Казак тилинде жарык көргөн «Илон Маск» китебинин бетачары жөнүндө

Жакында Алматы шаарында казак тилине которулуп, жарыкка чыгарылган “Илон Маск. Tesla, SpaceX жана келечекти карай жол” китебинин бетачары болуп өттү. Бул ишкер Марат Сулейменов менен Бейбит Алибековдун биргелешкен долбоору. Ошондой эле бул Blackberry басмаканасынын казак тилинде чыккан биринчи китеби.

Бетачар казак тилинин өнүгүшүнө салым кошууну каалаган ишкерлер менен блогерлер чогулган TAL ресторанында болуп өттү. Бул жай отуруп эс алгыча тамактанууга ыңгайлуу жай жөн жеринен тандалып алынбаптыр. Анткени мында конокторуна казак меймандостугун көрсөткүчө жалаң улуттук тамак-аштар менен сыйлаган Parmigiano Group  тобу кызмат көрсөтөт экен.

Бетачарды Марат Сулейменов кыскача сөзү менен баштады:

 - Кандайдыр дүйнөлүк бизнес-бестселлерди казак тилинде жарыкка чыгарууну мындан он жыл мурда ойлогом, башкача айтсам, бул идея шыктандыруучу адабиятка кызыгып жүргөн кезимде көңүлүмө келген. Мен казак мектепти 10 жыл мурда аяктагам, ал кезде ишкерликке кеңеш берчү казак тилиндеги китептер дээрлик жокко эсе болчу.  Ошентип колдон түшпөй окула турган бизнес-бестселлерди которуу идеясына шыктанган мен казак окурманына жага турган, ага ишкерлик сырларын толук жеткире алган адабиятты көпкө чейин тандадым.  «Илон Маск» китебин окуп чыкканымдан кийин автордун ой жүгүртүүсүнүн кенендигине, оюндагыны ишке ашыруу жөндөмүнө ушунчалык таң калуу менен баа бердим дейсиз, бул өзүм издеп жүргөн адабият экенинен, жаңы муунга пайда келтире аларынан, казак тилине которууга татыктуулугунан  эч кандай күмөнүм калган жок. Бул казак тилине которулган дүйнөлүк деңгээлдеги биринчи бестселлер. Долбоор тобокелчиликтүү болчу, ошондуктан мени саамга да ыргылжыңданбай туруп колдоого алган  Бейбит Алибековго терең ыраазычылыгымды билдирем. Мен ушундай долбоорлорго түрткү бере алчу, көп китептердин казак тилине которулушуна жол аччу чоң иш кылганыбызга ишенем.

Басып чыгаруу милдетин эле аткарбастан китептин элге кеңири таралышына жандуу аракет жасап, алматылык ишкерлер сатып алып, китепканаларга, билим берүү мекемелерине белектеген эстафетаны соцтармактарда демилгелеген Бейбит Алибеков бетачарды алып барып, конокторго кезектештирип сөз берип жатты.  

Кийинки сөз белгилүү ишкер, IC-Group холдингинин негиздөөчүсү, Инстаграм баракчасында уюштурулган Илон Маск китебинин элге жеткирүү эстафетасынын биринчи катышуучусу Ларион Лянга берилди:

- Ийгиликтүү ишке ашырылган бул долбоордун артында абдан зор идеология турат. Илон Маск – абдан ийгиликтүү ишкер, мен анын баяны казак тилинде сүйлөгөн балдарга жакшы дем-шык берерине ишенем. Менин оюмча мындай китептер биздин элдин маданиятын бийик деңгээлге көтөрүлүшүнө жакшы салым кошот. Улуттук өзүнчөлүк улуттук тилди билүүдөн башталат. Биз казак тилин үйрөнүү боюнча ушул сыяктуу долбоорлорду арбынырак ишке ашырсак абдан жакшы болор эле.

Ларион андан аркы сөзүндө Бейбит экөө соцтармактарда уюштурган эстафета маданиятты алга сүрөөчү абдан зор дем-күч экенин белгилеп, мындай иш-чараларга алигиче катышып көрө элек ишкерлерди китептин бир эле Алматада эмес бүткүл Казакстан боюнча таралуу эстафетасына кошулууга чакырды.

Лариондон кийин эстафетаны жигердүү колдогон ишкерлердин бири Рамиль Мухоряпов сөз алды:

- Мен бул китепти орус тилинде окугам. Мага ал абдан жаккан, мындай жаштарды шыктандыруучу баян бүткүл өлкөбүз боюнча таралууга татыктуу. Илонду балдар канчалык көп билсе алар ошончолук бул дүйнөдө баары мүмкүн экенине ишенип, бийиктерди багындырууга умтулат. Чынын айтсам, мен үчүн бул акция казак тилин колдоо эмес, илим-билимди колдоо болуп саналат. Мен китептер бардык адамдарга жеткиликтүү болушун каалайм. Эгер кимдир-бирөөгө англис же орус тилинде окуу ыңгайсыз болсо, мейли ага казак тилинде окуу мүмкүнчүлүгү түзүлсүн. Биздин өлкөдө таланттуу балдар көп. Андыктан бүгүнкүдөн да жакшы ийгиликтерди жаратарыбызга, мындан да көптү жасай аларыбызга ишенем. Качан гана биз кокту-колот түшүнүгүнөн арылып, өзүмчүлдүктөн кутулганыбызда эң биринчи дүйнөнү дүңгүрөткөн ийгилигибиз жарк этет.

