Олжобай Шакир: Жер-Эненин убалынан коркпогон кыргыз

«Башынан оор кыйынчылыктарды өткөргөн эл тагдырын изилдеген тарыхчыларга экмет: жер үстүндө кайсы калк билимсиз болсо, ошол калк эзилип келген». (Клод Андриан ГЕЛЬВЕЦИЙ) 90-жылдардан кийинки кыргыздын кымгуут жашоосу элди дагы бир тарых сыноосуна кептеди. 70 жыл бою бапестеп багып өстүрдү, окутуп-чокутту деген социалисттик түзүм кыргызды борпоңдукка үйрөтүп, элдин аң-сезимин даяр ашты гана аңдыганга көбүрөк тарбиялап келиптир. Эмне болсо Совет өкмөтүнүн камкордугуна үмүткөр болуп көнгөн калкыбыз кийин «өз алдынча эгемен өлкөгө ээ болдук» дегени менен өз чарбасын жүргүзө албай очорулду. Турмушка, эмгекке […]

Умут Асанова: Универсалии в монументальных памятниках изустного творчества разных народов

(НА ПРИМЕРАХ МАХАБХАРАТЫ, БИБЛИИ, МАНАСА) Тезисы Внимательное ознакомление с изустным творчеством разных народов, впоследствии в разное историческое время и пространство оформленным в монументальные памятники религии, наводит на мысль об универсальных ценностях, являющихся корневой осью развития разных культур. Сравнимы ли Махабхарата, Библия и Манас? Сравнение предполагает выявление единства сравниваемых явлений, на первый взгляд кажущихся совершенно разными культурными феноменами. Сравнение их предполагает выявление их различия, которые, на первый взгляд, явны и не требуют доказательств. На поставленный вопрос мы отвечаем: Да. В чем […]

Чубак Жалилов: Эмне үчүн китеп окууга милдеттүүбүз?

بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين، و صلى الله تعالى على رسولنا محمد و على آله و أصحابه أجمعين، أما بعد: Кээ бир жаштарды эске албаганда жаңы муун китеп окубай калды… Анын бир канча себебин айтсак болот: Интернет жана башка маалымат булактарынын кеңири жайылуусу; Убакыттын тардыгы; Күнүмдүк жашоо менен алек болуу; Китеп баасынын кымбаттыгы… Бирок булардын баары китеп окууну өзүнө маданият катары сиңирген, жашоосунун бир бөлүгү катары караган адамга тоскоолдук деле болуп саналбайт. А балким, олуттуу түрдө китеп […]

Эл өкүлү Абдывахап Нурбаев демилгелеген өспүрүмдөр чыгармачылыгы боюнча конкурс!

«РухЭш» сайты республикалык мектеп окуучулары арасында дилбаян жазуу боюнча чыгармачылык конкурс жарыялайт. Конкурстун максаты – өспүрүмдөрдүн көркөм ой толгоо жөндөмүн арттырып, жеткинчек муунду өз эне тилибизде тили жатык, ою жетик дилбаян жазууга шыктандыруу. Конкурстун шарты: Бул конкурска 8-класстан 11-класска чейинки мектеп окуучулары республиканын баардык аймактары боюнча катыша алышат. Дилбаяндын негизги темасы: «Айтматовдун мен окуган чыгармасы». Конкурска жөнөтүлгөн дилбаяндарды кабыл алуу – конкурс жарыяланган күндөн баштап, 2019-жылдын 10-майына чейин жүргүзүлөт жана бул конкурс жыл сайын салттуу түрдө улантылат. Өзүнүн чыгармачылык жөндөмүн […]

Эсенбай Нурушев: Эрос деген эмне?

“Айтматология: “Жамийла” жана улуттук эрос аттуу адабий-философиялык этюддардан.   Атактуу немец психиатры Карл Леонгард (Karl Leonhard) өткөн кылымда дүйнөлүк адабияттагы отузга чукул жазуучулардын классикалык чыгармаларындагы каармандардын мүнөзүн талдап чыгып, алардын психологиялык бешене-бейнесин түзгөн эле (Акцентуированные личности. 1976). Ошол монографиядагы аныктамаларга салсак, биздин Жамийла менен Данияр мүнөзү жагынан эки башка типтеги кейипкерлерге кирет: биринчиси – ачык-айрым, тайманбас, тамашакөй, кабак-кашым дебеген, өзгөлөргө жемин жедирбеген, тыкчыңдаган келин. Ушундан улам Жамийланы белгилүү өлчөмдө гипертимдүү мүнөздөгү каармандарга кошсок болот. Данияр болсо түнт, адамга анча ыгы […]

