Ханституция боюнча активдүү айымдар коомчулукка билдирүү таратты

Билдирүүнүн толук текстти

Биз, активист аялдар, өлкөнүн бардык аймактарынан жергиликтүү кеңештердин айым-депутаттары, ошондой эле Кыргыз Республикасында гендердик теңчиликти жайылтууга кызыкдар жарандар, биз жаңы Конституциянын долбоорун[1] референдумга коюу демилгеси мыйзам бузуу менен уюштурулган, жана сунушталган өзгөртүүлөр бийлик бутактарынын ортосундагы тең салмактуулукту бузуп, бул сөзсүз түрдө бийликти узурпациялоого алып келет деген коомчулуктун позициясын колдойбуз.

Мыйзамсыздык жол менен, мамлекетти куруунун эң маанилүү принциптерин бузуу менен жаралган Конституция, акыйкаттыкты камсыз кылып, элдин кызыкчылыгын коргой алабы деген суроо жаралат.

Биз "конституциялык реформа" деп аталган нерсени жана мыйзамсыз, жабык эшик артында, коомго каршы, регрессивдүү демилгелерди илгерилетүү үчүн түзүлгөн "конституциялык жолугушуу" платформасын колдонуунуга жол берилбеши керек деп эсептейбиз. Алардын катарында, мамлекеттик башкарууга дин аралашпаган (светтик) деген мүнөздөмөнү мамлекеттик түзүлүштүн негиздеринен алып салуу зарылдыгы жөнүндө таптакыр конструктивдүү эмес жана кооптуу талкууну чыңалууга аракет кылуу жана учурдагы Конституциянын негизги дискриминацияга каршы принциптеринин сыпаттамасын камтыган бөлүмдөрүн, анын ичинде негизги 16-беренесинин текстин таптакыр негизсиз кыскартып коюшкан.

Ошентип, Конституциядан Адам укуктары жана эркиндиктери Кыргыз Республикасынын жогорку баалуулуктарына кирет, Кыргыз Республикасы өз аймагынын чегинде, өзүнүн юрисдикциясында турган бардык адамдардын укуктары менен эркиндиктерин урматтайт жана камсыз кылат, Кыргыз Республикасында мыйзам жана сот алдында бардыгы бирдей, ошондой эле баланын эң жакшы кызыкчылыктарын камсыз кылуу принциби, балдар эмгегин эксплуатациялоого, кулчулукка жана адам сатууга тыюу салуу, адамгерчиликсиз жана ырайымсыз мамилеге тыюу салынган деген жоболор кыскартылган.

Ушундай принципиалдуу жобонун Конституциянын долбоорунан алынып салынышы өзгөчө тынчсызданууну жаратат: "Эл аралык милдеттенмелерге ылайык ар кайсы социалдык топтор үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылууга багытталып, мыйзамда белгиленген атайын чаралар[2] кодулоо деп эсептелбейт " (16-берененин 2-бөлүгү). Бул жобо аялдарга, жаштарга, этникалык азчылыктарга жана ден-соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдарга окшогон аярлуу жана өкүлчүлүксүз топтордун мамлекеттик башкарууга катышуусун камсыз кылуу зарылдыгы жөнүндө кеңири коомдук талкуунун натыйжасында КР Конституциясына киргизилген.

Атайын чаралар мамлекеттин иш жүзүндө басмырлоого туш болгон социалдык топтор үчүн өзгөчө шарттарды түзүү боюнча позитивдүү милдеттенмелери катары маанилүү. Мисалы, 2007-жылдагы мажоритардык шайлоонун жыйынтыгында, Кыргызстан, аялдар шайлоо укугуна ээ болуп туруп, Парламентте бир дагы аял өкүлү жок болгон, дүйнөдөгү жалгыз өлкө болуп калган.

Атайын чаралар жөнүндөгү жобонун Конституциядан алынып салынышы мамлекетти сөзсүз артка кайтарууга жана эл аралык милдеттенмелердин, биринчи кезекте, БУУнун Аялдарга карата басмырлоонун бардык түрлөрүн жоюу боюнча конвенциясынын аткарылбай калышына алып келет.

Биз адам укуктары менен эркиндиктерине кол салуу аракеттерин токтотууну талап кылабыз!

