Баарыбыз үчүн: Жан-дүйнө дартына даба болор жомоктор

<<<<< Башы Егор-чымын кыргыч козу карын, Маша аттуу кыз жана Көк Бөрү, маралдар жана учкай эскерилип кеткен Чоң эне жөнүндө окуя 9-16 жаштагы өспүрүмдөр үчүн Кимге багышталат: Өзүнө ишенбеген, өз күчүнөн шек санаган, өзүн элден кем саноого көнгөн жана өзүн эч кимге кереги жок сезген өспүрүмдөргө арналат. Чечүүчү фраза: «Менин эч кимге керегим жок». Калуганынбы, мүмкүн Твердинби же балким Туланын жанындабы, айтор чытырман, калың токой болуптур. Ал ушунчалык чытырман жана калың болгондуктан, жадагалса ал жакта токой мектеби да жок экен. […]

Сэм Макбратни: Мен сени кандай жакшы көрөм, билесиңби?

Жатып уктоочу мезгил да келген, коёнек энесинин уп-узун кулактарынан кармап өзүн көздөй чойду. Анткени апасы аны сөзсүз угуп жатканын билиши керек эле. — Мен сени кандай жакшы көрөм, билесиңби? — Албетте билбейм, кичинекейим. Аны мен кайдан билмек элем?.. — Мен сени момун-дай жакшы көрөм! — коёнек кулачын кенен-кенен жайды. Бирок энесинин кулачы аныкынан чоң да. — А мен сени момун-дай, — деди ал да кулачын кенен жайып. «Ух, кандай чоң», — деп ойлоду коёнек. — Анда мен сени момун-дай жакшы […]

Орозали Сайдилканов: Мээримдүү жүрөк – табылгыс байлык

♦ ♦ ♦ Баланын шоктугу жана таарынчактыгы эң жакшы сапаттар деп эсептейм.  Анткени,  биринчиси,  турмуштун өйдө-ылдыйын башынан эрте өткөргөн, тажрыйбасы мол,  токтоо,  экинчиси,  өзүнүн көз карашы,  ойлому бар,  аны коргой билген мыкты инсандар болушат. ♦ ♦ ♦ Билимге баланын чаңкоосун,  керектөөсүн,  каалоосун,  муктаждыгын жаратмайын ийгиликке жетүүгө мүмкүн эмес. Бул мугалимден кесиптик чеберчиликти,  ата-энеден камкордукту талап кылат. ♦ ♦ ♦ Баланы сүйө, түшүнө билген,  анын мыкты адам болоруна ишенген адам гана мугалим боло алат. ♦ ♦ ♦ Бала жөндөмсүз төрөлбөйт.  Анын […]

Баарыбыз үчүн: жан-дүйнө дартына даба болор жомоктор

<<<<< Башы 3. Жаакча 12-17 ЖАШТАГЫ ӨСПҮРҮМДӨР ҮЧҮН Өзүн башкалардан төмөн сезген, сырт келбетине нааразы болгондорго… Чечүүчү фраза: «Менин кебетем суук!» Кадимки эле күндүн нуру, адамдардын “кол бошобойт” же “эртең жууйм” деген шылтоолорунун айынан бозала болгон кадимки терезенин айнегинен тепчип өтүп, кадимкисиндей эле кимдир-бирөөнүн жаакчасын жылытып жатты. Бирок ал Жаакчаны кадимкидей эле жаак деп айтышка болбойт. Таптакыр болмок эмес. Ал башкалардан айырмаланып, көп нерселерди жасаганга жөндөмдүү болчу: бир кызарып, бир бозоро алчу, бүдүрөйө түшчү, анын да кандай абалда болорун болжоп […]

Людмила Молдалиева: Не оставляй меня, мама…

«Государство обязано создать достойные условия для развития детей, улучшая их материальное положение, социальную поддержку и защиту», — так записано в  Указе Президента при объявлении 2020 года «Годом развития регионов, цифровизации и защиты детей» от 8 января 2020 года. Не успели «высохнуть»  чернила Указа, не  закончился еще первый месяц  наступившего нового  года, как пришли  страшные сообщения  о трагический гибели годовалой Ясины  на Иссык-Куле и двухлетнего мальчика из Сузакского района. Дети погибли не в результате теракта, стихийных бедствий или по неосторожности, или […]