Абдиламит Матисаков: Жакшы жазуучу жашообуздун редактору

Кыргыз журналистикасы жөнүндө сөз болгондо Ж.Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук университетинин журналистика факультетинин профессору, бир чети досубуз Абдиламит Матисаковдун чыгаан актер жана сүрөтчү Сүймөнкул Чокморов жөнүндө жазылган “Кыргыз өңү Чокморовдун өңүндөй…” аттуу таланттуу чыгармасы эсибизге түшөт. Абдиламиттин журналисттик изилдөөсүнөн жаралган портреттик очерктер, адам ыйманы, анын улуулугун даңазалаган публицистикалары, “Тандыр”, “Ак Коргон”, “Атамды көргөн өлбөсүн…” аттуу китептери кыргыз окурмандарын ойлонтот, түйшөлтөт. Өз кезегинде Улуттук телерадио корпорациясын жана “Кыргыз Туусу” газетасын көп жылдар жетектеп, өтөлгөлүү ак кызмат өтөгөнүн коомчулук жакшы билет. Бүгүнкү күндө […]

«Чеч-Дөбө» кеңешинин «Улут абийри» наамы Улан Эгизбаевге ыйгарылды

«РухЭш» сайтынын интеллектуалдар альянсы негиздеген «Чеч-Дөбө» кеңешинин жыйыны болуп өттү. Жыйында 2018-жылы ыйгарыла турган Салижан Жигитов атындагы «Улут абийри» наамына татыктуу талапкерди тандоо маселеси каралды. Талкуу жүрүшүндө басымдуу көпчүлүктүн пикири менен быйылкы жылдын «Улут абийри» наамына татыктуу лауреат деп чыгаан журналист Уланбек Эгизбаев тандалды. Өткөн жылдагы жыйындан айырмаланып, бул сапар аталган сыйлыкка татыктуу деп бир гана талапкердин аты аталганына байланыштуу – тандоо жабык добуш берүүгө салынган жок. Эскерте кетчү жагдай: «Улут абийри» наамынын былтыркы жылдагы лауреаты белгилүү публицист Нарын Айып […]

Олжобай Шакир: Театр курулушунун айланасында жемкорлук болгонбу?

Талас облусундагы Капар Медетбеков атындагы музыкалык-драма театрынын курулушу 2017-жылдын дал ушул октябрь айында толук бүткөрүлүп, анын расмий ачылышына мурдагы КР Президенти А.Атамбаев барып лента кескени белгилүү. Анан эмне болду? Кызыгып көрсөк, кызык иши бар шекилдүү… Аталган театр жалдануучу курулуш мекемеси ОсОО «Арсенал Курулуш БМ» тарабынан бүткөрүлгөнү коомчулукка маалым. Бу жерде театр курулушун бүткөргөн мекеменин атын атайы белгилеген себебибиз: Талас облусунун ыйгарым укуктуу өкүлү Марат Мураталиев облус жетекчилигине дайындалганга чейин Талас облусу боюнча Капиталдык курулуш башкармалыгынын (ККБ) ачандиги болгон экен. Дал […]

Саул Абрамзон белгилеген эшен-молдолордун куулук-шумдуктары

Манапчылык жана дин Бул макаланын максаты — конкреттүү тарыхый материалдардын негизинде мусулман дин кызматчыларынын «мүлктүүлөрдүн бийлигине» кандайча кызмат кылганын ачып көрсөтүү болуп саналат. Кыргызстандагы ислам кийинки жүз жылда өзгөчөлүү саясий тарыхты башынан өткөрүү менен өзүнүн өнүгүшүндө кыргыз коомунун феодалдык төбөлдөрү — манаптар менен эң тыгыз түрдө байланышып келген. Ушул мезгилге чейин сакталып келген жана кээде байлар менен бирдикте жеңиштүү социалисттик жүрүштү токтотууга аракет кылып жаткан манапчылыкка диний идеологияны калыптандырууда жана кыргыз эмгекчи массаларынын арасында исламды терең жайылтууда эң көрүнүктүү роль […]

