жашоолоруна  нааразы болуп, бири-бирин жактырбаган адамдар жүрүшөт. Аларга бул жер жакпаганы көрүнүп турат. Ал архангелден […]

Жашоо маңызы жөнүндө уламыштар

МЫК ЖӨНҮНДӨ Чыгыш уламышы Бул окуялар мурда эле айтылса керек эле. Бирок алар өтө кызыктуу! Ошондуктан кайталагандан келме бузулбаган… Илгери-илгери өзүн-өзү кармай албаган, ачуусу чукул жигит жашаптыр. Бир жолу ага атасы бир баштык мык берди. “Ачууңду тыя албай, бирөөгө жаман сөз айткан сайын бир мыкты короодогу устунга кагып тур”, — деди ал. Биринчи күнү устунга кагылган мыктардын саны ондоп саналды. Кийинки жумада жигит жинин тыйып, устунга кагылган мыктардын санын бир топ азайтканга жетишти. Жигит сезимдерин башкаруу, мык каккандан да оңой […]

Накыл менен бийлик тиреши

Акылман Мум жөнүндө Александр Бэллдин притчасы Падышаларга өмүрүндө кеңешчи болгусу келбеген акылы даркан Мумдан сурашкан экен: – Зулумдукка, катачылыкка белчесинен малынган өкүмдарлар эмнеге акылмандардын кеңешин угушпайт? – Кээси өзүн баарынан акылдуу эсептеп, кеп-келеңге муктаж эмесмин деген үчүн эч кимдин кеңешине кулак какпайт. Кээси акылман кеңешчинин кеп-келеңин эшкенге кудуретсиз. Кээси кеңештүү кепке келишкени менен, кеңешти кантип керектешти билбейт. Андайлар кеңешти угат да, өзүн өзү ашкан акылмандай көрсөтөт. Ошон үчүн акылмандар бийликтен оолак жашайт, – деген экен Мум. Айырмасы эмнеде Сопулардын притчасы […]

Притча: Адилеттүү падыша

Мыйзамдары өтө катаал, а падышасы абыдан калыс жана чынчыл бир өлкө болуптур. Мыйзамда кылмыштын кайсы бир түрү – эл алдында камчы менен сабаган жазаны колдонуу экен. Бир күнү так ошондой жазага падышанын өз энеси кабылат. Эл ичинде ар кандай уу-дуу кеп учат. Бири айтат: «Падышабыз энесин абыдан урматтачу эле, андыктан өз энесин жазалатууга жол бербейт». Бири айтат: «Падышабыз кара кылды как жарган калыс го, эми да мыйзамга каршы иш кылуусу эч мүмкүн эмес». Мыйзам аткарылчу күн да келет, падышанын энесин […]

Бери кара: Акылдуу падыша жөнүндө притча

Өткөн бир заманда өтө акылман, өтө такыба падыша жашаган экен. Ал өз кара жанын багууга да казынадан бир тыйын албагандыктан – күнүмдүк тирилиги үчүн ыйык китептеги насыяттарды көчүрүп жазып, ошону сатып оокатын кылчу экен. Бир күнү илимпоз кечил падышанын босогосунан аттайт. Падыша тексттен баш көтөрө албай көчүрүп отурган болот. Далайга чейин жазуу менен алек падышаны кечил да эч үндөбөстөн тиктеп отурат. Акыры сөзгө кезек келгенде кечил унчугат: – Улуу урматтуу, сиз көчүрүп отурган тексттен бир ката кетип калды, – дейт […]

Падыша менен көсөм жөнүндө притча

Падыша көсөмгө кайрылып сураган экен: – Өлкөнүн күч-кубатын канткенде өстүрөм? Тиги айтат: – Акылмандардын тажрыйбасына, билимине таян. Көсөм андан аркы кебине кыстырма кылар кезде, падыша шашып чыгып кетет. Кансарайына келип эле өлкө боюнча аттуу-баштуу акылдуунун барын дароо жыйнатат. Баарын сый-урматка марытат. Акылмандар да өлкөнүн күч-кубат алышына шарапаттарын тийгизишет. Бирок чейрек кылымдан кийин эле падыша эсине келсе, өлкөдө элдин саны кескин кыскарып: жалаң эле кары-картаңдар калып, жаш муун калбаптыр. А кары-картаңдарды билесиңер, аларда ал-күч аз эмеспи. Падыша анан баягы көсөмдү таптырып, […]

Тилемчилик: Падыша менен акылман жөнүндө притча

Бир курдай улуу падыша акылманга кезигип калат. Сүйлөшө келгенде, акылмандын кеменгерлигине, такыбалыгына таң берет. – Ыраакым этсеңиз, сизге белек ыроолоюн, – деген падышанын тартуусуна акылман көнбөйт: – Менин азыгым – дарактын мөмөсү; ичээрим – тоонун мөңкүп аккан суусу; дарактын кабыгы – салынып жатар төшөнчүм; а тоодогу үңкүрлөр – шамал, жамгырда калтырбас калканычым. Сенден болобу, башкадан болобу – мага белектин не кереги бар? Падыша жалбарат: — Көңүлүмдү курсант кылып алып коюң белекти. Жүрү, чогуу барып төрүмдө бол, кансарайымды көрүп, сага ыроологон […]