Өзүбүздүн Илон Масктарыбыз жараларына мен бекем ишенем. Ошондо биздин ааламдык деңгээлдеги долбоорлорубуз түзүлүп, ийгиликтүү түрдө ишке ашкан алар башкалардын суктануусуна татыйт. Мен жаш балдардын (мейли алар кайсы аймактан болсун) ушул китепти окушун каалайм. Чынын айтсам, мен биз биринчиден үйрөнө турган тил англис тили деп билем. Бүткүл технологиялар, бардык илим-билим биринчи англис тилинде жаралат. Эгер сен бул тилде сүйлөй албасаң анда дайыма артта жүрөсүң. Ооба, англис тилдүү китептерди алып, орус тилине оодарып, андан соң казак тилине которсо болот. Бирок бул жол менен сен мындай билимге үч-төрт жыл кечигип жетесиң. Бул жакшы эмес. Андыктан биринчи булактардан окушубуз керек. Бейбит менен Маратка бул аткарылган иш үчүн ыраазычылыгымды билдирем. Анан мен мындан алар моралдык гана эмес, акчалай да жакшы пайда табышса деп тилейм. Ошондо гана мындай долбоорлорду көлөмдүү деңгээлде ишке ашырууга каалоо да бийигирек, мүмкүнчүлүктөр да жогорурак болот деп ойлойм. 

Фото: Китепти которгондор: Ляйла Нусипова жана Динара Жыргалбаева

Котормочулар Ляйла Нусипова менен Динара Жыргалбаева китепти англис тилиндеги түпнускасынан казак тилине көркөм которуу менен зор иш аткарышты.

- Жумуш аз эмес убакытты талап кылды, анткени бул жерде тексти жөн гана техникалык которуу талап кылынган жок. Биздин алдыбызга аны көркөмдөп которуу менен кызыктуу жана кабыл алууга жеңилдетүү милдети коюлган. Долбоор жөнөкөй эмес болчу, бирок биз аны ишке ашырганыбызга кубанычтабыз. Менин кызым мектепте окуйт, ал казак тилиндеги китептерди окугусу келет, бирок эне тилибизде кызыктуу чыгармалардын жоктугунан анын бул тилеги орундалбай келет. Чынында эле казак тилиндеги бестселлерлердин жана мектеп жашындагы балдар үчүн кызыктуу чыгармалардын жоктугу мени капалантпай койбойт. Андыктан казактын жөнөкөй окурмандары үчүн, китепке кызыккан жеткинчектери үчүн жазылган кызыктуу чыгармалар, пайдалуу котормолор, аларды жарыкка чыгарган бүгүнкүдөй долбоорлор жана аны колдогон ишкерлер көп болсо абдан жакшы болот эле.

Казак тилин популярдуулугу үчүн бардык мүмкүнчүлүктөр колдонулушу керектигин, бул жарандардын колунан келбей турган иш экенин, андыктан мамлекет буга кайдыгер карабай жакшы аракеттерди жасашы керектигин айткан Нуртас Адамбай олуттуу теманы козгоду.

- Казак тилинин азыркыдай абдан начар абалга түшүүсүнө толугу менен мамлекетибиз күнөөлүү. Мен мындай долбоорлор эч качан эне тилибизге боор оорудан, ага жардам берүү каалоосунан улам жасалбашы керек деп эсептейм. Андыктан мамлекетти башкарып жаткан чиновниктерге кайрылып, аларды миллиарддаган бюджет каражаттарын пайдасыз долбоорлорго короткондон көрө казак тилин өнүктүрүүгө арноого чакырып кетмекчимин. Тил маселесин мамлекет чечпегенден улам аны кайдыгер эмес демилгелүү ишкерлер колго алып, бүгүнкүдөй долбоорлор аркылуу өнүктүрүүгө аракеттенишүүдө. Бирок алар чыгарган 1000 китеп деген эмне, 2000 нуска деген эмне? Бул башталыш катары жакшы болгону менен жалпы абалды өзгөртө албайт. Эгер бизге өлкөбүз келечекте эмне болору, кандай адамдар жашары баары бир болбосо, анда бул сыяктуу маселелер жогору жактарда, бийик деңгээлдерде чечилиши керек. Анан муну биз бүгүн аткарышыбыз керек, анткени эртең кеч болуп калат.