Бул кайрылууну колдоо үчүн төмөнкүлөр кол коюшту:

  1. Көчөрбаева Зульфия, «Социалдык технологиялар агенттиги» Коомдук Бирикмесинин директору;
  2. Илибезова Лариса, «Демократиялык процесстерди изилдөө борбору» Коомдук Фонду;
  3. Бекназарова Мунара, «Ачык багыт»  Коомдук Фондунун директору;
  4. Нина Багдасарова, Психология илимдеринин кандидаты, БААУнун Психология кафедрасынын профессору;
  5. Исакунова Таалайгуль, Мыйзамдуулук демилгелеринин аялдар альянсынын мүчөсү;
  6. Өмүрбекова Алтынай Сеитбековна, коомдук ишмер;
  7. Молдошева Анара, активист;
  8. Абдиева Банур, ишкер, Ысык-Көл облусу;
  9. Ормонова Авазкан, Директор «ДИА» Коомдук Фондунун директору, Жоош айылдык кеңешинин депутаты, Ош облусу;
  10. Сагынбаева Айнура, Коомдук илимдердин кандидаты, ишкер, Курак аялдар форумунун төрагасы;
  11. Ашимбаева Дильбар;
  12. Каликова Гульнара;
  13. Турдубекова Назгуль, «Балдардын укугун коргоочулардын лигасы» Коомдук Фондунун директору;
  14. Айнура Оморова ,  депутат, Саруу айылдык Кеңешинин төрагасы, Ысык-Көл облусу;
  15. Хурова Галия, Каракол шаардык кеңешинин депутаты;
  16. Кулинова Лола, Каракол шаардык кеңешинин депутаты;
  17. Жылдыз Садыкова, «Колдо кол» Коомдук Фондунун директору;
  18. Халбаева Светлана, «Күндүн нуру» Коомдук Фондунун директору;
  19. Шакирова Рахат, «Береке» Коомдук Фондунун директору;
  20. Фегеле Марина, Ден-соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдарды колдоочу «Интеграция» Коомдук Фондунун директору;
  21. Сагымбаева Суусар, «Кол табы» Коомдук Фонду;
  22. Кузнецова Лариса, «Смайл.кж» Коомдук Фондунун директору;
  23. Бупебаева Бибигуль, «Элеттик жашоо» Коомдук Бирикмеси, Ысык-Көл облусу;
  24. Байбетова Гулжан, «Аялдардын демократиялык тобу» Коомдук Фонду;
  25. Джакубова Нуржамал, «Балалык институту» Коомдук Фонду;
  26. Джураева Лира, «SOS детские Деревни Кыргызстана» Коомдук Фонду;
  27. Казакунова Гульмира, «Теңдик» Коомдук Бирикмесинин башчысы;
  28. Тентиева Бактыгул, «Бейпил» Коомдук Фонду;
  29. Бюрикова Виктория, «Келечек плюс» Коомдук Фонду;
  30. Актанова Шарапат. НООРЗПД;
  31. Каримова Эльмира, ишкер, Билим берүү уюмдарынын ассоциациясынын президенти;
  32. Юлдашева Азиза, директор ААК  "Жер Азыгы", Ош ш.;
  33. Жамиля Иманкулова, ишкер, Бишкек ш.;
  34. Исланбекова Бактыгуль, Мыйзамдуулук демилгелеринин аялдар альянсынын мүчөсү;
  35. Алишерова-Дуймаз Айжан, Курак аялдар форумунун мүчөсү;
  36. Байтикова Маргарита;
  37. Саманчиева Махабат Соромбековна;
  38. Касымалиева Айдан Туратбековна;
  39. Кожомкулова Венера Торогелдиевна;
  40. Дюшалиева Нурия Сталиковна;
  41. Карыбекова Бурул Карыбаевна, ишкер, Ош ш.;
  42. Джусупова Аида;
  43. Ильясова Сыяпат, «Чүй аялдар борбору» Коомдук Бирикмеси, Чүй облусу ;
  44. Абдукаримова Саида, «Өнүгүү» Коомдук Бирикмеси;
  45. Ызакова Венера, «Абийир Эл» Коомдук Бирикмеси;
  46. Кылчыкбаева Нур, коомдук активист;

[1] 2020-жылдын 17-ноябрында, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттар тобу Кыргыз Республикасынын Конституциясынын жаңы редакциясынын долбоору боюнча референдумду дайындоо жөнүндө мыйзам долбоорун коомдук талкууга койду.

[2] Атайын чаралар - бул ар кандай социалдык топтор үчүн өзгөчө шарттарды түзүү боюнча мамлекеттин позитивдүү милдеттенмелери, мисалы, майыптар же кош бойлуу аялдар, үй-бүлөлүк милдеттери бар кызматкерлер жана башкалар.

Окшош материалдар

Комментарий калтырыңыз