Орозали Сайдилканов: Баланын бактысынан ыйык, улук эч нерсе жок

Күчтүү, айбаттуу, кадыр-барктуу өлкө болуу калк саны менен аныкталбайт,  мыйзамдуулуктун үстөмдүк кылышы, адам укугунун, эркиндигинин ыйык сакталышы менен аныкталат. ♦ ♦ ♦ Жашоодогу эң коркунучтуу нерсе – жалганды чын, мыйзамсызды мыйзамдуу кылып көрсөтүүдөн уялбагандык. Жараткан ушундайдан сактасын. ♦ ♦ ♦ Эң туура! Конституциянын улуулугу адам укугунун жана эркиндигинин салтанат курушу менен, мыйзамдуулуктун урматталышы менен аныкталат. ♦ ♦ ♦ Тилди, дилди таза сактоодон ыйык баалуулук жок! Акылдын чени да ушулар! ♦ ♦ ♦ Ар бир адамга өзүн таануу жана өз кадырын […]

Баарыбыз үчүн: жан-дүйнө дартына даба болор жомоктор

Терапиялык жомоктор нагыз укмуштарды жаратат. Алар жашоонун ар кандай жагдайларында келип чыккан балдардын көйгөйлөрүн чечүүгө жөндөмдүү. Балдарга жомок окуп берсеңиз, аларга жакын болуп, бири-бириңерди жакшы түшүнө баштайсыңар. Алар жөн эле алаксытып, көңүл ачпайт, алар сөзсүз көп пайда алышат. Анткени өспүрүмдөр кыйынчылыктар менен күрөшүүнүн жолдорун үйрөнүшөт, өз алдынча болууну адат кылып алышат. Бул жомоктор 9 жаштан 16 жашка чейинки өспүрүмдөргө арналган. Эгерде, ал өзүн чоңоюп калгандай сезип, жомок уккусу келбесе, анда жомок деген сөздү кызыктуу окуя, үлгү болор тарых деген сыяктуу […]

Чыгыш даанышмандыгы: ата-энелер жапондордон эмнени үйрөнсө болот?

Олеся Ахмеджанова Ар бир маданияттын кызыктуу жактары бар. Кээсин үйрөнүп алгың келет. Жапондордун каада-салттарынан тапкандарыбызды байкап көрүңүз. Балким, алардын айрымдары ички дүйнөңүзгө үңүлүп, жашооңузга жаңы нерселерди киргизүүгө түрткү болуп калышы ажеп эмес. Ат коюу Жапонияда 9-кылымда эле бир же эки кытай иероглифи менен жазылган ат коюу ырымы (имина) орун алган. Адам менен ага коюлган ысымдын ортосунда көзгө көрүнбөгөн, тагдырга таасир тийгизчү сырдуу байланыш бар деп эсептешчү. Ошондуктан адам бирөөгө атын атап таанышканда, өзүнүн ички дүйнөсүнүн бир бөлүгүн ачып берет. Сүйүшкөндөр […]

Балдарга китепти кантип окуп бериш керектигин невролог кеңеш берет

Ата-энелерге ысык салам! Көпчүлүк ата-энелер балдарына китеп окуп беришет. Мындай кылышты ар бир педиатр, педагог, психолог жана жөн эле жакшы адамдар кеңеш берет эмеспи. Китеп окуп берүүнү ата-энелер өз балдары жакшы адам болушуна кошкон эң чоң салымы деш керек. Анткени китеп окуу баланын ойлонуусун, сөз байлыгын өстүрүрөт, дүйнө таанымын байытат, боорукерликке үйрөтөт жана көп жакшы жактарга чакырат. Бирок көпчүлүк ата-энелер китепти жогорку максаттар үчүн окубайт. Алар балдарын тез уктатыш үчүн же андан да жаманы – баласынын күндөлүгүнө белги коюу үчүн […]