Өз көз карашын YuFrame менеджери Расул Абдуллаев төмөндөгүчө билдирди:

- Мен «Илон Маск» китебин орус тилинде окугам, бул top of the top, анан анын казак тилинде сүйлөгөнү абдан жакшы болду. Бирок маселе башкада, айта кетсем, казак тилдүү окурмандардын арасында бул сыяктуу адабиятка кызыккандар абдан аз. Жарандарыбыздын көпчүлүгү төмөн деңгээлдеги көңүл ачуучу шоуларга кызыгышат, арбын адамдарыбыз Илон Маск ким экенин билишпейт, ал тууралуу түшүнүктөрү да жок, бул китепти окуу зарылдыгын да түшүнүшпөйт. Мен өзүм казак тилдүү мектепте окугам, бизге өтүлгөн казак тилиндеги адабият бир гана  Ыбырай Алтынсарин менен Ахмет Байтурсыновдун чыгармалары менен чектелген, окуп жүргөндө биз казак тилинде «Илон Маск»сыяктуу китептер болорун ойлой да алган эмеспиз. Дал ушул чындыкты жарандарыбыз билиши абдан зарыл. Балким, бул боюнча бизге 2 миллиондон ашык катталуучусу бар казак эстрадасынын жылдыздары жардам беришер...

Эстафетага катышып, китепти көп нускада сатып алып мектептерге, китепканаларга берип долбоорду колдогон жарандар бетачар аземинде абдан жакшы каалоо сөздөрүн айтышты, ыраазычылыктарын билдиришти. Үй тиричилик химиясын чыгарган Rixos Chemistry компаниясынын жетекчиси Вахид Гасанов да эстафетага башынан баштап активдүү катышкандардын бири катары бул бетачарда өз ой-пикирин жана каалоо-тилегин айтып өттү.

Серик Абас-Шах – казак тилдүү окурмандар арасында бедели жогору журналист, Фейсбук тармагында иш алып барган белгилүү блогер. Ал өз пикирин мындайча билдирди:

«Бейбит Алибеков менен Марат Сулейменовду билет чыгарсыздар? Кээ бир окурмандар буларды соцтармактар аркылуу билиши мүмкүн, ал эми кээ бирибиз... Кеп анда деле эмес, сөздү кыскарта чапчу болсом: бул жигиттер шаарда окуп-чокуп, орус тилинде билим алышса да бүгүн казак тили менен адабияты үчүн зор эмгек бүтүрүп отурушат. Бүтүргөндө да айтылуу Эшли Вэнстин айтылуу “Илон Маск” китебин түпнускасынан казак тилине котортуп, басып чыгарышты. Ошондо да бул ишти өз каражатына аткарышты...

Окуп үлгүргөндөрдөн укканыма караганда бул чыгармада Кремний өрөөнүнүн эң таанымал адамынын жетишкендиктери жакшы баяндалат. Ошондой эле ал жаш муундарга үлгү болчу китеп жазуу убарасы менен 300дөй адам менен 50 сааттан ашык аңгемелешип,  PayPal, Tesla Motors, SpaceX және SolarCity компаниясы кантип түзүлгөндүгү тууралуу да жакшы баян куруптур.

Сөздү кыскартып айтсам, бүгүн 12-октябрь күнү Алматы шаарында «Илон Маск: Tesla, Space X жана келечекти карай жол» китебинин бетачар аземи өтүп жатат. Мында катышып отургандардын 98 пайызы орус тилдүү ишкерлер экени, алардын казак тилине күйүп, каражаты менен убактысын аябаганы мени абдан кубандырат. Ошондой эле ички ыраазылыгымды көтөрүп, мени катуу толкундантканы китептин которулушу менен жарыкка чыгышына салым кошкон ишкерлерибиздин эми аны өз каражаттарына сатып алып, бүткүл өлкөбүзгө таралышына шарт түзөбүз деп шымаланып турганы болду. Автордук укукту сатып алууга коротулган каржынын көлөмү жогорулугун эске салар болсок, бул долбоорду ишке ашыруучулар үчүн ишкерлердин бул салымы аларга чоң көмөк болгонун айттырбай түшүнүүгө болот.

Айтмакчы: «Илон Маск» китебинин казак тилиндеги нускасын «Меломан» китеп дүкөндөрүнөн жана  flip.kz и hommes.kz. онлайн-дүкөндөрүнөн дүң жана чекене түрдө сатып алууга болорун эскерте кетмекчимин.

Алматы зоопаркынын мурдагы жетекчиси, шаар маслихатынын депутаты Вячеслав Банщиков өз каражатына 50 китеп сатып алып, аймактарга таратууну убадалады.

Ержан Рашевдин “Балкондогу адам” китеби биздин басмаканадан жарык көрүп, ийгилик жараткандан кийин адамдар азыркы учурда адабият айдыңында эмгектенип жаткан ата мекендик авторлордун чыгармаларына кызыга башташты.

Сүрөттө: Марат Сулейменов, Саятжан Мадиев, Вахид Гасанов, Марат Оспанов, Рустам Максүтов, Максим Барышев, Ларион Лян, Вячеслав Банщиков, Малик Мурзашев, Станислав Василенко жана башка коноктор жана достор.

Которгон Кубанычбек АРКАБАЕВ

Окшош материалдар

Комментарий калтырыңыз