Аким Кожоев: Жомок – адамзаттын рухий бешиги

Студенттик күндөрдө Бейшебай Усубалиевдин аңгемелери менен алгач таанышканымда кудум Чеховду окуп жаткандай тамшанып да, таң калып да окуганым эсимде. Албетте, азыркы Бейшебай Усубалиев – Чехов эмес, ал учурдагы кыргыз адабиятында өз орду бар, стили, жазуу манерасы, көркөм каражаттарды колдонуу ыкмасы башкалардан айырмаланган улуттук чоң сүрөткер. Мен Бейшебай агайдын кайсы чыгармасы болбосун зор ынтаа менен окуйм, улам кийинки чыгармасынан бир жаңылык ачам, буга чейин тааныш эмес жаңы дүйнөгө, ой-сезимдердин, элес-түшүнүктөрдүн жаңы ааламына туш болом. Рухтун алпы Чыңгыз Айтматов: «Улуу жазуучулардын китептери […]

Алым ТОКТОМУШЕВ: Менин улуу мектебим – түрмө

Бул маектин дайны табылбай калган кийин. Ал кезде Чолпон Орозобекова менен Жеңишбек Эдигеев чыгарган «Dе-факто» гезити Бакиевдердин уйкусун бузган басылмага айланып, гезит тагдыры кысталышка кептелген учурда даярдалган маек. Редколлегияда мен да бар элем, бирок жылбай иштеген ордум «Айтыш» коомдук фондунда эле. «Айтыш» фонддун алдында «Калемгер» адабий клубун ачып алганбыз. Аталган гезитке «Калемгер» клубунда деген рубрика аркылуу акын-жазуучулар менен маектерди уюштуруп жарыялап турар элем. Ал арада Бакиевдердин канкор бийлиги коомдун үрөйүн учуруп койгон кез. «Dе-факто» гезити да бакиевчилдердин каарына кабылып, Чолпон […]

Роза Айтматова: Гүлсарынын дүбүртү түбөлүк биз менен калды

2018-жылдын 2-сентябрында Чолпон—Ата шаарынын Ат майданында Ч.Айтматовдун “Жаныбарым Гүлсары» повестинин каармандарына, Танабай менен Гүлсары жоргого эстелик тургузулат деген маалыматты телевизордон угуп калдым.  Ушул кабарды уккандан кийин өткөн-кеткенден бир топ нерселер эске түштү, ал тургай повестти кайра окуп чыктым.  Белгилүү болгондой, чыгарма 1966-жылы жарык көргөн, анын башкы каармандары жылкычы Танабай жана анын жоргосу Гүлсары. Автор бул чыгармасында   тоталитардык башкаруу күч алып турганда Танабайдын жана Гүлсарынын   башынан өткөн окуяларды сүрөттөө аркылуу Совет мезгилинин 50-жылдарындагы экономикалык-нравалык  кризисти чагылдырган.  Партиялык жетекчилер тарабынан күч-кубатын аябай, […]

Кубатбек Жусубалиев «улуу адамдар күзгү» дейт

«Ачыла элек сандыкта бычыла элек кундуз бар» Айтылгандар айныгыс чындык деп кепилдикке турбайбыз. Окурман сотуна коюп жаткан бул журналисттик табылгабыз (табылга экендигине ишенгибиз келет) балким ар кимдин ар кандай кабылдоосун: толкундануусун, таң калуусун, күдүктөнүүсүн, атүгүл түшүнбөстүгүн пайда кылар. Анткени мында бир караганда күтүүсүз, бир беткей эмес, карама-каршылыктуу (диалектикалуу дегенибиз) көз караштын илеби айкын сезилет, демек, талаштуу пикирлер да жок эместигин авторлор жоопкерчилик менен туюп турушат. Туңгуч «Күн автопортретин бүтө элек» повести, андан кийинки «Толубай сынчы», «Күздүн акыркы күнү», «Муздак дубалдар» […]

Жулунган журналисттердин озуйпасы

«Журналистика – чоң күч. Анын күчү дамбаны бузган суудай баарын ойрондойт. Ээн баш журналисттин калеми да бүлдүргөндөн башкага жарабайт«. Махатма ГАНДИ Улуу саясый ишмер, улуу ойчул Махатма Гандинин бул айтканына кыргыз бийлиги да, кыргыз журналистикасы да көңүл бөлбөй келет. Чын-чынында коом, дегеле жалпы дүйнөлүк саясат – журналистиканын эбегейсиз зарылчылыгы менен жүргүзүлөрүн терең аңдасак кана! Эпиграфтагы накыл кептин биринчи бөлүгүндө, албетте, күчтүү журналистика дамбаны бузган суудай зор таасирге ээ болгондуктан, дүйнөдө болуп жаткан ийгиликтердин эч бирин маалыматтык жеңиштин ролусуз элестетүү мүмкүн […]