Бийлик жөнүндө притча

Бул шумдуктуу притчаны капысынан таап алдым. Автору – Погудина Татьяна. Кудум биз жашаган бүгүнкү турмуштун өзү. Арийне, Конституциябызда эл – бийликтин башаты го, бирок андай эмес экен. А тарифтер, реформалар, коррупция жөнүндө айткандан тил тешилет, жазгандан калем жешилет. А бул притча байыртан эскирбей келет. Кылымдарды карытып, 600 жылдан ашуун эскирбептир. А биз санариптик технология доорунда жашап атырыбыз. Балапан жумуртканын ичинен чыгарын оозубуздан шилекей чачыраганча талашабыз. Кайсы президент жакшы, кайсы президент жаман болгонун талашканыбызды койбойбуз… Притча болсо минтип башталат: жаштар уу-дуу […]

Мурдунан алысты көрбөгөн падыша жөнүндө притча

«Философтор башкармайын мамлекет башынан балээ кетпейт». (Платон) Өз өлкөсүндө тең салмактуулукту орното албаган падыша болуптур. Ачарчылыктан кары-картаңдар менен балдардын кырылганы токтобойт. Карыларды тоюндурса – балдар, балдарды тоюндурса – карылар кырыла берет. Карылар бир кезде бийлик тагына келүүгө өбөк-жөлөк болгон үчүн алардын алдында падыша өзүн карыздармын деп эсептечү экен. Өлкөнүн жерпайын чогуу түптөшкөндөр ошол кары-картаңдар болгон дешет. Ал эми бешиктен бели чыгалек балдарчы, арийне, алар өлкөнүн келечеги го. Балдардын шыбагасын кары-картаңдарга, карылардыкын балдарга ооштурайын дейт, бирок же тигиниси, же мунусу өз […]

Дилазык: Кайнене менен келин жөнүндө притча

Байыркы Кытайда турмушка чыккан кыз күйөөсүнүн үйүндө кайненеси менен чогуу жашачу экен. Бир жолу мындай окуя болот. Бир кыз үйлөнүү тоюнан кийин кайненесинин жемелей бергенине чыдабай, андан кутулууну чечет. Атасынын чөп дары сатып соода кылган досу бар эле. Ага барат да, мындай дейт: — Кайненем менен мындан ары жашай албайм. Ал мени жинди кылат. Жардам бербесеңиз болбойт, мен сизге жакшы төлөп берем. — Мен эмне кыла алам? — Мага уу чөп сатыңыз. Кайненемди ууландырып балээден арылбасам болчудай эмес. Ары ойлоп, […]

Дилазык: Аял менен эркектин жаралышы

ПРИТЧА Кудай аял менен эркекти жаратып, экөөн бир бөлмөгө жайгаштырды. Аял менен эркектин күчү бирдей болгондуктан күрөшкөн сайын жыйынтык барабар менен аяктачу. Бир күнү эркек: “Кудай менен сүйлөшүүм керек. Аял менен күрөшө берип аны жеңе албай чарчадым”, – деп ойлоду. Асманга көтөрүлүп, Кудайдын алдына барды: — Оо Кудай, сенден башка эч ким эркекке жардам бере албайт. Сенин колуңдан баары келет, керек болсо асмандагы жылдыздарды жаркыратып күйгүзө аласың. Суранарым, мага күчүмө күч кошо көр. Кандай болсо да аялды жеңүүм керек. Дайыма […]

Дилазык: Өмүрлүк жар тандоо

ПРИТЧА Жаш жигит өмүрлүк жар тандоодо абдан кыйналат. Биринин келбети, биринин дене түзүлүшү туура келбей, бирөөсү арык, семиз… Бир күнү ага сыйкырчы жолугуп, көйгөйүн чечип берүүнү убада кылды. — Мына сага ширеңке, кайсы кыз болсо да жанына барганда сындырып ийсең, кыз акырындык менен сен каалагандай келбетке айланат, — деди. Достору, туугандары жигиттин бир кыз менен жолугушуп жүргөнүн байкашты. Ал эми кыз күндөн күнгө сулуу болуп чыга келди. Ошентип экөө үйлөнүшөт. Бир жылдан кийин сулуу кыздын келбети начарлап баратканын бардыгы байкашат. […]

Дилазык: Бактылуу бүлө

ПРИТЧА Жаш жигит акылманга келип кеңеш сурады. — Сиздин билимдүүлүгүңүздүн сыры эмнеде? Сиз бактылуусуз. Сизди сыйлагандар көп, өз жашоосун жакшыртууну каалгандар сизге кайрылышат. Мен көп окуйм. Бирок кыйынчылыктар жармаша берет. Жооп берээрден мурун акылман бир жылмайып, аялын чакырды: — Сүйүктүүм, конок келди, таттуулардан жасаганга камыр көптүрүп койчу. Аялы ашканга бет алды. Бир аздан кийин бөлмөгө келип: -Сүйүктүүм, камыр даяр, — деди. Анда акылман: — Эми камырга бал, жаңгак жана кургатылган жемиштерден кош. Аялы: — Үйлөнүү тоюбузда жасайбыз деген азыктарданбы? — […]

Дилазык: Уурдалган махабат

ПРИТЧА Кечилден сурашты: — Сиз үй-бүлө жана сүйүү тууралуу көп нерселерди айтып келесиз. Эркек-аял никеде же эркин сүйүүдө жашаганында кандай айырма бар? Кечил мындай деп жооп берди: — Нике – бул Кудай тараптан адамдар ортосундагы сүйүүнүн көбөйүшү үчүн жаралат. Бирок тилекке каршы, адамдар муну кыянаттык менен пайдаланышат. Мисалы, сиздин унааңыз бар дейли. Ал сизге кубаныч жана ыракат тартуулайт. Эгер аны уурдап алсаңыз, уурдаганыңыз үчүн жазасын тартасыз. Никеден тышкаркы сүйүү да уурдалган болуп саналат. Байлык  Илгери-илгери бир адам болгон экен. Анын […]