Балдарга тарбия көрсөтүүдөгү тибеттик көз караш

Тибеттик тарбиянын негизги эрежелери: Эң негизгиси – эч качан кемсинтүүгө жана уруп-сабоого жол берилбе. Балдарды уруп-согуунун жападан жалгыз себеби, алар жооп берүүгө алсыз. – Биринчи мезгил: 5 жашка чейин. Балага “падышага” мамиле кылгандай мамиле жаса. Эч нерсеге тыюу салба, аны алаксыт. Эгер ал кооптуу бир нерсе жасап жатса, коркуп кеткендей түр көрсөт. Көздөрүңдү ачып-жуумп, алаңдатып, чочугандай үн чыгар. Бала мындай тилди сонун түшүнөт. Ушул учурда алардын айлансында болуп жаткан нерселерге кызыгуулары артып, жашоого болгон көз караштарынын алгачкы кыштарын коюп жаткан […]

Мээрим Сайдилкан: Кыздардын келин-кул болушу

Өмүр бою ойлонуп эле жатабыз, ойлонуп! Бир жыйынтыкка келе алдыкпы?.. Бул – жүрөктү ооруткан аялга карата зордук-зомбулук! Азыр эле чыга калган жок да. Ар бирибиз бул нерсени жакшы билебиз… Жашап жатабыз. Жашаганда да дароо эле азыркы коомду, заманды, өлкөнү күнөөлөйбүз. Бирок алдын ала алдыкпы?! Жок! Кыргызда кызды улук тутушкан дешет. Бирок ыйык, улук тутканы кана?! Бул жарыкта көбү эркек баласына сүйүү, мээрим төккөндөй; кызга карата төгүлүп төшөлөбү? Жок! Муну ар бирибиз сыртыбызда жектеген менен, ичиңизде өзүңүздүн күнөөлүү экендигиңизди, кызыңызды дайыма […]

Мээрим Сайдилкан: Келечек муун – сүйүүгө муктаж!

Мен аны алгач апасынын курсагында жашап жатканда көргөнмүн… Арык, ичи чердейген, сары, сулууча келген, жүзүн сепкил баскан аял, таң атпай уйкумдан ойготту. Бетимен өөп, кучактады. Уйкулуу көздөрүм менен тааныган жокмун. Анын үстүнө абдан өзгөрүптүр. Бир кыйла убакыт өткөндөн кийин бир тууган эжем экенин тааныдым. Бирок топтой тоголок ичине тиктеп, “эмне болгонуна” түшүнө албадым. — Ичиңизде топ барбы? Ал муңайым, кунарсыз жүзүн кадап, колу чачтарымдан сылады. — Ля-ля…ля-ля бар. Ошондо эле тишим-тишиме тийбей көп сүйлөгөн, “бузук телефон” деген каймана атым бар […]

Гиппократ: Килемдин чаңын күбүп кетирген сыяктуу, гимнастика денени тазалайт

Мындан көп мезгил илгери эле байыркы грек дарыгери сизге азыркы учурда пайдасы тиер ойлорду жана идеяларды айтыптыр. Бардык дарыгерлер окууларын аяктаган соң Гиппократтын антын берерин кимдер билбейт. Ошондон кийин гана алар оорулууларды дарылоо үчүн аттанып чыгышат. Аты миң жылдардан бери медицинада калгандай, ал кандай эмгеги менен өзгөчөлөнүп, эмне эмгек сиңирди болду экен? Анда эмесе Гиппократка эмнелер үчүн карыздар экенибизди санап көрөлү. Адегенде эле Гиппократ учурдагы клиникалык медицинанын башатында турган. Адамдардын жашоосуна кудайлардын кийлигишүүсү тууралуу түшүнүк, медицинага илим катары карап, жаратылышта […]

Тереза эне: Дүйнөгө бир жакшылык кылам десең, үйүңө бар да, өз бүлөңдү сүй

1979-жылкы Нобель сыйлыгынын лауреаты. Анын сүйүү тууралуу акыл-насааттары алдыңызда. Үй бүлө куруу үчүн сүйүү керек,  аны сактоо үчүн чыдамдуулукту жана кечиримдүүлүктү үйрөнүү зарыл. ♦ ♦ ♦ Жашооңо ким келип кетсе да бактылуу болууга аракет жаса, өсүп-өн. ♦ ♦ ♦ Эң негизги дары – назик сүйүү жана камкордук. ♦ ♦ ♦ Сүй, сүйүү сен үчүн дем алгандай эле табийгый көрүнүш. Эч нерсе талап кылба. Эч нерсе күтпө. Эгерде келсе, ыраазы бол. Келбесе да, жол карап күтпө. ♦ ♦ ♦ Сен тууралуу […]